Yabancı Yatırımcılar Hisselerde 165,34 Milyar NT$’lık Satış Yaparken Tayvan Doları 32 NT$’yi Aştı

12 dakikalık okuma
Taiwan Dollar Breaks NT$32 as Foreign Investors Sell NT$165.34 Billion in Shares

Yoğun yabancı satışı hem hisseleri hem de para birimini vurdu

Yabancı yatırımcıların Tayvan hisselerinde net 165,342 milyar NT$’lık satış yapmasının ardından Tayvan doları, 13 Ekim 2026’da ABD doları karşısında 32,085 NT$’den kapandı. Bu, kayıtlara geçen en büyük üçüncü günlük yabancı satışı oldu. Taiex 960,65 puan, yani yüzde 1,95 düşüşle 48.341,31’e gerilerken dolar talebi yerel para birimini 32 NT$ eşiğinin altına itti.

İçindekiler
  1. Yoğun yabancı satışı hem hisseleri hem de para birimini vurdu
  2. Dolar 32 NT$ eşiğini nasıl aştı?
  3. Daha küçük bir hisse satışı daha fazla kur baskısı yarattı
  4. İşlem rekoru neden tartışmalı?
  5. Petrol ve faiz kaygıları dolar talebini artırdı
  6. Düşüşün yaklaşık 400 puanı TSMC’den kaynaklandı
  7. Finans ve petrokimya hisseleri destek sağladı
  8. Çıkışlar yabancı yatırımcıların tümüyle piyasadan çekildiğini göstermiyor
  9. Enflasyon verileri ve TSMC sonuçları sıradaki sınav
  10. Öne Çıkanlar

Çin Cumhuriyeti Merkez Bankası (Tayvan), kapanış kurunu günlük döviz kuru tablosunda teyit etti. Verilere göre dolar, 12 Ekim’deki 31,895 NT$ seviyesinden bir gün sonra 32,085 NT$’ye yükseldi; önceki dolar kotasyonuna kıyasla 0,190 NT$, yani yaklaşık yüzde 0,60 artış kaydetti. Tabloda Taipei Forex Inc. verileri kullanılıyor ve her iş günü için bankalararası kapanış kuru saat 16.00 ile 17.00 arasında kaydediliyor.

İşlem sırasında kurdaki hareket daha sertti. Haberlere göre Tayvan dolarının en düşük seviyesi, merkez bankasının geç saatlerde piyasaya müdahale ederek kayıpları azalttığı bildirilmeden önce, ABD doları karşısında 32,237 NT$ oldu. Aracı kurumlar, yabancı yatırımcıların işlem seansı boyunca Tayvan’dan 2 milyar ABD dolarından fazla çıkardığını tahmin etti; ancak bu tahmin resmî bir sermaye akışı toplamı değil.

Baskı birkaç yönden geldi: Orta Doğu’da tırmanan gerilim, yükselen petrol fiyatları, ABD enflasyonu ve faiz oranlarına ilişkin kaygılar ile yapay zekâ yatırımlarının maliyeti ve değerlemesine dair yeniden artan şüpheler. Satışların büyük bölümü yarı iletken hisselerinde yoğunlaştı.

Yaşananları değerlendirirken iki ayrımı göz önünde bulundurmak gerekiyor. Yabancıların hisse satışı, paranın gerçekten yurt dışına aktarılmasıyla aynı şey değil; döviz işlem hacmi de sermaye çıkışlarının ölçüsü değil. Ayrıca toplam döviz piyasası işlem hacmine ilişkin haberler arasında ciddi farklar bulunuyor. Bu nedenle tüm zamanların işlem rekoruna ilişkin iddialar, resmen teyit edilen kapanış kuruna kıyasla daha belirsiz.

Reklam

Dolar 32 NT$ eşiğini nasıl aştı?

ABD doları 31,970 NT$’den açıldı ve 31,951 NT$’ye kadar geriledikten sonra 32,237 NT$’ye ulaştı. Bu kotasyonlar bir ABD doları almak için gereken Tayvan doları miktarını gösterdiğinden, rakamın yükselmesi Tayvan dolarının değer kaybettiği anlamına geliyor.

Bildirilen en düşük seviyede dolar kotasyonu önceki kapanışın 0,342 NT$ üzerindeydi; bu, yaklaşık yüzde 1,07’lik bir artışa karşılık geliyor. Kur daha sonra 0,152 NT$ gerileyerek 32,085 NT$’den kapandı ve yükselişin yaklaşık yüzde 44’ünü geri aldı. Bu toparlanma baskıyı azalttı, ancak para biriminin 32 NT$’nin altına dönmesini sağlayamadı.

Merkez bankasının günlük tablosu, söz konusu seansı daha uzun süreli bir değer kaybı eğiliminin parçası olarak gösteriyor. Dolar 11 Eylül’de 31,638 NT$, 6 Ekim’de ise 31,781 NT$’den kapanmıştı. 13 Ekim’de dolar kotasyonu 11 Eylül’e kıyasla yaklaşık yüzde 1,41 daha yüksekti. Haberlere göre son kapanış, Tayvan dolarının değer kaybettiği üst üste dördüncü seans oldu.

  • 11 Eylül: Resmî kapanış kuru ABD doları başına 31,638 NT$ oldu.
  • 6 Ekim: Kur 31,781 NT$’den kapandı; 7, 8 ve 12 Ekim’de dolar kotasyonları daha da yükseldi.
  • 13 Ekim, açılış: Dolar işlemlere 31,970 NT$’den başladı.
  • 13 Ekim, öğleden sonra: Borsa kapandıktan sonra satış baskısı yoğunlaştı ve haberlerin çoğuna göre dolar 32,237 NT$’ye kadar yükseldi.
  • 13 Ekim, kapanış: Merkez bankasının müdahale ettiği yönündeki haberlerin ardından resmî kur 32,085 NT$’den kapandı.

Bir haberde gün içindeki zirve 32,232 NT$ olarak veriliyor. Tarihsel karşılaştırmalarda da farklılıklar var: Bazı haberler yaklaşık iki ayın en düşük seviyesinden söz ederken, bazıları 30 Haziran 2025’e atıfta bulunuyor. Daha kesin kapanış karşılaştırmasına göre 13 Ekim, doların 14 Ağustos’ta 32,046 NT$’den kapanmasından bu yana 32 NT$’nin üzerinde kapandığı ilk gün oldu.

Daha küçük bir hisse satışı daha fazla kur baskısı yarattı

Yabancı yatırımcılar art arda beş işlem seansı boyunca net satıcı oldu. Kümülatif satışların 310 milyar NT$’yi aştığı, bir haberde ise 313 milyar NT$ olduğu bildirildi. Dolayısıyla 13 Ekim’deki satış, beş seanslık toplamın yarısından fazlasına karşılık geldi.

İki önceki satış dalgasıyla karşılaştırıldığında dikkat çekici bir fark ortaya çıkıyor. İlk açıklanan rakamlara göre yabancı yatırımcıların net satışı 17 Temmuz’da 189,039 milyar NT$, 24 Haziran’da ise 177,419 milyar NT$ oldu; her iki rakam da 13 Ekim’deki 165,342 milyar NT$’lik satışın üzerindeydi. Buna karşın önceki tarihlerde Tayvan dolarının gün içindeki değer kaybının 0,200 NT$’nin altında kaldığı, 13 Ekim’de ise 0,342 NT$ olduğu bildirildi.

Bu rakamlar, dolar alımlarının zamanlaması ve yoğunluğunun, hisse satışlarının sıralamasından daha önemli olduğunu düşündürüyor. Tayvan hisselerini satan yatırımcıların eline Tayvan doları geçiyor; satış gelirlerinin dolara çevrilmesi ise döviz piyasasında ayrı bir baskı kaynağı oluşturuyor.

Reklam

Tarihsel satış toplamları haberler arasında tam olarak tutarlı değil. Alternatif bir haberde 17 Temmuz için 188,315 milyar NT$, 24 Haziran için 177,403 milyar NT$ verilirken, finansal veri sağlayıcısı TEJ’e atfedilen bir sıralamada 24 Haziran rakamı 177,418 milyar NT$ olarak yer alıyor. Bu farklı rakamların tümü yine de 13 Ekim’i üçüncü sıraya koyuyor.

Kurumsal yatırımcıların toplam net satışı 198,446 milyar NT$ oldu. En sık aktarılan rakamlara göre yabancı yatırımcılar 165,342 milyar NT$’lık, aracı kurumlar ise 56,976 milyar NT$’lık satış yaparken yatırım ortaklıklarının 23,872 milyar NT$’lık alımı bu satışları kısmen dengeledi. Bu kalemler açıklanan toplamla örtüşüyor. Başka bir haberde yatırım ortaklıklarının alımı 16,434 milyar NT$ olarak veriliyor; bu rakam aynı toplamla uyuşmuyor.

İşlem rekoru neden tartışmalı?

En büyük sayısal uyuşmazlık döviz işlem hacmine ilişkin. Birkaç haberde Taipei Forex Inc. ile Cosmos Foreign Exchange International üzerinden yapılan toplam işlem hacmi 7,1145 milyar ABD doları olarak veriliyor ve rekor olduğu belirtiliyor. Diğer haberlerde ise aynı iki piyasanın toplamı 5,433 milyar ABD doları olarak açıklanıyor ve ikinci en yüksek hacim olduğu söyleniyor.

Bu haberlerde atıfta bulunulan tarihsel rekor, Ma Ying-jeou’nun cumhurbaşkanlığı seçimini kazanmasının ardından 24 Mart 2008’de kaydedilen 5,561 milyar ABD doları. 7,1145 milyar ABD dolarlık toplam bu rekoru yaklaşık yüzde 28 aşarken, 5,433 milyar ABD dolarlık toplam yaklaşık yüzde 2,3 altında kalıyor. Bir haberde mevcut iki rakam da açıklanıyor, ancak aralarındaki fark izah edilmiyor.

Bir başka kapanış haberi, yalnızca Taipei döviz piyasası için 4,798 milyar ABD doları işlem hacmi veriyor. Daha dar piyasa kapsamı, bu rakamın iki aracı kurumun toplamından neden farklı olduğunu açıklayabilir; ancak iki birleşik toplam arasındaki çelişkiyi çözmüyor.

Merkez bankasının 24 Kasım 2025’te yayımlanan Ekim 2025 piyasa değerlendirmesi, resmî yöntemi açıklıyor: Belirlenmiş bankalar ve offshore bankacılık birimlerinin net döviz işlem hacmi hesaplanırken bankalararası işlemlerin çifte sayımı hariç tutuluyor. Bu yönteme göre Ekim 2025’te toplam işlem hacmi 971,98 milyar ABD doları oldu; günlük ortalama 48,60 milyar ABD doları, aracı kurumlar üzerinden yapılan işlemler 275,07 milyar ABD doları, doğrudan işlemler ise 696,91 milyar ABD doları olarak kaydedildi. Bu rakamlar, iki aracı kurumun 13 Ekim 2026’daki toplamlarından farklı bir dönemi ve piyasa kapsamını içeriyor. Dolayısıyla hangi günlük toplamın doğru olduğunu ortaya koymuyor.

Merkez bankasının bağlantısı verilen döviz kuru tablosu kapanış fiyatını teyit ediyor, ancak birbiriyle çelişen işlem hacmi toplamlarını doğrulamıyor. Savunulabilir sonuç, işlem hacminin olağan dışı derecede yüksek olduğudur. Tarihsel rekorun kırılıp kırılmadığı ise çelişkili rakamlara bakılarak belirlenemiyor.

Bu toplamların hiçbiri Tayvan’dan çıkan yabancı sermaye miktarı olarak değerlendirilmemeli. İşlem hacmi; ihracatçıların, bankaların ve bildirilen merkez bankası dolar arzının da yer aldığı işlemleri sayıyor. Bu, aracı kurumların yabancı yatırımcıların 2 milyar ABD dolarından fazla çıkış yaptığı yönündeki tahmininden farklı bir ölçü.

Petrol ve faiz kaygıları dolar talebini artırdı

Aracı kurumlar, doların günün ilk bölümündeki yükselişini Suudi Arabistan’daki havalimanlarına yönelik ve bazı haberlerde Husilere atfedilen saldırı haberlerine bağladı. Gerilimin tırmanmasıyla petrol fiyatları yükselirken bir haberde ham petrolün varil başına 100 ABD dolarını aştığı belirtildi. Haberlerde tutarlı bir petrol göstergesi belirtilmiyor ve fiyat artışının boyutunu ortaya koyacak yeterli ayrıntı verilmiyor.

Reklam

Ekonomik bağlantı açık: Petrolün pahalanması yakıt ve ulaşım maliyetlerini artırarak tüketici fiyatları üzerindeki baskıyı yükseltebilir. Yatırımcılar, enflasyonun yeniden artmasının ABD Merkez Bankası’nı (Fed) faizler konusunda daha sıkı bir tutum sürdürmeye yöneltebileceğinden endişe etti. Haberlerde ayrıca Fed yetkililerinin şahin açıklamalarından ve ABD Hazine tahvili getirilerinin yüksek kalmasından söz edildi.

ABD’de getirilerin yükselmesi, dolar cinsinden varlıkları diğer yatırımlara kıyasla daha cazip hale getirebilir. Ayrıca yüksek faizler, yatırımcıların gelecekte uzun yıllar boyunca elde edilmesi beklenen kârlara biçtiği bugünkü değeri düşürdüğünden, pahalı teknoloji hisseleri üzerinde baskı yaratabilir. Bu iki etken, dolar güçlenirken yarı iletken hisselerinin neden gerilediğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Bunlar piyasa beklentileriydi; Fed’in yeni bir kararı açıklanmış değildi. Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonu veya para politikasını kayda değer biçimde etkileyip etkilemeyeceği, özellikle eylül ayı ABD tüketici fiyat endeksi verileri olmak üzere daha sonra açıklanacak verilere bağlıydı.

Düşüşün yaklaşık 400 puanı TSMC’den kaynaklandı

Taiex, 48.066,36 ile 49.126,27 aralığında hareket ettikten sonra 48.341,31’den kapandı. Gün içindeki en düşük seviye, yaklaşık 1.235 puanlık düşüş anlamına geliyor ve diğer sektörlerdeki alımlar kayıpları azaltmadan önce endeksi 48.000’e yaklaştırıyordu.

Tayvan Yarı İletken İmalat Şirketi (TSMC) 50 NT$, yani yüzde 1,97 düşüşle 2.490 NT$’ye geriledi. Şirketin düşüşü, endeksteki 960,65 puanlık kaybın yaklaşık 400 puanını, yani yüzde 42’sini oluşturdu. Ağırlığını açıklayan haberde TSMC’nin piyasa toplam değerinin yüzde 40’ından fazlasını temsil ettiği belirtildi; bu da hissenin hareketinin gösterge endeks üzerinde orantısız ölçüde büyük etkisi olduğu anlamına geliyor.

Moore Securities Investment Consulting analisti Adam Lin, ilk satışları Philadelphia Yarı İletken Endeksi’nin gece yüzde 2,67 düşmesine bağladı. ABD yarı iletken göstergesi art arda dört seans gerilemişti. Lin ayrıca Nvidia’nın Vera Rubin platformuna ilişkin olası gecikme kaygılarından söz etti:

Lin, “Yatırımcılar, Nvidia’nın Vera Rubin platformunun sevkiyatında gecikme olabileceği yönündeki spekülasyon da dahil olmak üzere bir dizi gelişme üzerine Seul’de bu sabah teknoloji hisselerinin düşüşü karşısında şaşkına dönünce satışlar yoğunlaştı” dedi.

Sevkiyat konusu, şirketten doğrulanmış bir açıklama olarak değil, bir spekülasyon olarak aktarıldı. Diğer haberlerde Broadcom İcra Kurulu Başkanı Hock Tan ile Intel İcra Kurulu Başkanı Lip-Bu Tan’ın, yapay zekâ yatırımlarının genişlemesinde temel kısıtın çip bulunabilirliğinden çok finansman haline geldiği yönündeki uyarılarına yer verildi.

Kayıplar teknoloji hisselerinin geneline yayıldı. Nanya Technology yüzde 7,40 düşüşle 488 NT$’ye, Alchip Technologies yüzde 7,74 düşüşle 4.055 NT$’ye, MediaTek ise yüzde 2,16 düşüşle 4.525 NT$’ye geriledi. Delta Electronics yüzde 6,58 düşüşle 1.775 NT$’ye inerken Hon Hai yüzde 1,84 değer kaybetti. Quanta Computer ise yüzde 0,31 artışla eğilime karşı koydu.

Reklam

Finans ve petrokimya hisseleri destek sağladı

Seans, tüm sektörlerde eş zamanlı bir geri çekilme yaşanmadığını gösterdi. Finans hisseleri yüzde 1,13 yükseldi. CTBC Financial yüzde 2,02, Mega Financial yüzde 1,80 ve Cathay Financial yüzde 1,33 değer kazandı. Hua Nan Financial ise yüzde 3,57 artışla 49,35 NT$’ye çıktı.

Formosa Plastics Group bünyesindeki şirketlerin çeyrek dönem sonuçlarını açıklamasının ardından petrokimya hisselerine de alım geldi. Haberlerde yükselişlerin Nan Ya Plastics ve Formosa Petrochemical’ın güçlü kârlarının yanı sıra petrol fiyatlarındaki artışla bağlantılı olduğu belirtildi. Formosa Petrochemical günlük yüzde 10’luk yükseliş sınırına ulaştı; ancak haberlerde kapanış fiyatı konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. Fiyat 77,80 NT$ ve 119 NT$ olarak veriliyor.

Moore Securities analisti Adam Lin, alımların teknoloji dışındaki sektörlere yöneldiğini belirtti:

Lin, “Teknoloji hisselerindeki ağır kayıplara karşın Taiex’te sektörler arasında aktif bir rotasyon yaşandı” dedi. “Formosa Plastics Group’un önde gelen şirketlerinin kârlarındaki iyileşmenin ardından petrokimya hisseleri bundan fayda gördü.”

Bir ayrıntılı haberde borsa işlem hacmi 1,125 trilyon NT$, bir diğerinde 1,13 trilyon NT$, başka bir haberde ise 1,12 trilyon NT$ olarak açıklandı. 1,13 trilyon NT$ rakamı ile önceki seanstaki 894,52 milyar NT$ karşılaştırıldığında işlem hacmi yaklaşık yüzde 26 artmış oluyor. Rakamların farklı hassasiyette verilmesi, işlemlerin keskin biçimde arttığı yönündeki temel gözlemi değiştirmiyor.

Bir haberde, borsada işlem gören ve tezgâh üstü piyasalarda işlem gören şirketler arasında düşenlerin sayısı 1.347 olarak verildi. Finans ve petrokimya hisselerindeki güçlenme endeksi destekledi, ancak teknoloji hisselerindeki satışları telafi etmedi.

Çıkışlar yabancı yatırımcıların tümüyle piyasadan çekildiğini göstermiyor

E.Sun Taiwan Key Technology Active ETF (00413A) yöneticisi Guo Ming-yu, yabancı yatırımcıların satışına farklı bir yorum getirdi. Guo, yabancı yatırımcıların borsaya kote şirketlerdeki pay oranının düşmediğini söyledi ve yatırımcıların Tayvan’daki temel pozisyonlarından vazgeçmek yerine kayda değer kazançların ardından kârlarını realize ettiğini savundu.

Bu iddia, belirli bir dönemdeki işlemleri ölçen günlük net satışlardan farklı olarak yabancıların sahip olduğu hisselerin toplamına ilişkin. Yüksek satışlar, yabancı yatırımcıların piyasadaki pozisyonlarının hâlâ büyük olmasıyla bir arada görülebilir. Guo’nun açıklamalarına herhangi bir sahiplik oranı veya tarihlendirilmiş sahiplik serisi eşlik etmediğinden, yabancı yatırımcıların maruziyetinin ne ölçüde değiştiğini bu açıklamalar tek başına ortaya koymuyor.

Döviz analisti Li Chi-chan da bölge piyasalarındaki farklılıklara dikkat çekerek, teknoloji hisseleri zayıflarken Japonya’nın daha geniş kapsamlı Topix endeksinin yatay seviyeler civarında dalgalandığını belirtti. Kıdemli analist Tsai Ming-han ise Dow Jones Sanayi Ortalaması’ndaki yükselişleri, geri çekilmenin genel bir panik olmadığının göstergesi olarak değerlendirdi.

Bu değerlendirmeler, kısa vadeli baskıyı ortadan kaldırmıyor; yalnızca daha geniş bir çerçeveye oturtuyor. Yabancı yatırımcılar Tayvan hisselerini satıp dolar alıyordu, ancak tek bir gündeki işlemlerin büyüklüğü piyasadan kalıcı olarak çıkıldığını kanıtlamaz.

Reklam

Enflasyon verileri ve TSMC sonuçları sıradaki sınav

Takvimdeki bir sonraki önemli ekonomik veri, ABD saatiyle 14 Ekim Çarşamba günü açıklanması beklenen eylül ayı ABD TÜFE raporuydu. Yatırımcılar hem genel TÜFE verisini hem de temel fiyat eğilimlerini izlemeye yardımcı olmak amacıyla gıda ve enerjiyi hariç tutan çekirdek TÜFE’yi takip ediyordu.

Petrol fiyatlarından kaynaklanan bir artışın vereceği mesaj, çekirdek fiyatlardaki kalıcı yükselişten farklı olurdu. Aracı kurumlar, inatçı enflasyonun doları ve Hazine tahvili getirilerini desteklemesini beklerken çekirdek enflasyonun daha ılımlı gelmesinin bu baskıyı hafifletebileceğini öngördü. Bunlar kesin kur sonuçları değil, koşullara bağlı piyasa senaryolarıydı.

Haberlerde belirtilen bir sonraki büyük şirket etkinliği, TSMC’nin 15 Ekim Perşembe günü düzenleyeceği yatırımcı konferansıydı. Yatırımcılar, şirketin görünümünün yarı iletken talebine ilişkin güveni yeniden tesis etmesini ve satış baskısını azaltmasını umuyordu.

Temettü ödemeleri de etkili bir başka unsurdu. TSMC bir önceki hafta temettü dağıtmıştı ve aracı kurumlara göre bu fonların bir bölümü dövize çevrilip yurt dışına aktarılıyordu. Söz konusu transferlerin büyüklüğü açıklanmadığı için günün dolar talebine katkıları belirsiz kaldı.

Aracı kurumlar, hisse satışlarından elde edilen gelirlerin döviz piyasasına ulaşmasıyla baskının sürmesini bekliyordu. Bazıları hafta içinde 32,2 NT$ seviyesinin yeniden test edileceğini öngörürken, başka bir tahminde 32,2 ile 32,6 NT$ aralığına işaret edildi. Bunlar resmî hedefler değil, tahminlerdi. Merkez bankasının ileride ne ölçüde müdahale edeceği, fon akışlarının nasıl gelişeceği ve işlem hacmine ilişkin çözümlenmemiş rakamlar bilinmiyordu.

Öne Çıkanlar

  • 13 Ekim’de resmî kapanış kuru ABD doları başına 32,085 NT$ oldu; önceki seansta kur 31,895 NT$’ydi.
  • Haberlere göre Tayvan dolarının gün içindeki en düşük seviyesi 32,237 NT$ oldu; kur daha sonra toparlandı.
  • Yabancı yatırımcılar hisselerde net 165,342 milyar NT$’lık satış yaptı; bu, kayıtlara geçen en büyük üçüncü günlük yabancı satışı olarak açıklandı.
  • Taiex yüzde 1,95 düşüşle 48.341,31’e geriledi; düşüşün yaklaşık 400 puanı TSMC’den kaynaklandı.
  • Toplam döviz işlem hacmi 5,433 milyar ABD doları ile 7,1145 milyar ABD doları arasında değişen rakamlarla tartışmalı; rekor iddiası çözüme kavuşmuş değil.
  • Teknoloji hisselerindeki geniş çaplı kayıplara karşın finans ve petrokimya hisseleri yükseldi.
  • Sıradaki önemli veriler 14 Ekim’de açıklanacak ABD enflasyon verileri ve 15 Ekim’deki TSMC yatırımcı konferansıydı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir