Koşullu kolaylıkla iki şirket yeniden krediye erişebilecek
Bangladeş Merkez Bankası, Beximco LPG Unit-1 ve Shinepukur Ceramics’e yönelik kredi kısıtlamalarını gevşeterek Beximco Group bünyesindeki bu iki şirketin 31 Aralık 2027’ye kadar belirli bankacılık olanaklarından yararlanmasına izin verdi. Karar, Shinepukur’un mevcut 105 crore Tk (1,05 milyar Tk) tutarındaki işletme sermayesi limitinin yenilenmesini de kapsıyor.
İçindekiler
- Koşullu kolaylıkla iki şirket yeniden krediye erişebilecek
- Hangi yasal kısıtlama gevşetildi?
- LPG şirketi doğrudan ithalata nasıl dönebilecek?
- Shinepukur’un limiti yenileniyor, ithalat teminatı düşüyor
- Gelirler geri ödemede kullanılacak hesaplara yatırılacak
- Faaliyetleri yeniden başlatma çabalarının parçası yönetim kurulu değişiklikleri
- Beximco Computers için ayrı teminat yenileme onayı
- Gelişmelerin seyri
- Öne Çıkanlar
National Bank’e kredi borcunu ödemediği için temerrüde düşmüş olan Beximco LPG Unit-1, yüzde 100 nakit teminat karşılığında akreditif açabilecek ve işletme sermayesi finansmanı alabilecek. Devlete ait Sonali Bank’in müşterisi Shinepukur ise olağan faaliyetlerini finanse etmek için kullandığı kredi limitini yenileme izni aldı.
Bangladeş Merkez Bankası, yenilenen finansmanı banka borçlarının geri ödenmesine bağlayan koşullar getirdi. Her iki şirket de tüm gelirlerini belirlenen banka hesaplarına yatırmak zorunda. Bu hesaplardaki para, ilgili bankalara düzenli ve orantılı geri ödemeler yapmak için kullanılacak.
Merkez bankası, yeni olanaklarla ilgili sorumluluğu kredi veren bankalara da yükledi. National Bank, LPG şirketine sunulan yeni olanaklarla bağlantılı olarak hükümetten veya Bangladeş Merkez Bankası’ndan mali yardım isteyemeyecek. Shinepukur için getirilen koşullar Maliye Dairesi’ni sorumluluk dışında tutuyor ve Sonali Bank’in bu olanak için hükümetten mali yardım talep etmesini engelliyor.
Bangladeş Merkez Bankası, Shinepukur’a tanınan kolaylığın kamu yararı gözetilerek verildiğini açıkladı. İsminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir merkez bankası yetkilisi, muafiyetlerin şirketlerin olağan faaliyetlerini sürdürmesini amaçladığını söyledi. Uygulamadaki değişiklikler ithalata ve günlük faaliyetler için gereken finansmana erişimi ilgilendirirken, geri ödeme koşulları bankaların mevcut alacaklarını güvence altına alıyor.
Hangi yasal kısıtlama gevşetildi?
1991 tarihli Banka Şirketleri Yasası’nın 27KaKa(3) maddesi, bankaların ve finans kuruluşlarının kredi borcunu ödemeyenlere kredi olanağı sunmasını yasaklıyor. Bir borçlu, üzerinde anlaşılan koşullara göre borcunu geri ödemediğinde temerrüde düşmüş sayılıyor. Bu kısıtlama, söz konusu borçlunun ticari faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu bankacılık desteğini almasını engelleyebiliyor.
Bangladeş Merkez Bankası, yasadaki yetkilerini kullanarak iki şirket için ayrı genelgeler yayımladı ve belirtilen olanaklar bakımından kısıtlamayı gevşetti. Muafiyetler 31 Aralık 2027’ye kadar geçerli olacak; böylece şirketler, belirtilen koşullara tabi olarak bu olanaklardan yararlanabilecekleri belirli bir süreye sahip olacak.
Merkez bankası muafiyetleri tüm bankaların genel müdürlerine ve üst yöneticilerine bildirdi. Bununla birlikte her düzenleme belirli bir şirket ve onun bankayla olan ilişkisi için geçerli: Beximco LPG Unit-1 ile National Bank, Shinepukur Ceramics ile Sonali Bank.
Genelgelerin pazartesi günü yayımlandığı belirtildi; yayımlanma tarihi olarak yıl belirtilmeden 12 Ekim de verildi. Belirtilen son geçerlilik tarihi 31 Aralık 2027.
LPG şirketi doğrudan ithalata nasıl dönebilecek?
Beximco LPG Unit-1 artık yüzde 100 nakit teminatla akreditif açabilecek. Akreditif, sevkiyat için gereken belgelerin sunulması gibi üzerinde anlaşılan koşullar yerine getirildiğinde bankanın tedarikçiye ödeme yapma taahhüdüdür. Şirketlerin yurt dışından mal alımlarında yaygın olarak kullanılır.
Yüzde 100 nakit teminat, şirketin akreditif tutarının tamamına eşit miktarda nakit sağlaması anlamına geliyor. Örneğin 10 milyon Tk değerinde bir akreditif için 10 milyon Tk nakit yatırılması gerekir. Bu izin, tam nakit teminat şartı getirirken bankanın ödeme düzenlemesine erişimi yeniden sağlıyor.
Beximco’nun LPG şirketi, 5 Ağustos 2024’te Avami Birliği hükümetinin düşmesinin ardından akreditif açamaz hâle gelmişti. Piyasaya ürün sunmayı sürdürebilmek için ham maddeleri diğer yerli LPG şirketlerinden satın alıyordu. Yeni izin, bu malzemeleri doğrudan ithal etmesine olanak tanıyor.
National Bank, fabrika kurmak gibi büyük ölçekli yeni bir yatırım yerine işletmenin günlük masraflarını karşılayan işletme sermayesi de sağlayabilecek. LPG şirketinin bankacılık olanaklarına erişimi, krediye ilişkin yasal kısıtlamaya tabi olduğu dönemde faaliyetlerini sürdürme güçlüğünü hafifletiyor.
Shinepukur’un limiti yenileniyor, ithalat teminatı düşüyor
Shinepukur Ceramics’in mevcut 105 crore Tk tutarındaki işletme sermayesi limiti 31 Aralık 2027’ye kadar yenilenecek. Kredi limiti, bir olanak kapsamında kullanılabilecek azami tutarı belirler. Şirketin fiilen kullanacağı miktar, bu olanağı nasıl kullandığına ve geçerli bankacılık koşullarına bağlıdır.
Shinepukur ayrıca yüzde 15 teminatla akreditif açabilecek; oran yüzde 100’den düşürülmüş durumda. 10 milyon Tk tutarındaki bir ithalat akreditifi için gerekli teminat 10 milyon Tk’den 1,5 milyon Tk’ye inecek. Böylece işlem başlangıcında bağlanan nakit 8,5 milyon Tk azalacak; ancak ödeme yükümlülükleri devam edecek.
Beximco Group’tan isminin açıklanmasını istemeyen bir yetkili, Shinepukur’un nakdi kredi olanaklarının 5 Ağustos’tan sonra 80 crore Tk’den 35 crore Tk’ye düştüğünü söyledi. Nakdi kredi olanakları, bankanın fiilen kullandırdığı parayı ifade eder. Bu, önceki tutara göre 45 crore Tk ya da yüzde 56,25’lik bir düşüş demek; bildirilen finansman daralmasının boyutunu ortaya koyuyor.
Bangladeş Merkez Bankası’nın bildiriminde Shinepukur, Sonali Bank’e borcunu ödemeyen bir müşteri olarak tanımlanıyor. Bununla birlikte, aktarılan başka bir açıklamaya göre Shinepukur kendi borcunu ödememe durumunda değildi; Beximco’nun diğer şirketleri temerrüde düştüğü için kendisi de temerrüde düşmüş kabul edildi. Sağlanan kolaylık Shinepukur’a uygulanan kısıtlamayı ele alırken, şirketin bu statüyü neden aldığına ilişkin açıklama tartışmalı durumda.
Gelirler geri ödemede kullanılacak hesaplara yatırılacak
Beximco LPG Unit-1 tüm gelirlerini belirlenmiş bir hesaba yatırmak zorunda. National Bank’e olan borçlar bu hesaptan düzenli ve orantılı biçimde ödenecek. Shinepukur için de Sonali Bank’e geri ödeme yapılmasını öngören benzer bir koşul getirildi.
Gelirlerin belirli bir hesaba aktarılması, şirket kazanç elde ettikçe bankanın geri ödemeleri alabileceği açık bir kanal oluşturuyor. Şirketler bankacılık olanaklarını kullanma izni alırken, gelirlerini borçlarının ödenmesini desteklemek için de kullanmak zorunda.
Geri ödeme oranı ve takvimi açıklanmadı. Bankaya ne kadar para aktarılacağını ve işletme giderleri için ne kadar kaynak kalacağını bu ayrıntılar belirleyeceğinden, söz konusu bilgiler önem taşıyor.
National Bank’e getirilen koşul, LPG şirketine sunulan olanaklardan doğabilecek sorumluluk bakımından hem hükümeti hem de Bangladeş Merkez Bankası’nı açıkça kapsam dışında bırakıyor. Shinepukur’a ilişkin koşul ise Maliye Dairesi’ni sorumluluk dışında tutuyor ve Sonali Bank’in hükümetten mali yardım talep etmesini engelliyor. Düzenlemeler, kredi kararlarını ve bunlara bağlı kredi riskini ilgili bankalara yüklüyor.
Faaliyetleri yeniden başlatma çabalarının parçası yönetim kurulu değişiklikleri
Bangladeş Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (BSEC), Beximco’nun borsada işlem gören üç şirketinin, Beximco Pharmaceuticals, Beximco Ltd ve Shinepukur Ceramics’in yönetim kurullarındaki değişiklikleri de onaylamıştı. Yeniden oluşturulan kurullarda grubun başkan yardımcısı Salman F Rahman yer almıyor.
Eski başbakan Şeyh Hasina’nın özel sektör ve yatırım danışmanlığını yapmış olan Rahman, eylül ayında Beximco’nun borsada işlem gören şirketlerinin yönetim kurullarından ayrılmayı kabul etti. Hakkındaki çok sayıda suçlamayla ilgili olarak Ağustos 2024’ten bu yana tutuklu bulunuyor.
Beximco, hükümet ve düzenleyici kurumlarla yapılan görüşmelerin ardından yönetim kurulu değişiklikleri için onay istedi. Açıklanan amaç, uzun süredir devam eden faaliyet tıkanıklığını çözmek ve olağan işleyişi yeniden sağlamak oldu. Shinepukur her iki düzenlemenin de kapsamında: hem yönetim kurulu değişikliklerinden hem de bankacılık olanaklarına yeniden erişimden yararlanıyor.
İki düzenleyici adım, şirket yönetiminin farklı alanlarını ele alıyor. Yönetim kurulunun yeniden yapılandırılması kararları kimin denetleyeceğini değiştiriyor. Kredi kolaylığı ise şirketin hangi bankacılık olanaklarını kullanabileceğini belirliyor. Her ikisi de etkilenen şirketlerin faaliyetlerini sürdürme çabalarının parçası.
Beximco Computers için ayrı teminat yenileme onayı
Bangladeş Merkez Bankası, 9 Ekim’de Beximco Computers’ın dört hükümet projesi kapsamında mal tedariki için 160 milyon Tk, yani 16 crore Tk tutarındaki banka teminatını yenilemesine de izin verdi. Teminatı EXIM Bank vermişti; banka daha sonra Sammilito Islami Bank ile birleşti.
Banka teminatı, müşterisinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde bankanın teminat kapsamındaki yükümlülüğü üstleneceği taahhüttür. Hükümet projelerinde çalışan bir tedarikçi için bu, sözleşme kapsamında proje makamına mali güvence sağlayabilir.
Merkez bankası, birleşmenin ardından bankanın yönetim kurulunun teminatı yenilemesine olanak tanıyarak Banka Şirketleri Yasası’nın 121. maddesi kapsamında itirazı olmadığını bildirdi. Bu düzenleme, LPG ve seramik şirketlerine sunulan ithalat ve işletme sermayesi olanaklarından farklı olarak hükümet projelerine sağlanan mallara ilişkin sözleşmesel güvenceyi kapsıyor.
Gelişmelerin seyri
Etkilenen şirketlerde bildirilen faaliyet aksamalarının başlangıcı Ağustos 2024’e uzanıyor. Sonraki adımlar şirket yönetimini, proje teminatlarını ve banka finansmanına erişimi ele aldı.
- 5 Ağustos 2024: Avami Birliği hükümeti düştü. Beximco LPG Unit-1, akreditiflere erişimini kaybettikten sonra yerli LPG tedarikçilerine yöneldi.
- Eylül, yıl belirtilmedi: Salman F Rahman, Beximco’nun borsada işlem gören şirketlerinin yönetim kurullarından ayrılmayı kabul etti.
- Son kredi kolaylığından önce: BSEC, Beximco Pharmaceuticals, Beximco Ltd ve Shinepukur Ceramics için yeniden oluşturulan yönetim kurullarını onayladı.
- 9 Ekim, yıl belirtilmedi: Bangladeş Merkez Bankası, Beximco Computers’ın 160 milyon Tk tutarındaki teminatını yenilemesine izin verdi.
- 31 Aralık 2027: Beximco LPG Unit-1 ve Shinepukur Ceramics’e tanınan muafiyetlerin süresi dolacak.
Doğrudan değişiklik, geri ödeme ve sorumluluk koşullarına tabi belirli bankacılık olanaklarının kullanılmasına izin verilmesi. Bu, şirketlere faaliyetlerini finanse etme ve ithalat düzenlemeleri yapma imkânı sağlıyor. National Bank ve Sonali Bank açısından ise belirlenmiş hesaplar, geri ödemelerin şirket gelirlerinden yapılmasını düzenlemelerin temel unsurlarından biri hâline getiriyor.
Öne Çıkanlar
- Bangladeş Merkez Bankası, Beximco LPG Unit-1 ve Shinepukur Ceramics için kredi kısıtlamalarını 31 Aralık 2027’ye kadar gevşetti.
- LPG şirketi yüzde 100 nakit teminatla akreditif açabilecek ve işletme sermayesi finansmanı alabilecek.
- Shinepukur’un mevcut 105 crore Tk tutarındaki işletme sermayesi limiti yenilenebilecek; akreditif teminat oranı yüzde 15’e indirildi.
- Her iki şirket de tüm gelirlerini belirlenmiş hesaplara aktarmak ve bankalarına düzenli, orantılı geri ödemeler yapmak zorunda.
- Olanaklara hükümetten mali destek alınmasını dışlayan koşullar getirildi; LPG düzenlemesinde Bangladeş Merkez Bankası da sorumluluk dışında tutuldu.
- BSEC, Beximco’nun borsada işlem gören üç şirketindeki yönetim kurulu değişikliklerini onayladı. Beximco Computers’a ise ayrı bir teminat yenileme izni verildi.






