Dolandırıcılık Soruşturması Genişlerken Beş Günlük Polis Gözaltı Süresi
İslamabad’daki bir mahkeme, ailesinin ABD’de eğitim planlarını finanse etmek için arazisini sattığı ve mücevherlerini rehin verdiği fizik bölümü altın madalyalı Laiba Ijaz’ın ölümüyle bağlantılı olduğu öne sürülen 9,3 milyon Pakistan rupisi tutarındaki eğitim ve vize dolandırıcılığının baş şüphelisi için polise beş günlük gözaltı süresi verdi.
İçindekiler
- Dolandırıcılık Soruşturması Genişlerken Beş Günlük Polis Gözaltı Süresi
- Ailesinin Birikimleriyle Desteklenen Bir Bilim Kariyeri
- Resmî Görev İddiaları Nasıl Güven Kazandırdı?
- Para Konusundaki Farklı Anlatımlar
- Doğrulanamadığı Öne Sürülen Belgeler
- Tekrarlanan Ertelemeler ve 12 Ekim’deki Para Talebi
- Tutuklamalar, Dijital Deliller ve Ayrı Davalar
- Bakanlar ve Senato Ne Talep Ediyor?
- Kanıtlanmış Bağlantı Olmadan Daha Geniş Bir Dolandırıcılık Sorunu
- Öne Çıkanlar
12 Ekim 2026’daki duruşmaya ilişkin habere göre Yargı Hâkimi Zunaira Zafar, polisin 10 günlük süre talebinin ardından gözaltı süresini onayladı. Federal Soruşturma Ajansı (FIA), sahte olduğu öne sürülen burs mektupları, üniversite kabul teklifleri ve ödeme makbuzlarıyla ilgili ayrı bir dava açtı. Bir Senato komitesi de polis, federal soruşturmacılar ve eğitim yetkililerinden yanıt istemek üzere 15 Ekim’de toplantı yapılması çağrısında bulundu.
Pencap eyaletindeki Sargodha’dan olan Ijaz, İslamabad’ın G-10 semtindeki haftalık pazarın yakınında ölü bulundu. Haberlerin çoğunda ölüm tarihi 9 Ekim olarak veriliyor. Polis olası bir intiharı soruşturuyor; ancak ilk soruşturmayı aktaran haberlerde resmî otopsi bulgularının henüz beklenmekte olduğu belirtiliyor. Ölümünün koşulları ve dolandırıcılık iddiaları soruşturmacıların ve mahkemelerin incelemesinde.
Baş şüphelinin adı Muhammad Nauman olarak veriliyor; duruşmaya ilişkin haberlerde Noman ve Nouman yazımları da kullanılıyor. FIA Genel Müdürü Usman Anwar, şüphelinin 11 Ekim’de gözaltına alındığını doğruladı. Daha sonraki haberlerde iki kadının daha tutuklandığı aktarılıyor; ancak kimlikleri ve isimlerden birinin takma ad olup olmadığı konusunda haberler farklılık gösteriyor.
Dava, üniversitede yer garantisi verildiği iddiasından ibaret değil. Soruşturmacılar, ailenin güvenini kazanmak için kimliğe bürünme, tekrar tekrar para talep etme, sahte mali kayıtlar ve ailenin sonradan doğrulayamadığı düzenlemelere inanmasını sağlayan dijital yazışmalarla ilgili iddiaları inceliyor.
Ailesinin Birikimleriyle Desteklenen Bir Bilim Kariyeri
Ijaz, Uluslararası İslam Üniversitesi İslamabad’da fizik eğitimi aldı ve altın madalya kazandı. Ailesi, ABD’de eğitimine devam etmek ve bilim insanı olmak istediğini söyledi. Yakınları, Suudi Arabistan’da burs imkânı bulduğunu ancak ABD’de eğitim planlarının peşinden gitmeyi seçtiğini de belirtti.
Yaşı ve tamamladığı eğitim düzeyi konusunda haberler farklılık gösteriyor. Birkaç haberde 20 yaşında ve lisans eğitimini (BS) yeni tamamlamış olduğu aktarılırken, bazıları yaşını 24 olarak veriyor. Babasının anlatımına göre fizik alanında yüksek lisans derecesi vardı. Haberlerde üniversitesi ve akademik başarısı tutarlı biçimde belirtilse de bu ayrıntılar kamuoyu önünde netleştirilmedi.
Babası Mohammad Aijaz, İslamabad’da süt ve yoğurt satarak ailesini geçindiriyordu. Yakınları, 1994’ten beri bu işi yaptığını ve kendisi sınırlı eğitim almış olmasına rağmen kızlarının eğitimine öncelik verdiğini söyledi. Ijaz, yedi çocuğun en küçüğü olarak tanımlandı. En büyük kız kardeşi Çin’de burslu eğitim görmüş, daha sonra Lahor’da çevirmen olarak çalışmıştı.
Yurt dışındaki eğitim düzenlemeleri için gereken parayı bulmak amacıyla babası, aile evi yapılması planlanan bir arsayı sattı. Annesi de ek kaynak sağlamak için mücevherlerini rehin verdi. Ailenin anlatımlarından birinde, arsanın satışından sonra 2,1 milyon rupi nakit ödendiği belirtiliyor. Dolayısıyla ailenin kaybı, yalnızca başvuru için ayrılan parayı değil, barınma ve mali güvence amacıyla biriktirilen varlıkları da kapsıyordu.
Resmî Görev İddiaları Nasıl Güven Kazandırdı?
FIA’nın ilk açıklamasına göre şüpheli, kayıtlı bir vize acentesi değildi ve kimliği ile işi hakkında yanlış beyanda bulunarak ailenin güvenini kazandı. Soruşturmacılar, şüphelinin Pakistan Yüksek Mahkemesinde muhasebeci ya da bir devlet kurumunda görevli olduğunu ileri sürdüğünü aktardı. Ijaz’ın babası, adamın kendisini Yüksek Mahkeme yazı işleri müdürü olarak tanıttığını söyledi.
Bunlar, şüphelinin öne sürdüğü iddia edilen görevlerle ilgili anlatımlardır; bu görevlerden herhangi birinde bulunduğuna dair kanıt değildir. Aile ayrıca, Ijaz’ın erkek kardeşine Yüksek Mahkemede iş bulması için şüphelinin para aldığını öne sürdü. Böylece ilişki, yurt dışında eğitim konusunun ötesine taşındı.
Baba, bu görüşmelerin yaklaşık yedi ay sürdüğünü söyledi. İlk temasın nasıl kurulduğu konusunda anlatımlar farklı: Bazı haberlerde bir eğitim danışmanı arayışı aktarılırken, bazıları Ijaz’ın Nauman’la İslamabad’ın Blue Area semtindeki bir iş görüşmesinde tanıştığını söylüyor. Daha sonraki bir soruşturma haberinde ise şüphelinin şubat ayında bir arkadaşı aracılığıyla Ijaz’a ulaştığı ve ABD’de yaşayan bu arkadaşının erkek kardeşi gibi davrandığı öne sürülüyor.
FIA Genel Müdürü Usman Anwar, vakayı kimliğe bürünme dolandırıcılığı olarak nitelendirdi. İddiaya konu olan aldatmacada, burs ve sponsorluk belgeleri temin edebilecekmiş gibi gösterilen bir Amerikalı bağlantı yer alıyordu. Anne tarafından dayısı olan avukat Amjad Ur Rehman, aileye Aiza adlı bir kadının bu belgeleri ayarlamaya yardımcı olabileceğinin söylendiğini belirtti.
Para Konusundaki Farklı Anlatımlar
FIA’nın açtığı davada iddia edilen dolandırıcılık tutarı 9,3 milyon rupi, başka bir ifadeyle 93 lakh Pakistan rupisi olarak belirtiliyor. Bir lakh 100 bin anlamına geliyor. Ön incelemede, 2,9 milyon rupinin Ijaz’ın banka hesabı üzerinden aktarıldığı, kalan tutarın ise nakit ödendiği kaydediliyor.
Bu hesaba göre nakit ödeme 6,4 milyon rupi olurdu. Banka transferleri toplamın yaklaşık yüzde 31’ini, nakit ödemeler ise yüzde 69’unu oluştururdu. Bu ayrım deliller açısından önemli: Banka kayıtları transferleri ortaya koyabilirken nakit ödemeler için tanıklar, makbuzlar ve başka destekleyici kayıtlar gerekebilir.
Önceki rakamlar farklı. FIA’nın ilk açıklamasında Harvard’a kabul için 7,2 milyon, erkek kardeşine iş bulmak için de 550 bin rupi olmak üzere toplam 7,75 milyon rupi ödendiği belirtilmişti. FIA Direktörü Shehzad Nadeem Bukhari ise ayrı olarak kabul için 7,2 milyon, iş için 500 bin rupi rakamını verdi. Başka bir aile anlatımında kayıp yaklaşık 8,7 milyon rupi olarak ifade edildi.
Baba, kabul için 2,2 milyon ve banka ekstresi hazırlatmak için 3 milyon rupi talep edildiğini, ardından kızından 2,2 milyon rupi daha istendiğini anlattı. Kamuya yansıyan bilgiler, tüm bu tutarların nasıl bir araya geldiğini, işe yerleştirme için yapılan ödemenin 9,3 milyon rupilik toplamın içinde olup olmadığını ya da son talep edilen paranın ödenip ödenmediğini ortaya koymuyor. Bu rakamlar, ayrı ayrı doğrulanmış kayıplarmış gibi toplanmamalı.
Babanın ifadesinde G-10’da yapılan 2,1 milyon rupi nakit ödeme ve kızının transfer ettiği 2,9 milyon rupi de yer alıyor. FIA’nın şikâyet dosyasında Gulistan Plaza, G-10 Markaz’daki bir dükkânda yapılan başka nakit ödemeler anlatılıyor. Soruşturmacılar ödeme trafiğini incelemek üzere banka kayıtlarını aldı.
Doğrulanamadığı Öne Sürülen Belgeler
FIA, Ijaz ve ailesini kandırmak için sahte olduğu öne sürülen burs kabul mektuplarının, üniversite kabul tekliflerinin ve harç makbuzlarının kullanıldığını açıkladı. Bir anlatımda, fizik yüksek lisans programı için 7.500 dolarlık harcın ödendiğini iddia eden bir belgeden söz ediliyor. Babası ayrıca, banka ekstresi şartını karşılamak amacıyla bir hesaba 20 bin dolar aktarıldığını gösteren sahte bir makbuzun şüpheli tarafından sunulduğunu öne sürdü.
7.500 ve 20 bin dolar rakamları, belgelerde yer aldığı iddia edilen tutarlardır. Bunlar doğrulanmış öğrenim ücretleri, üniversite ödemeleri ya da Ijaz’ın aldığı paralar değildir. Babası, süreçte verilen banka hesabı bilgilerini ve seyahat biletlerini de sorguladı.
Amjad Ur Rehman, yakınların Harvard’la doğrudan iletişime geçtiğini ve İslamabad’daki ABD Büyükelçiliği bağlantıları üzerinden de bilgi aldığını söyledi. Rehman’a göre iki kurum da belgeleri doğrulayamadı. Başka haberlerde, Ijaz’ın vize görüşmesine gittiğinde evrakların doğrulanamadığı belirtiliyor. Bu anlatımlarda Harvard veya büyükelçilikten doğrudan yayımlanmış bir açıklama yer almadığından, doğrulama bulguları yakınlara ve soruşturmacılara atfediliyor.
İddialar, Ijaz’ın Harvard’a gerçekten kabul edildiğini ya da geçerli bir burs aldığını göstermiyor. Söz konusu olan, kabul, mali destek ve ABD vizesi vaatlerini desteklemek için üniversitenin adının kullanıldığı iddiası.
Tekrarlanan Ertelemeler ve 12 Ekim’deki Para Talebi
Ijaz’ın eniştesi Zaid bin Afzal, Nauman’ın sözde vize görüşmelerini tekrar tekrar ertelediğini söyledi. İddiaya göre şüpheli, üç ya da dört kez randevudan önceki gece Ijaz’a ulaşıp görüşmenin iptal edildiğini bildirdi. Afzal, şüphelinin sonunda bir sonraki görüşmenin 12 Ekim’de yapılacağını söylediğini ve öncesinde 2,2 milyon rupi daha talep ettiğini belirtti.
Babası, aynı miktarı isteyen ve yeni belgeler sunmayı teklif eden bir mesajdan söz etti. Şüphelinin telefonlara yanıt vermeyi kesmesinin ardından ailenin beş ila altı gün boyunca büyük sıkıntı yaşadığını söyledi. Yakınları bu sıkıntıyı iddia edilen aldatmacayı öğrenmelerine bağladı; ancak ölümü çevreleyen tıbbi ve hukuki bulgular henüz açıklanmamıştı.
Aktarılan olay dizisindeki bazı tarihleri dikkatle birbirinden ayırmak gerekiyor:
- Şubat: Daha sonraki bir soruşturma haberinde şüphelinin Ijaz’la ilk temasının bu ayda kurulduğu belirtiliyor.
- 9 Ekim: Haberlerin çoğuna göre Ijaz, G-10’daki haftalık pazarın yakınında ölü bulundu.
- 10 Ekim: Haberlerde ceza davalarının açıldığı, İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi ile İçişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Talal Chaudhry’nin ziyaret gerçekleştirdiği aktarılıyor.
- 11 Ekim: FIA Genel Müdürü Usman Anwar, baş şüphelinin gözaltına alındığını doğruladı.
- 12 Ekim 2026: Bir mahkeme haberinde, beş günlük polis gözaltı süresiyle sonuçlanan duruşma bu tarihte kayda geçiriliyor. Bir başka vize görüşmesi için verilen tarih de iddiaya göre 12 Ekim’di.
- 15 Ekim: Senato İnsan Hakları Daimî Komitesi, davayı incelemek üzere toplantı çağrısında bulundu.
Zamanlamaya ilişkin bazı ayrıntılar çelişiyor. Bukhari’nin anlatımına göre Ijaz, ailesine 12 Ekim’de yapılması planlanan bir duyurudan iki gün önce sahte kayıt belgesini fark etti; bu da keşfin, kamuoyunda yaygın biçimde verilen ölüm tarihi olan 9 Ekim’den sonra, 10 Ekim’de gerçekleştiği anlamına gelir. 11 Ekim tarihli bir haberde de Ijaz’ın bir gün önce ölü bulunduğu aktarılıyor. Bu tutarsızlıklar henüz açıklığa kavuşmadı.
Tutuklamalar, Dijital Deliller ve Ayrı Davalar
Nauman’ın, soruşturmacıların kiralık bir odada kaldığını söylediği İslamabad’ın H-13 semtine düzenlenen baskın sırasında gözaltına alındığı bildirildi. Daha sonraki haberlerde tutuklanan kadınların Fatima Sarwar ve Aiza olduğu belirtiliyor. FIA davasıyla ilgili başka bir haberde ise Fatima Sarwar, diğer adıyla Aiza, ifadesi kullanılıyor. Bu nedenle söz konusu ifadenin tek bir kadına mı yoksa iki farklı kişiye mi işaret ettiği belirsiz.
Polis, şüpheliden alınan telefonu adli incelemeye gönderdi ve banka kayıtlarını aldı. Soruşturma haberlerinde sahte e-posta adreslerinden, kullanılan farklı kimliklerden ve ele geçirilen sohbet kayıtlarından söz ediliyor. Haberlerden birinde sahte öğrenci vizesi belgelerinin hazırlanmasında yapay zekâ kullanıldığı öne sürülüyor. Bu iddiayı destekleyen yayımlanmış bir adli inceleme bulgusu bulunmuyor.
Daha sonraki bir haberde Nauman’ın sorgu sırasında itirafta bulunduğu belirtiliyor. Polis sorgusunda verildiği bildirilen bir ifade, mahkemenin suçluluk kararı değildir. Soruşturmacıların ayrıca telefonda başka dolandırıcılık planlarına ve kadınlara yönelik şantaja işaret eden içerikler bulduğu aktarılıyor. Bu ayrı iddialar soruşturma altında.
İslamabad polisi, babanın şikâyeti üzerine Pakistan Ceza Kanunu’nun 322 ve 34. maddeleri kapsamında Ramna Polis Merkezinde dava açtı. 322. madde, hukuka aykırı bir eylemle öldürme kastı olmaksızın ölüme neden olmanın cezasını düzenliyor. 34. madde ise ortak kastla hareket eden birden fazla kişinin gerçekleştirdiği eylemlerle ilgili. Şikâyette kaydedilen maddeler suçluluğu kanıtlamaz.
FIA, Amjad Ur Rehman’ın şikâyetinin ardından ayrı bir dava açtı. Haberlerde, göçmenlik mevzuatındaki hükümlerin yanı sıra dolandırıcılık, hileyle mal teslimine neden olma ve suça yardım etme iddiaları aktarılıyor. Beş günlük fiilî gözaltı süresi, polise soruşturmayı sürdürmek üzere şüpheliyi gözetim altında tutma imkânı veriyor; bu bir ceza ya da hüküm değil.
Bakanlar ve Senato Ne Talep Ediyor?
Başbakanlık açıklamalarına göre Başbakan Shehbaz Sharif, İslamabad emniyet müdürü ve baş komiserine şüphelinin gözaltına alınması talimatı verdi. Talal Chaudhry de FIA’ya harekete geçme talimatı verdi. İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi, sorumluların belirlenmesinin yanı sıra ailenin parasının geri alınmasının da öncelik olduğunu söyledi.
Naqvi, yaslı aileyi ziyareti sırasında soruşturmayı yetkililerin dolandırıcılığa vereceği yanıtın bir ölçütü olarak nitelendirdi:
Bu, bizim için bir sınav niteliğinde bir dava.
Süreci takip edeceğine dair kişisel söz de verdi:
Davalarını şahsen takip edeceğimi söyleyebilirim.
Senatör Samina Mumtaz Zehri’nin başkanlığındaki Senato İnsan Hakları Daimî Komitesi, 15 Ekim’de toplantı çağrısı yaptı ve İslamabad emniyet müdürü, FIA genel müdürü ile Yükseköğretim Komisyonu başkanının raporlarıyla birlikte toplantıya katılmasını istedi. Komite, davalar, tutuklamalar ve soruşturmanın ilerleyişi hakkında bilgi talep etti.
Komite ayrıca iddia edilen sahte belgeyi düzenleyen danışmanın lisansının iptali için atılacak adımları sordu. Bu talep, FIA’nın şüphelinin kayıtlı bir vize acentesi olmadığı yönündeki önceki açıklamasıyla birlikte değerlendirilmelidir. Haberlerde şüphelinin herhangi bir lisansa sahip olup olmadığı açıklığa kavuşturulmuyor.
Polis belgeleri ve adli inceleme örneklerini güvence altına alırken ilk haberlerde resmî otopsi raporunun hâlâ beklenmekte olduğu belirtiliyordu. Soruşturmacıların cinayet ihtimalini değerlendirip değerlendirmediği sorulduğunda Naqvi yorum yapmayı reddetti ve gerçekleri ortaya çıkarması için polise fırsat verilmesi gerektiğini söyledi. Paranın tamamının geri alındığına ya da nihai bir yargı kararına ilişkin bilgi verilmedi.
Kanıtlanmış Bağlantı Olmadan Daha Geniş Bir Dolandırıcılık Sorunu
Dava, başka belge sahteciliği iddialarına da dikkat çekti; ancak kanıt olmadan bu soruşturmalar aynı operasyonun parçası sayılmamalı. FIA’nın ayrı bir soruşturmada, İslamabad’daki eğitim danışmanlığı ve kurye ofislerine düzenlenen baskınların ardından Dışişleri Bakanlığı’ndan altı yetkili de dâhil olmak üzere 22 kişiyi gözaltına aldığı bildirildi.
Bu soruşturmada, hızlandırılmış hizmetler karşılığında ödeme alınması ve sahte olduğu öne sürülen apostil etiketleriyle damgalar inceleniyordu. Apostil, bir kamu belgesinin yurt dışında tanınması için doğrulanmasında kullanılan bir sertifikadır; tek başına üniversiteye kabul edildiğini ya da vize almaya uygun olduğunu kanıtlamaz. Bu tutuklamalarla Ijaz’ın davası arasında doğrulanmış bir bağlantı bildirilmedi.
Başka iddialarda, bir yıl içinde yaklaşık 800 bin belgenin işleme alınması için resmî olmayan yollardan 12 milyar rupi toplandığı öne sürülüyor. Bu rakamlar denetlenmiş, doğrulanmış bir toplam değildir ve Ijaz’ın davasındaki kaybı göstermez.
Naqvi, Ulusal Siber Suç Soruşturma Ajansındaki personel yetersizliğine de değinerek ajansın Pencap genelinde 61 personeli bulunduğunu ve günde yaklaşık 3 bin şikâyet aldığını söyledi. Bu rakamlar, dolandırıcılık davasını ele alan FIA ekibiyle değil, ayrı bir kurumla ilgili. Bununla birlikte, şikâyetlerin yalnızca kayda geçirilmesi yerine başvuranlara yanıt ve güncelleme sunulacağı yönündeki sözlerine somut bir bağlam sağlıyor.
Ijaz’ın ailesi için acil meseleler açık: Parayı kimin aldığını belirlemek, başka kişilerin de işe karışıp karışmadığını saptamak, belgeleri ve dijital delilleri incelemek ve geri alınabilecek tutarı tahsil etmek. Babası öğrenci ve velilere acenteleri, kabul süreçlerini ve evrakları doğrudan ilgili kurumlardan doğrulamaları çağrısında bulundu. Bu çağrı, iddia edilen aldatmacayı gerçekleştirmekle suçlanan kişilerin sorumluluğunu azaltmıyor.
Öne Çıkanlar
- Uluslararası İslam Üniversitesi İslamabad’dan fizik bölümü altın madalyalı Laiba Ijaz, İslamabad’ın G-10 semtindeki haftalık pazarın yakınında ölü bulundu.
- FIA davasında, 2,9 milyon rupinin Ijaz’ın hesabı üzerinden aktarıldığı, kalan tutarın nakit ödendiği iddiasıyla 9,3 milyon rupilik dolandırıcılık öne sürülüyor.
- Aile, ABD’de eğitim için vaat edilen düzenlemeleri finanse etmek amacıyla arazisini sattı ve mücevherlerini rehin verdi.
- Baş şüpheli tutuklandı ve beş günlüğüne polisin gözetimine verildi. Daha sonraki haberlerde iki kişinin daha tutuklandığı aktarılıyor.
- Soruşturmacılar, sahte olduğu öne sürülen kabul mektuplarını, burs belgelerini, ödeme makbuzlarını ve dijital yazışmaları inceliyor.
- Haberlerde Ijaz’ın yaşı, eğitim düzeyi, bazı ödeme tutarları, tarihler ve olası suç ortaklarının kimlikleri farklı biçimlerde aktarılıyor.
- Senato insan hakları komitesi 15 Ekim’de toplantı çağrısı yaptı. Haberlerde aktarılan süreçte nihai tıbbi bulgular, mahkeme kararları veya paranın geri alınması kesinleşmiş değildi.






