Cezaevi, Görevlilerin Güç Kullanımında Sınırı Aştığını Kabul Etti
Tayvan'daki Keelung Cezaevi, iki görevlinin, cezaevine girdikten iki günden kısa süre sonra hayatını kaybeden 55 yaşındaki bir mahkûma karşı aşırı güç kullandığını kabul etti. Soyadları Yu ve Yang olarak açıklanan görevlilerin görev yerleri değiştirildi. Savcılar, ölümle sonuçlanan yaralama şüphesiyle soruşturma yürütüyor.
İçindekiler
- Cezaevi, Görevlilerin Güç Kullanımında Sınırı Aştığını Kabul Etti
- Cezaevinin Açıklamasına Göre Olay Nasıl Yaşandı?
- Ailesi Tekrarlanan Darbeleri ve Tuvalet Suyunu Anlattı
- Chen Direniyor muydu, Yoksa Zaten Bilincini mi Kaybetmişti?
- Geliş ve Bulunma Saatlerine İlişkin Çelişkili Zaman Çizelgesi
- Ölüm Nedenini Otopsi Belirleyecek
- Görev Yeri Değişikliği ve İdari Soruşturma
- Kesinleşenler ve Henüz Karara Bağlanmayanlar
- Öne Çıkanlar
Cezaevi sekreteri Chu Chih-cheng, 13 Ekim'de yaptığı açıklamada, güvenlik kamerası kayıtlarının incelenmesi sonucunda görevlilerin, soyadı Chen olarak açıklanan mahkûmu 7 Ekim'de kontrol altına alırken orantılılık ilkesini aştığının tespit edildiğini doğruladı. Bu ilke, görevlilerin müdahale ettiği duruma uygun ölçüde güç kullanılmasını gerektiriyor. Cezaevinin kabulü, uygunsuz davranış tespitini ortaya koyuyor; ancak Chen'in ölümünün tıbbi nedeni ve herhangi bir cezai sorumluluk soruşturma kapsamında incelenmeye devam ediyor.
Chen'in ailesi, cezaevinin ilk kontrol altına alma açıklamasından çok daha şiddetli bir olay yaşandığını öne sürüyor. Ağabeyi, güvenlik kamerası kayıtlarında tekrarlanan yumrukları, duvara çarpmayı ve bir görevlinin Chen'in üzerine tuvalet suyu dökmesini gördüğünü söylüyor. Yakınları, görevliler müdahale ettiğinde Chen'in bilincinin açık olup olmadığını ve direnebilecek durumda bulunup bulunmadığını da sorguluyor.
Savcılar, 9 Ekim'de yapılan beden incelemesinin ardından iki görevliyi ölümle sonuçlanan yaralama şüphesinin güçlü olduğu kişiler olarak değerlendirdi. Görevlilerden biri 200 bin Tayvan doları, diğeri 150 bin Tayvan doları kefaletle serbest bırakıldı. Ölüm nedeninin belirlenmesi için 12 Ekim'de Adli Tıp Enstitüsü'nden adli tıp uzmanlarının katılımıyla otopsi yapıldı.
Dosyada artık iki ayrı süreç yürütülüyor: görevlilerin eylemlerini ve bu eylemlerin ölümle olası bağlantısını inceleyen ceza soruşturması ile cezaevi görevlerinin ihlal edilip edilmediğini araştıran idari soruşturma. Kefalet kararları da cezaevinin kabulü de ceza mahkûmiyeti anlamına gelmiyor.
Cezaevinin Açıklamasına Göre Olay Nasıl Yaşandı?
Chu'ya göre karşılaşma 7 Ekim sabahı başladı. Cezaevi, Chen'in talimatlara uymadığını, hücresindeki diğer mahkûmlarla tartıştığını ve personeli kışkırtarak cezaevi düzenini bozduğunu söylüyor. Bunun üzerine Yu ve Yang'ın Chen'i kontrol altına alıp ortak hücreden çıkardığı belirtiliyor.
Önceki bir açıklamada Chen'in kabul işlemleri sırasında yatakta yattığı ve kalkmayı reddettiği aktarılmıştı. Cezaevi ilk olarak Chen'in talimatlara uymadığını ve direniyor gibi göründüğünü söylemiş, müdahalenin görev kurallarına uygun olup olmadığını inceleyeceğini belirtmişti.
Cezaevinin tutumu 13 Ekim itibarıyla daha kesin bir hâl aldı. Hücre ve güvenlik kamerası kayıtlarının incelenmesinin ardından görevlilerin eylemlerinin izin verilen kontrol altına alma sınırını aştığı kabul edildi. Ancak bu tespit, karşılaşmanın başında Chen'in durumunun ne olduğu veya iddia edilen darbelerin hangi sırayla gerçekleştiği gibi tartışmalı ayrıntıları açıklığa kavuşturmuyor.
Bu ayrım önemli; çünkü bir görevlinin müdahale gerekçesi ile sonrasında kullandığı gücün miktarı ayrı konular. Cezaevinin Chen'in düzeni bozduğu yönündeki açıklaması esas alınsa bile kurumun kendi incelemesi müdahalenin aşırı olduğunu ortaya koydu.
Ailesi Tekrarlanan Darbeleri ve Tuvalet Suyunu Anlattı
Chen'in ağabeyi, 8 Ekim öğleden sonra güvenlik kamerası görüntülerini izlediğini söylüyor. Sekiz mahkûmun bulunduğu bir kabul hücresini tarif eden ağabeyi, kardeşinin muhtemelen ilaç aldıktan sonra kıvrılmış hâlde göründüğünü belirtti. Chen'in durumuna ilişkin bu açıklama, ağabeyinin yorumudur; doğrulanmış bir tıbbi tespit değildir.
Ağabeyinin anlatımına göre iki görevli Chen'i iki yanından kaldırdı ve her biri ona en az 20 kez yumruk attı. Chen'i yerde tutarken de vurmaya devam ettiklerini, ardından onu tek kişilik bir hücreye doğru sürüklediklerini ve kapısı açıldığında duvara ittiklerini söyledi.
Ağabeyi ayrıca kelepçeler çıkarıldıktan sonra bir görevlinin plastik bir kâseyle tuvaletten su alıp Chen'in üzerine döktüğünü ve ardından oradan ayrıldığını öne sürdü. Görüntülere ilişkin diğer anlatımlarda da Chen'in kelepçelenmesi, yerdeyken darbedilmesi ve duvara çarpması iddia ediliyor.
Bunlar, kayıtların tamamı ve diğer kanıtlarla karşılaştırılarak incelenmesi gereken ciddi iddialar. Cezaevi aşırı güç kullanıldığını kabul etti, ancak ailenin anlattığı her eylemi kamuoyu önünde doğrulamadı. Güvenlik kamerası görüntüleri de dâhil olmak üzere ilgili tüm materyalin Keelung Bölge Savcılığına teslim edildiğini belirtiyor.
Chen Direniyor muydu, Yoksa Zaten Bilincini mi Kaybetmişti?
Temel olgusal anlaşmazlık, güç kullanıldığı sırada Chen'in tepki verebilecek durumda olup olmadığıyla ilgili. Cezaevi, itaatsizlikten ve olası bir direnmeden söz ediyor. Aile üyeleri ise görüntülerde Chen'in zaten bilincini kaybetmiş göründüğünü ve bu nedenle kontrol altına alınmasının gereksiz olduğunu söylüyor.
Bu anlatımlar birbirinin yerine kullanılamaz. Soruşturmacıların Chen'in her aşamadaki durumunu belirlemesi gerekiyor: ortak hücredeyken, kontrol altına alınırken, başka yere taşınırken ve tek kişilik hücreye yerleştirildikten sonra. Kayıtlar hareketleri ve personelin eylemlerini gösterebilir; ancak bilincin açık olup olmadığını ve fiziksel sıkıntı belirtilerini değerlendirmek için tıbbi kanıtlar da gerekir.
Chen'in ağabeyi, kardeşinin o gece geç saatlerde kusmaya ve altına kaçırmaya başladığını, ardından sabaha karşı yaklaşık 05.00'te yaşam belirtisi göstermediğini söylüyor. Bunlar, olayın ardından yaşanan döneme ilişkin ailenin iddiaları. Bu belirtilerin nedenini ortaya koyan tamamlanmış bir adli tıp bulgusu açıklanmadı.
Aile ayrıca, ilk olarak yalnızca canlandırma girişimlerinin görüntülerini gördüklerini ve önceki kayıtları talep ettikten sonra saldırı iddiasından haberdar olduklarını belirtiyor. Cezaevinin tüm materyali savcılara teslim ettiğini açıklaması, soruşturmanın kanıtlara erişimiyle ilgili; ancak ailenin kendilerine ilk gösterilen görüntülere dair kaygılarını gidermiyor.
Geliş ve Bulunma Saatlerine İlişkin Çelişkili Zaman Çizelgesi
Olaylar 6-13 Ekim tarihlerini kapsıyor, ancak bu dönemdeki bazı saatlere ilişkin anlatımlar farklılık gösteriyor. Cezaevinin daha sonraki açıklamasına göre Chen, 6 Ekim'de saat 21.00 civarında cezaevine getirildi. Ağabeyi ise aynı akşam saat 22.00 civarında getirildiğini söylüyor. Başka bir anlatımda, polisin Chen'i önceki gün öğleden sonra yakalamasının ardından 7 Ekim saat 07.00 civarında cezaevine alındığı belirtiliyor.
- 6 Ekim: Polis, Chen'i saat 17.00 civarında yakalayarak savcılığa götürdü. Cezaevi, saat 21.00 civarında teslim alındığını; ağabeyi ise saat 22.00 civarında getirildiğini söylüyor.
- 7 Ekim: Ayrı bir anlatımda cezaevine giriş saati 07.00 civarı olarak veriliyor. İki görevliyle yaşanan olay o sabah gerçekleşti.
- 8 Ekim: Chen, tek kişilik hücresinde tepkisiz hâlde bulundu. Anlatımlarda saat 05.00 veya 07.00 olarak belirtiliyor. Acil müdahaleye rağmen hayatını kaybettiği bildirildi.
- 9 Ekim: Bir savcı ve adli tıp uzmanı bedeni inceledi. İki görevli daha sonra kefaletle serbest bırakıldı.
- 12 Ekim: Ölüm nedeninin araştırılması için adli tıp uzmanları otopsi yaptı.
- 13 Ekim: Chu, cezaevinin aşırı güç kullanıldığını tespit ettiğini ve görevlilerin görev yerlerini değiştirdiğini kamuoyuna açıkladı.
Cezaevinin verdiği 21.00'de giriş ve 05.00'te bulunma saatleri esas alındığında arada yaklaşık 32 saat bulunuyor. Alternatif olarak belirtilen 07.00'de giriş ve 07.00'de bulunma saatleri esas alındığında ise yaklaşık 24 saat geçiyor. Her iki anlatımda da ölüm cezaevine girişten sonraki iki gün içinde gerçekleşiyor; kesin zaman çizelgesini belirlemek için cezaevi ve sağlık kayıtlarının incelenmesi gerekiyor.
Ölüm Nedenini Otopsi Belirleyecek
12 Ekim'de yapılan otopsi, olay sırasında oluşan yaralanmaların Chen'in ölümüne neden olup olmadığını veya ölüme katkı sağlayıp sağlamadığını belirlemek açısından kritik önem taşıyor. 9 Ekim'deki inceleme, savcı Chen Yi-yin ve bir adli tıp uzmanı tarafından yapıldı. Sonraki otopsiye Adli Tıp Enstitüsü'nden uzmanlar katıldı.
Aile, cezaevi personelinin ilk olarak olası bir kalp krizinden söz ettiğini söylüyor. Chen'in ağabeyi, cezaevi yönetiminden bir yetkilinin kalp ilacı kullanımına ilişkin bir kayıttan da bahsettiğini aktarıyor. Ne ilaç geçmişi ne de ilk aşamada ortaya atılan bir olasılık, ölüm nedenini kanıtlar.
Daha önceki bir anlatımda geçmişte eroin kullanmış olmasının tıbbi açıdan dikkate alınabileceği de öne sürüldü. Uyuşturucu kullanımını bu ölümle ilişkilendiren herhangi bir adli tıp sonucu açıklanmadı. Bu tür olasılıklar; bedenin incelenmesi, tıbbi kayıtlar ve diğer kanıtlarla desteklenen bulgulardan ayrı tutulmalı.
Bazı haberlerde savcıların, görevlilerin Chen'i döverek öldürdüğünü belirlediği aktarıldı. Bu ifade, mevcut usule ilişkin olguların ortaya koyduğundan daha ileri bir iddia: Savcılar görevlileri ciddi şüpheliler olarak değerlendirdi, kefaletle serbest bıraktı ve ölüm nedenini açıklığa kavuşturmak için otopsi yapılmasını sağladı. Ölümle sonuçlanan yaralama şüphesi, tamamlanmış bir tıbbi sonuç ya da mahkeme kararı değildir.
Görev Yeri Değişikliği ve İdari Soruşturma
Cezaevi, görevlilerin sırasıyla üç ve dört yıllık hizmet süreleri bulunduğunu ve daha önce herhangi bir görev ihlali tespit edilmediğini söylüyor. Ayrıca soruşturmalarında görevliler ile Chen arasında kişisel bir anlaşmazlığa rastlanmadığını belirtiyor. Böylece, ailenin daha önceki bir şikâyetin iddia edilen şiddeti açıklayabileceği yönündeki kaygısına yanıt veriyor.
Chu'ya göre iki görevli de pişmanlıklarını dile getirdi ve duygularını kontrol edememeleri nedeniyle kuruma sorun yaşattıkları için özür diledi. Bildirilen özür kuruma yönelikti; Chen'in ailesinden özür dilendiğine ilişkin bir bilgi verilmedi.
Cezaevi, görevlilerin asıl birimlerinde çalışmaya devam etmelerinin uygun olmadığına karar vererek görev değişikliklerini tamamladığını söylüyor. Görev yeri değişikliği, işten çıkarma ya da kesinleşmiş bir disiplin cezasıyla aynı şey değil. Tamamlanmış bir idari yaptırım açıklanmadı.
Chu, adli soruşturmayla iş birliği yapılacağını da taahhüt etti. İdari süreç personelin görev kurallarını ihlal edip etmediğini incelerken savcılar, kanıtların ceza davası açılmasını gerektirip gerektirmediğini ve iddia edilen davranışın ölüme yol açıp açmadığını araştırıyor. İki soruşturma birbiriyle bağlantılı, ancak farklı sorumlulukları ele alıyor.
Kesinleşenler ve Henüz Karara Bağlanmayanlar
Chen'in bir trafik kazasının ardından olay yerinden kaçma suçundan bir yıl hapis cezasını çekmek üzere cezaevine girdiği bildirildi. Polis, uyuşturucu, trafik kazası yerini terk etme ve güvenli olmayan araç kullanma suçlamalarıyla ilgili açık dosyalar nedeniyle kendisini yakalamıştı. Bu ayrıntılar cezaevine nasıl getirildiğini açıklıyor, ancak görevlilerin davranışlarının hukuka uygun olup olmadığını belirlemiyor.
Olayla bağlantısı bulunmayan eski bir mahkûm ile eski bir cezaevi çalışanının yorumlarında, düzeni sağlamak için sözlü iletişim, kısıtlama yöntemleri ve disiplin puanlamasının kullanıldığı anlatıldı. Bu gözlemler sınırlı bir arka plan sunuyor; Chen'in hücresinde ne yaşandığına dair kanıt oluşturmuyor veya olayda geçerli kurallar hakkında bir tespit ortaya koymuyor.
Şimdiye kadar kesinleşen en önemli gelişme, cezaevinin müdahalenin orantılılık sınırını aştığını kendisinin kabul etmesi. Geriye, personelin eylemlerinin tam sırası, Chen'in bilinç durumu, gece boyunca rahatsızlandığına ilişkin anlatımların nasıl ele alındığı ve olası yaralanmalar ile ölümü arasındaki tıbbi bağlantı gibi sorular kalıyor.
Dosyaya ilişkin açıklamalarda otopsi sonucu, suçlama kararı, kesin disiplin yaptırımı ya da duruşma tarihi duyurulmadı. Bundan sonraki önemli gelişmeler, adli tıp bulgularına ve ceza ile idari soruşturmaların sonuçlarına bağlı olacak.
Öne Çıkanlar
- Keelung Cezaevi, Chen'in 7 Ekim'de kontrol altına alınması sırasında aşırı güç kullanıldığını kabul etti.
- 55 yaşındaki mahkûm, cezaevine girişinden sonraki iki gün içinde hayatını kaybetti; ancak kesin giriş ve bulunma saatlerine ilişkin anlatımlar farklılık gösteriyor.
- Ailesi, tekrarlanan yumrukları, duvara çarpmasını ve üzerine tuvalet suyu dökülmesini iddia ediyor.
- İki görevlinin görev yeri değiştirildi ve 200 bin ile 150 bin Tayvan doları kefaletle serbest bırakıldılar.
- 12 Ekim'de otopsi yapıldı; kesin ölüm nedeni henüz açıklanmadı.
- Cezai sorumluluk ve idari yaptırımlar henüz karara bağlanmadı.






