LNG’deki Gecikmeler Büyüme Hedeflerini Tehdit Ederken Vietnam Enerji Planını Gözden Geçiriyor

11 dakikalık okuma
Vietnam Orders Power Plan Review as LNG Delays Threaten Growth Targets

Elektrik talebi, projelerin takvimlerini mercek altına alıyor

Vietnam, 2030’a kadar yıllık en az yüzde 10 ekonomik büyümeyi destekleyebilecek elektrik arzını sağlamaya çalışırken tek tek enerji projelerinin gözden geçirilmesi talimatını verdi. Baskı şimdiden görülüyor: Elektrik üretimi ve ithalatı 2026’nın ilk yarısında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9,85 artarak 171,54 milyar kilovatsaate ulaştı; en yüksek talep ise 57.537 megavat oldu.

İçindekiler
  1. Elektrik talebi, projelerin takvimlerini mercek altına alıyor
  2. Proje incelemesinden beklenenler
  3. Mevcut plan nasıl şekillendi?
  4. Kapasite hedefleri yüksek, ancak veriler uyuşmuyor
  5. LNG’deki gecikmeler, uygulama açığını ortaya koyuyor
  6. Hai Phong, ikame kararlarının neden önemli olduğunu gösteriyor
  7. Depolama ve şebekeler birlikte büyümeli
  8. Finansman ve elektrik kuralları gözden geçiriliyor
  9. İthalat, kırsal bölgelere erişim ve piyasa reformu görev alanını genişletiyor
  10. Bilinmesi Gerekenler

Başbakan Le Minh Hung, 12 Ekim 2026’da Hanoi’de düzenlenen toplantıda Sanayi ve Ticaret Bakanlığına geciken veya uygulanabilir olmayan projeleri belirleme, projelere ekleme ya da mevcut projelerin yerine yenilerini önerme ve yatırımcılar, finansman ve teslimat için sorumlulukları belirleme talimatı verdi. Toplantıda büyük üretim ve iletim projeleri, 2026’nın kalan en yüksek talep dönemlerinde arzın sağlanmasına yönelik acil önlemler ve 2027 ile 2030’a kadar elektrik güvenliği ele alındı.

Talimat, Nisan 2025’te zaten gözden geçirilmiş olan ve PDP VIII olarak bilinen Ulusal Elektrik Geliştirme Planı VIII’in uygulanışının yeniden değerlendirilmesini öngörüyor. Bu, planın yeniden gözden geçirilmiş yeni bir sürümünün ya da yeni proje listesinin onaylandığı anlamına gelmiyor. Hung, değişikliklerin uygulanabilir olması ve mevzuata ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde tamamlanıp işletmeye alınan projelerle sonuçlanması gerektiğini söyledi.

Hung, planın karşılaması gereken talep kalemleri arasında veri merkezlerini ve diğer teknoloji projelerini de saydı. 2026’yı, 2027’de daha hızlı ilerleme ve mevcut hükümet döneminin kalkınma hedeflerine ulaşma yolunda temel yıl olarak nitelendirdi. Ayrıca Genel Sekreter ve Devlet Başkanı To Lam’ın enerji güvenliğine ilişkin direktiflerine atıfta bulundu.

Temel sorun, planlanan kapasiteyle fiilen sağlanabilecek elektrik arasındaki fark. Gaz, yenilenebilir enerji, depolama ve nükleer enerji alanlarındaki yüksek hedefler; inşaat, sözleşmeler veya şebeke bağlantıları gecikirse kısa vadeli arz risklerini ortadan kaldırmıyor.

Reklam

Proje incelemesinden beklenenler

İncelemeye Sanayi ve Ticaret Bakanlığı öncülük edecek; Maliye Bakanlığı ve diğer kurumlarla, kamu işletmeleri ve yerel yönetimlerle birlikte çalışacak. Her proje, ulusal planda yer alan bir kalem olarak ele alınmakla yetinilmeyip uygulama takvimine göre değerlendirilecek.

Yetkililer, takvimin gerisinde kalan projelerle artık uygulanabilir olmayanları birbirinden ayıracak. Ayrıca düzenleme gerektiren projeleri, eklenecek yeni projeleri ve mevcut projelerin yerine geçecek projeleri belirleyecek. Ortaya çıkacak listede uygulama takvimleriyle bakanlıkların, kurumların, işletmelerin ve yerel yönetimlerin sorumlulukları açıkça yer almalı.

Yatırımcı seçimi ve finansman kaynakları da görevlendirmenin açık unsurları arasında. İncelemeyi yürüten kurumların yetkisini aşan sorunlar, yetkili makamlara iletilmeli. Toplantıya ilişkin açıklamalarda incelemenin tamamlanması veya PDP VIII’de yapılacak ek değişikliklerin onaylanması için bir tarih açıklanmadı.

Uygulamaya yönelik bu vurgu, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 30 Mayıs 2025’te 1509/QD-BCT sayılı Kararla onaylanan uygulama planını temel alıyor. Bu plan üretim, şebekeler, yakıt tedariki, arazi edinimi ve izleme için sorumlulukları zaten belirlemişti. Ekim ayındaki talimatlar, söz konusu sorumlulukların fiilî ilerlemeye göre denetlenmesini istiyor.

Mevcut plan nasıl şekillendi?

Mevcut inceleme, planlama ve kurumsal değişikliklerin ardından geliyor. Önemli tarihler, hükümetin yüksek hedefler belirlemekten projelerin bu hedefleri karşılayıp karşılayamayacağını incelemeye nasıl geçtiğini gösteriyor:

  • 15 Nisan 2025: 768/QD-TTg sayılı Kararla değiştirilmiş PDP VIII onaylandı.
  • 30 Mayıs 2025: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 1509/QD-BCT sayılı Kararla uygulama planını onayladı.
  • 15 Eylül 2026: Elektrik sektörünün ve Vietnam Electricity’nin (EVN) yeniden yapılandırılmasına yönelik ayrı öneriler hükümete sunuldu.
  • 12 Ekim 2026: Hung, arz toplantısına başkanlık ederek projelerin, takvimlerin, yatırımcıların ve finansmanın incelenmesi talimatını verdi.
  • Ekim 2026: Bakanlık, Elektrik Kanunu’nda yapılacak değişikliklerin Ulusal Meclise sunulmasının beklendiğini bildirmişti.

Dolayısıyla 2025’teki revizyon, son talimatların temel ölçütü olmayı sürdürüyor. Plandaki sayısal hedefler, ekim toplantısında üzerinde uzlaşılan yeni taahhütler gibi sunulmamalı; önerilen ikame projeler de onaylanmış projeler olarak değerlendirilmemeli.

Reklam

Kapasite hedefleri yüksek, ancak veriler uyuşmuyor

Bakanlığın uygulama planı, 2030 için sıvılaştırılmış doğal gazdan (LNG) 22.524 MW, yerli gazdan 14.930 MW ve kömürden 31.055 MW elektrik üretimi hedefliyor. Hidroelektrikte hedef 33.294 ila 34.667 MW, güneş enerjisinde 46.459 ila 73.416 MW, karasal rüzgâr enerjisinde ise 26.066 ila 38.029 MW.

ABD Uluslararası Ticaret İdaresinin revize plana ilişkin değerlendirmesinde, karasal ve kıyıya yakın rüzgâr projeleri için aynı aralık veriliyor; önceki hedef 21.880 MW’tı. Bu rakamlar üzerinden yapılan hesaplamaya göre artış, alt sınırda yaklaşık yüzde 19, üst sınırda ise yüzde 74.

Yayımlanmış bazı toplamlar birbiriyle uyuşmuyor. A&O Shearman’ın plan analizinde, 2030’a kadar toplam kapasite 89,655 ila 99,934 gigavat olarak veriliyor; bu, 89.655 ila 99.934 MW’a karşılık geliyor. Ayrı bir açıklamada ise 183.291 ila 236.363 MW rakamları yer alıyor. İlk aralığı, bakanlığın açıkladığı münferit teknoloji hedefleriyle bağdaştırmak da güç. Bu toplamlar, dayandıkları tanımlar incelenmeden birbirinin yerine kullanılmamalı veya uzlaştırılmaya çalışılmamalı.

Deniz üstü rüzgâr enerjisinin takvimi konusunda da dikkatli olmak gerekiyor. Bakanlık, yurt içi talep için 2030’a kadar 6.000 MW, 2035’e kadar ise 17.032 MW hedef belirliyor. ABD değerlendirmesi, özetinde bu zaman ayrımını belirtmeden hedefin 6.000 MW’tan 17.032 MW’a çıkarıldığını aktarıyor. A&O Shearman ise toplam 6.000 ila 17.032 MW’lık projeleri 2030-2035 işletmeye alma dönemine yerleştiriyor. İki kilometre taşını ayırmak için en açık dayanak, bakanlığın belirttiği tarihler.

LNG’deki gecikmeler, uygulama açığını ortaya koyuyor

LNG, gemilerle taşınabilmesi için sıvılaştırılan doğal gazdır. Vietnam’da LNG kullanımını artırmak, santral inşa etmenin ötesinde adımlar gerektiriyor: Terminaller, yakıt sözleşmeleri, elektrik satış anlaşmaları ve finansmanın birbiriyle uyumlu olması gerekiyor.

Haberlere göre, planlanan LNG projelerinin neredeyse tamamı gecikmiş durumda. Sanayi ve Ticaret Bakanı Le Manh Hung, toplam kapasitesi 20 GW’ı aşan 18 önerilen proje arasında yalnızca LNG Hiep Phuoc’un takvime uygun ilerlediğini söyledi. Bakan Yardımcısı Truong Thanh Hoai ise yalnızca iki projenin inşaatına başlandığını belirtti.

Ho Chi Minh City’deki Hiep Phuoc, 2028’in dördüncü çeyreğinde ticari işletmeye geçmeyi hedefliyor. Diğer 17 projeden yaklaşık beşinin on yılın sonundan önce tamamlanması planlanıyor. Bu takvimler, LNG hedefinin tamamının talep artışına hemen yanıt verebileceği varsayımına çok az alan bırakıyor.

Reklam

Proje sayıları da açıklamalar arasında farklılık gösteriyor. Bir açıklamada, 2030’a kadar yaklaşık 22,5 GW hedefini destekleyecek 15 projeden söz edilirken bakanın değerlendirmesi 18 önerilen projeyi kapsıyor. Bakanlığın basın toplantısında Elektrik Dairesi Başkan Yardımcısı Bui Quoc Hung, Hai Phong LNG’yi revize plandaki 12 LNG projesinden biri olarak tanımladı. Açıklamalar, bu sayıların farklı proje gruplarını mı yoksa farklı planlama aşamalarını mı kapsadığını ortaya koymuyor.

Açıklamalarda engeller konusunda ortak noktalar bulunuyor: Arazi ve saha hazırlığı, yatırımcı seçimi, finansman, inşaat anlaşmaları, yakıt tedarik sözleşmeleri ve elektrik satın alma anlaşmaları. Elektrik satın alma anlaşması, alıcının bir santralin elektriğini hangi koşullarda satın alacağını belirler. Kredi verenler inşaatı finanse etmeden önce genellikle bu gelir düzenlemesini görmek ister. Elektrik fiyatı ise kısmen geliştiricilerin müzakere etmesi gereken yakıt maliyetlerine bağlıdır.

Açıklamalardan birinde Asya LNG fiyatlarının İngiliz ısı birimi (Btu) başına yaklaşık 25 dolar olduğu belirtiliyor. Yüksek kapasite kullanımında 22,5 GW’lık üretimin yılda 200 ila 300 LNG sevkiyatı gerektirebileceği tahmin ediliyor. Bunlar, bildirilen piyasa ve işletme tahminleri; tedarik taahhütleri değil. 2028 sonrasında küresel LNG arzının artacağı beklentisi, alım koşullarını iyileştirebilir; ancak daha ucuz yakıtı beklemek Vietnam’ın daha yakın vadeli arz ihtiyaçlarını karşılamıyor.

Hai Phong, ikame kararlarının neden önemli olduğunu gösteriyor

Hai Phong LNG, incelemenin karşı karşıya olduğu seçeneklere somut bir örnek sunuyor. Bui Quoc Hung, projenin yatırım onayı aldığını, yatırımcıların seçildiğini ve GE gaz türbinleri için anlaşma yapıldığını söyledi. Projenin inşaatına Eylül 2025’te başlanması planlanmıştı; ancak bu takvim tek başına inşaatın başladığını göstermiyor.

Bakanlık ayrıca LNG projesinin yerine batarya depolamayla birleştirilen bir yenilenebilir enerji kompleksi kurulmasına yönelik öneri aldı. Onaylanan plan doğrultusunda Hai Phong LNG’nin sürdürülmesini tavsiye etti ve alternatif öneri için başbakandan yönlendirme istedi. Yenilenebilir enerji kompleksi hakkında nihai karar açıklanmadı.

Başka yerlerde olası ikame seçenekleri arasında daha fazla kömürle elektrik üretimi de bulunuyor. Vietcap Securities’te direktör yardımcısı olan Duong Dinh, uygulama sorunlarını ve önerilen bir yanıtı şöyle anlattı:

Bu gecikmeler artık yaygın biçimde kabul ediliyor,

Dinh, Ticaret Bakanlığının geciken LNG projelerini telafi etmek için karbon yakalama teknolojisiyle donatılmış 5.300 MW’lık kömür kapasitesi eklemeyi önerdiğini söyledi. Vietcap, 2028-2030 döneminde olası bir elektrik üretim açığı bekliyor. Bu, adı belirtilen bir şirketin değerlendirmesi; doğrulanmış bir açık değil. Ek kömür kapasitesi de açıklamada bir öneri olarak yer alıyor.

Alternatiflerin maliyetleri, yakıt gereksinimleri ve inşaat takvimleri farklı. Bu nedenle bir LNG projesini yenilenebilir enerji ve bataryalarla değiştirmek ya da kömür kapasitesi eklemek, kurulu üretim kapasitelerini karşılaştırmaktan fazlasını gerektiriyor. İnceleme, her seçeneğin ne zaman elektrik sağlayabileceğini ve sisteme nasıl bağlanacağını ortaya koymalı.

Reklam

Depolama ve şebekeler birlikte büyümeli

Batarya depolama, ilk PDP VIII’den bu yana yapılan en büyük değişikliklerden biri. 2030 hedefi, önceki 300 MW’tan 10.000 ila 16.300 MW’a çıkarıldı. Yayımlanan rakamlara göre bu, önceki hedefin yaklaşık 33 ila 54 katı.

Bakanlık, yoğunlaştırılmış güneş enerjisi projelerinde batarya gücünün santralin kapasitesinin en az yüzde 10’u olmasını ve bataryaların iki saatlik depolama süresine sahip olmasını şart koşuyor. Örneğin 100 MW’lık bir güneş enerjisi projesinde en az 10 MW gücünde batarya bulunması ve bu bataryaların iki saat boyunca bu gücü sağlayabilmesi gerekir; bu da 20 megavatsaat depolanmış enerjiye karşılık gelir.

Depolama, güneş enerjisi üretiminin yüksek olduğu dönemlerdeki elektriği ihtiyaç duyulan zamanlara aktarabilir. Ancak iletim altyapısına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaz. Bildirilen bir yatırım programı, 2025-2030 döneminde 12.944 kilometre 500 kilovolt ve 15.307 kilometre 220 kilovolt hattı kapsıyor.

EVN ve bağlı birimlerinin 2026’nın ilk yedi ayında 98 şebeke projesinde inşaata başladığı, 110 ila 500 kilovolt düzeyinde çalışan 100 projeyi devreye aldığı bildirildi. Bu rakamlar faaliyet olduğunu gösteriyor; ancak üretim planının gerektirdiği tüm bağlantıların hazır olduğunu kanıtlamıyor. ABD Uluslararası Ticaret İdaresi, şebeke hazırlığını, düzenlemeleri, yatırımcı garantilerini ve proje finansmanını süregelen zorluklar arasında sayıyor.

Nükleer enerji de büyük ölçüde kısa vadeli arz döneminin dışında kalıyor. Ninh Thuan 1 ve 2’nin, toplam kapasiteleri 4.000 ila 6.400 MW olacak şekilde 2030-2035 arasında işletmeye alınması planlanıyor. Bu santrallerin 2026’nın kalan aylarında veya 2027’de arz sağlayacağı varsayılamaz.

Finansman ve elektrik kuralları gözden geçiriliyor

Yatırım ihtiyacı yüksek, ancak yayımlanmış tahminler farklılık gösteriyor. ABD Uluslararası Ticaret İdaresi, 2030’a kadar 134,7 milyar dolar, 2050’ye kadar ise 523 milyar dolara varan yatırım öngörüyor. A&O Shearman, 2025-2030 döneminde üretim için 118,2 milyar dolar, iletim için 18,1 milyar dolar olmak üzere toplam 136,3 milyar dolar hesaplıyor. Başka bir açıklamada da aynı 136,3 milyar dolarlık toplam kullanılıyor.

Yakın vadeye ilişkin iki tahmin arasındaki fark 1,6 milyar dolar. Özetlerde bu farkın nedeni açıklanmadığından, rakamlardan hiçbiri tartışmasız tek doğru değer olarak sunulmamalı. Her ikisi de başbakanın proje incelemesinde finansman kaynaklarını ve yatırımcıların sorumluluklarını neden merkezi konuma getirdiğini gösteriyor.

Reklam

Bakanlığın uygulama planı, elektrik fiyatlandırma ve finansman mekanizmalarını geliştirme görevinde Maliye Bakanlığına rol veriyor. Yerel yönetimler planları güncellemekten, arazi düzenlemelerinden, saha hazırlığından ve ilerlemenin izlenmesinden sorumlu. EVN’nin ise kendisine verilen üretim ve iletim projelerini yürütmesi, arz ve talebi değerlendirmesi ve bağlantı ile arazi sorunlarının çözümüne katkı sağlaması gerekiyor.

Mevzuat takviminin de açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Ekim toplantısına ilişkin açıklamalarda, hükümetin Elektrik Kanunu’nu ve 2026-2030 döneminde ulusal enerji gelişimine ilişkin mekanizma ve politikaları kapsayan 253/2025/QH15 sayılı Kararı sunmasından söz ediliyor. A&O Shearman ise yeni Elektrik Kanunu’nun 30 Kasım 2024’te kabul edildiğini belirtiyor. Bui Quoc Hung ayrıca 2030’a kadar enerji güvenliğine ve 2045 vizyonuna ilişkin 70-NQ/TW sayılı Kararın uygulanmasını amaçlayan, Ekim 2026’da Ulusal Meclise sunulması beklenen değişiklik önerilerinden söz etti.

Bunlar birbirinden ayrı yasama aşamaları. Bakanlık ayrıca 2027-2030 döneminde elektrik arzına ilişkin, üretim ve şebekelerdeki düzenlemeleri de içeren bir hükümet raporu hazırlıyordu. Rapor için nihai bir onay tarihi verilmedi.

İthalat, kırsal bölgelere erişim ve piyasa reformu görev alanını genişletiyor

Bakanlığın planı, Laos’tan elektrik ithalatının 2030’a kadar 9.360 ila 12.100 MW’a ulaşmasını öngörüyor. Bağlantıların, koşulların ve fiyatların uygun olması halinde Kuzey Vietnam’a daha fazla miktarda veya daha erken elektrik ithalatı değerlendirilebilecek. Dolayısıyla ithalat, yalnızca yurt içindeki santrallerin gecikmesi halinde başvurulacak bir seçenek değil, planlanan arz bileşiminin parçası.

Elektrik ihracatı da planlanıyor: 2030’a kadar Kamboçya’ya yaklaşık 400 MW, 2035’e kadar ise Singapur ve Malezya gibi bölgesel pazarlara 5.000 ila 10.000 MW. Bakanlık, daha yüksek ihracat hedeflerini ekonomik performans, yurt içi enerji güvenliği ve savunma ihtiyaçları koşuluna bağlıyor.

Plan, temel elektrik erişimini ve tarımsal elektrik ihtiyaçlarını da kapsıyor. Program, elektriği olmayan yaklaşık 160.000 hane ile iyileştirme ihtiyacı bulunan 751.400 hane dahil olmak üzere 3.099 komünde yaklaşık 911.400 haneye ulaşıyor. Mekong Deltası’ndaki 2.478 sulama pompa istasyonuna ve elektriğe erişimi olmayan ada topluluklarına arz sağlanması hedefleniyor.

Kuzeyde bir, güney bölgelerinde ise bir merkez olmak üzere önerilen iki yenilenebilir enerji sanayi ve hizmet merkezi; ekipman üretimi, limanlar, lojistik, araştırma ve eğitimi bir araya getirecek. Bu merkezlerin amacı, enerji projelerinin inşası ve bakımı için gereken altyapıyı desteklemek.

Piyasanın yeniden yapılandırılması, inşaat çalışmalarıyla eş zamanlı ilerliyor. Bui Quoc Hung, EVN’nin üretim projeleri ve tesislerinin yüzde 40’ından azına sahip olduğunu söyledi. Bakanlık, Ulusal Elektrik İletim Şirketini EVN’den ayırmayı ve EVN’ye bağlı beş elektrik şirketinde dağıtım ile perakende işlevlerini birbirinden ayırmayı değerlendiriyor. Bu öneriler, tamamlanmış yeniden yapılanmalar olarak sunulmamalı.

Tarife çalışmaları da ayrı bir süreç. 963/QD-BCT sayılı Karara göre, pazartesiden cumartesiye yoğun talep saatleri 17.30-22.30 arası. Bu kapsamda ilk aşamada hanelerden çok büyük ölçekli ve sanayi tipi tüketiciler hedefleniyor. Bakanlık, hane tarifelerinde yapılması önerilen değişiklikler için 34 il ve merkezi yönetime bağlı kentten veri istedi; ancak bu açıklamalara göre haneler için nihai bir tarife değişikliği belirlenmiş değil.

Bilinmesi Gerekenler

  • Başbakan Le Minh Hung, elektrik arzını ve 2030’a kadarki büyüme hedeflerini desteklemek amacıyla 12 Ekim 2026’da projelerin incelenmesi talimatını verdi.
  • İncelemede gecikmelerin, uygulanabilir olmayan projelerin, olası ikame projelerin, yatırımcıların, finansman kaynaklarının ve uygulama sorumluluklarının belirlenmesi gerekiyor.
  • Önerilen 18 LNG projesinden yalnızca Hiep Phuoc’un takvime uygun olduğu belirtildi; projenin işletmeye geçiş hedefi 2028’in dördüncü çeyreği.
  • Batarya depolama hedefi 300 MW’tan 2030’a kadar 10.000 ila 16.300 MW’a çıkarıldı.
  • Yayımlanmış yatırım tahminleri, 2030’a kadar 134,7 milyar dolar ile 136,3 milyar dolar arasında değişiyor.
  • Nükleer santrallerin 2030-2035 döneminde işletmeye alınması planlanırken acil arz önlemleri 2026 ve 2027’yi kapsıyor.
  • Tamamlanmış yeni bir proje listesi, nihai ikame kararları veya PDP VIII’de yapılacak ek değişiklikler için onay tarihi açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir