Vietnam, telif hakkı ihlallerine yönelik kapsamlı baskıyı sınayan ceza davasıyla Japon içeriklerine yönelik korsanlığı hedef alıyor

10 dakikalık okuma
Vietnam Targets Japanese Content Piracy as Criminal Case Tests Wider Copyright Crackdown

Üç şüpheli ve ceza yaptırımlarının sınanması

Hanoi polisi, web siteleri ve uygulamalar üzerinden Japon eğlence içeriklerini izinsiz dağıtmakla suçlanan üç kişi hakkında ceza soruşturması başlattı. Japonya İçeriklerin Yurt Dışına Dağıtımını Teşvik Örgütü (CODA), davayı Vietnam'da korsan Japon eserlerini konu alan ilk ceza soruşturması olarak nitelendiriyor. Suçlamalar arasında bir yıl içinde elde edildiği öne sürülen 415 milyon dong tutarında yasa dışı gelir ve farklı ülkelerden yaklaşık 2.400 yapım barındıran bir web sitesi bulunuyor.

İçindekiler
  1. Üç şüpheli ve ceza yaptırımlarının sınanması
  2. İddiaya göre web sitesi ve uygulamalarda neler dağıtıldı?
  3. İlk Japon eseri davası, ilk korsan yayın kovuşturması değil
  4. Görev ve son tarihler içeren bir kampanya
  5. Yayın siteleri ve Doraemon toplulukları kapandı
  6. Yaptırım takvimi nasıl şekilleniyor?
  7. Reklamlar ve abonelikler korsanlığı gelire dönüştürüyor
  8. Yasal kurallar neden her zaman sonuç vermedi?
  9. Ticaret baskısı ve henüz karara bağlanmayanlar
  10. Öne Çıkanlar

Bu adım, 5 Mayıs 2026 tarihli 38/CD-TTg sayılı Resmî Yazı temelinde yürütülen daha kapsamlı bir Vietnam telif hakkı kampanyasının ardından geldi. Hükümetin uygulama planı, denetim görevini Telif Hakkı Ofisine veriyor, cuma günleri saat 14.00'ten önce haftalık rapor sunulmasını şart koşuyor ve toplu rapor için 30 Mayıs 2026'dan önce bir son tarih belirliyor. Bu talimatlar, yayın ve hayran çevirisi platformlarının kapatılması dalgasının ardındaki somut idari çerçeveyi oluşturuyor.

Ceza davası ile denetim kampanyası, yaptırımın farklı biçimlerini temsil ediyor. Bir web sitesini kapatmak erişimi derhal durdurabilirken ceza soruşturması kişilerin sorumluluğunu ortaya koymayı amaçlıyor. Kapatma kararı da suçlama da tek başına suçluluğu kanıtlamaz; Japon içeriklerine ilişkin davada herhangi bir hüküm ya da ceza kararı tespit edilmiş değil.

Raporlarda tarihler konusunda da farklılıklar var. Bir haber Hanoi'deki soruşturmanın ağustosta başladığını belirtirken bir diğeri ilk davanın Ekim 2026'da açıldığını aktarıyor. Bu ayrım önemli: soruşturma, duyuru ve kovuşturma farklı aşamalarda gerçekleşebilir, ancak bildirilen tarihler arasındaki tutarsızlık giderilmiş değil.

İddiaya göre web sitesi ve uygulamalarda neler dağıtıldı?

Üç şüpheli, 20'li yaşlarında Vietnamlı erkekler olarak tanımlanıyor. Şüphelilerden birinin, Japon animeleri, filmleri ve televizyon dizileri dahil yaklaşık 2.400 eseri izinsiz yayımlayan bir web sitesini işlettiği öne sürülüyor. Vietnamca altyazılar yapımları yerel izleyiciler için erişilebilir kıldı. Web sitesinin Haziran 2025'ten bu yana 90.000'den fazla ziyaret aldığı bildiriliyor.

Diğer iki erkeğin, bazı içerikler için ücret alan uygulamaları işlettiği iddia ediliyor. Elde ettikleri öne sürülen gelir yaklaşık 2,56 milyon yen. Ayrı bir haberde web sitesi ve uygulama işletmesi Phim Ne olarak adlandırılıyor ve bir yıl içinde 415 milyon dong yasa dışı gelir elde edildiği belirtiliyor. Rakamlar farklı para birimleriyle ve işletme faaliyetlerine ilişkin farklı tanımlarla aktarılıyor; bunlar toplanmamalı veya telif hakkı sahiplerinin bağımsız biçimde doğrulanmış kayıpları olarak değerlendirilmemeli.

CODA, web sitesi ve uygulamalara artık erişilemediğini belirtiyor. Bu, operasyonel açıdan doğrudan bir sonuç; ancak sunuculara el konulup konulmadığını, tüm kopyaların kaldırılıp kaldırılmadığını ya da bağlantılı hizmetlerin çevrimiçi kalıp kalmadığını ortaya koymuyor. Kesin suçlamalar, söz konusu Japon yapımlarının adları ve şüphelilerin kimlikleri açıklanmış değil.

Reklam

İlk Japon eseri davası, ilk korsan yayın kovuşturması değil

İlk olma iddiası, Japon eserlerini kapsayan ceza yaptırımlarıyla ilgili. Vietnam daha önce de başka internet korsanlığı davaları yürüttü. Bu ayrım, Hanoi'deki adımın ülkenin izinsiz yayınlara karşı ceza hukukunu ilk kez kullanma girişimi sanılmasını önlüyor.

Hukuk hizmetleri firması Rouse, 7 Mayıs 2024 tarihli telif hakkı yaptırımları incelemesinde, Ho Chi Minh City polisinin 2021'de Phimmoi hakkında soruşturma başlattığını aktardı. Soruşturmacılar işletmecileri tespit edemeyince dava ilerlemedi. İncelemede ayrıca Hanoi'de 2023'te futbol maçlarını ve filmleri yayımlayan bir web sitesinin işletmecisine yöneltilen ceza suçlamalarına da yer verildi.

Tilleke & Gibbins'in Hanoi ofisinde fikri mülkiyet yaptırımları başkanı olan Linh Duy Mai, önceki Phimmoi soruşturmasını aynı incelemede şöyle açıkladı:

2021'de Ho Chi Minh City polisi Phimmoi hakkında ceza soruşturması başlattı. Ancak polis failleri bulamayınca dava çıkmaza girdi.

Bu deneyim, mevcut iddiaların pratik açıdan önemini ortaya koyuyor. Bildirildiğine göre polis üç şüpheliyi tespit ederek önceki davayı durduran sorunlardan birini aştı. Ancak soruşturmacıların, bu kişileri izinsiz dağıtımla ve bundan elde edildiği öne sürülen gelirle ilişkilendiren kanıtları ortaya koyması gerekiyor.

Görev ve son tarihler içeren bir kampanya

Vietnam Kültür, Spor ve Turizm Bakanlığı, 5 Mayıs 2026 tarihli resmî yazının uygulanması için planını yayımladı. Hükümet portalının 18 Mayıs tarihli denetim planı duyurusunda, Telif Hakkı Ofisinin ticari yazılımlar ile çevrimiçi filmleri, müzikleri, televizyon programlarını ve video oyunlarını kapsayan denetimlere öncülük edeceği belirtiliyor.

Plan; denetim ekipleri kurulmasını ve yayıncılık, basım-yayın, sahne sanatları, sinema ve diğer sektörlerden sorumlu kurumlar arasında iş birliği yapılmasını öngörüyor. Ayrıca bakanlık birimlerine, kendi kullandıkları yazılımların lisans durumunu gözden geçirme talimatı veriyor. Dolayısıyla kampanya, eğlence içerikleri sunan web sitelerinin yanı sıra şirketlerde ve kamu kurumlarında telif hakkı kurallarına uyumu da kapsıyor.

Denetim sonuçları, cuma günleri saat 14.00'ten önce bakanlık yöneticilerine haftalık olarak sunulmalı; toplu rapor ise 30 Mayıs 2026'dan önce teslim edilmeli. Bakanlık, denetimlerin yasalara uygun, nesnel, aleni ve şeffaf biçimde yürütülmesini, denetlenen işletmelerin, kuruluşların veya kişilerin olağan faaliyetlerinin aksatılmamasını şart koşuyor.

Reklam

Ayrı haberlerde, 7-30 Mayıs tarihleri arasında ülke çapında yürütülen kampanyada ciddi ihlallere yönelik soruşturmalara Kamu Güvenliği Bakanlığının öncülük ettiği aktarılıyor. Ayrıca Kültür Bakanlığına, Mayıs 2025'e kıyasla en az yüzde 20 daha fazla davayı ele alma talimatı verildiği belirtiliyor. Bu bir yaptırım hedefi; artışın gerçekleştiğinin kanıtı değil. Nihai bir toplam açıklanmış değil.

Yayın siteleri ve Doraemon toplulukları kapandı

Mayıs kampanyasının ardından izinsiz yayın yapan hizmetler ile hayran çevirisi toplulukları kapandıklarını duyurdu. 7 Mayıs saat 14.00 itibarıyla Co TV, Phim4k.xyz ve Thia Phim'in faaliyetlerini sonlandıracaklarını açıkladığı bildirildi. Phim4k.xyz'nin kapanış duyurusunda tarih olarak 6 Mayıs 2026 gösterildi.

Mon Fansub ve Doraemon Fansub Vietnam da DoraWatch platformu dahil faaliyetlerini durduracaklarını açıkladı. Doraemon Fansub Vietnam, 48 saat içinde veri tabanlarını ve sunucularını sileceğini, çeviri ve düzenleme projelerini ise derhal iptal edeceğini bildirdi. Bunlar duyurulmuş taahhütler; tüm kopyaların gerçekten silindiği bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Fansub, yetkili bir dağıtımcı yerine hayranlar tarafından altyazı eklenen yapım sürümüdür. Çeviri, bir programı izlemeyi kolaylaştırabilir; ancak tek başına eseri çoğaltma veya dağıtma izni vermez. Kapanışlar, kampanyanın büyük yayın kataloglarının yanı sıra belirli Japon karakterleri etrafında oluşan topluluklara da ulaştığını gösteriyor.

Doraemon'un Vietnam'da daha eski bir lisans geçmişi var. Manga, devlet yayınevi Kim Dong'un 1990'larda Japonya'daki Shogakukan ile resmî bir sözleşme imzalamasından önce izinsiz dolaşıma girmişti. Bugünkü kapanışlar, bu yayın anlaşmasından ziyade dijital dağıtım ve animasyon içerikleriyle ilgili. Doraemon Fansub Vietnam izleyicileri resmî kanalları desteklemeye çağırırken bazı izleyiciler yasal hizmetlerde tüm bölümlerin yer alıp almayacağından endişe duyduklarını belirtti.

Yaptırım takvimi nasıl şekilleniyor?

Süreç, yıllar içindeki kurumsal değişiklikleri, ardından Mayıs 2026'da yoğunlaşan kampanyayı ortaya koyuyor. Ayrıca Japon içeriklerine ilişkin davanın tarihi konusundaki belirsizliği de gözler önüne seriyor.

  • 2021: Ho Chi Minh City polisi Phimmoi hakkında soruşturma başlattı; daha sonra işletmeciler tespit edilemediği için sürecin durduğu bildirildi.
  • 9 Aralık 2021: Vietnam, yayıncılık ve elektronik bilgi otoritesi bünyesinde Vietnam Dijital Telif Hakkı Merkezini kurdu.
  • 2023: Hanoi polisi futbol maçları ve filmleri yayımlayan bir web sitesinin işletmecisine suçlama yöneltti. 17/2023/ND-CP sayılı kararname, dijital telif hakkı korumasını ve aracıların sorumluluklarını düzenledi.
  • 13 Ekim 2023: Bakan Yardımcısı Nguyen Thanh Lam, korsan web siteleriyle mücadele için çeşitli bakanlıkların katılacağı özel bir birim kurma planlarını duyurdu.
  • 5 Mayıs 2026: 38/CD-TTg sayılı Resmî Yazı, yeni yaptırım kampanyasını başlattı; 6 ve 7 Mayıs'ta kapanış haberleri geldi.
  • 18 Mayıs 2026: Hükümet portalı, Kültür Bakanlığının denetim görevlerini ve raporlama son tarihlerini yayımladı.
  • Ağustos ve Ekim 2026: Haberlerde Japon içeriklerine ilişkin soruşturmanın başlangıcı için farklı tarihler veriliyor. Kesin usul sıralaması belirsizliğini koruyor.
Reklam

Reklamlar ve abonelikler korsanlığı gelire dönüştürüyor

İddialar birden fazla iş modeline işaret ediyor. Bazı izinsiz platformlar ücretsiz kataloglarıyla izleyici çekiyor ve Vietnam dışındaki ağlar üzerinden yerleştirilen reklamlar dahil, görüntülü reklamlardan gelir elde ediyor. Hanoi'deki iki şüphelinin işlettiği uygulamalarda öne sürüldüğü gibi bazı platformlar da belirli içeriklere erişim için ücret alıyor.

Korsanlığa karşı çalışan Japon kuruluşu ABJ, dünya çapında Japon mangalarını ve diğer içerikleri dağıtan yaklaşık 1.000 izinsiz web sitesi bulunduğunu ve bunların çoğunun Vietnam'da yaşayan kişiler tarafından işletildiğini tahmin ediyor. Büyük sitelerin bazılarının ayda yüz milyonlarca ziyaret aldığı düşünülüyor. Bu tahminler, Hanoi'deki davada adı geçen web sitesinin trafiğini değil, daha geniş bir pazarı anlatıyor.

Rouse'un incelemesinde ayrıca kumar, bahis ve kötü amaçlı yazılım şirketleriyle reklam ilişkileri ile sunucu konumlarını gizleyen yurt dışı sunucuların veya hizmetlerin kullanımı anlatılıyor. Bu düzenlemeler işletmecileri tespit etme ve para akışını izleme çabalarını zorlaştırabilir. Ancak bunlar, Hanoi'deki üç şüphelinin organize suçla veya kötü amaçlı yazılım dağıtımıyla bağlantılı olduğunun kanıtı olarak değerlendirilmemeli.

Gelir ile telif hakkı kaynaklı zarar arasındaki ayrım da aynı derecede önemli. Bir işletmecinin kazandığı para, bir stüdyonun lisanslama yoluyla elde edeceği gelire otomatik olarak eşit değildir. Ziyaret sayısı da tekil izleyici sayısı veya kaybedilen abonelik sayısıyla aynı şey değildir. Savunulabilir bir zarar hesabı için trafik sayımının ötesinde kanıt gerekir.

Yasal kurallar neden her zaman sonuç vermedi?

Vietnam yasal çerçevesini daha önce değiştirdi. 17/2023/ND-CP sayılı kararname, dijital ortamda telif hakkını ve çevrimiçi içerik taşıma ya da barındırma hizmeti sunan aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluklarını düzenliyor. Vietnam Dijital Telif Hakkı Merkezinin daha önce kurulması ve özel bir yaptırım birimi önerileri, eşgüdüm sorunlarının son kampanyadan önce de fark edildiğini gösteriyor.

Uygulamada bazı kısıtlamalar sürüyor. CODA Vietnam Merkezinin direktörü Takuto Kudo, yetkililer yasa dışı web siteleri hakkında bilgi alsa bile zararı hesaplamaya yetecek kanıtı bir araya getirmenin zor olduğunu belirtti. Rouse'un incelemesi, personel eksikliğini, sınırlı teknik kapasiteyi ve geçmişteki dijital korsanlık davalarının azlığını yaptırımların yavaş ilerleyebilmesinin nedenleri arasında sayıyor.

Talep de önemli. Korsanlığa Karşı Koalisyonun 2022'de yaptığı bir ankette Vietnamlı tüketicilerin yüzde 61'i, yani katılımcıların yaklaşık beşte üçü, korsan sitelere eriştiğini kabul etti. Media Partners Asia ise aynı yıl kişi başına düşen korsan çevrimiçi video erişimi ve paylaşımında Vietnam'ı ilk sıraya yerleştirdi. Bunlar farklı ölçümler; tek bir tahminde birleştirilmemeli.

Reklam

Hanoi'deki BMVN International'dan özel hukuk danışmanı Hoa Tran, bazı kişilerin izinsiz içerik izlemesini yasal seçeneklerin sınırlı olmasına ve lisans maliyetlerine bağladı. Yabancı hizmet sağlayıcılar için pazara giriş koşullarına da dikkat çekti. Yaptırım, yasa dışı bir hizmeti hızla ortadan kaldırabilir; ancak aynı kataloğun izleyicilerin karşılayabileceği bir fiyatla yasal olarak sunulmasını kendiliğinden sağlamaz.

Ticaret baskısı ve henüz karara bağlanmayanlar

Baskı, Japonya ve ABD'nin yabancı fikri mülkiyetinin daha güçlü korunması yönündeki talepleriyle aynı dönemde yürütülüyor. Japonya'nın Güneydoğu Asya'daki düzenleyici desteğinin, yasal çerçeveleri ve yaptırımları güçlendirmeye katkı sağladığı belirtiliyor. Vietnamlı telif hakkı yetkilileri de korumayı kültür endüstrilerinin gelişimi ve yaratıcı eserler için daha güvenilir bir pazar oluşturulmasıyla ilişkilendirdi.

Haberlerde Vietnam'ın ABD Ticaret Temsilciliğinin fikri mülkiyet incelemesinde statüsünün nisanda ağırlaştırıldığı ve mayısta 301. madde soruşturması başlatıldığı aktarılıyor. ABD Ticaret Yasası'nın 301. maddesi, Amerikan ticaretini etkileyen yabancı uygulamaları incelemeye yönelik bir süreç. Bu süreç, gümrük vergileri dahil ticari önlemlerle sonuçlanabilir.

ABD'nin resmî tanımlaması konusunda dikkatli olmak gerekiyor. Bir haberde Vietnam'ın o yıl en yüksek uyarı sınıfını alan tek ülke olduğu belirtiliyor ve “öncelikli müzakere ülkesi” terimi kullanılıyor. Rouse'un Mayıs 2024 tarihli incelemesinde ise Vietnam'ın o sırada Öncelikli İzleme Listesi'nde değil, İzleme Listesi'nde olduğu belirtilmişti. Bu tanımlar farklı dönemlere ilişkin; bildirilen soruşturmanın kesin sınıflandırmasını veya koşullarını ortaya koyan güncel bir ABD hükümet duyurusu burada tespit edilmiş değil.

Dolayısıyla ticari yaptırımlar, açıklanmış bir sonuç değil, bildirilen soruşturmanın olası bir sonucu. Hanoi'deki şüpheliler için belirlenmiş bir duruşma tarihi, yargılama takvimi veya ceza kararı da bulunmuyor. Mayıs ayındaki denetim son tarihleri raporlama yükümlülüklerini belirliyor, ancak kovuşturmaların tamamlandığını veya korsanlığın kalıcı biçimde azaldığını göstermiyor.

Davanın şu anki en belirgin özelliği, şüphelilerin tespit edildiğinin bildirilmesi ve hizmetlerine erişimin kesilmesi. Davanın mahkûmiyetle sonuçlanıp sonuçlanmayacağı, mali zararı kanıtlama konusunda uygulanabilir bir yöntem ortaya koyup koymayacağı ve Japon içeriklerine yönelik korsanlığa karşı yeni adımlar doğurup doğurmayacağı, sonraki soruşturma ve mahkeme kararlarına bağlı.

Öne Çıkanlar

  • Hanoi polisi, bir web sitesi ve uygulamalar aracılığıyla Japon ve diğer eserleri dağıtmakla suçlanan üç erkeğe yönelik işlem yaptı.
  • CODA, bu adımı Vietnam'da korsan Japon eserlerini konu alan ilk ceza davası olarak nitelendiriyor; ülkenin ilk internet korsanlığı davası değil.
  • Haberlerde yaklaşık 2.400 eser, Haziran 2025'ten bu yana 90.000'den fazla ziyaret ve dong ile yen cinsinden ifade edilen gelir iddiaları yer alıyor.
  • Mayıs 2026 kampanyası, telif hakkı denetimleri, haftalık raporlar ve 30 Mayıs'tan önce sunulacak toplu bir rapor öngördü.
  • Kampanya sırasında yayın platformları ve Doraemon hayranlarının çeviri toplulukları kapandıklarını duyurdu.
  • Haberler, Japon içeriklerine ilişkin soruşturmanın ağustosta mı yoksa Ekim 2026'da mı başladığı konusunda farklı tarihler veriyor. Herhangi bir hüküm, ceza veya sonraki duruşma tarihi açıklanmış değil.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir