12,2 Milyar Yuanı Aşan Davalarda Üç Ölüm Cezası
Çin mahkemeleri, Myanmar'ın Kokang bölgesindeki suç şebekeleri, 12,2 milyar yuanı aşan kumar ve dolandırıcılık gelirleri ve Çin vatandaşlarının ölümüne ilişkin davalarda Wei Huairen, Chen Dawei ve Liao Jingfang'a ölüm cezası verdi. 13 Ekim 2026'da açıklanan ilk derece kararlarında üç sanık müebbet hapis cezasına, 55 sanık ise çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.
İçindekiler
- 12,2 Milyar Yuanı Aşan Davalarda Üç Ölüm Cezası
- Kimlere Ceza Verildi, Kimlerin Davası Ayrı Görülüyor?
- Silahlı Koruma Yerleşkeleri Nasıl Destekledi?
- Mahkemeler Ölümler Hakkında Ne Dedi?
- Çin, Myanmar'da İşlenen Suçlar İçin Neden Kovuşturma Yürütebiliyor?
- Bai Kararı Önceki Bir Davanın Boyutunu Gösteriyor
- Ming Davası ve Siyasi Bağlantılar
- Kovuşturmalar Nasıl Gelişti?
- Daha Geniş Kapsamlı Mücadeleye İlişkin Rakamlar Ne Gösteriyor?
- Öne Çıkanlar
Çin'in Fujian eyaletindeki Quanzhou Orta Halk Mahkemesi ile Nan'an Halk Mahkemesi, Wei ailesinin suç şebekesinin üyeleri hakkında hüküm verdi. Toplam 61 kişi ceza aldı. Hapis cezaları üç yıl üç aydan 24 yıla kadar değişirken, uygun görülen durumlarda para cezası, mal varlığına el koyma ve sınır dışı etme kararları da verildi.
Mahkemeler, Wei ailesinin nüfuzunu ve silahlı güçlerini kullanarak Kokang'ın Çin sınırındaki başlıca kasabası Laukkaing'de yerleşkeler kurup koruyan iki suç grubunu tanımladı. Faaliyetleri çevrim içi dolandırıcılığın yanı sıra yasa dışı kumarhaneleri, haraç almayı, fuhuşu, uyuşturucu kaçakçılığını ve yasa dışı sınır geçişlerini organize etmeyi de kapsıyordu.
Kararlar, yerel siyasi nüfuz, silahlı koruma ve yurt dışındaki kişileri hedef alan dolandırıcılık faaliyetlerini bir araya getiren Kokang suç ailelerine karşı yürütülen daha geniş kapsamlı Çin kampanyasının parçası. Daha önce Bai ve Ming aileleri hakkında davalar açılmış, bazı sanıkların daha sonra idam edildiği bildirilmişti.
Son kararlar ölüm cezalarıdır, infaz duyurusu değildir. Kararlar ilk derece aşamasında verildi. Bu kararlarla ilgili haberlerde herhangi bir temyiz sonucu, ölüm cezalarına ilişkin nihai onay ya da infaz tarihi belirtilmiyor.
Kimlere Ceza Verildi, Kimlerin Davası Ayrı Görülüyor?
Wei Huairen, iki gruptan birinin lideri olarak tanımlandı. Chen Dawei ve Liao Jingfang da ölüm cezası aldı. Ancak mahkeme bulgularının ayrıntılı anlatımında Liao'nun bireysel eylemlerine yer verilmiyor.
Wei Qingtao, Kang Min ve Xiong Hengxing müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Diğer 55 sanık arasında Su Hongxiang, Deng Zida ve Chen Longjiang da bulunuyordu. Sanıklara verilen farklı cezalar, şebekeyle ilişkili herkese tek bir ceza verilmesinden ziyade bireysel eylemlere ilişkin bulguları yansıtıyor.
İlk gruba Wei Huairen ve Wei Qingsong liderlik ediyordu. Önemli üyeleri arasında yakın astı olarak tanımlanan Chen Longjiang ile silahlı güç liderleri Cha Guicheng ve Yan Longdi bulunuyordu. Wei Qingsong, Cha Guicheng ve Yan Longdi'nin davaları ayrı görülüyor.
Henry suç grubu olarak bilinen ikinci örgütün liderleri Wei Rong, Wei Qinghai ve Wei Qingtao'ydu. Aile üyesi Su Hongxiang ile yakın astı Deng Zida, grubun önemli üyeleri arasındaydı. Wei Rong ve Wei Qinghai'nin dahil olduğu davalar da ayrı yürütülüyor.
Bu ayrımlar önemli; çünkü 61 kişiye verilen cezalar, Wei ailesiyle bağlantılı tüm kovuşturmaları tamamlamıyor. Mahkemeler, Wei Huairen ve Wei Qingtao'nun da aralarında bulunduğu sanıkların suç grupları kurduğunu, yönettiğini ya da bu gruplara katıldığını ve kasten öldürme ile dolandırıcılığın da aralarında bulunduğu yedi suçtan eylemlerde bulunduğunu tespit etti.
Silahlı Koruma Yerleşkeleri Nasıl Destekledi?
Kararların aktarıldığı mahkeme bulgularına göre iki grup 2019'dan bu yana faaliyet gösteriyordu. Laukkaing'de birden fazla yerleşke kurmak ve silahlı koruma sağlanan suç örgütü işletmecilerini bölgeye çekmek için Wei ailesinin Kokang'daki konumundan yararlandılar.
Gruplar suçları bu işletmecilerle birlikte ya da bağımsız olarak işledi. Bu düzen, yerleşkelerin sahipleri ve koruyucuları ile yerleşkelerdeki dolandırıcılık, kumar ve diğer yasa dışı işletmeleri yürüten kişileri birbirine bağlıyordu. Dolayısıyla dava, telefon ya da bilgisayar kullanan münferit dolandırıcıların kovuşturulmasından ibaret değildi.
Bir haberde şebekenin faaliyetlerinin 14 büyük yerleşkede yürütüldüğü belirtiliyor. Kararları daha ayrıntılı aktaran haberde ise yerleşkelerin sayısı verilmeden birden fazla yerleşkeden söz ediliyor. Çin vatandaşlarının Myanmar'a gitmesini sağlayan işe alım faaliyetlerinde yüksek maaş vaatlerinin kullanıldığı bildiriliyor.
Bu tür yerleşkelerde çalışan kişilerin koşulları birbirinden çok farklı olabilir. Bazıları dolandırıcılığa kendi isteğiyle katılırken bazıları insan kaçakçılığı mağduru oluyor, alıkonuyor ve dolandırıcılık yapmaya zorlanıyor. Haberlerde bölgesel dolandırıcılık sektöründe her iki örüntüye de yer veriliyor; ancak Wei ailesinin yerleşkelerinde kaç kişinin bu kategorilerden hangisine girdiği belirtilmiyor.
12,2 milyar yuan rakamı da dikkatle yorumlanmalı. Mahkemenin ayrıntılı anlatımında bu rakam, ayrı olarak denetlenmiş kâr ya da mağdurların uğradığı zarar değil, kumar ve dolandırıcılıkla bağlantılı fonlar olarak tanımlanıyor. Haberlerde aynı yuan tutarı yaklaşık 1,7 milyar ya da 1,8 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Dolar tahminleri farklı olsa da temel alınan yuan tutarı aynı.
Mahkemeler Ölümler Hakkında Ne Dedi?
Wei ailesi hakkındaki bulguların en ayrıntılı anlatımında, suç gruplarının dört Çin vatandaşının ölümüne yol açtığı belirtiliyor. Üyelerin, emirlerine uymayı reddeden dolandırıcılık faaliyetine karışmış kişileri öldürmek için telekomünikasyon dolandırıcılığı yapan çetelerle iş birliği yaptığı ve bunun iki kişinin ölümüne neden olduğu aktarılıyor.
Aynı anlatımda Chen Dawei'nin kontrolü altındaki silahlı güçleri kullanarak ayrım gözetmeden insanları öldürdüğü ve iki Çin vatandaşının daha ölümüne yol açtığı belirtiliyor. Bu anlatım, mahkûmiyet kararlarını hem emirleri uygulatmak için başvurulan şiddete hem de silahlı eylemlere bağlıyor.
Daha kısa bir haberde çetenin en az iki Çin vatandaşını öldürdüğü belirtiliyor. Bu, ayrıntılı haberde kaydedilen dört ölümle çelişen bir toplam olmaktan ziyade daha dar kapsamlı bir anlatım. Mahkemelerin en ağır cezaları neden verdiği aktarılırken bu ayrım gözden kaçırılmamalı.
Haberlerde ayrıca soruşturmacıların demir telle bağlanmış kurban kalıntılarına ve kurşun izleri bulunan kafataslarına rastladığı aktarılıyor. Bu ayrıntılar şebekenin içindeki şiddet anlatımını destekliyor; ancak mahkeme bulgularında belirtilen ölümlerin ötesinde başka bir can kaybı olduğunu göstermiyor.
Mahkemeler, her sanığın suçlarının niteliğini, koşullarını ve yol açtığı zararı, ayrıca topluma verilen zararı dikkate aldıklarını belirtti. Ceza kararlarının haberlerinde her sanığın rolü ya da bireysel cezanın ardındaki gerekçenin tüm ayrıntıları açıklanmıyor.
Çin, Myanmar'da İşlenen Suçlar İçin Neden Kovuşturma Yürütebiliyor?
Yerleşkelerin Çin dışında bulunması, Çin'de kovuşturma yapılmasını tek başına engellemiyor. Çin Siyaset Bilimi ve Hukuk Üniversitesi profesörü Huo Zhengxin, davada Çin Ceza Kanunu'nun koruyucu yetkiyi düzenleyen 8. maddesine başvurulduğunu söyledi.
Koruyucu yetki, belirli koşullar altında bir ülkenin, yurt dışında devletine ya da vatandaşlarına zarar veren eylemlere kendi ceza hukukunu uygulayabilmesi anlamına geliyor. Huo'nun açıklamasına göre 8. madde, Çin dışında Çin'e ya da Çin vatandaşlarına karşı suç işleyen yabancı uyruklulara, Çin hukukunda öngörülen asgari cezanın en az üç yıl hapis olması halinde uygulanabiliyor. Eylemin gerçekleştiği yerdeki hukuka göre cezalandırılmaması durumu ise bu kapsamın dışında tutuluyor.
Huo, hukuki dayanağı şu sözlerle açıkladı:
"Koruyucu yetki, uluslararası hukukta da yaygın biçimde kabul edilen bir yetki dayanağıdır," dedi Huo.
Bu açıklama, Çin mahkemelerinin böyle bir davaya neden bakabileceğini ortaya koyuyor. Ancak yurt dışında işlenen her suçun otomatik olarak Çin'in yargı yetkisine girdiği ya da yalnızca Çin vatandaşı bir mağdurun bulunmasının tüm hukuki soruları yanıtladığı anlamına gelmiyor.
Huo ayrıca sınır dışı etmenin Çin vatandaşı olmayan kişiler ve vatansızlar için geçerli olduğunu; diplomatik dokunulmazlığa sahip yabancı uyrukluları kapsamadığını belirtti. Hapis cezasıyla birlikte verildiğinde genellikle asıl ceza tamamlandıktan ya da koşullu salıverme sonrasında uygulanıyor. Dolayısıyla mahkûmiyetin hemen ardından ülkeden çıkarılmaktan farklı bir yaptırım.
Bai Kararı Önceki Bir Davanın Boyutunu Gösteriyor
En güçlü resmî karşılaştırma, Shenzhen Orta Halk Mahkemesi'nin 4 Kasım 2025'te açıkladığı Bai ailesi kararı. Mahkeme Bai Suocheng, Bai Yingcang, Yang Liqiang, Hu Xiaojiang ve Chen Guangyi'ye ölüm cezası verdi. Li Fushou ve Li Zhide ise iki yıl ertelemeli ölüm cezasına çarptırıldı.
Beş sanık müebbet hapis cezası alırken dokuz sanık üç ila 20 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Bir haberde bu ikinci grup için 20 ila 30 yıl aralığı veriliyor; ancak bu bilgi, üç ila 20 yıl aralığını belirten resmî mahkeme açıklamasıyla çelişiyor.
Mahkeme, Bai grubunun aile nüfuzunu ve silahlı güçleri kullanarak 41 yerleşke kurduğunu tespit etti. Kumar, dolandırıcılık ve bunlarla bağlantılı fonlar 29 milyar yuanı aşıyordu. Kararda altı Çin vatandaşının öldürüldüğü, bir Çin vatandaşının intihar ederek hayatını kaybettiği ve çok sayıda kişinin yaralandığı kaydedildi. Bai Yingcang ayrıca yaklaşık 11 ton metamfetamin kaçakçılığı ve üretimine karıştı.
Resmî karar dolandırıcılık, kasten öldürme, kasten yaralama, adam kaçırma, haraç alma, fuhuşu organize etme ve zorla yaptırma ile yasa dışı sınır geçişlerini organize etme suçlarının da aralarında bulunduğu 12 suçu kapsıyordu. Ayrıntılı Wei anlatımında olduğu gibi, mali tutar yalnızca net kârı belirtmiyor; suç faaliyetleriyle bağlantılı fonları kapsıyor.
Bai ailesine verilen ölüm cezaları, Kokang şebekelerine karşı daha önce atılmış önemli bir adımdı. Yayımlanan rakamlar karşılaştırıldığında Bai davası 29 milyar yuanı aşarken Wei davaları 12,2 milyar yuanı aşıyordu. İki eşik arasındaki fark 16,8 milyar yuan. Her iki rakam da belirtilen tutarları aştığı için iki şebeke arasındaki kesin oran hesaplanamıyor.
Ming Davası ve Siyasi Bağlantılar
Zhejiang eyaletindeki Wenzhou Halk Orta Mahkemesi'nde görülen ayrı bir dava, Ming ailesinin şebekesini hedef aldı. Bildirilen ceza dağılımına göre 11 kişiye doğrudan ölüm cezası, beş kişiye ertelemeli ölüm cezası verildi; diğer 23 sanık ise 24 yıldan müebbete kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldı.
Mahkeme bulguları, bu suç örgütünü en az 16 ölümle ve yaklaşık 1,4 milyar doları aşan mali kayıpla ilişkilendirdi. Ölüm cezası alanlar arasında Ming Xuechang'ın oğlu Ming Guoping ve torunu Ming Zhenzhen de bulunuyordu. Myanmar makamları, Ming Xuechang'ın Kasım 2023'te gözaltına alınırken kendini vurduğunu ve daha sonra hastanede hayatını kaybettiğini bildirdi.
Adalet Myanmar adlı savunuculuk örgütünün sözcüsü Yadanar Maung, ailenin yerel askerî ve siyasi kurumlarla bağlantılarını şöyle anlattı:
"Ming ailesi, hem Kokang'daki siber dolandırıcılık sektöründe hem de yerel Myanmar askerî kurumlarında, Kokang Sınır Muhafız Gücü'nde ve iktidardaki Birlik Dayanışma ve Kalkınma Partisi'nde kilit konumdaydı," dedi Yadanar Maung.
Maung, Myanmar ordusuna ve dolandırıcılık sektörünün arkasındaki kişi ve işletmelere yaptırım uygulanması çağrısında bulundu. Bu değerlendirme, kovuşturmaları yerleşkeleri destekleyen silahlı ve siyasi yapılarla ilişkilendirirken Çin davaları suçların kanıtlanmasına ve adı geçen sanıkların sorumluluklarının belirlenmesine odaklanıyor.
Bai, Wei, Ming ve Liu aileleri Kokang'daki dört büyük güç odağı olarak tanımlanıyor. Haberlerde kovuşturmalar, etnik silahlı gruplardan oluşan bir ittifakın dolandırıcılık faaliyetlerine karşı mücadeleyi amaçlarından biri olarak açıkladığı Askerî Kampanya 1027'nin ardından yaşanan çalkantılarla ilişkilendiriliyor.
Kovuşturmalar Nasıl Gelişti?
Davalar, yerleşkelerin yıllara yayılan faaliyetleri, tutuklamalar, nakiller ve yargılamaları kapsıyor. Tarihli olaylar, son cezaları önceki kararlardan ve infazlara ilişkin sonraki haberlerden ayırmaya yardımcı oluyor:
- 2019: Wei gruplarının ikisi de mahkeme bulgularında anlatılan suç faaliyetlerine başladı.
- Kasım 2023: Myanmar makamlarına göre Ming Xuechang gözaltına alınmasının ardından hayatını kaybetti.
- 30 Ocak 2024: Bai Suocheng ve diğer önemli şüphelilerin Çin makamlarına teslim edildiği tarih olarak bildiriliyor.
- 11 Temmuz 2025: Bai davasındaki yargılamaların başladığı bildirildi.
- 29 Eylül 2025: Ming davasında 11 kişiye doğrudan, beş kişiye ertelemeli ölüm cezası verildi.
- 4 Kasım 2025: Shenzhen Orta Halk Mahkemesi Bai ailesi hakkındaki kararı açıkladı.
- 13 Ekim 2026: Quanzhou ve Nan'an mahkemeleri Wei kararlarını açıkladı.
Sonraki infazlara ilişkin haberler birbiriyle uyuşmuyor. Bir haberde 11 Ming ailesi üyesinin ocak ayında, dört Bai ailesi üyesinin ise şubatta idam edildiği belirtiliyor. Başka bir haberde Çin'in Myanmar'daki suç çetelerinin 15 üyesini şubat ayında idam ettiği söyleniyor. Bu anlatımlar aylara göre dağılım konusunda farklılık gösteriyor ve tek bir doğrulanmış kronoloji olarak değerlendirilmemeli.
Doğrudan verilen ölüm cezası ile ertelenmiş ölüm cezası arasındaki ayrım da önemli. İki yıl ertelenen ceza, iki yıl sonra planlanmış bir infaz değil, ayrı bir hukuki sonuçtur. Benzer şekilde ilk derece mahkemesinin verdiği ölüm cezasını temyiz sürecinin tamamlanmasından ve gerekli ölüm cezası incelemesinden ayırmak gerekir.
Daha Geniş Kapsamlı Mücadeleye İlişkin Rakamlar Ne Gösteriyor?
Çin Yüksek Halk Mahkemesi'ne atfedilen rakamlara göre Çin mahkemeleri, 2025 sonu itibarıyla kuzey Myanmar'daki telekomünikasyon dolandırıcılığı faaliyetleriyle bağlantılı 27 binden fazla davada ilk derece yargılamalarını tamamladı ve ülkelerine geri gönderilen 41 binden fazla şüpheliye ceza verdi.
Ayrı bir haberde, önceki yıl Myanmar'dan telekomünikasyon dolandırıcılığından şüphelenilen 7.600'den fazla Çin vatandaşının ülkesine iade edildiği belirtiliyor. Bu sayı belirli bir dönemde nakledilen kişileri, 41 bin rakamı ise daha geniş kapsamlı bir dizi yargılamada ceza alanları ifade ediyor. Aynı nüfusu tanımlıyormuş gibi bu toplamlar doğrudan karşılaştırılamaz.
Çin Ceza Soruşturma Bürosu'nun da 2023'ten bu yana Myanmar'la yürütülen ortak operasyonlarda Kokang'daki dört büyük suç çetesinin dağıtıldığını açıkladığı bildirildi. Aktarılan bir diğer gösterge, Çin'deki telekomünikasyon dolandırıcılığı vakalarının Ekim 2025'ten Ağustos 2026'ya kadar art arda 11 ay boyunca yıllık bazda düşmesi oldu.
Bu ölçütler, yürütülen operasyonların kapsamını gösteriyor; ancak Myanmar genelindeki dolandırıcılık faaliyetlerinin sona erdiğini kanıtlamıyor. Wei davalarında adı geçen liderlerin bir kısmı ayrı yargılamalarla karşı karşıya. Bu davalar için yeni duruşma tarihleri, 61 sanığın temyiz takvimi ya da bir infaz programı açıklanmadı.
Öne Çıkanlar
- Wei Huairen, Chen Dawei ve Liao Jingfang'a 13 Ekim 2026'da açıklanan kararlarda ölüm cezası verildi.
- Üç sanık müebbet hapis cezasına, 55 sanık ise üç yıl üç aydan 24 yıla kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldı.
- Mahkemeler Wei gruplarını kumar ve dolandırıcılıkla bağlantılı 12,2 milyar yuanı aşan fonlarla ve dört Çin vatandaşının ölümüyle ilişkilendirdi.
- Yerleşkeler Myanmar'ın Laukkaing kentinde faaliyet gösteriyor, Wei ailesinin kontrolündeki silahlı güçler tarafından korunuyordu.
- Resmî Bai ailesi kararında 41 yerleşke ve suç faaliyetleriyle bağlantılı 29 milyar yuanı aşan fon kaydedildi.
- Son cezalar ilk derece kararlarıdır; kararların aktarıldığı haberlerde herhangi bir infaz tarihi ya da temyiz sonucu açıklanmadı.






