Parlamento 313 maddeyi onayladı, ancak uygulama için beklenmesi gerekiyor
Endonezya Temsilciler Meclisi, 6 Ekim 2026’da İşçi Koruma Yasası’nı onaylayarak işten çıkarmalara daha sıkı kurallar, geçici sözleşmeler için dört yıllık üst sınır ve dijital platform çalışanlarına koruma getirdi. Mevzuat 23 bölüm ve 313 maddeden oluşuyor, ancak onaylanması bu hükümlerin hemen yürürlüğe gireceği anlamına gelmiyor.
İçindekiler
- Parlamento 313 maddeyi onayladı, ancak uygulama için beklenmesi gerekiyor
- Yasama takvimini mahkemenin belirlediği süre hızlandırdı
- Geçici sözleşmeler iki değil, toplam dört yıl sürebilecek
- Taşeron kullanımına getirilen sınırlamalar farklı yorumlara açık
- İşten çıkarma gerekçeleri daralıyor, kıdem tazminatı artıyor
- Kıdem tazminatı fonu yükümlülüklerin nasıl finanse edildiğini değiştiriyor
- Ücret değişiklikleri ücret belirleme sürecini yaşam maliyetlerine bağlıyor
- İzin, engelli hakları ve staj uygulamalarına da yer veriliyor
- Platform çalışanlarına yönelik koruma, çalışan statüsünü belirlemiyor
- Katılım ve uygulama sendikaları ikiye bölüyor
- İşverenler maliyetleri değerlendirmeden önce netlik istiyor
- Bilinmesi Gerekenler
Hükümet, yasanın çıkarılıp yayımlanmasından itibaren bir yıl sürecek bir geçiş dönemi öngörüyor; uygulamanın tamamının 6 Ekim 2027’de başlaması hedefleniyor. Yeni ücret hükümlerinin 2028 yılı asgari ücretlerinin belirlenmesine yön vermesi bekleniyor. Kesin başlangıç tarihi yalnızca parlamento oylamasına değil, yasanın yayımlanmasına bağlı.
Değişikliklerin genelinde önemli bir belirsizlik söz konusu: Bazı sendikalar ve işveren temsilcileri 6-8 Ekim arasında açıklama yaptığında nihai metin henüz kamuoyuna açıklanmamıştı. Bu nedenle ayrıntılara ilişkin bazı iddialar yayımlanmış nihai yasadan ziyade dolaşımdaki taslaklara veya sürece katılanların aktardıklarına dayanıyor.
İnsan Gücü Bakanı Yassierli, yasayı şirketlerin faaliyetlerini sürdürme kabiliyetini zedelemeden istihdamı koruma girişimi olarak sundu. Oylamanın ardından parlamentoda yaptığı konuşmada şunları söyledi:
Bu yasa tasarısı, işçilerin temel haklarının korunmasıyla işletmelerin sürdürülebilirliği arasında dengeyi yansıtıyor.
Uygulamadaki sınav, tazminatların artırılmasından ibaret olmayacak. Hangi işten çıkarmalara hâlâ izin verildiğine, sözleşme ve taşeron kullanımına getirilen sınırlamaların kuralların etrafından dolaşılmasını önleyip önlemediğine ve müfettişlerle mahkemelerin genişletilen hakları uygulayıp uygulayamayacağına bağlı olacak.
Yasama takvimini mahkemenin belirlediği süre hızlandırdı
Oylama, Temsilciler Meclisinin 2026-2027 yasama yılının ilk oturum dönemindeki dokuzuncu genel kurul toplantısında, Cakarta’da yapıldı. Sekiz parlamento grubu tasarıyı, Anayasa Mahkemesinin 168/PUU-XXI/2023 sayılı kararından doğan sürenin dolmasına yaklaşık üç hafta kala onayladı.
31 Ekim 2024’te açıklanan karar, yasa koyucuların istihdam hükümlerini 2023 tarihli 6 sayılı İstihdam Yaratma Yasası’ndan ayırmasını ve iki yıl içinde bağımsız bir iş yasası çıkarmasını gerektiriyordu. Mahkeme ayrıca sözleşmeler, taşeron kullanımı, ücretler, çalışma saatleri, işten çıkarma ve diğer istihdam konularını etkileyen 21 hükümde değişiklik yaptı.
Başlıca tarihler, parlamentodaki sürecin ne kadar hızlı ilerlediğini gösteriyor:
- 31 Ekim 2024: Anayasa Mahkemesi, iki yıl içinde bağımsız bir iş yasası çıkarılmasına hükmetti.
- 27 Ağustos 2026: Temsilciler Meclisi tasarıyı kendi girişimi olarak kabul etti.
- 1 Eylül 2026: Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, hükümet müzakere heyetini görevlendiren bir mektup yayımladı.
- 14 Eylül-4 Ekim 2026: Ortak müzakereler yapıldı ve IX. Komisyon’da uzlaşmayla sonuçlandı.
- 6 Ekim 2026: Temsilciler Meclisi mevzuatı genel kurulda onayladı.
- 6 Ekim 2027: Yasanın yayımlanma tarihine bağlı olarak uygulamanın tamamının başlaması hedefleniyor.
- 2028: Yeni ücret kurallarının asgari ücretlerin belirlenmesinde uygulanması bekleniyor.
Bakanın sunumuna ilişkin bir aktarımda tarih 6 Ekim değil 5 Ekim olarak veriliyor; oysa diğer kaynaklarda onay tarihi tutarlı biçimde 6 Ekim olarak belirtiliyor. Ayrıca parlamentonun mevzuatı onaylamasıyla nihai yasalaşmış metnin daha sonra yayımlanması birbirinden farklı aşamalar.
Geçici sözleşmeler iki değil, toplam dört yıl sürebilecek
Aktarılan sözleşme takvimine göre, PKWT olarak bilinen belirli süreli iş sözleşmesi başlangıçta iki yıl için yapılabilecek; ardından her biri en fazla bir yıl olan iki uzatma yapılabilecek. Böylece toplam süre dört yılı bulacak. Sınırı yalnızca iki yıl olarak tanımlamak, uzatma sürelerini hesaba katmıyor.
Bu, İstihdam Yaratma çerçevesindeki beş yıllık üst sınırdan bir yıl, yani yüzde 20 daha kısa. Ancak 2003 tarihli 13 sayılı Yasa’da tanımlanan üç yıllık toplam süreden bir yıl daha uzun. Önceki yasa, iki yıllık başlangıç süresine ek olarak en fazla bir yıllık uzatmaya izin veriyordu.
Tüm Endonezya İşçi Sendikaları Konfederasyonu Başkanı Andi Gani Nena Wea, dört yıllık sınırın sendikaların bir yıl talebini karşılamadığını söyledi. Endonezya Sendikalar Konfederasyonu ve İşçi Partisi Başkanı Said Iqbal ise dört yılın ardından çalışana ihtiyaç duyulmaya devam edilmesi hâlinde işçinin kadrolu çalışan olması gerektiğini belirtti.
Bu ayrıntılar, 27 Ağustos tarihli taslağı 2 Ekim itibarıyla inceleyen AHP’nin taslak analizine dayanıyor. Analizde toplam dört yıllık süre, nispeten kısa sürede tamamlanması beklenen işler için ayrı bir iki yıllık üst sınır, sürenin dolmasından en az yedi gün önce yazılı uzatma bildirimi ve koşulları karşılamayan sözleşmelerin otomatik olarak kadrolu istihdama dönüşmesi yer alıyor. Bunlar taslağa ilişkin ayrıntılar; nihai yasayla karşılaştırılarak doğrulanmaları gerekiyor.
Taşeron kullanımına getirilen sınırlamalar farklı yorumlara açık
Ana açıklamaya göre taşeron kullanımı beş destek hizmeti kategorisiyle sınırlanıyor: temizlik, işçilere yemek hizmeti, güvenlik, madencilik ve petrol sektörlerinde destek hizmetleri ve işçi taşımacılığı. Amaç, şirketin üretim süreciyle doğrudan bağlantılı işlerde dışarıdan iş gücü kullanılmasını sınırlamak.
Taslak analizinde önemli bir istisnaya dikkat çekiliyor. Üretimle doğrudan bağlantılı olmayan işlerin taşerona verilebilmesine ayrı bir hüküm izin veriyordu; bu da beş kategorinin kapsamlı bir liste olmayabileceğine işaret ediyor. Daha geniş kapsamlı bu iznin nihai metinde korunup korunmadığını yayımlanacak metin belirleyecek.
Kategorilerin nasıl sayılacağı konusunda da farklı açıklamalar var. Said Iqbal, genel olarak dört kategori bulunduğunu; madencilik, petrol ve kamu iktisadi teşebbüsleri için ayrı düzenlemeler olduğunu söyledi. Etkilenen şirketlerin taşerona verilen destek işlerini yönetmek üzere iştirakler veya benzer ticari kuruluşlar kurması gerekeceğini belirtti. Yassierli de kamu iktisadi teşebbüslerinde taşeron kullanımı için iştirak düzenlemelerinden söz etti.
İki farklı istihdam ilişkisinin birbirinden ayrılması gerekiyor. Andi Gani, taşeron işçilerinin taşeron şirketin kadrolu çalışanı olacağını söyledi. Taslakta ise üretimle doğrudan bağlantılı görevleri yerine getiren işçilerin, hizmet verdikleri şirketin çalışanı olacağı ayrıca belirtiliyordu. Bunlar mutlaka çelişen vaatler değil, farklı durumları anlatıyor.
Taslağa göre taşeronluk düzenlemesine itiraz eden bir işçi, sonuçsuz kalan müzakerelerin ardından çalışma müfettişinin inceleme yapmasını talep edebilecek ve bulguların Bölge Mahkemesi tarafından onaylanmasını isteyebilecekti. Mevcut taşeronluk kuralları arasında 30 Nisan 2026’da yürürlüğe giren 2026 tarihli 7 sayılı İnsan Gücü Bakanı Yönetmeliği de bulunuyor.
İşten çıkarma gerekçeleri daralıyor, kıdem tazminatı artıyor
Ağustos ayındaki taslakta 14 işten çıkarma gerekçesi sıralanıyor, ancak iki verimlilik gerekçesine yer verilmiyordu: gerçekleşmiş mali kayıplar ve öngörülen mali kayıpları önleme. Bu, şirketlerin ekonomik nedenlerle işçileri hiçbir zaman işten çıkaramayacağını söylemekten daha belirgin bir düzenleme. İş yerinin kapanması, iflas ve taslakta belirtilen diğer durumlar ise kapsamda kalıyordu.
İşverenle işçi arasındaki müzakereler öncesinde önleyici adımların atılması yasal koşul hâline gelecekti. Bu adımlar fazla mesainin veya çalışma saatlerinin azaltılmasını, işçilerin geçici olarak işten uzaklaştırılmasını, geçici sözleşmelerin yenilenmeden sona ermesine izin verilmesini ve erken emeklilik teklifini içeriyordu. Taslakta tüm önlemlerin sırayla denenmesinin gerekip gerekmediği açıklığa kavuşturulmamıştı.
Bazı kıdem tazminatı katsayıları artırılacak. Sürekli zararların ardından iş yerinin kapatılması, mücbir sebep, iflas ve ihtar mektuplarına rağmen ihlallerin sürmesi dâhil belirli gerekçelerde ödemeler, temel hak edişin 0,5 katından bir katına çıkarılacaktı. Bazı birleşme durumlarında ve işverenin suistimalinde ise katsayı birden ikiye yükselecekti.
Emeklilik katsayısı 1,75’ten ikiye çıkarılacak; bu yaklaşık yüzde 14,3’lük bir artış. Bu katsayılar kıdem tazminatı bileşenine uygulanıyor; iş ilişkisi sona erdiğinde ödenmesi gereken tüm ödemeleri kendiliğinden artırmıyor. Taslak analizine göre değişiklikler, hizmet süresine bağlı ayrı ödemeyi etkilemeyecek.
Bazı aktarımlarda, eski 0,5 katsayısının yerine en az bir katsayısının getirildiği belirtiliyor. Taslak analizi artışları belirli işten çıkarma gerekçelerine bağlıyor; bu nedenle nihai metin görülmeden herkes için geçerli bir hak olduğu varsayılmamalı. Trisakti Üniversitesi’nde iş hukuku uzmanı olan Aloysius Uwiyono da müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından itiraz edilen işten çıkarmalarda, bağlayıcı kararın sanayi uyuşmazlıklarını çözme kurumundan gelmesi gerektiğine ilişkin Anayasa Mahkemesi şartına dikkat çekti.
Kıdem tazminatı fonu yükümlülüklerin nasıl finanse edildiğini değiştiriyor
Önerilen kıdem tazminatı güvencesi, yani jaminan pesangon, işverenlerin gelecekteki ödemeleri finanse etmek üzere katkı yapmasını gerektirecek. Taslakta, fon ödemesi ile işçinin yasal hak edişi arasındaki farktan işveren sorumlu olmaya devam ediyor. Fazla ödeme yapılması hâlinde kalan tutar işverene iade edilecek.
Bu düzenleme esas olarak bir finansman mekanizması; işten çıkarılan işçiye ne kadar ödeme yapılacağının belirlenmesinden ayrı. Katkı oranı ve işleyiş hükümleri bir hükümet yönetmeliğine bırakılmıştı. JKP olarak bilinen İş Kaybı Sigortası da başka bir koruma; yeni kıdem tazminatı programıyla karıştırılmamalı.
Said Iqbal, sözleşmeli ve taşeron işçiler için ek bir hak tanımladı: Her hizmet yılı için bir aylık ücret; dört yılın sonunda toplam dört aylık ücret. Bunu, dokuz yıl veya daha uzun süre çalışan kadrolu bir işçinin temel kıdem tazminatının dokuz aylık ücrete ulaşmasıyla karşılaştırdı. Mevcut sözleşme tazminatıyla ilişkisi dâhil bu açıklamalar, nihai metin yayımlanana kadar onun aktardıkları olarak değerlendirilmelidir.
Diğer değerlendirmeler daha olumsuz. Endonezya Sendika Örgütü Genel Sekreteri Timboel Siregar, yasanın daha önce uygulanan ve yüzde 15 üzerinden hesaplanan konut ve sağlık tazminatını kaldırdığını söyledi. Bu iddia da nihai hükümler ve yasal dayanakları karşısında doğrulanmalı.
Ücret değişiklikleri ücret belirleme sürecini yaşam maliyetlerine bağlıyor
Mevzuat asgari ücretleri, şirketlerin ücret yapılarını ve kademelerini, fazla mesaiyi, belirli durumlarda yapılan ödemeleri ve kesintileri düzenliyor. İnsan Gücü Bakanlığı Sanayi İlişkileri ve Sosyal Güvenlik Genel Müdürü Indah Anggoro Putri, Endonezya İstatistik Kurumunun (BPS) ücret kurullarına danışarak yeni bir İnsanca Yaşam İhtiyaçları araştırması yapacağını söyledi.
KHL kısaltmasıyla anılan İnsanca Yaşam İhtiyaçları, kazancın makul bir yaşam standardını karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek için kullanılan maliyetleri ölçüyor. Yeni bir araştırma yapılması, ücret artışının miktarını tek başına belirlemiyor. Ulusal İşçi Sendikaları Konfederasyonu Başkanı Ristadi, formülde enflasyon, ekonomik büyüme ve endekslerin hâlâ kullanıldığını; KHL’nin de bir ölçüt olarak eklendiğini söyledi.
Gadjah Mada Üniversitesi’nde iş hukuku öğretim görevlisi ve Ekonomi ve Hukuk Çalışmaları Merkezi’nde araştırmacı olan Nabiyla Risfa Izzati, 2026 asgari ücretini belirleyen 36 ilden beşinde ücretin KHL’nin üzerinde, 31’inde ise altında olduğunu gösteren bir karşılaştırmaya dikkat çekti. Bu, yaklaşık yüzde 14’ünün üstünde, yüzde 86’sının altında olduğu anlamına geliyor. Ayrıca 2025 tarihli 49 sayılı Hükümet Yönetmeliği’nde yer alan 0,5-0,9 aralığındaki endekse atıfta bulundu.
Ağustos taslağı, sektörel asgari ücretlerin karşılık gelen bölgesel asgari ücretin en az yüzde 5 üzerinde olmasını ve her yıl gözden geçirilmesini öngörüyordu. Ayrıca şirket ücret yapılarının işçi temsilcileriyle müzakere edilmesini şart koşuyordu. Taslaktaki bu hükümler, doğrulanmış nihai yükümlülükler gibi sunulmamalı.
İşçilerle işverenler farklı sonuçlar talep etti. Endonezya Sendikalar Konfederasyonu yüzde 7,5-9,5 artış çağrısı yaparken Endonezya İşverenler Birliği ücretlerin iki yılda bir ayarlanmasını önerdi. Bu taleplerin hiçbiri kabul edilen artış oranını göstermiyor. Hükümet, yeni çerçevenin 2028 asgari ücretlerine yön vermesini bekliyor.
İzin, engelli hakları ve staj uygulamalarına da yer veriliyor
Aktarılan hükümler, beş günlük çalışma düzeninde günde sekiz saat veya altı günlük düzende günde yedi saat olmak üzere haftada 40 saatlik çalışma süresini koruyor. Endonezya Birleşik İşçileri Konfederasyonu Ulusal İşçi Konseyi Başkanı Jumisih, görüşmeler sırasında haftada 45 saat çalışma önerisini sorguladı. Bu itiraz, 45 saatin kabul edilen standart hâline geldiği anlamına gelmiyor.
Kadın işçilere iki güne kadar adet izni ve üç aylık doğum izni verilecek; özel durumlarda bu süre üç ay daha uzatılabilecek. Mevzuat, izin sırasında ücretin korunmasını ve düşükle bağlantılı hakları da ele alıyor.
Engelli çalışanlara ilişkin hükümler istihdama erişimi, erişilebilirliği, makul düzenlemeleri ve eşit muameleyi kapsıyor. Şirketlerin diploma veya başka kişisel belgeleri alıkoyması yasaklanacak. Sosyal koruma kapsamına ulusal sağlık sigortası, iş kazası ve ölüm yardımları, yaşlılık birikimi, emeklilik maaşı, JKP ve kıdem tazminatı güvencesi giriyor.
Stajlara süre sınırları getirilecek; harçlık, güvenlik koruması, iş kazası ve ölüm sigortası ile sertifika sağlanacak. Andi Gani, öğrencilerin ve yeni mezunların programa katılabileceğini, yeni mezunlar için sürenin altı ay olacağını söyledi. Başka bir açıklamada ise altı aylık sınır daha genel biçimde aktarılıyor. Kapsamın kesin olarak belirlenmesi gerekiyor.
Said Iqbal, stajyerlerin çalışma saatlerinin açıkça belirlenmemesinin şirketlerin normal işleri daha ucuz eğitim düzenlemeleriyle değiştirmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. Yassierli ise 7 Ekim’de stajların işçilerin yerine ucuz iş gücü kullanılması amacı taşımadığını söyledi. Yasa ayrıca, cumhurbaşkanına doğrudan bağlı bağımsız bir kuruluş olarak tanımlanan BNSP aracılığıyla mesleki yeterlilik belgelendirmesini güçlendiriyor.
Platform çalışanlarına yönelik koruma, çalışan statüsünü belirlemiyor
Sürücüler ve serbest çalışanlar dâhil dijital platform çalışanları; makul kazanç, iş güvenliği koruması, ortaklığın tek taraflı sona erdirilmesine veya hesabın devre dışı bırakılmasına karşı güvence ve itiraz mekanizmasından yararlanacak. Ağustos taslağında ayrıca sosyal güvenlik, sendika hakları ve görev dağılımı, performans ve ücreti belirleyen algoritmalar hakkında şeffaflık hükümleri de yer alıyordu.
Algoritma şeffaflığı önemli; çünkü bir uygulama çalışanın gelirini veya işe erişimini belirleyen kararlar alabiliyor. Ancak bu korumaların tanınması, platform çalışanlarının tümünü çalışan statüsüne sokmuyor.
Endonezya’daki Amerikan Ticaret Odasının yönetici direktörü Donna Priadi, ortak statüsünde çalışan Grab ve Gojek sürücülerine dikkat çekerek çalışan sınıflandırmasının çözüme kavuşmamış bir konu olduğunu belirtti. Taslakta ortaklıklara atıfta bulunulması bu modelin sürebileceğine işaret ederken her bir yükümlülüğün yasal olarak kime ait olacağı belirsizliğini koruyordu.
Kayıt dışı çalışanlar da açıkça tanınıyor. Nabiyla bu kapsamın genişletilmesini olumlu karşıladı, ancak adil ve uygun ücret kavramının ücretlere denk, uygulanabilir bir standart oluşturup oluşturmadığını sorguladı. Taslakta çalışma süresi, mesleki risk ve işletme maliyetlerinin dikkate alınması; kırılgan durumdaki çalışanlar için devlet katkısı sağlanarak en azından kaza ve ölüm yardımlarının karşılanması öneriliyordu.
Katılım ve uygulama sendikaları ikiye bölüyor
IX. Komisyon Başkan Yardımcısı Putih Sari, istişare ve dinleme toplantılarının mevzuata yön verdiğini söyledi. Ristadi, önceki iş reformlarına kıyasla sendikaların katılımına daha fazla fırsat tanındığını belirtti. Jumisih ise görüşmelerin kapalı yapıldığını ve konfederasyonunun, kendi tahminine göre 135 milyon işçiyi etkileyen kurallara rağmen taslağı almadığını söyledi.
Andi Gani, sendikaların taleplerinin yaklaşık yüzde 90’ının karşılandığını ve koalisyonunun yasaya Anayasa Mahkemesi’nde itiraz etmeyeceğini söyledi. Endonezyalı İşçiler Birliği Başkanı Mirah Sumirat, başlangıçta onayı memnuniyetle karşıladı ancak kuruluşunun hükümleri inceleyeceğini ve uygulama yönetmeliklerini takip edeceğini belirtti. 8 Ekim’de ise işçileri ucuz ve güvencesiz bırakan taşeronluk düzenlemelerine karşı uyarıda bulundu.
Mevzuat daha fazla müfettiş görevlendirilmesini, işçi veya şirket sayılarına bağlı personel oranlarını, bir denetim komitesini, parlamento denetimini, daha ağır yaptırımları ve ulusal-bölgesel istihdam verilerinin bütünleştirilmesini öneriyor. Ristadi, denetim kapasitesinin neden önemli olduğunu şöyle anlattı:
Şimdiye kadar iş denetiminin etkinliği personel, yetki ve tesis yetersizliği nedeniyle sekteye uğradı.
Aloysius, şirketlerin işten çıkarma yükümlülüklerinden kaçınmak için işçileri görünüşte gönüllü istifaya zorlayabileceği uyarısında bulundu. İş standartlarının ihlaline ilişkin şikâyetlerin 2026 tarihli 11 sayılı Bakanlık Yönetmeliği kapsamındaki LAPOR MENAKER sistemi üzerinden yerel iş makamlarına iletilebileceğini; ödeme uyuşmazlıklarının ise müzakere, arabuluculuk veya uzlaştırma ve gerekirse Sanayi İlişkileri Mahkemesi gerektirdiğini belirtti.
Önemli noktalar hâlâ yürütme organının çıkaracağı kurallara bağlı. Nabiyla ile Ekonomi ve Hukuk Çalışmaları Merkezi, en az 47 maddede hükümet yönetmeliklerine, 15 maddede ise bakanlık yönetmeliklerine yetki devredildiğini hesapladı. Taslak analizi ayrıca mevcut sözleşmelerin, taşeronluk düzenlemelerinin ve başlamış işten çıkarma süreçlerinin nasıl ele alınacağı konusundaki belirsizliklere dikkat çekti.
İşverenler maliyetleri değerlendirmeden önce netlik istiyor
Endonezya İşverenler Birliği Başkanı Shinta Kamdani, 8 Ekim’de yasanın tam metni olmadan değerlendirme yapamayacağını söyledi. İstihdam Komisyonu Başkanı Bob Azam da metne hâkimiyetinin eksik olduğunu kabul ederken Endonezya Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Erwin Aksa, değişikliklerin İstihdam Yaratma çerçevesinin sağladığı esnekliği azalttığını belirtti.
İşverenler Birliğinin karşılaştırmalarına göre beş yıllık hizmet süresi olan bir işçiye Endonezya’da sekiz aylık, Tayland’da altı aylık ve Malezya’da 3,3 aylık ücret tutarında kıdem tazminatı ödeniyor. Aylık iş gücü maliyetlerinin Endonezya’da 413 ABD doları, Malezya’da 414 dolar ve Vietnam’da 245 dolar olduğu tahmin ediliyor. Bunlar işveren birliğinin hesaplamaları; yeni yasanın etkilerine ilişkin hesaplamalar değil. Endonezya tahmini, Vietnam’dakinden 168 dolar, yani yaklaşık yüzde 69 daha yüksek.
İşverenler Birliği ayrıca Endonezya’daki ek işveren maliyetlerini ücretlerin yüzde 18,6’sı olarak hesapladı. Bu oran Vietnam’daki yüzde 21,5’in altında, Malezya’daki yüzde 14,95’in ve Tayland’daki yüzde 5’in üzerinde. Politika önceliklerinin 22 milyona kadar kayıtlı iş yaratabileceği iddiası ise gerçekleşmiş bir sonuç değil, bir öngörü.
Endonezya Tekstil Birliği Başkanı Jemmy Kartiwa Sastraatmaja, tekstil sektöründe yeni çalışanların altı ila dokuz ay eğitime ihtiyaç duyduğunu söyledi. Ayrıca tedarik baskısından söz ederek üst aşamadaki üç ham madde tedarikçisinden yalnızca birinin çalıştığını, diğer ikisinin kapsamlı bakıma alındığını belirtti. Bu koşullar, işe alım veya üretimdeki değişiklikleri yalnızca iş mevzuatına bağlamayı güçleştiriyor.
Şimdilik, yerini alacak yeni düzenlemeler çıkarılana kadar geçiş döneminde 2021 tarihli 35 sayılı Hükümet Yönetmeliği dayanak olmaya devam ediyor. Şirketlere iş sözleşmelerini, iç yönetmeliklerini ve toplu sözleşmelerini gözden geçirmeleri tavsiye ediliyor. Ancak nihai metnin bulunmaması, katkı oranlarının belirtilmemesi ve geçiş düzenlemelerindeki belirsizlikler, uyum maliyetleri hakkında kesin sonuçlara varmayı zorlaştırıyor.
Bilinmesi Gerekenler
- Parlamento, 23 bölüm ve 313 maddeden oluşan mevzuatı 6 Ekim 2026’da onayladı.
- Geçici sözleşmeler, iki uzatma dâhil olmak üzere dört yılla sınırlandırılıyor.
- Belirli gerekçelerde daha yüksek kıdem tazminatı ve işveren katkılı bir güvenceyle işten çıkarma kuralları sıkılaştırılacak.
- Taşeronluk sınırlamaları, staj süresi ve platform çalışanlarının statüsü nihai metinde açıklığa kavuşturulmalı.
- Uygulamanın Ekim 2027’de başlaması, yeni asgari ücret kurallarının ise 2028’de yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
- Sendikalar ve işverenler yayımlanmış nihai metne erişemediklerini bildirirken birçok ayrıntı uygulama yönetmeliklerini bekliyor.






