Malezya, Sel Riski Bulunan Bölgelerde 19 Kasım’da Afet Uyarı Sistemi Testi Yapacak

8 dakikalık okuma
Malaysia Plans November 19 Disaster Alert Test in Flood Risk Areas

Dört bölgedeki telefonlarda simülasyon amaçlı acil durum uyarısı çalabilir

Malezya, yeni Hücresel Yayın Sistemi’ni 19 Kasım 2026’da test etmeyi planlıyor. Kuala Lumpur, Selangor, Kelantan ve Pahang’ın belirli bölgelerindeki uyumlu cep telefonlarında alarm çalabilir ve simülasyon amaçlı bir afet uyarısı görüntülenebilir. Pilot uygulamanın sel riski taşıyan bölgelere odaklanması bekleniyor.

İçindekiler
  1. Dört bölgedeki telefonlarda simülasyon amaçlı acil durum uyarısı çalabilir
  2. Malezya uyarıların neden daha hızlı ulaşmasını istiyor?
  3. Hücresel yayın telefona nasıl ulaşıyor?
  4. Kasım tatbikatında neler denetlenecek?
  5. Çalışır durumdaki baz istasyonları hayati önem taşıyor
  6. Uyarılar erişilebilir ve anlaşılır olmalı
  7. Bir uyarının harekete dönüşmesini kamuoyu güveni sağlar
  8. Afet kayıpları aciliyetin nedenini ortaya koyuyor
  9. Geniş kapsamlı uyarı sistemi öncesinde yerel test yapılacak
  10. Öne Çıkanlar

Malezya İletişim ve Multimedya Komisyonu (MCMC), acil durum mesajlarını belirlenen bir bölgedeki telefonlara doğrudan göndermek için sistemi geliştiriyor. Test mesajlarında yaklaşan bir afetten söz edilebilir veya alıcılara tahliye olmaları ya da sığınak aramaları talimatı verilebilir. Bu simülasyon talimatları tatbikatın bir parçası olacak.

Başbakan Yardımcısı Ahmad Zahid Hamidi, sistemin geliştirilmesinde son aşamaya gelindiğini söyledi. Sistem, mevcut düzene ek olarak kullanılacak ve zamanla Ulusal Afet Yönetim Ajansı (Nadma) ile telekomünikasyon şirketlerinin afet uyarılarını SMS yoluyla gönderdiği düzenin yerini alacak.

Testin kesin saati, ilçelerin listesi, uyarının süresi, nihai mesaj metni ve cihaz uyumluluğuna ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı. Alıcılar mesajın tamamını okumalı ve test ibaresini kontrol etmeli; gerçek bir acil duruma ilişkin resmî bilgilendirmeleri de takip etmeyi sürdürmeli.

Malezya uyarıların neden daha hızlı ulaşmasını istiyor?

Malezya şu anda hedefli sel uyarılarını toplu SMS yoluyla iletiyor. Bu yöntemde mesajların abonelerin telefon numaralarına tek tek gönderilmesi gerekiyor. Acil durumlarda çok sayıda kişi yakınlarını ararken, mesaj gönderirken veya mobil veri kullanırken iletim gecikebilir ya da bazı kişilere mesajlar daha geç ulaşabilir.

Hücresel yayın bu süreci değiştiriyor. Sistem, her alıcıya ayrı ayrı mesaj göndermek yerine, belirlenen bir bölgeye hizmet veren mobil baz istasyonları üzerinden uyarı yayımlıyor. Kapsama alanındaki uyumlu telefonlar yayını alabiliyor.

Aynı zamanda Nadma’ya da başkanlık eden Zahid, İpoh Kongre Merkezi’nde 2026 Ulusal Hazırlık Ayı’nı başlatırken sistemin sağlaması beklenen yararı anlattı. Perak Eyaleti Başbakanı Saarani Mohamad ile Nadma Genel Müdürü Meor Ismail Meor Akim de etkinliğe katıldı.

Zahid şöyle konuştu:

"Bu sistem sayesinde, kişisel verilere müdahale etmeden veya bu verilere erişmeden, risk altındaki bölgelerdeki cep telefonlarına doğrudan uyarı gönderilebilecek," dedi Zahid.

Reklam

Suları yükselen bölgelerdeki aileler açısından bunun pratik karşılığı zamandır: Daha erken gelen bir uyarı, kaçış güzergâhı kullanılamaz hâle gelmeden bölgeden ayrılmalarına, yaşlı bir yakına yardım etmelerine veya çocukları güvenli bir yere götürmelerine imkân tanıyabilir.

Hücresel yayın telefona nasıl ulaşıyor?

Hücresel Yayın Sistemi (CBS), mobil ağ içinde özel bir radyo kanalı kullanıyor. Bunu yerel bir anons sistemine benzetmek mümkün: Ağ, oradaki herkese ayrı ayrı mesaj göndermek yerine, belirlenen bir kapsama alanına yayın yapıyor.

Alıcıların aktif bir mobil veri tarifesine, internet bağlantısına veya özel bir acil durum uygulamasına ihtiyacı yok. Sistem, uyarıyı göndermek için telefon numaralarına da ihtiyaç duymuyor. Konum hedeflemesi, yayın için seçilen mobil ağ alanına göre yapılıyor.

İletişim Bakanlığı, etkilenen bölgede en az bir mobil ağın çalışıyor olması koşuluyla, uyarıların hizmet sağlayıcısından bağımsız olarak uyumlu cihazlara ulaşabileceğini belirtiyor. Testler ve uygulama sırasında cihaz uyumluluğu da değerlendirilecek.

Özel kanal, normal aramaların ve mobil veri hizmetlerinin aşırı yoğun olduğu durumlarda uyarıların iletilmesini sağlıyor. Ancak ağ yoğunluğu ile ağın hasar görmesi farklı durumlar: Yoğunlukta altyapı çalışmayı sürdürürken, devre dışı kalan bir baz istasyonu hiçbir yayın yapamayabilir.

Kasım tatbikatında neler denetlenecek?

19 Kasım’da yapılması planlanan tatbikat, canlı testlerin son aşaması olarak tanımlanıyor. Sistem uygulamada kullanılacak; seçilen bölgelerde yaşayan kişiler kendi telefonlarında simülasyon amaçlı uyarılar alabilir.

Pilot uygulama alanlarının Kuala Lumpur, Selangor, Kelantan ve Pahang olması bekleniyor. Özellikle sel riski bulunan bölgelere odaklanılacak. Açıklanan kapsam, dört bölgenin tamamındaki her telefonu değil, belirli yerleri içeriyor.

Telefonlardan yüksek sesli bir uyarı çalabilir ve acil talimatlar görüntülenebilir. Ses düzeyi ve uyarının çalışma biçimi modele göre değişebileceğinden, tatbikata katılanlar testi farklı şekillerde deneyimleyebilir. Erişilebilirlik ve uyumluluk kontrolleri, mesajların farklı cihazlara ve kullanıcılara nasıl ulaştığını değerlendirmeye yardımcı olacak.

Reklam

Tatbikat, sırasıyla çalışması gereken çeşitli aşamaları da bir araya getiriyor: Tehlikenin belirlenmesi, uyarı gönderilecek alanın seçilmesi, mesajın iletilmesi ve insanlara anlaşılır talimatlar verilmesi. Uyarının zamanında, tehlikeyle karşı karşıya olan ve harekete geçebilecek kişilere ulaşması özellikle önem taşıyor.

Çalışır durumdaki baz istasyonları hayati önem taşıyor

Sel, toprak kayması ve elektrik kesintileri, acil durum uyarılarını iletmek için gereken telekomünikasyon altyapısına da zarar verebilir. Yayın yapılmadan önce yerel baz istasyonları çalışmayı durdurursa etkilenen kapsama alanındaki telefonlar uyarıyı alamayabilir.

İletişim Bakanlığı, mobil ağın tamamen kesilmesi durumunda hizmet yeniden sağlanana kadar mesajların iletilemeyeceğini belirtiyor. Kırsal bölgelerdeki kapsama boşlukları da başka bir güçlük oluşturuyor; telefonun internete ihtiyacı olmasa da çalışır durumdaki mobil altyapıya erişmesi gerekiyor.

Ağ kurtarma planı, etkilenen tesislerin yeniden faaliyete geçirilmesi ve hizmetin geri yüklenmesi için koordinasyonu sağlayacak. Afet yönetim kuruluşlarının, hizmet sağlayıcıların ve ilgili diğer kurumların sürece katılması bekleniyor.

Bu nedenle Malezya’nın, mobil uyarıların yanı sıra afet sırasında iletişim kurmak için başka yöntemlere de ihtiyacı olacak. Sistem, ABD’deki Kablosuz Acil Durum Uyarıları’na ilke olarak benziyor. Bu ülkede radyo ve televizyon uyarıları da Acil Durum Uyarı Sistemi üzerinden yapılıyor.

Uyarılar erişilebilir ve anlaşılır olmalı

İletişim Bakanlığı, CBS’nin uyumlu telefonlardaki erişilebilirlik işlevleri üzerinden titreşimli ve sesli uyarıları destekleyecek şekilde geliştirildiğini belirtiyor. Bu işlevler arasında ekran okuyucular ve ekrandaki metni sesli bilgiye dönüştürebilen sesli okuma özellikleri bulunuyor.

Bu seçenekler farklı ihtiyaçlara karşılık veriyor. Titreşim, işitme engelli bir kişinin dikkatini çekmeye yardımcı olabilirken sesli okuma, ekrandaki yazıyı kolayca okuyamayan kişilere yardımcı olabilir. Testlerde erişilebilirlik, cihaz uyumluluğu ve hedef kullanıcıların ihtiyaçları değerlendirilecek.

Mesajın içeriği de sinyal kadar önemli. Genel bir bilgilendirme, yakın bir tehlikeye ilişkin uyarı ve zorunlu tahliye talimatı farklı şekillerde hareket etmeyi gerektiriyor. Mesajlarda aciliyet düzeyi ve yapılması istenenler açıkça anlaşılmalı.

Reklam

Bahasa Melayu ve İngilizce mesajlar, gerektiğinde yerel ağızlar ve özel olarak hazırlanmış video mesajları gibi erişilebilir formatlar kullanılması yönündeki çağrılar, uygulamada dikkate alınması gereken başka ihtiyaçları ortaya koyuyor. Bakanlığın açıkladığı tasarım özellikleri titreşim, ses ve uyumlu cihazların erişilebilirlik işlevlerine odaklanıyor; daha geniş kapsamlı bu öneriler ise tavsiye niteliği taşıyor.

Bir uyarının harekete dönüşmesini kamuoyu güveni sağlar

Zahid, uyarı sisteminin işe yaraması için doğru bilginin ve kamuoyunun konuyu anlamasının şart olduğunu söyledi. Mesaj hızla ulaşabilir; ancak alıcının yine de mesajın amacını fark etmesi ve hangi adımı atması gerektiğini anlaması gerekiyor.

Başbakan Yardımcısı, İpoh’taki etkinlikte bu sorumluluğu şöyle anlattı:

"Sistem son aşamada, ancak halkın sistemden haberdar olması ve nasıl kullanıldığını bilmesi gerekiyor. Anlamamız gereken önemli bir nokta şu: Teknoloji, ancak halk doğru bilgiye güveniyorsa etkili olur," dedi.

Zahid, afet bilgileri için resmî kanallara başvurulması çağrısında bulunarak doğrulanmamış iddiaların müdahale çalışmalarını aksatabileceği uyarısı yaptı. Pilot uygulama sırasında, simülasyon amaçlı bir tahliye senaryosunun gerçek bir tahliyenin başladığı iddiası olarak yayılmasını önlemek için mesajı paylaşmadan önce tamamını okumak önemli olacak.

Tatbikat ile gerçek bir acil durum arasındaki fark ekranda açıkça belirtilmeli. Alıcılar yalnızca alarm sesine veya tarihe bakmak yerine mesajın kendisini kontrol etmeli ve yetkililerin gerçek durumlara ilişkin yayımladığı talimatları izlemeli.

Afet kayıpları aciliyetin nedenini ortaya koyuyor

Zahid, Malezya İstatistik Dairesi’nin 2025’te afet kaynaklı kayıpların 636,9 milyon RM’ye ulaştığını gösteren verilerine atıfta bulundu. Bu tutarın 380,2 milyon RM’si kamu varlıkları ve altyapıyla ilgiliydi. Bu kalem, toplam kayıpların yaklaşık yüzde 60’ını oluşturdu.

Toplam kayıp, 2024’teki 933,4 milyon RM’den 296,5 milyon RM, yani yaklaşık yüzde 32 azaldı. Zahid, ülke genelindeki toplamın düşmesine rağmen evlerini ve geçim kaynaklarını kaybeden topluluklar açısından sonuçların ağır olduğunu söyledi.

Veriler, hazırlığın neden insanları yakın tehlikeden uzaklaştırmanın ötesine geçtiğini gösteriyor. Kamu altyapısındaki hasar, toplulukların bağlı olduğu hizmetleri aksatabilir. Ev ve geçim kayıpları ise sular çekildikten sonra da aileleri etkilemeyi sürdürebilir.

Öne çıkan tarih ve rakamlar şöyle:

  • 2024: Zahid’in atıfta bulunduğu verilere göre Malezya’da afet kaynaklı kayıplar 933,4 milyon RM oldu.
  • 2025: Kayıplar, kamu varlıkları ve altyapıdaki 380,2 milyon RM’lik tutar dâhil olmak üzere 636,9 milyon RM’ye geriledi.
  • 2025: Haberlerde atıfta bulunulan Birleşmiş Milletler verilerine göre mobil kamu uyarı sistemlerini kullanan ülke sayısı 44’e ulaştı.
  • 19 Kasım 2026: Malezya’nın seçilen bölgelerde canlı CBS testi yapması planlanıyor.
Reklam

Geniş kapsamlı uyarı sistemi öncesinde yerel test yapılacak

Mobil kamu uyarı sistemleri dünya genelinde deprem, tsunami, sel, orman yangını ve şiddetli fırtınalar için kullanılıyor. Malezya’nın mesajları tek tek alıcılara gönderen SMS’lerden coğrafi bir bölgeye yönelik yayınlara geçme planı da bu yaygın yaklaşımı izliyor.

Öncelikli görev, yerel ve uygulamaya dönük: Uyarıların seçilen Malezya bölgelerindeki uyumlu telefonlara ulaşıp ulaşmadığını, alıcıların mesajları anlayıp anlamadığını ve erişilebilirlik işlevlerinin beklendiği gibi çalışıp çalışmadığını denetlemek.

Zahid, erken uyarının amacını insanların atmasını sağlaması gereken adımlar üzerinden anlattı:

"Bu nedenle erken uyarıların zamanında iletilmesi, kolay anlaşılması ve ardından harekete geçilmesi gerekiyor. İletişimin kilit önemde olmasının nedeni bu," dedi.

19 Kasım, sürece ilişkin halka açık bir sonraki test olarak planlanıyor. Alıcıların temel görevi, simülasyon mesajını tanımak, tamamını okumak ve tatbikatı resmî kanallardan iletilen gerçek acil durum bilgileriyle karıştırmamak olacak.

Öne Çıkanlar

  • MCMC, 19 Kasım 2026’da canlı hücresel yayın testi yapmayı planlıyor.
  • Kuala Lumpur, Selangor, Kelantan ve Pahang’daki sel riski taşıyan seçili bölgelerin teste katılması bekleniyor.
  • Test mesajlarında alarm çalabilir ve simülasyon amaçlı tahliye veya sığınak talimatları görüntülenebilir.
  • Uyumlu telefonlar yayınları internet bağlantısı, aktif veri tarifesi veya özel bir uygulama olmadan alabilir.
  • Mesajların iletilmesi, çalışan mobil ağlara ve kapsama alanına bağlı.
  • Geliştirilmekte olan erişilebilirlik özellikleri arasında titreşim, ses, ekran okuyucular ve sesli okuma işlevleri bulunuyor.
  • Alıcılar mesajın tamamını okumalı, test ibaresini kontrol etmeli ve gerçek acil durumlara ilişkin resmî bilgilendirmeleri takip etmeli.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir