Üç metreden fazla yükseltilen evleri bile sel basıyor
Kamonchanok Sathaphonamonwut’un Tayland’ın Ayutthaya eyaletindeki evi yerden üç metreden fazla yüksekte. Ancak bu bile yeterli değil. Sel suları altı yıl üst üste eve girdi. Üç kişilik aile, derme çatma platformlarda uyumak, su basan tuvaletini kullanamamak ve ulaşım için tekneye bağımlı kalmak zorunda.
İçindekiler
- Üç metreden fazla yükseltilen evleri bile sel basıyor
- Koruma yükü belirli bölgelerde yoğunlaştırdı
- Yerel yağış durduktan sonra bile su neden geliyor?
- Aylar süren su baskınlarının ardından protestolar
- Tahliye miktarını azaltmak anında rahatlama sağlamıyor
- Su basan her mahalle bilerek seçilmedi
- Uyum sağlamanın bedelini aileler ödüyor
- Korunan bölgelerin de katkı sağlaması önerisi
- Su yönlendirme kanalının 2030’a kadar tamamlanması bekleniyor
- Önemli Noktalar
Yaşadıkları topluluk, Bangkok’u, Ayutthaya’nın tarihî merkezini ve Chao Phraya Nehri boyunca uzanan sanayi bölgelerini koruma çabalarının bedelini ödeyen nehir kıyısı yerleşimlerinden biri. Setler, kapaklar ve su yönlendirme kanalları bu ekonomik merkezleri büyük ölçüde korurken, sel sularına açık bazı köylerde su daha derine ulaşıyor ve çekilmesi aylar sürüyor.
Evi ailesi tarafından iki kez yükseltilen bölge sakini Kamonchanok, bu tür uyarlamaların sınırlarını şöyle anlattı:
Bölgemiz artık bu kadar suyla baş edemiyor.
Baskı tek bir köyle sınırlı değil. 7 Kasım 2025’te yaklaşık 300 bölge sakini, uzun süren su baskınlarını protesto etmek ve su yönetiminde değişiklik talep etmek için Sena ilçesinde toplandı. 8 Kasım tarihli bir haberde, Ayutthaya’nın bazı kesimlerinin üç aydan uzun süredir sular altında olduğu ve Mayıs ayından bu yana nehir taşkınlarının Sena, Bang Ban ve Phak Hai ilçelerini etkilediği bildirildi.
Afet Önleme ve Müdahale Dairesinin ayrı bir pazartesi günkü açıklamasında ise Bangkok’un bazı kesimleriyle 20 eyalette devam eden selden etkilenenlerin sayısı 2,46 milyon olarak verildi. Bu açıklamada takvim tarihi belirtilmediğinden, 8 Kasım’daki koşulların doğrudan göstergesi olarak değerlendirilmemeli.
Koruma yükü belirli bölgelerde yoğunlaştırdı
2011’deki yıkıcı sellerin ardından Tayland hükümeti, suyu başkentten, tarihî Ayutthaya kentinden ve sanayi bölgelerinden uzaklaştırmak için setleri, su kapaklarını ve diğer altyapı yatırımlarını genişletti. Bu savunma sistemleri korunan bölgelerdeki sel riskini azalttı, ancak bu bölgelerin dışındaki sakinler kendi topluluklarının ihmal edildiğini söylüyor.
Çevre koruma uzmanı Sasin Chalermlarp, daha önce Ayutthaya’nın büyük bölümüne yayılan sel sularının artık eyaletin yalnızca yüzde 5 ila 10’unda yoğunlaştığını savunuyor. Bu, sulama yetkililerinin yayımladığı ölçülmüş bir eyalet verisi değil, Sasin’in değerlendirmesi. Yine de temel anlaşmazlığı ortaya koyuyor: Bir yerde başarılı olan koruma, daha küçük bir alanın daha ağır bir yük taşımasına yol açabiliyor.
Ayutthaya’nın yüzyıllar öncesine uzanan tapınak kalıntılarının yaklaşık 20 kilometre uzağında yaşayanlar, eskiden dizlerine kadar çıkan sel sularının bazı yerlerde artık başlarını aştığını anlatıyor. Bazı evler terk edilmiş, bazıları ise çatısına kadar sular altında kalmış durumda.
Sasin, merkezi ovaların genelinde sellerin etkili biçimde yönetildiğini söylerken suyun yönlendirildiği bölgelerde yaşayanlar için sonuçların acımasız olduğunu belirtiyor. Buradaki ayrım, bir nehir havzası genelinde hasarı azaltmakla kalan sel sularını karşılayan hanelerin yaşamını katlanılabilir kılmak arasında.
Yerel yağış durduktan sonra bile su neden geliyor?
Ayutthaya, Chao Phraya havzasında, nehrin aşağı kesimlerinde yer alan alçak ve düz bir taşkın ovasında bulunuyor. Daha kuzeye düşen yağışlar nehirlere ve kollara karışıyor, ardından güneye, eyalete, Bangkok’a ve Tayland Körfezi’ne doğru ilerliyor. Bu nedenle Ayutthaya’da havanın kuru olması, nehirlerin yükselmeyi bırakacağı anlamına gelmiyor.
Chai Nat’taki Chao Phraya Barajı ve savak, Ayutthaya’nın yukarısındaki su akışını kontrol edip dağıtıyor. Geçirilen su miktarını ayarlamak, aşağı kesimlerdeki su seviyelerini etkiliyor; ancak havzaya akan suları ortadan kaldıramıyor. Yetkililerin, yukarıda biriken su miktarını aşağıdaki nehirlerin, kanalların ve taşkın ovalarının kapasitesiyle dengelemesi gerekiyor.
Düz arazi suyun tahliyesini de yavaşlatıyor. Bir nehir yakındaki kanaldan veya su basmış tarladan daha yüksek olduğunda, su kolayca nehre geri akamıyor. Kapaklar ve pompalar gerekebiliyor; tekrarlanan yağışlar da yeni suyun toprağa sızabileceği alanı daraltıyor.
Kraliyet Sulama Dairesi sözcüsü Thanet Somboon; iklim değişikliğinin, bölgenin alçak rakımının ve nehrin doğal akışını değiştiren yeni setlerin aşağı kesimlerde selleri şiddetlendiren etkenler olduğunu söyledi. Geçmiştekiyle aynı hızda su bırakılmasının artık daha büyük etki yaratabileceğini belirtti. Su yönlendirme kanalları dolduğunda geriye kalan suyun aşağı kesimlere akmaya devam etmesi gerekiyor.
Aylar süren su baskınlarının ardından protestolar
Kasım 2025’teki protestolar, bu işletme kararlarını kamuoyunun gündemine taşıdı. Sena’da toplanan bölge sakinleri, Kraliyet Sulama Dairesinden tahliye miktarlarını yeniden değerlendirmesini ve sıkıntılarını hafifletecek önlemleri hızlandırmasını istedi. Selden etkilenen bazı aileler evlerinden ayrılarak yol kenarlarına sığınmıştı.
Yetkililer, Kalmaegi Fırtınası uyarılarına da yanıt veriyordu. Sulama dairesi, Chai Nat’taki Chao Phraya savağından su tahliyesini artırdı. Bunun sonucunda nehir seviyelerinin 60 ila 90 santimetre yükselmesi bekleniyordu. Zaten su çizgisine yakın yaşayan bir hane için bu artış, geriye kalan kuru alanı da ortadan kaldırabilir.
Olayların sıralaması, planlı su yönlendirmeleri ve altyapı hasarının toplulukları aynı anda nasıl etkilediğini gösteriyor:
- Mayıs 2025’ten bu yana: Nehir taşkınları Sena, Bang Ban ve Phak Hai ilçelerini etkiledi.
- 6 Kasım: Afet Önleme ve Müdahale Dairesi, Kalmaegi Fırtınası nedeniyle Tayland’ın büyük bölümünde sel görülebileceği uyarısında bulundu.
- 7 Kasım: Yaklaşık 300 bölge sakini, su tahliye kararlarının yeniden değerlendirilmesini isteyerek Sena’da protesto düzenledi.
- 7 Kasım’ın ilerleyen saatlerinde: Bang Ban’daki Khlong Ta Nguen’de bir sel kapağı çöktü; su yakındaki bölgelere ve Phak Hai’deki bir topluluğa girdi.
- 8 Kasım: Nehir yükselirken yetkililer su tahliyesi çalışmalarını ve hasarlı setleri kapatma girişimlerini sürdürdü.
Yetkililer, suyu başka belirlenmiş bölgelere yönlendirmek için Khlong Kamonchin ve Chao Chet’teki kapakları açtı. Hasar gören Khlong Ta Nguen kapağından daha fazla su geçtikten sonra bazı yerlerde suyun hafifçe çekildiği bildirildi. Ancak bu yerel rahatlama, kapağın hasar görmesinin zararsız olduğu anlamına gelmiyordu: Aynı açıklık başka bölgelerde su baskınına yol açtı.
Tahliye miktarını azaltmak anında rahatlama sağlamıyor
Afet Önleme ve Müdahale Dairesinin ayrı bir pazartesi günkü açıklamasında hükümet sözcü yardımcısı Lalida Persvivatana, Chao Phraya savağından su tahliyesinin saniyede 2.000 metreküpten 1.900 metreküpe düşürüldüğünü söyledi. Bu, saniyede 100 metreküp ya da yüzde 5’lik bir azalma anlamına geliyor.
Bu açıklamada adı Thanes Somboon olarak yazılan sulama dairesi sözcüsü, tahliye hızının düşürülmesinin aşağı kesimlerdeki sel seviyelerini azaltması gerektiğini belirtti. Etkilenen nehir koridoru Chai Nat, Sing Buri, Ang Thong, Ayutthaya, Nonthaburi, Pathum Thani, Samut Prakan ve Bangkok’u kapsıyor.
Afet önleme dairesi genel müdürü Nirat Pongsitthithaworn, seli biriken yoğun yağışlara ve kuzeyden gelen yüzey akışına bağladı. Daire, Ayutthaya ve merkezdeki diğer bazı eyaletlerde suların çekildiğini, başka yerlerde durumun sabit kaldığını ve Phetchaburi’de su seviyelerinin yükseldiğini bildirdi.
Bu farklılıklar önemli. Savağın su tahliyesini azaltmak, su basan her yerleşimi bir anda kurutmuyor; nehir seviyesinin düşmesi de bir evi yeniden yaşanabilir hâle getirmiyor. Su, yolların veya setlerin arkasında birikmeye devam edebilir; suyu alacak kanalların seviyesi de tahliyeye izin vermeyecek kadar yüksek olabilir.
Diğer havzalarda farklı kısıtlar vardı. Yüksek gelgit, Chachoengsao’daki Bang Pakong Nehri’nden su tahliyesini yavaşlatınca suyu aşağı kesimlere doğru itmek için özel tekneler görevlendirildi. Sulama yetkilileri ayrıca Phetchaburi’nin merkezindeki selleri sınırlamak amacıyla Kaeng Krachan Barajı’ndan su tahliyesini azalttı. Bu önlemler, denize doğru aynı şekilde ilerleyen tek bir ulusal seli değil, farklı su yollarını hedefliyor.
Su basan her mahalle bilerek seçilmedi
Bazı alçak bölgelerde su geçici olarak tutuluyor ya da kontrollü güzergâhlardan taşınıyor; böylece Bangkok çevresi de dahil olmak üzere aşağı kesimlerdeki baskı azaltılıyor. Ancak bu, su basan her mülkün bilerek sular altında bırakılmak üzere seçildiği anlamına gelmiyor. Nehir taşkınları, yerel yağışlar, hasar gören setler ve yetersiz tahliye kapasitesi de etkili olabiliyor.
Sel riski ilçelerin kendi içinde de değişiyor. Sena, Phak Hai, Bang Ban, Phra Nakhon Si Ayutthaya, Bang Pa-in ve Bang Sai’de risk altındaki bölgeler bulunuyor; ancak bu ilçelerdeki her mahalle aynı anda ya da aynı derinlikte su altında kalmıyor.
Bir evin zemin seviyesini, nehir veya kanala yakınlığını, yakındaki setlerin konumunu ve tahliye güzergâhlarının durumunu risk düzeyini etkiliyor. Yükseltilmiş bir yol kullanılabilir durumda kalırken yakındaki evleri su basabilir; bir bina kuru kalırken tek ulaşım yolu su altında kaybolabilir.
2011 felaketi, olağanüstü büyüklükte bir havza genelindeki olayın ölçütü; sıradan bir yılın tanımı değil. Dünya Bankasının değerlendirmesine göre ülke genelinde 13 milyondan fazla kişi etkilendi. Nakhon Sawan’da görülen olağanüstü yüksek sel zirvesi, yukarı kesimlerdeki yoğun yağışın güneyde uzun süreli hasara nasıl dönüşebileceğini gösterdi. Köylerde bugün dile getirilen şikâyetler, bir başka olağanüstü felaket tehdidinin yanı sıra tekrar tekrar sele maruz kalmayı da kapsıyor.
Uyum sağlamanın bedelini aileler ödüyor
Evleri yükseltmek kalıcı bir çözüm olmaktan çıkıp tekrarlanan bir masrafa dönüştü. Bölge sakinleri, binanın büyüklüğüne ve ne kadar yükseltilmesi gerektiğine bağlı olarak maliyetin 100.000 ila bir milyon baht arasında değiştiğini tahmin ediyor. Bazı aileler birkaç yıl içinde bu iş için iki kez ödeme yaptı; birikimlerini kullandı ve borçlandı.
Kamonchanok’un ailesi 1990’larda evlerini iki kez yükseltti; ikinci seferde evi 1,5 metre daha kaldırdı. Su 2011’de eve ulaştı ve son altı yılın her birinde yeniden eve girdi. Kamonchanok artık eşyaları ve ev aletlerini su seviyesinin üstüne çıkarıyor, ulaşımını da tekneyle sağlıyor.
Tekrarlanan sellerin ardından ailesinin yapabildiklerini anlatan Kamonchanok şöyle dedi:
Yapabildiğimiz tek şey sonuçlarla baş etmek. Uyum sağlamak için yapabileceklerimizin de bir sınırı var.
87 yaşındaki bölge sakini Sawong Raksri, evini yükseltmek için bir milyon bahtın üzerinde harcadı. Sözleri, bu yatırımın sorunu çözeceğine duyduğu güvenden çok kabullenişini yansıtıyor:
Son zamanlarda her yıl böyle sel basıyor. Şikâyet etmenin ne faydası var?
Bu masraflar her kaybı karşılamıyor. Evin zeminini yükseltmek, su basmış bir tuvaleti tek başına yeniden kullanılabilir hâle getiremiyor, suya gömülmüş bir yolu açmıyor ya da çevredeki suların çekilmesi için gereken ayları kısaltmıyor.
Korunan bölgelerin de katkı sağlaması önerisi
Sasin, sel savunma sistemlerinden yararlananlara vergi getirilmesini ve gelirlerin evlerini yükseltip hasarı onarmaları için etkilenen ailelere aktarılmasını önerdi. Sasin’e göre sel sularına yer açan topluluklar, kuru kalan bölgelere fayda sağlıyor ve bunun karşılığında destek görmeli.
Bu öneri henüz benimsenmiş bir politika değil. Thanet, sulara yer açmak için arazilerinden feragat eden insanlara nasıl yardım edilebileceğinin belirlenmesi amacıyla önerinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini söyledi. Öneriyle ilgili açıklamalarda herhangi bir vergi oranı, tahsilat yöntemi, yararlanma koşulu ya da uygulama tarihi belirtilmedi.
Thanet ayrıca sel sularını öngörülen sınırlar içinde tutmak için altyapının gözden geçirilmesi gerekebileceğini söyledi. Bu kabul, bölge sakinlerinin şikâyetlerini yalnızca evleri yükseltme ihtiyacına bağlamak yerine setlerin tasarımı ve işletilmesiyle ilişkilendiriyor.
Kamonchanok’un topluluğu, kasıtlı su baskınlarının tamamen sona ermesini talep etmiyor. Talepleri daha sınırlı: Su seviyelerine üst sınır konulması ve evleri su seviyesinin altında kalan kişilere maddi yardım sağlanması. Bu ayrım, sel sularının tutulmasına olanak verirken bölge sakinlerinin katlanması gereken zararı da sınırlamayı amaçlıyor.
Su yönlendirme kanalının 2030’a kadar tamamlanması bekleniyor
Hükümetin başlıca altyapı projesi, Chao Phraya’nın Ayutthaya’dan geçerken daraldığı darboğazın çevresinden saniyede 1.200 metreküp su taşımak üzere tasarlanan, 780 milyon dolarlık bir su yönlendirme kanalı. Kanalın 2030’a kadar tamamlanması bekleniyor.
Belirtilen kapasite, tek bir evdeki sel derinliğinin ne kadar azalacağına dair bir taahhüt değil; her saniye geçen su hacmini ifade ediyor. Bir köyün bu projeden yararlanıp yararlanmayacağı, kanalın nehre nasıl bağlanacağına, nasıl işletileceğine ve belirli bir sel sırasında ne kadar su geleceğine bağlı olacak.
Kanalın açıklanan amacı, nehrin dar bir kesimini devre dışı bırakmak. Öngörülen tamamlanma tarihi; hanelere yapılacak destek, kabul edilebilir su seviyeleri ya da mevcut kapak ve setlerin kanal açılmadan önce nasıl yönetileceği gibi acil soruları yanıtlamıyor. Daha erken bir tamamlanma tarihi veya önerilen verginin ne zaman karara bağlanacağına dair kesin bir süre açıklanmadı.
Kamonchanok talebini, topluluğunun sel sularına hiç maruz kalmaması üzerinden değil, kendi evinde yaşayabilmesi üzerinden dile getirdi:
Tek istediğimiz kendi evlerimizde rahatça yaşayabilmek. Bunu neden sağlayamıyorlar?
Önemli Noktalar
- Bazı Ayutthaya köyleri, Bangkok’u, tarihî bölgeleri ve sanayi merkezlerini koruyan savunma sistemleri nedeniyle daha derin ve uzun süreli sellerle karşı karşıya kalıyor.
- Aylar süren su baskınlarının ardından 7 Kasım 2025’te Sena’da yaklaşık 300 kişi protesto düzenledi.
- Afet dairesinin ayrı bir açıklamasında, Bangkok’un bazı kesimleriyle 20 eyalette 2,46 milyon kişinin etkilendiği bildirildi.
- Bölge sakinleri ev yükseltme maliyetinin 100.000 ila bir milyon baht arasında olduğunu, bazı ailelerin bu masrafı tekrar tekrar karşıladığını tahmin ediyor.
- Sel korumasından yararlananlara vergi getirilmesi önerisi henüz benimsenmedi.
- Saniyede 1.200 metreküp su taşıyacak şekilde tasarlanan 780 milyon dolarlık su yönlendirme kanalının 2030’a kadar tamamlanması bekleniyor.






