Bangladeş’in güneybatısında 21 ilçede elektrik arzı yetersiz kalırken kesintiler artıyor

9 dakikalık okuma
Power cuts deepen across southwestern Bangladesh as supply falls short in 21 districts

Akşam saatlerinde elektrik açığı 116 megavata ulaştı

Bangladeş’in güneybatısındaki 21 ilçede elektrik sıkıntısı 14 Ekim’de ağırlaştı. West Zone Power Distribution Company (WZPDCL), akşam saatlerinde 116 megavatlık açık kaydetti. Talep 694 megavata ulaşırken arz 578 megavatta kaldı; ihtiyaç duyulan elektriğin yaklaşık altıda biri karşılanamadı.

İçindekiler
  1. Akşam saatlerinde elektrik açığı 116 megavata ulaştı
  2. Elektrik açığı ne kadar hızlı büyüdü?
  3. Khulna ve Barishal farklı baskılarla karşı karşıya
  4. Tekrarlanan kesintiler günlük yaşamı aksatıyor
  5. Kırsal kesimdeki aboneler daha uzun kesintilerden söz ediyor
  6. Karides çiftlikleri ürünleri canlı tutmak için elektriğe ihtiyaç duyuyor
  7. Fabrikaların maliyetleri artıyor, üretim kesintiye uğruyor
  8. Yakıt sıkıntısı santralleri devre dışı bırakıyor
  9. Mevcut kapasitenin yerini doldurmak neden zor?
  10. Öne Çıkanlar

Khulna ve çevresindeki ilçelerde sık sık yaşanan kesintiler ders çalışmayı, yemek yapmayı, gıdaları soğukta muhafaza etmeyi ve fabrika faaliyetlerini aksattı. Khulna’nın Goborchaka semtinde yaşayan Belal Hossain, kesintilerin her seferinde bir buçuk saate kadar sürdüğünü ve mahallesine 13 ila 14 saat elektrik verilmediğini tahmin ettiğini söyledi.

WZPDCL’nin merkezî elektrik kontrol odası, talebin daha yüksek olduğu akşam saatleri dışında, o gün saat 13.00’ten kısa süre sonra 101 megavatlık açık kaydetti. Bir önceki gün öğleden sonraki açık 36 megavattı.

İki öğleden sonraki ölçüm arasında elektrik talebi geriledi. Arz ise çok daha hızlı düştü ve daha küçük olan farkı neredeyse üç kat büyüklüğünde bir açığa dönüştürdü. Veriler, bölgedeki tüketimde ani bir artıştan ziyade, mevcut elektriğin azalmasının acil sorun olduğuna işaret ediyor.

Khulna kırsalından ve karides sektöründen gelen anlatımlar, tekrarlanan kesintilerin hanelerdeki rahatsızlığın ötesinde etkiler yarattığını gösteriyor. Öğrenciler ders çalışma zamanını kaybediyor, çiftlikler suyu havalandırmakta zorlanıyor, ihracatçılar ise dondurulmuş ürünleri korumak için jeneratörlere daha fazla harcama yapıyor.

Elektrik açığı ne kadar hızlı büyüdü?

WZPDCL’nin 13 ve 14 Ekim tarihli ölçümleri, öğleden sonra ve akşam saatlerinde açığın arttığını gösteriyor. Mevcut arzın talebi karşılayamadığı durumlarda bazı tüketicilere elektriğin kasıtlı olarak kesilmesine yük atma deniyor.

  • 13 Ekim, saat 13.00: Talep 741 megavat, arz 705 megavattı; açık 36 megavat oldu.
  • 13 Ekim, saat 19.00: Talep 721 megavat, arz 642 megavattı; açık 79 megavat oldu.
  • 14 Ekim, saat 13.00’ten kısa süre sonra: Talep 661 megavat, arz 560 megavattı; açık 101 megavat oldu.
  • 14 Ekim, akşam: Talep 694 megavat, arz 578 megavattı; açık 116 megavat oldu.
Reklam

İki tarih arasında öğleden sonraki talep 80 megavat azalırken arz 145 megavat düştü. Sonuç olarak karşılanamayan talebin oranı yaklaşık yüzde 4,9’dan yüzde 15,3’e çıktı.

Akşam saatlerinde arz 64 megavat azalırken talep 27 megavat geriledi. Bunun sonucunda açık, bir önceki akşama kıyasla 37 megavat, yani yaklaşık yüzde 47 arttı.

Megavat, belirli bir andaki güç miktarını ölçer. Bu veriler, belirtilen saatlerdeki elektrik açığının büyüklüğünü gösteriyor. Hanelerin kaç saat elektriksiz kalacağı ise dağıtım şirketinin kesintileri şebekesine nasıl yaydığına bağlı.

Khulna ve Barishal farklı baskılarla karşı karşıya

14 Ekim akşamı kaydedilen elektrik açığının 81 megavatı Khulna bölgesindeydi. Bölgede talep 528 megavat, arz ise 447 megavattı. Barishal bölgesinin 166 megavatlık ihtiyacına karşılık 131 megavat elektrik sağlandı ve 35 megavatlık açık oluştu.

Dolayısıyla mutlak değer olarak daha büyük açık Khulna’daydı; ancak Barishal’de ihtiyaç duyulan arzın daha büyük bir bölümü karşılanamadı. Akşam talebinin yaklaşık yüzde 15,3’ü Khulna’da, yüzde 21,1’i ise Barishal’de karşılanmadı.

Barishal’in öğleden sonraki durumu daha da zordu. 180 megavatlık talebe karşılık 138 megavat arz sağlanması, talebin yaklaşık yüzde 23,3’üne denk gelen 42 megavatlık bir açık bıraktı. Khulna bölgesinde öğleden sonraki açık, 481 megavatlık talebe karşılık 59 megavattı.

Bir önceki gün öğleden sonra Barishal bölgesinin ihtiyaç duyduğu 174 megavatın tamamı sağlanmıştı. Arzın tamamen karşılanmasından ciddi bir açığa geçilmesi, bölge sakinlerinin bir gün içinde neden keskin bir kötüleşme yaşadığını açıklamaya yardımcı oluyor.

14 Ekim akşamına ilişkin ilçe dökümünde Khulna için 29, Barishal için 22, Rajbari için 13 ve Faridpur için 12 megavatlık açık listelendi. Ancak ilçelere ait tüm değerlerin toplamı 129 megavat; kontrol odasının bölgesel toplamı ise 116 megavat. Bölge ve zon toplamları birbiriyle örtüşürken ilçe dökümündeki sayısal tutarsızlık açıklığa kavuşmuş değil.

Reklam

Tekrarlanan kesintiler günlük yaşamı aksatıyor

Khulna sakinleri, elektriğin uygun ve öngörülebilir zamanlarda değil, temel işler sırasında kesildiğini anlattı. Boyra’da yaşayan Ambia Khatun, mevcut gaz sıkıntısı nedeniyle hanelerin elektriğe bağımlı hâle geldiğini ve tekrarlanan kesintilerle başa çıkmanın zorlaştığını söyledi. Tutpara’da yaşayan Latika Rani ise acil işlerini aksatan ani bir kötüleşmeden söz etti.

Diğer anlatımlarda 24 saat içinde yedi ya da sekiz kesinti yaşandığı belirtiliyor. Khulna’nın Nirala semtinde yaşayan Hajera Khatun, kesintilerin hem gündüz hem gece yaşandığını söyledi. Üniversite öğrencisi Imon Sheikh, sıcakta ders çalışmanın zorlaştığını ve yeniden mum kullanmaya başladıklarını anlattı.

Batiaghata’ya bağlı Debitala köyünden HSC sınavına hazırlanan Meghla Mollick, kesintilerin eğitimi üzerindeki etkisini şöyle anlattı:

Geçen haftadan bu yana gece gündüz, her iki üç saatte bir elektrik kesiliyor. Ders çalışmamı ciddi biçimde engelliyor.

Annesi Pritilata Mollick, ailenin yedek elektrik sisteminin olmadığını söyledi. Diğer bölge sakinleri ise buzdolaplarındaki yiyeceklerin bozulduğunu, şarjlı fanların ve yedek güç ünitelerinin kesintiler arasında yeterince şarj olamadığını anlattı.

Tekrarlanan kesintiler, hanelere toparlanmak için çok az zaman bırakabiliyor. Elektrik geri gelse de piller yeniden şarj olmadan veya buzdolabı sıcaklığını yeniden düşürmeden başka bir kesinti başlayabiliyor.

Kırsal kesimdeki aboneler daha uzun kesintilerden söz ediyor

Khulna’nın kırsal kesiminde yaşayanlar günde 10 saate varan kesintiler yaşandığını; Batiaghata, Dacope, Dumuria ve Koyra’nın ağır kesintilerden etkilenen bölgeler arasında bulunduğunu anlattı. Bu bölgelere, WZPDCL’nin aktardığı daha geniş bölgesel arz tablosunun yanı sıra farklı bir dağıtım şirketi olan Khulna Palli Bidyut Samiti de hizmet veriyor.

WZPDCL, yaklaşık 245 bini Khulna’da olmak üzere yaklaşık 1,4 milyon elektrik tüketicisine hizmet veriyor. Khulna Palli Bidyut Samiti Genel Müdürü Tushar Kanti Mondal, şirketinin yaklaşık 450 bin abonesi bulunduğunu ve en yüksek talebin yaklaşık 80 ila 85 megavata ulaştığını söyledi.

Mondal, saat 15.00’te talebin 74, arzın 71 megavat olduğunu ve 3 megavatlık açık bulunduğunu belirtti. Bir dağıtım şirketinin tek bir saate ilişkin ölçümü, bölge sakinlerinin gün boyunca biriken kesinti anlatımlarından sistemin farklı bir bölümünü yansıtıyor.

Reklam

WZPDCL’nin diğer ölçümleri de bölge genelindeki baskının sürdüğünü gösteriyor. Perşembe günü saat 13.00’te 659 megavatlık talep, 560 megavatlık arzı aşarak 99 megavatlık açık oluşturdu. Akşam saatlerinde talep yaklaşık 700 megavata çıkarken açık 100 megavatı aştı.

Pazar günü saat 20.00’deki ölçümde talep 773 megavat, arz ise 673 megavattı. 100 megavatlık açığın 71 megavatı Khulna, 29 megavatı Barishal bölgesinde kaydedildi.

Ekim tarihlerine yıl bilgisi eşlik etmiyor; perşembe ve pazar günlerine ilişkin ölçümlerde de tam takvim tarihleri verilmemiş. Bu nedenle aralarındaki kesin kronolojik ilişki belirtilmiyor.

Karides çiftlikleri ürünleri canlı tutmak için elektriğe ihtiyaç duyuyor

Khalashi Bunia köyünde karides yetiştiriciliği yapan Krishna Biswas, elektrik kesildiğinde ürünlerinin doğrudan risk altına girdiğini anlattı. Çiftliği, sudaki oksijenin korunmasına yardımcı olan havalandırma makinelerine bağlı.

Biswas, sıcak havalarda uzun süreli kesintilerin çiftçileri neden kaygılandırdığını şöyle açıkladı:

Yük atma nedeniyle havalandırıcılar durursa karidesler zarar görür. Bu kavurucu sıcakta uzun süreli kesintiler tüm ürünü yok edebilir.

Havalandırıcılar suyu hareket ettirip karıştırarak yetiştirilen canlılara oksijen ulaşmasını sağlar. Elektriğin kesilmesi, karidesleri yaşatmak için gereken temel koşullardan birini bozabilir ve ertelenen bir ev işinden farklı bir acil durum yaratabilir.

Bangladesh Frozen Foods Exporters Association (BFFEA), Khulna’da kayıtlı 109 karides işleme fabrikasının yalnızca 30’unun, Chattogram’da ise 18 fabrikanın faaliyette olduğunu belirtiyor. Derneğe göre bu fabrikaların yıllık toplam işleme kapasitesi yaklaşık 400 bin ton; ancak fabrikalara ihtiyaç duydukları karidesin yalnızca yaklaşık yüzde 7’si ulaşıyor.

Bu veriler, ham madde sıkıntısıyla zaten ciddi biçimde mücadele eden bir sektöre işaret ediyor. Elektrik arzının güvenilir olmaması, çiftlik, işleme ve depolama aşamalarındaki sorunlara bir yenisini ekliyor.

Fabrikaların maliyetleri artıyor, üretim kesintiye uğruyor

BFFEA yöneticisi ve MU Sea Food Limited Genel Müdürü Shyamal Das, elektrik sıkıntısının fabrika faaliyetlerini şimdiden aksattığını söyledi:

Bu elektrik sıkıntısı birçok fabrikayı faaliyetlerini geçici olarak durdurmak zorunda bıraktı.

Reklam

Das, üretimin gerilemesinin ve fabrikaların kapanmasının karides sektörüne doğrudan ya da dolaylı olarak bağlı yaklaşık altı milyon kişinin geçim kaynağını tehdit ettiğini söyledi. Uyarısı yalnızca fabrika çalışanlarını değil, karides üretimi çevresindeki daha geniş iş ağını kapsıyor.

Bir diğer BFFEA yöneticisi Humayun Kabir, elektrik kesintileri sırasında soğuk depolama sıcaklıklarını korumaya çalışan dondurulmuş karides ihracatçılarının jeneratör maliyetlerinin arttığını anlattı. Jeneratörler alternatif bir elektrik kaynağı sağlıyor, ancak yakıt gerektiriyor ve işletme giderlerini artırıyor.

Elektrik sıkıntısı işletmeleri bu nedenle birçok yönden etkiliyor. Çiftliklerin uygun su koşullarını korumak için, işleme tesislerinin makineleri çalıştırmak için, ihracatçıların ise güvenilir soğutma için elektriğe ihtiyacı var. Yeterince karides alamayan bir fabrika, giderlerini daha düşük bir üretim miktarına yaymak zorunda kalıyor.

Yakıt sıkıntısı santralleri devre dışı bırakıyor

Ulusal veriler, bölgedeki baskının ardında daha geniş çaplı bir üretim sorununa işaret ediyor. Bangladesh Power Development Board (BPDB) yetkilileri, 35 santralin devre dışı kalmasını çeşitli nedenlere bağladı. Başlıca neden olarak, özellikle yetersiz gaz arzı olmak üzere yakıt sıkıntısı gösterildi. Ülke genelinde yük atmanın 2.500 megavata ulaştığı bildirildi.

BPDB’nin 7 Ekim tarihli verilerine göre gazla çalışan santraller günde 2.524 milyon fit küp gaz talep ederken arz 895 milyon fit küpte kaldı. Bu santrallere talep ettikleri gazın yaklaşık yüzde 35,5’i sağlandı; günlük açık 1.629 milyon fit küp oldu.

Enerji Bakanlığı’ndan bir yetkili, Bangladeş’in gaz arzının yurt içi üretimden sağlanan günde yaklaşık 1.600 milyon fit küp ile ithal sıvılaştırılmış doğal gazdan (LNG) sağlanan 1.000 milyon fit küpten oluştuğunu belirtti. LNG, taşınabilmesi için sıvı hâle gelene kadar soğutulan ve kullanılmadan önce yeniden gaza dönüştürülen doğal gazdır.

Santraller bu arz için sanayi kullanıcılarıyla rekabet ediyor. Yetkililer, elektrik üretimine daha fazla gaz ayrılmasının fabrikalardaki sıkıntıyı derinleştirebileceğini ve ihracatı aksatabileceğini söyledi.

Santrallerin devre dışı kalmasında bakım çalışmaları, süresi dolan sözleşmeler ve mekanik sorunlar da etkili oldu. BPDB verilerinde Ghorashal, Bheramara, Baghabari ve Sirajganj’ın yanı sıra başka tesisleri de etkileyen kesintiler yer aldı. Barapukuria kömür santralinin tüm ünitelerinin de devre dışı olduğu bildirildi.

Reklam

Mevcut kapasitenin yerini doldurmak neden zor?

Enerji Bakanlığı’ndan bir yetkili, elektrik üretim maliyetinin birim başına fuel oil ile yaklaşık 25 taka, kömürle 13 ila 14 taka, gazla ise 7 taka olduğunu tahmin etti. Bir birim elektrik, bir kilovatlık cihazın bir saat boyunca tükettiği enerji miktarı olan bir kilovatsaat demektir.

Verilen fiyatlara göre fuel oil ile elektrik üretmek, gazla üretime kıyasla yaklaşık 3,6 kat daha pahalı. Bu nedenle gazla üretilemeyen elektriği fuel oil kullanarak karşılamak çok daha fazla paranın yanı sıra yakıt bulunmasını ve santrallerin çalışır durumda olmasını gerektiriyor.

Power Grid Company of Bangladesh, 7 Ekim’de saat 01.00’de ülke genelinde 2.040 megavatlık yük atma kaydetti. Bu değer saat 08.00’de 859 megavata geriledi, saat 16.00’da ise 1.161 megavata yükseldi. Bu ölçümler, açığın bir gün içinde önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor.

Power Cell’in eski Genel Müdürü BD Rahmat Ullah, yeterli yakıtı güvence altına almadan üretim tesislerini genişleten planlama kararlarını sorunun kaynağı olarak gösterdi:

"Sonuçta santrallerimiz var ama yakıt sıkıntısı nedeniyle onları çalıştıramıyoruz" dedi.

Rahmat Ullah, gündüz güneş enerjisinden yararlanmayı ve gece depolanan elektriği kullanmayı örnek göstererek yenilenebilir elektriği ve batarya depolamasını savundu. Önerisi uzun vadeli arz planlamasına odaklanırken Bangladeş’in güneybatısından gelen güncel anlatımlar, tüketicilerin ve işletmelerin mevcut elektrikle tekrarlanan kesintileri idare etmeye çalıştığını gösteriyor.

Öne Çıkanlar

  • WZPDCL, 14 Ekim’de 21 ilçede 694 megavatlık talebe karşılık akşam saatlerinde 116 megavatlık açık kaydetti.
  • Elektrik talebi düşmesine rağmen öğleden sonraki açık bir günde 36 megavattan 101 megavata çıktı.
  • Akşam saatlerinde Khulna bölgesindeki açık daha büyüktü; ancak Barishal’de ihtiyaç duyulan arzın daha büyük bir bölümü karşılanamadı.
  • Bölge sakinleri derslerin, ev işlerinin ve soğutmanın aksadığını, kırsal kesimde ise kesintilerin uzun sürdüğünü anlattı.
  • Karides yetiştiricileri ve ihracatçıları ürünlerin zarar görmesi, üretimin kesintiye uğraması ve jeneratör maliyetlerinin artması riskiyle karşı karşıya.
  • Ulusal elektrik üretimi; bakım çalışmaları, sözleşmelerin sona ermesi ve ekipman sorunlarının yanı sıra yetersiz yakıt nedeniyle kısıtlanıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir