Mali baskı artarken dört işletmeci ücretlere zam istiyor
Hong Kong'daki dört imtiyazlı otobüs işletmecisi, yolcu sayısındaki sınırlı toparlanmaya rağmen keskin biçimde yükselen yakıt maliyetlerinin kârları baskılaması üzerine ücretlere yüzde 8,1 ile 17,7 arasında zam talep ediyor. En yüksek zammı Citybus istiyor. Hükümet başvuruları değerlendiriyor; talep edilen zamları düşürebileceğini veya başvuruları reddedebileceğini belirtiyor.
İçindekiler
- Mali baskı artarken dört işletmeci ücretlere zam istiyor
- Talep edilen zamlar ne anlama geliyor?
- Yakıt fiyatları yolcu talebinden daha hızlı yükseliyor
- Kâr tahminleri sert bozulmaya işaret ediyor
- Yolcu sayısı toparlanıyor ancak önceki seviyelerin altında
- Önceki zamlar ve gelişmelerin seyri
- Tünel geçiş ücreti desteğinin katkısı işletmecilere göre değişiyor
- Hükümet ödeme gücünü, hizmeti ve diğer gelir kaynaklarını değerlendiriyor
- Öne Çıkanlar
Kowloon Motor Bus (KMB) yüzde 16, Citybus yüzde 17,7, Long Win Bus yüzde 8,1 ve New Lantao Bus yüzde 9,8 zam istiyor. Yasama Konseyi'ne sunulan Ulaştırma ve Lojistik Bürosu raporu, sektörün karşı karşıya olduğu zorlu tabloyu ortaya koyuyor: Yolcu sayısı salgın öncesi seviyenin altında kalırken işletme ve ücret maliyetleri artıyor; işletmecilerin otobüslere ve destekleyici tesislere yatırım yapmayı sürdürmesi gerekiyor.
Orta Doğu'daki çatışmayla bağlantılı dizel fiyatlarındaki sıçrama mali baskıyı artırdı. Dört işletmecinin mart 2026'daki yakıt alım fiyatları ocak ayına kıyasla yaklaşık yüzde 75 ila 134 yükselirken aylık yakıt harcamaları da yaklaşık yüzde 85 ila 132 arttı.
Ulaştırma ve Lojistik Bakanı Mable Chan, hükümetin hizmet güvenilirliğini ve işletmecilerin mali sürdürülebilirliğini, halkın ücretleri karşılama gücüyle birlikte değerlendireceğini söyledi. Yasama Konseyi'nin Ulaştırma Paneli'nin başvuruları cuma günü görüşmesi bekleniyor; ancak haberlerde takvim tarihi belirtilmiyor.
Öncelikli karar, yolcuların daha fazla ücret ödeyip ödemeyeceği ve ödeyecekse bunun ne kadar olacağı. Bununla bağlantılı bir diğer konu da ücret zamlarının ve mevcut destek fonlarının, yolcu sayısı artmasına karşın önceki seviyelerine dönemeyen işletmecilere ne ölçüde yardımcı olabileceği.
Talep edilen zamlar ne anlama geliyor?
Başvurular arasındaki farklar önemli ölçüde değişiyor. Citybus'ın önerdiği yüzde 17,7'lik zam, Long Win'in yüzde 8,1'lik talebinden 9,6 puan daha yüksek. KMB'nin yüzde 16'lık başvurusu da 2024'te onaylanan yüzde 4,3'lük zamdan çok daha büyük.
- KMB: yüzde 16 zam talebi.
- Citybus: yüzde 17,7 zam talebi.
- Long Win Bus: yüzde 8,1 zam talebi.
- New Lantao Bus: yüzde 9,8 zam talebi.
Örnek olarak, bu oranlar 10 Hong Kong dolarlık bir ücrete doğrudan uygulandığında KMB için 1,60, Citybus için 1,77, Long Win için 0,81 ve New Lantao Bus için 0,98 Hong Kong doları artış anlamına gelir. Bunlar, taleplerin boyutunu göstermek için yapılan hesaplamalardır; açıklanmış hat ücretleri değildir. Nihai ücret tarifeleri veya uygulama tarihleri henüz açıklanmadı.
İlk başvurularla ilgili haberler arasında farklılıklar var. Önceki bir haberde üç işletmecinin yüzde 10'un üzerinde zam istediği belirtilirken ayrıntılı rakamlar dört işletmeciyi gösteriyor ve Long Win ile New Lantao Bus'ın taleplerini bu eşiğin altında bırakıyor. Bazı haberlerde de dört işletmeci sıralandığı hâlde üç şirketten söz ediliyor. İşletmecilerin adları ve ayrı ayrı talep ettikleri oranlar daha net bir tablo sunuyor.
Yakıt fiyatları yolcu talebinden daha hızlı yükseliyor
Büronun raporunda motorin fiyatlarındaki sıçrama, mali baskının başlıca kaynaklarından biri olarak gösteriliyor. İşletmeciler hâlâ ağırlıklı olarak dizel otobüslere dayanıyor; bu da işletme maliyetlerini yakıt tedarikindeki aksamalara ve alım fiyatlarındaki artışlara açık hâle getiriyor.
Mart ayına ilişkin rakamlar iki farklı ölçütü gösteriyor. Yakıt alım fiyatları ocak ayına kıyasla yaklaşık yüzde 75 ila 134 arttı; başka bir deyişle ödenen fiyat, ocak seviyesinin yaklaşık 1,75 ila 2,34 katına çıktı. Toplam yakıt harcaması ise yaklaşık yüzde 85 ila 132 yükselerek ocak ayındaki tutarın yaklaşık 1,85 ila 2,32 katına ulaştı.
Yakıt fiyatı, işletmecinin yakıt için ödediği tutarı; harcama ise toplam yakıt faturasını ifade eder. Harcama, satın alınan veya tüketilen yakıt miktarına göre de değişebilir. Bu nedenle rakamlar birbirinin yerine kullanılmamalı; açıklanan aralıklar da hangi işletmecinin ne kadar artış kaydettiğini göstermiyor.
Ayrıntılı haberde ağustos 2026'daki petrol fiyatlarının ocak seviyesinin neredeyse iki katına çıktığı da belirtiliyor. Büro, Orta Doğu'daki çatışmanın seyri belirsizliğini korurken fiyatların yüksek kalabileceğini öngörüyor. Yakıt maliyetlerinin mevcut başvuruların değerlendirilmesinde dikkate alınacağını, sonraki petrol fiyatı değişikliklerinin de gelecekteki ücret başvurularında göz önünde bulundurulacağını belirtiyor.
Kâr tahminleri sert bozulmaya işaret ediyor
Haziran ayına kadar olan döneme ilişkin geçici tahminler, önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında vergi sonrası kârda önemli düşüşler gösteriyor. KMB'nin kârının yaklaşık yüzde 55, Citybus'ın yüzde 52, Long Win'in yüzde 31 ve New Lantao Bus'ın yüzde 129 gerilediği tahmin ediliyor.
Ayrıntılı dökümde Citybus rakamının, işletmecinin kentsel ve Yeni Bölgeler imtiyazına ilişkin olduğu belirtiliyor. Citybus ayrıca havalimanı ve Kuzey Lantau imtiyazını da işletiyor. Dolayısıyla söz konusu rakam, Citybus'ın tüm faaliyetlerini kapsayan bir sonuç olarak değerlendirilmemeli.
New Lantao Bus için öngörülen yüzde 129 gibi yüzde 100'ü aşan bir düşüş, pozitif karşılaştırma dönemindeki kârdan zarara geçişe işaret edebilir. Ancak haberlerde temel parasal tutarlar verilmediğinden, şirketin oluşan zararının büyüklüğü yalnızca bu orandan hesaplanamaz.
Büronun değerlendirmesinde ayrıca 2026'nın ilk üç ayında imtiyazlı hatlardaki vergi sonrası kârların genel olarak 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 20 ila 30 düştüğü belirtiliyor. Haziran ayına kadarki tahminlerde daha büyük düşüşler görülmesi, işletmeciler arasındaki farklar önemli ölçüde değişmekle birlikte, mali koşulların yıl ilerledikçe kötüleştiğine işaret ediyor.
Bazı haberlerde rakamlar anlatılırken gelir veya hasılat ifadeleri kullanılıyor. Ayrıntılı mali ölçüt, ücretler ve diğer faaliyetlerden elde edilen para değil, maliyetler ve vergiler düşüldükten sonra kalan vergi sonrası kârdır. Kârın yüzde 55 düşmesi, ücret gelirlerinin de yüzde 55 azaldığı anlamına gelmez.
Yolcu sayısı toparlanıyor ancak önceki seviyelerin altında
İmtiyazlı otobüsler 2024 ve 2025'te günde ortalama 3,7 milyondan fazla yolcu yolculuğu gerçekleştirdi. Bu, 2023'teki yaklaşık 3,67 milyonluk seviyenin üzerinde; ancak sektör, 2010 ile 2019 arasında kaydedilen günlük yaklaşık 3,92 milyon yolculuk ortalamasına henüz ulaşamadı.
Tarihsel ortalama, 2023 rakamının günlük yaklaşık 250 bin üzerinde. Buna göre 2023'teki yolcu sayısı, 2010-2019 ortalamasının yaklaşık yüzde 6,4 altında kaldı. Sonraki yıllara ait rakamlar yalnızca 3,7 milyondan fazla olarak verildiğinden, 2024 ve 2025'te aradaki fark kesin olarak hesaplanamıyor.
Bu rakamlar ayrı ayrı kişileri değil, yolculukları sayıyor. İşe otobüsle giden ve eve yine otobüsle dönen biri iki yolculuk olarak kaydedilir. Bu ölçüt talebi izlemek açısından yararlı olsa da zamdan etkilenecek tek tek kent sakinlerinin sayısını ortaya koymuyor.
Büro, toparlanmanın tamamlanmamasını kısmen diğer toplu taşıma araçlarıyla rekabete ve kalıcılaşan seyahat alışkanlığı değişikliklerine bağlıyor. Buna karşın Long Win, sınır ötesi hareketliliğin artmasından ve Tung Chung'ın genişlemesiyle bağlantılı nüfus artışından yararlandı. Şirketin mali performansı, 18 Haziran 2023'teki ücret artışının ardından iyileşmeye başladı.
Önceki zamlar ve gelişmelerin seyri
Mevcut başvurular, işletmecilerin mali durumunu iyileştirmeye katkı sağlayan önceki ücret düzenlemelerinin ardından geldi. KMB 2024'te yüzde 6,5 zam istedi ve yüzde 4,3'lük artış onaylandı; Citybus yüzde 9,5 talep edip yüzde 7,5 zam aldı; New Lantao Bus'ın yüzde 6,5'lik talebi de aynı oranda kabul edildi. Bu kararlar, onaylanan zammın talep edilen oranla aynı olmak zorunda olmadığını gösteriyor.
Mevcut talepler, üç işletmecinin tamamında daha önce onaylanan zamlardan yüksek. KMB'nin başvurusu 2024'te onaylanan artıştan 11,7 puan, Citybus'ınki 10,2 puan ve New Lantao Bus'ınki 3,3 puan daha fazla. Bu karşılaştırmalar ayrı zamları gösteriyor; tek tek ücretlerdeki toplam değişimi hesaplamıyor.
- 18 Haziran 2023: Long Win'in önceki ücret artışı yürürlüğe girdi; ardından şirketin mali performansı iyileşmeye başladı.
- 2024: KMB, Citybus ve New Lantao Bus için sırasıyla yüzde 4,3, yüzde 7,5 ve yüzde 6,5 zam onaylandı.
- Ocak-mart 2026: Dört işletmecinin tamamında yakıt alım fiyatları ve harcamaları keskin biçimde arttı.
- Nisan 2026: Haberlerde son ücret başvurularının bu ay yapıldığı belirtiliyor.
- Haziran 2026: Geçici kâr tahminleri önemli düşüşler gösterdi ve tünel geçiş ücreti muafiyet fonlarının bakiyeleri açıklandı.
- Ağustos 2026: Petrol fiyatlarının ocak seviyesinin yaklaşık iki katında kaldığı bildirildi.
- Cuma: Yasama Konseyi'nin ulaşım panelinin başvuruları görüşmesi planlanıyor; haberlerde takvim tarihi belirtilmiyor.
Haberlerde, hükümetin Orta Doğu'daki durumu ve yakıt fiyatlarını izlerken nisan ayındaki başvuruları hemen işleme koymadığı belirtiliyor. Nihai onay tarihi veya yeni ücretlerin yürürlüğe gireceği tarih açıklanmadı.
Tünel geçiş ücreti desteğinin katkısı işletmecilere göre değişiyor
İmtiyazlı otobüs işletmecilerinin tünel geçiş ücreti muafiyet fonları, yolcular üzerindeki zam yükünü hafifletmek amacıyla önceki ücret kararlarında kullanıldı. Fonlarda kalan bakiyeler büyük farklılık gösteriyor; bu da son taleplerin yol açacağı yükü ne ölçüde ve ne kadar eşit biçimde hafifletebileceklerini sınırlıyor.
Haziran 2026 itibarıyla KMB'nin fonunda 174 milyon Hong Kong doları bulunuyordu ve fonun 2028'in ilk çeyreğinde tükenmesi bekleniyordu. Long Win'in bakiyesi yaklaşık 4,29 milyon, New Lantao Bus'ınki ise yalnızca 18.300 Hong Kong dolarıydı.
Citybus'ın kentsel ve Yeni Bölgeler imtiyazına ait fon, önceki ücret düzenlemeleri sonucunda tükenmişti. Havalimanı ve Kuzey Lantau imtiyazına ait fonda ise yaklaşık 23,56 milyon Hong Kong doları kalmıştı. Bu imtiyaza ait bakiyenin daha yüksek olmasının, ücret artışı başvurusunda bulunulmamış olmasından kaynaklandığı belirtildi.
174 milyon Hong Kong dolarlık KMB bakiyesi, 4,29 milyon dolarlık Long Win bakiyesinin yaklaşık 40,6 katı. Ancak imtiyazların büyüklükleri, yolcu talepleri ve mali koşulları farklı olduğundan fon bakiyeleri tek başına her yolcunun ne kadar destek alabileceğini göstermez. KMB fonunun tükenmesinin öngörüldüğü tarih de desteğin sınırlı olduğunu ortaya koyuyor.
Hükümet ödeme gücünü, hizmeti ve diğer gelir kaynaklarını değerlendiriyor
Chan, yetkililerin işletmecilerin faaliyet koşullarını, maliyet ve gelir tahminlerini, uzun vadeli mali gelişmelerini ve kamu hizmetleri üzerindeki etkilerini yakından inceleyeceğini söyledi. Büro, İmtiyazlı Otobüs Ücret Ayarlama Düzenlemesi kapsamındaki değerlendirmede mali sürdürülebilirliği, ücretlerin karşılanabilirliği ve yolcular üzerindeki etkiyle dengeleyeceğini belirtiyor.
Başvuruların İcra Kurulu Başkanı tarafından Konseyde değerlendirilmesi gerekiyor. Yasama Konseyi panelindeki görüşme, milletvekillerine başvuruları inceleme olanağı sağlıyor; ancak bu görüşme yeni ücretlerin onaylandığı anlamına gelmiyor. Hükümet, aşırı bulduğu talepleri düşürebileceğini veya reddedebileceğini söylüyor.
Ulaştırma Paneli Başkanı Ben Chan, İcra Konseyi'ne işletmecilerin faaliyetlerini sürdürebilmesiyle halkın ödeme gücü arasında denge kurma çağrısı yaptı. Ayrıca otobüs depoları ve toplu taşıma aktarma merkezlerindeki alanların ticari amaçla kullanılması da dahil olmak üzere ücret dışı gelir kaynaklarının geliştirilmesini önerdi.
Bu öneri olası bir alternatif gelir kaynağı sunuyor; ancak beklenen gelir, onaylanmış bir geliştirme planı veya takvim açıklanmadı. Dolayısıyla şimdilik ücret artışının yerine geçecek, miktarı belirlenmiş bir kaynak olarak değerlendirilemez.
İşletmecilerin yakın dönemdeki dizel faturalarının yanı sıra ücretler, araç yenileme ve yeni enerji teknolojileriyle çalışan otobüslere ve ilgili tesislere yatırım gibi harcamaları da bulunuyor. Hükümetin görevi, bu ihtiyaçları yolcular üzerindeki baskıyla birlikte değerlendirmek. Talep edilen oranlar, geçici kâr tahminleri ve kalan destek fonları artık kamuoyuyla paylaşılmış olsa da onaylanacak nihai zamlar, hat ücretleri ve uygulama tarihleri henüz karara bağlanmadı.
Öne Çıkanlar
- KMB yüzde 16, Citybus yüzde 17,7, Long Win yüzde 8,1 ve New Lantao Bus yüzde 9,8 zam istiyor.
- Mart 2026'da yakıt alım fiyatları ocak seviyesinin yaklaşık yüzde 75 ila 134 üzerine çıktı.
- Haziran ayına kadar olan geçici kâr tahminleri yaklaşık yüzde 31 ila 129 arasında düşüş gösteriyor.
- Günlük yolcu yolculukları 2024 ve 2025'te 3,7 milyonu aştı ancak 2010-2019 dönemindeki yaklaşık 3,92 milyonluk ortalamanın altında kaldı.
- Tünel geçiş ücreti muafiyet fonlarının bakiyeleri büyük farklılık gösteriyor; Citybus'ın kentsel ve Yeni Bölgeler fonu tükenmiş durumda.
- Hükümet başvuruları düşürebilir veya reddedebilir. Nihai ücret tarifeleri ya da uygulama tarihleri açıklanmadı.






