Bangladeş’te Şüpheli Kızamık Ölümlerine İki Kişi Daha Eklendi, Can Kaybı 1.164’e Yükseldi

10 dakikalık okuma
Bangladesh Reports Two More Suspected Measles Deaths as Toll Reaches 1,164

Günlük vaka sayıları artarken iki ilçede ölüm bildirildi

Bangladeş’te 12 Ekim 2026 saat 08.00’de sona eren 24 saat içinde şüpheli kızamık nedeniyle iki çocuk daha hayatını kaybetti. Böylece 15 Mart’tan bu yana doğrulanmış ve şüpheli kızamık ölümlerinin toplamı 1.164’e çıktı. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne (DGHS) atfedilen günlük verilere göre son ölümlerden biri Kishoreganj, diğeri Habiganj ilçesinde meydana geldi.

İçindekiler
  1. Günlük vaka sayıları artarken iki ilçede ölüm bildirildi
  2. Son 24 saatte ne değişti?
  3. Hastane verileri yükün sürdüğünü gösteriyor
  4. Salgın ve müdahale süreci
  5. DSÖ nisanda yaygın bulaşma bildirdi
  6. En büyük tehlikeyle küçük çocuklar karşı karşıyaydı
  7. Aşılama hedefinin neden düzeltilmesi gerekti?
  8. Korunma için kampanya toplamlarından fazlası gerekiyor
  9. Hesap verebilirliğe ilişkin sorular yanıtsız
  10. Öne Çıkanlar

Her iki ölüm de şüpheli kızamık vakası olarak sınıflandırıldı. 11 Ekim saat 08.00’de başlayan raporlama döneminde doğrulanmış kızamık nedeniyle yeni ölüm kaydedilmedi. Birikimli can kaybı sayısı şu anda 1.060 şüpheli ve 104 doğrulanmış ölümden oluşuyor.

DGHS Kontrol Odası güncellemesinde ayrıca 1.269 yeni şüpheli vaka ve 152 doğrulanmış enfeksiyon bildirildi. Bu iki kategori birlikte gün içinde 1.421 vakaya karşılık geliyor. Ancak bu sayı, doğrulanmış 1.421 yeni enfeksiyon olarak tanımlanmamalı: vakaların çoğu laboratuvar doğrulamasına değil, belirtilere dayanılarak kaydedildi.

İlçe ve bölge düzeyindeki veriler coğrafi açıdan birbiriyle örtüşüyor. Kishoreganj, Dakka bölgesinde; Habiganj ise Sylhet bölgesinde bulunuyor. Dolayısıyla bu iki bölgede birer ölüm yaşandığını belirten haberler, daha ayrıntılı ilçe verileriyle çelişmiyor.

Son veriler, ulusal raporlama döneminin başlamasının üzerinden yaklaşık yedi ay geçmesine rağmen bulaşmanın sürdüğünü gösteriyor. Hükümetin önceki aşılama kampanyasında aşılanamayan 3,4 milyon çocuğa aşı ulaştırmaya çalıştığı ve özel aşılama programının 31 Ekim’e kadar sürmesinin planlandığı bir döneme denk geliyor. Öncelikli mesele, hastaları ve temaslılarını yeni enfeksiyonlardan korurken bu çocuklara ulaşmak.

Son 24 saatte ne değişti?

Şüpheli vaka sayısı 11 Ekim’deki 205.028’den 12 Ekim’de 206.297’ye yükseldi. Doğrulanmış enfeksiyonlar 22.421’den 22.573’e çıktı. Şüpheli ölüm sayısı 1.058’den 1.060’a yükselirken doğrulanmış ölüm sayısı 104’te kaldı.

Reklam

Bir önceki günlük güncellemede şüpheli ölümlerde yedi artış, 1.180 şüpheli vaka ve 93 doğrulanmış enfeksiyon bildirilmişti. Bu dönemle karşılaştırıldığında son şüpheli vaka sayısı 89, yani yaklaşık yüzde 7,5; doğrulanmış enfeksiyon sayısı ise 59, yani yaklaşık yüzde 63,4 arttı.

Bu değişimler, bulaşmanın kesinleşmiş bir eğilimini değil, art arda iki gündeki raporlamayı yansıtıyor. Doğrulama süreçleri test ve raporlama takvimine bağlı olabilir; tek bir günlük artış salgının hızlanıp hızlanmadığını ortaya koyamaz. Benzer şekilde, şüpheli ölümlerin yediden ikiye düşmesi de tek başına ölümlerde kalıcı bir azalma olduğunu göstermez.

İki raporlama döneminde toplam dokuz şüpheli ölüm, 2.449 şüpheli vaka ve 245 doğrulanmış enfeksiyon eklendi. Doğrulanmış ölüm sayısının değişmemesi yalnızca bu dar anlamda olumlu: yeni doğrulanmış ölüm kaydedilmedi. Şüpheli kategorisinde çocuk ölümleri sürüyor.

Hastane verileri yükün sürdüğünü gösteriyor

15 Mart’tan bu yana ülke genelinde şüpheli kızamık tanısıyla 183.226 hasta hastanelere yatırıldı. 12 Ekim güncellemesine göre bunların 175.655’i iyileşerek taburcu edildi. Kaydedilen taburcu sayısı, birikimli yatışların yaklaşık yüzde 95,9’una karşılık geliyor.

Önceki güncellemede 182.047 yatış ve iyileşen 174.469 hasta bildirilmişti. Buna göre son raporlama aralığında toplam yatış sayısı 1.179, taburcu sayısı ise 1.186 arttı. Daha önce hastaneye yatırılan hastalar o dönemde taburcu olabileceğinden, belirli bir günde taburcu sayısının yatış sayısını aşması mümkündür.

Birikimli taburcu sayısı yatışlardan çıkarıldığında 7.571 kalıyor. Bu, muhasebe kaynaklı bir farktır; hastane yataklarında halen yatan kişi sayısının doğrulanmış ölçümü değildir. Bu sayıyı yatarak tedavi görenlerin sayısı olarak değerlendirebilmek için ölümler, sevkler ve diğer sonuçların da hesaba katılması gerekir.

Hastaneler üzerindeki baskı, temmuzdaki salgın artışı sırasında da belirginleşmişti. O dönemde Mymensingh Tıp Fakültesi Hastanesi’nde 32 odada yaklaşık 130 kızamık hastası tedavi ediliyordu; bu sayı planlanan servis kapasitesinin iki katından fazlaydı. Ekim ayına ait ulusal toplamlar bu hastanedeki mevcut koşulları ortaya koymuyor, ancak ilk acil müdahalenin üzerinden uzun süre geçmesine rağmen hasta yatışlarının sürdüğünü gösteriyor.

Reklam

Salgın ve müdahale süreci

Raporlama dönemi 15 Mart’ta başlıyor; ancak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kızamık vakalarının Ocak 2026’dan itibaren arttığını bildirdi. Bangladeş, ülke genelindeki artışı 4 Nisan’da DSÖ’ye bildirdi. Mevcut program, önceki kampanyada aşılanamayan çocuklara ulaşmayı hedeflerken aşılama aşamalı olarak genişletildi.

  • 15 Mart: DGHS’nin salgına ilişkin birikimli verileri için başlangıç tarihi.
  • 30 Mart: Ulusal Bağışıklama Teknik Danışma Grubu, ülke çapında kızamık ve kızamıkçık aşılama kampanyasını onayladı.
  • 4 Nisan: Bangladeş, 64 ilçesinin 58’inde vakaların arttığını DSÖ’ye bildirdi.
  • 5 Nisan: Öncelikli 18 ilçedeki 30 alt ilçede hedefli aşılama başladı.
  • 12 Nisan: Kampanya Dakka Kuzey, Dakka Güney, Mymensingh ve Barishal belediye bölgelerine genişletildi.
  • 20 Nisan: DSÖ’ye göre ülke genelinde aşılama başladı.
  • 20 Mayıs: Ana kampanya sona erdi; aşılanamayan çocuklara yönelik aşılama sürdü.
  • 23 Mayıs: Hükümet, krizle ilgili bağımsız bir DSÖ soruşturması için gayriresmî talepte bulunduğunu açıkladı.
  • 12 Ekim: Şüpheli ve doğrulanmış ölümlerin toplamı 1.164’e ulaştı.
  • 31 Ekim: Aşılanamayan 3,4 milyon çocuğu hedefleyen özel kampanya için açıklanan bitiş tarihi.

Bu takvim önemli; çünkü acil aşılama kampanyası salgını sona erdirmedi. Son veriler, ana kampanyadan aylar sonra da vaka ve ölümlerin sürdüğünü gösteriyor. Bu nedenle aşılama çalışmalarının erişimi ve enfeksiyon kontrolünün niteliği müdahalenin temel unsurları arasında yer alıyor.

DSÖ nisanda yaygın bulaşma bildirdi

DSÖ’nün 23 Nisan’da yayımlanan nisan ayı salgın raporunda sekiz bölgenin tamamında ve 64 ilçenin 58’inde, yani ilçelerin yaklaşık yüzde 91’inde, vaka kaydedildi. Rapordaki 14 Nisan’a kadar olan ayrıntılı verilerde 19.161 şüpheli vaka, 2.973 doğrulanmış enfeksiyon, 166 şüpheli ölüm ve 30 doğrulanmış ölüm yer aldı.

DSÖ belgesinde kendi içinde bir tutarsızlık bulunuyor: girişteki özette doğrulanmış vaka sayısı 2.897 olarak verilirken ayrıntılı bölümde 2.973 olarak belirtiliyor. Özette ayrıca ölümler, ilerleyen bölümlerdeki gibi kategorilere ayrılmadan 166 olarak sunuluyor. Buradaki karşılaştırmalarda şüpheli ve doğrulanmış ölümleri ayrı ayrı veren ayrıntılı bölüm esas alındı.

Ayrıntılı nisan verileriyle karşılaştırıldığında ekim ayındaki şüpheli vaka toplamı yaklaşık 10,8 kat, doğrulanmış enfeksiyon sayısı ise yaklaşık 7,6 kat daha yüksek. Toplam ölümler 196’dan 1.164’e çıkarak yaklaşık altı kat arttı. Bunlar birikimli bildirim toplamlarının karşılaştırmasıdır; mevcut yayılma hızının ölçümü değildir.

Reklam

Nisanda en fazla şüpheli vaka Dakka’da (8.263) kaydedildi. Dakka’yı Rajshahi (3.747), Chattogram (2.514) ve Khulna (1.568) izledi. Bu dört bölgedeki vaka sayısı toplam 16.092’ye ulaşarak o tarihteki ülke genelindeki şüpheli vaka toplamının yaklaşık yüzde 84’ünü oluşturdu.

DSÖ, Dakka’da Demra, Jatrabari, Kamrangirchar, Korail, Mirpur ve Tejgaon’daki sanayi ve gecekondu bölgeleri dahil olmak üzere nüfusun yoğun yaşadığı yerlerde vaka kümelenmeleri belirledi. Ekim güncellemesinde enfeksiyonlara ilişkin karşılaştırılabilir ilçe veya bölge verisi bulunmadığından, nisandaki yoğunlaşmaların bugünkü dağılımı yansıttığı varsayılamaz.

En büyük tehlikeyle küçük çocuklar karşı karşıyaydı

DSÖ, nisan ayı değerlendirmesindeki vakaların yüzde 79’unun beş yaşından küçük çocuklarda görüldüğünü bildirdi. İki yaşından küçükler vakaların yüzde 66’sını, dokuz aylıktan küçük bebekler ise yüzde 33’ünü oluşturdu. Bu yaş grupları birbiriyle örtüşüyor ve oranlar toplanmamalı. Şüpheli ölümler çoğunlukla aşılanmamış iki yaş altı çocuklarda görüldü.

Raporda ayrıca vakaların yüzde 91’inin 1-14 yaş arası çocuklarda görüldüğünü belirten ayrı bir ifade bulunuyor; ancak bu oranın önceki yaş dağılımıyla nasıl örtüştüğü açıklanmıyor. Bu nedenle yaş dağılımının kesinleştirilmesi gerekiyor. Ekim ayındaki günlük güncellemede yeni yaş oranları verilmedi.

Bangladeş’te kızamık ve kızamıkçık aşısı normalde dokuz ve 15 aylıkken uygulanıyor. Bu nedenle dokuz aylıktan önce enfekte olan bebekler, rutin aşılarının ilk dozunu almadan hastalanabiliyor. Salgın kampanyasında aşı için yaş sınırı altı aya indirildi; ancak bundan küçük bebekler büyük ölçüde maruziyetin azaltılmasına ve çevrelerindeki kişilerin korunmasına bağlı.

Kızamık, hava yoluyla ya da enfekte bir kişinin burnu, ağzı veya boğazından yayılan damlacıklarla bulaşıyor. DSÖ erken belirtiler arasında ateş, öksürük, burun akıntısı, gözlerde kızarıklık ve ağız içinde beyaz lekeleri sayıyor; ardından döküntü ortaya çıkıyor. Kişi, döküntünün başlamasından dört gün önce ve başladıktan dört gün sonrasına kadar bulaştırıcı olabiliyor.

Bu bulaştırıcılık dönemi, tanı doğrulanmadan önce bile şüpheli hastaların ayrılmasını önemli kılıyor. Zatürre, ishal, kulak enfeksiyonu, körlük ve beyin iltihabı olası komplikasyonlar arasında. DSÖ, yetersiz beslenen çocukları, özellikle A vitamini eksikliği olanları ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişileri ağır hastalık açısından daha yüksek risk taşıyan gruplar olarak tanımlıyor.

Reklam

Aşılama hedefinin neden düzeltilmesi gerekti?

Özel kampanya, nisan ve mayıs aylarındaki ana kampanyada aşılanamayan 6-59 aylık 3,4 milyon çocuğa aşı yapmayı hedefliyor. Sağlık Bakanlığı, Dakka’daki T&T oyun sahasında Sağlık Bakanı Sardar Md Sakhawat Hossain ve Devlet Bakanı M A Muhit’in katılacağı bir açılış etkinliği duyurdu. Açıklamada bitiş tarihi 31 Ekim olarak belirtildi, ancak açılışın yapılacağı cumartesi için açık bir tarih verilmedi.

İlk kampanyanın hedefi 18.015.064 çocuktu. Daha sonra yapılan bir hesaplamada uygun yaştaki çocuk nüfusunun yaklaşık 4,4 milyon daha fazla olduğu belirlendi. Bu rakamlara göre ilk hedef, yaklaşık 22,4 milyonluk güncellenmiş uygun nüfusun beşte birine yakınını kapsamıyordu.

Özel kampanya duyurulduğunda 19.861.530 çocuğun aşılandığı bildirilmişti. Bu sayı ilk hedefi yaklaşık 1,85 milyon aşıyla aştı. Ancak eksik hesaplanmış bir hedefin aşılması, aşı için uygun yaştaki tüm çocuklara ulaşıldığını kanıtlamıyor.

Bazı bölgelerde aşılanan çocuk sayısı hedefin yüzde 100’ünü aştı. Aşılama yetkilileri, kimi yerlerde 59 aydan büyük çocuklara da doz yapıldığını söyledi. DSÖ ve UNICEF’in anketleri daha sonra kent ve kırsal bölgelerde aşılanmamış çocuklar bulunduğunu ortaya koydu. Bu da idari kayıtlardaki yüksek oranlara rağmen korumada boşluklar kalabileceğini gösteriyor.

Güncellenmiş uygun nüfus, bildirilen aşılanan çocuk sayısı ve 3,4 milyonluk kampanya hedefi birbiriyle tam olarak örtüşmüyor. Veriler, hedeflenen yaş aralığının dışındaki çocuklara kaç doz yapıldığını veya duyuru tarihinde aşılanmamış uygun yaştaki çocukların sayısını ortaya koymuyor. Kampanyanın gerçek erişimini belirlemek için yerel sayımlar ve doğrulama çalışmaları gerekiyor.

Korunma için kampanya toplamlarından fazlası gerekiyor

DGHS Genel Müdürü Profesör Prabhat Chandra Biswas, aşının başlıca müdahale aracı olduğunu ve yetkililerin rutin aşılama çalışmalarını sürdürürken 6-59 aylık tüm çocuklara ulaşmak istediğini söyledi. Genel Müdür Yardımcısı Profesör Fowara Tasmim, çocuk nüfusunu hesaplama ve sahadaki aşılama çalışmalarında hata yapılmış olabileceğini kabul etti.

Eski Epidemiyoloji, Hastalık Kontrol ve Araştırma Enstitüsü baş bilim görevlisi olan halk sağlığı uzmanı Mushtaq Hossain, aşılamanın 6 ay-15 yaş aralığındaki çocuklara yayılmasını savundu. Ayrıca bulaşmanın yoğun olduğu bölgelerin belirlenmesini ve buralardaki hiçbir çocuğun atlanmamasını istedi. Hükümetin açıkladığı kampanya ise beş yaşından küçük çocuklara odaklanıyor.

Reklam

DSÖ’nün nisan ayı değerlendirmesi salgını 2024 ve 2025’teki aşı kıtlığına, rutin aşılama açıklarına ve 2020’den bu yana düzenli ülke çapında ek kızamık ve kızamıkçık kampanyalarının yapılmamasına bağladı. Örgüt, yalnızca ulusal ortalamaya güvenmek yerine her belediyede her iki aşı dozunda da en az yüzde 95 kapsama ulaşılmasını önerdi.

DSÖ, nisan ayındaki risk değerlendirmesinde korunma için gereken koşulları şöyle açıkladı:

Gözetimi güçlendirmek, vakaları hızla tespit edip müdahale etmek ve nitelikli aşılama faaliyetleriyle bağışıklık açıklarını kapatmak için acil önlemler alınmadıkça yayılmanın sürmesi olasıdır.

DSÖ’nün belgelediği müdahale kapsamında ilçe hızlı müdahale ekipleri, aşı tedarikinin hızlandırılması, şüpheli ve doğrulanmış hastalara A vitamini verilmesi, hastane hazırlığı, izolasyon kapasitesi ve enfeksiyonların önlenmesi çalışmaları yer aldı. Prabhat Chandra Biswas da birkaç kişinin küçük bir odayı paylaştığı yoksul hanelerde izolasyonun zor olduğunu kabul etti.

DSÖ, nisanda ülke ve bölge düzeyindeki riski yüksek, küresel riski ise orta olarak değerlendirdi. Örgüt, Hindistan ve Myanmar sınırlarındaki nüfus hareketliliğinin yanı sıra önemli ulaşım merkezlerine dikkat çekti. Bunlar ekim ayında yapılmış yeni bir değerlendirme değil, o döneme ait risk tespitleridir. DSÖ seyahat veya ticaret kısıtlaması önermedi.

Hesap verebilirliğe ilişkin sorular yanıtsız

23 Mayıs’ta açıklanan ölüm sayısı, 426 şüpheli ve 86 doğrulanmış olmak üzere toplam 512’ydi. Başbakanın sağlık konularındaki özel yardımcısı S M Ziauddin Haider, hükümetin DSÖ’den gayriresmî olarak bağımsız bir soruşturma yürütmesini istediğini ve örgütün buna ilgi gösterdiğini söyledi.

Anlaşmazlık aşı tedariki, kararlardaki gecikmeler ve kaçırılan aşılama kampanyaları etrafında şekillendi. UNICEF, geçici hükümeti en az beş mektupla ve toplantılarda en az 10 kez uyardığını söyledi. Eski Sağlık Özel Yardımcısı Profesör Sayedur Rahman eleştirileri reddederek, aşıların Eylül 2025’te de dahil olmak üzere UNICEF aracılığıyla tedarik edildiğini belirtti.

Başka açıklamalarda açık ihale yönteminin onaylanmasından ve tedarik kararlarındaki gecikmelerden söz edildi. Bunlar, sorumluluğu belirleyen kesinleşmiş bulgular değil, birbiriyle çelişen açıklamalar. Sağlık Bakanı Sardar Sakhawat Hossain önceki hükümeti suçlarken halk sağlığı uzmanı Benazir Ahmed de salgın başladıktan sonraki müdahaleyi eleştirdi ve ölümlerin tek tek incelenmesini istedi.

Yüksek Mahkeme, çocuk ölümlerini araştırmak üzere bir komisyon kurulmasının neden gerekli görülmemesi gerektiğini soran bir hüküm yayımladı. Bu hüküm yanıt talep ediyor; önerilen komisyonun kurulduğuna dair kesin bir karar ya da talimat niteliğinde değil. Hükümet ayrıca aşı kıtlığı ve ölümlerle ilgili inceleme başlattığını söyledi.

Bu açıklamalarda tamamlanmış bağımsız bir DSÖ soruşturması, mahkemenin nihai kararı veya bir sonraki duruşma tarihi belirtilmiyor. Takvimi açıklanan en yakın adım, aşılama kampanyasının 31 Ekim’deki bitiş tarihi. Kampanya duyurusuyla birlikte yayımlanan bir haberde ölüm sayısı 1.084 olarak verilmişti; ancak açık bir tarih belirtilmediğinden bu rakam 12 Ekim güncellemesiyle kesin olarak karşılaştırılamıyor.

Öne Çıkanlar

  • 12 Ekim 2026 saat 08.00’de sona eren 24 saat içinde Kishoreganj ve Habiganj’da şüpheli kızamık nedeniyle iki çocuk hayatını kaybetti.
  • 15 Mart’tan bu yana şüpheli ve doğrulanmış ölümlerin toplamı 1.164’e ulaştı: 1.060 şüpheli, 104 doğrulanmış ölüm.
  • Son günlük güncellemede 1.269 şüpheli vaka ve 152 doğrulanmış enfeksiyon bildirildi.
  • Birikimli şüpheli vaka sayısı 206.297’ye, doğrulanmış enfeksiyon sayısı 22.573’e yükseldi.
  • Raporlama döneminde hastanelerde 183.226 yatış ve iyileşerek taburcu edilen 175.655 hasta kaydedildi.
  • Özel kampanya, aşılanamayan 6-59 aylık 3,4 milyon çocuğu 31 Ekim’e kadar aşılamayı hedefliyor.
  • Aşı tedarikine ilişkin anlaşmazlıklar ve soruşturma talepleri, açıklamalarda belirtilen kesin bir sonuca ulaşmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir