600 RT'lik teklif, hâlihazırda 1.000 RT'lik makinelerin kullanıldığı bir pazarla karşı karşıya
Güney Kore'nin su kaynaklı ısı pompalarına yönelik önerdiği ulusal standart, nominal ısıtma ve soğutma kapasitesi 2.110 kilovata, yani yaklaşık 600 soğutma tonuna (RT) kadar olan ekipmanları kapsayacak. Ancak Korea World Trade Center, ülkede bu ölçekteki ilk su kaynaklı ısı pompası olarak tanımlanan 1.000 RT sınıfı bir sistemi şimdiden kurdu. 1.000 RT ve üzerindeki ekipmanlar kâğıt üretimi de dahil olmak üzere sektörlerde kullanılmaya başlanıyor.
İçindekiler
- 600 RT'lik teklif, hâlihazırda 1.000 RT'lik makinelerin kullanıldığı bir pazarla karşı karşıya
- Kapasite rakamları gerçekte ne anlama geliyor?
- Sertifikasyon açığı nasıl oluştu?
- 500 RT'lik makineyi hedefleyen araştırma programı
- Alıcılar neden daha az sayıda, daha büyük makineyi tercih ediyor?
- Elektrik planlaması güvenilir performans verilerine bağlı
- Pilot projeler potansiyeli gösteriyor, ancak sınırları var
- Standartların tek başına çözemeyeceği sorunlar
- Öne çıkanlar
Kore Teknoloji ve Standartlar Ajansı'nın önerisi, mevcut yaklaşık 150 RT'lik kapsamı dört katına çıkaracak. Yine de bugün kurulmakta olan makinelerin kapasitesinin oldukça altında kalacak. 1.000 RT'lik bir ünite, önerilen 600 RT üst sınırından yaklaşık yüzde 67 daha büyük; bu da standardın kapsamı ile fiilî satın alma kararları arasında önemli bir fark bırakıyor.
Hükümetin K-GX yeşil dönüşüm girişimi kapsamında ısı pompalarını daha temiz endüstriyel ısı ve büyük binalar için teşvik ettiği bir dönemde bu uyumsuzluk önem taşıyor. Alıcıların ekipman, enerji altyapısı ve inşaat işlerine yatırım yapmadan önce verimlilik ve elektrik tüketimi hakkında karşılaştırılabilir verilere ihtiyacı var. Bu büyük makineler için ortak bir test çerçevesi olmadığında söz konusu kararları doğrulamak zorlaşıyor.
Sorunun geçmişi belgelenmiş durumda. Ekim 2020'de başlatılan bir araştırma programı, teknik standartlar ve bir sertifikasyon sistemiyle birlikte 500 RT'lik su kaynaklı ısı pompası geliştirmeyi hedefliyordu. Programla ilgili Eylül 2022 tarihli bir değerlendirmede, 530 kilovatın, yani yaklaşık 150 RT'nin üzerindeki ekipmanlar için performans test kriterlerinin bulunmaması, sertifikalı büyük ekipmanların kullanımının önündeki engel olarak gösterildi.
Yeni teklif bu sınırı önemli ölçüde yükseltecek. Temel mesele, 600 RT'lik sınırın, önceki araştırmanın hedeflediği ölçeği çoktan aşmış bir pazara yanıt verip veremeyeceği.
Kapasite rakamları gerçekte ne anlama geliyor?
Soğutma tonu, ekipmanın ağırlığını değil, ısıl kapasiteyi ölçer. Önerilen standartta kullanılan 2.110 kilovat ve yaklaşık 600 RT değerleri, bir makinenin ne kadar ısıtma veya soğutma sağlayabildiğini ifade eder. Makinenin 2.110 kilovat elektrik tükettiği anlamına gelmez.
Bu ayrım endüstriyel alıcılar açısından hayati önem taşır. Isı pompası, kullanışlı ısının tamamını doğrudan elektrik direnciyle üretmek yerine ısıyı taşımak için elektrik kullanır. Elektrik ihtiyacı; kaynak suyunun sıcaklığı ve binanın ya da endüstriyel sürecin gerektirdiği sıcaklık dahil olmak üzere verimlilik ve çalışma koşullarına bağlıdır.
Dolayısıyla aynı nominal ısıl kapasiteye sahip iki makinenin elektrik ihtiyacı farklı olabilir. Adil bir karşılaştırma için eşdeğer test koşulları ve ölçüme hangi ekipmanların dahil edildiğinin açıkça tanımlanması gerekir. Tek başına kapasite değeri, tesisin ihtiyaç duyacağı elektrik beslemesini belirleyemez.
Önerilen standart, bir su kaynağı ile binaya veya sürece hizmet veren su devresi arasında ısı alışverişi yapan sistemlerle ilgili. Büyük endüstriyel hava kaynaklı ısı pompaları için belirlenen ayrı standart açığını kendi başına gidermiyor. Havadan ısı çeken bu makinelerin, kendi çalışma koşullarına uygun testlerden geçirilmesi gerekiyor.
Sertifikasyon açığı nasıl oluştu?
2022'de su kaynaklı ısı pompaları için özel sertifikasyon kriterleri bulunmuyordu. Bunun yerine kurulum kriterlerinde, yerle ısı alışverişi yapan toprak kaynaklı ısı pompaları için geliştirilmiş standartlar kullanılıyordu. İlgili standartlar KS B 8292, KS B 8293 ve KS B 8294'tü.
Bu standartların kapsamı ekipman türüne göre değişiyordu. KS B 8292, 530 kilovata kadar su devreleri arasında ısı transferi yapan sistemleri kapsıyordu. KS B 8293, 175 kilovata kadar su ile hava arasında ısı transferi yapan sistemleri; KS B 8294 ise yine 175 kilovat sınırına kadar birden fazla üniteli su ve hava sistemlerini kapsıyordu.
Bu ayrımlar, 150 RT'nin her ısı pompası kategorisi için geçerli sınır olarak yorumlanmasını önlüyor. Yaklaşık 150 RT, büyük su kaynaklı ısı pompalarına yönelik araştırma programında ele alınan su devreli ekipmanlar için geçerli sınırdı. Diğer kategorilerde sınırlar daha düşüktü.
2022'de bildirilen bu sınırın üzerindeki test kriterlerinin yokluğu, açıklanan çerçeve kapsamında sertifikalı büyük ekipmanları fiilen kullanılamaz hâle getiriyordu. Bu, daha büyük makinelerin üretilemeyeceği veya kurulamayacağı anlamına gelmiyordu. Daha sonra kurulan 1.000 RT'lik sistem, teknik uygulama ile ortak bir yerel sertifikasyon sisteminin kapsamı arasındaki farkı ortaya koyuyor.
500 RT'lik makineyi hedefleyen araştırma programı
Önceki geliştirme çalışması, Ticaret, Sanayi ve Enerji Bakanlığı ile Kore Enerji Teknolojisi Değerlendirme ve Planlama Enstitüsü'nün desteğiyle Kore Su Kaynakları Kurumu tarafından yürütüldü. Kore Enerji Araştırma Enstitüsü ve Kore Soğutma ve İklimlendirme Değerlendirme Merkezi'nin de aralarında bulunduğu 11 kuruluş programa katıldı.
Programın Ekim 2020'den Aralık 2023'e kadar 39 ay sürmesi planlanmıştı. Hedefleri arasında nehir suyuyla ısı alışverişi teknolojisi, çevresel etkisi daha düşük soğutucu akışkanlar kullanan büyük bir ısı pompası, ısı depolamayı ısıtma ve soğutmayla birleştiren sistemler ile büyük ekipmanlar için teknik standartlar ve sertifikasyon yer alıyordu.
Hedeflenen 500 RT'lik makine, su kaynaklı ısıtma ve soğutmanın ilk yaygınlaşma dönemindeki talep beklentilerini yansıtıyordu. 600 RT'lik teklife yöneltilen son eleştiri, müşterilerin artık ilk geliştirme hedefinin iki katı büyüklüğündeki makineleri kurduğu bir dönemde teklifin dört yıl önce yürütülen araştırmaya bağlı kalması.
Süreç, politika ve ekipman pazarındaki değişimi şöyle gösteriyor:
- Ekim 2019: Yeni ve Yenilenebilir Enerjinin Geliştirilmesi, Kullanımı ve Yaygınlaştırılmasını Teşvik Kanunu'nun uygulama kararnamesinde yapılan değişiklikle nehir suyu ısısı, yenilenebilir enerji çerçevesine alındı.
- Ekim 2020: 500 RT'lik bir ısı pompası ve sertifikasyon kriterlerinin geliştirilmesini de içeren 39 aylık araştırma programı başladı.
- Nisan 2022: Çevre Bakanlığı ile Kore Su Kaynakları Kurumu, dokuz binayı kapsayan pilot projeler için sekiz kurumla anlaşma imzaladı.
- 19 Eylül 2022: Araştırma programının hâlâ sürdüğü bildirildi; yaklaşık 150 RT'nin üzerindeki ekipmanlar için test kriterlerinin bulunmaması sorun olarak gösterildi.
- Aralık 2023: Programın planlanan tamamlanma tarihi.
- Standartlara ilişkin son tartışma: Hâlihazırda 1.000 RT sınıfı sistemler kullanıldığı için yaklaşık 600 RT'lik önerilen üst sınıra itiraz ediliyor.
Korea World Trade Center'daki kurulumun son değerlendirmeden önceki yıl yapıldığı belirtiliyor, ancak bu değerlendirmenin yayımlanma tarihi verilmemiş. Bu açıklamadan kurulumun hangi takvim yılında yapıldığı belirlenemiyor. Araştırma programının planlanan bitiş tarihi de sertifikasyon hedeflerinin ne zaman tamamlandığını veya kabul edildiğini göstermiyor.
Alıcılar neden daha az sayıda, daha büyük makineyi tercih ediyor?
Büyük ısı pompaları, nominal kapasitelerinin ötesinde nedenlerle de cazip. Daha az sayıda makine kullanmak, mekanik odada gereken alanı azaltabilir; bakım gerektiren su borularının, vanaların ve ayrı ünitelerin sayısını düşürebilir. Bu etkenler, teknik alanın başka kullanımlarla rekabet ettiği büyük binalarda önem taşıyor.
2022'deki geliştirme programında, çok sayıda pilot tesisin 530 kilovatın üzerinde ısıtma veya soğutma kapasitesine ihtiyaç duyacağı öngörülüyordu. Bu ihtiyacın çok sayıda küçük üniteyle karşılanmasının kurulum alanını artırması ve bakımı zorlaştırması bekleniyordu.
Büyük ekipmanların yapısı da farklılık gösteriyor. Küçük ısı pompalarında genellikle pistonlu veya scroll kompresörler kullanılıyor. Kapasite arttıkça üreticiler, soğutucu akışkanı hızla dönen bir çarkla sıkıştıran vidalı ya da santrifüj kompresörleri tercih edebiliyor.
Araştırma değerlendirmesinde açıklanan büyük su kaynaklı sistemlerde sıcak ve soğuk su üretimi için ayrı ısı eşanjörleri kullanılıyor. Isıtma ve soğutma arasında geçiş yapmak için soğutucu akışkanın akış yönünü değiştirmek yerine, vanalar aracılığıyla uygun su devresi seçiliyor. Böylece her ısı eşanjörü kendi görevine özel olarak tasarlanabiliyor.
Kullanım alanları arasında binaların ısıtılması ve soğutulması, veri merkezi soğutması, soğuk hava depoları, sera ısıtması, sıcak su ve buhar üretimi yer alabiliyor. Bunlar büyük ısı pompalarının kullanım örnekleri; Güney Kore'de her uygulama alanında hâlihazırda 1.000 RT'lik sistem bulunduğunun kanıtı değil. Farklı sıcaklık gereksinimleri, büyük makinelerin neden çoğunlukla belirli bir müşterinin ihtiyaçlarına göre tasarlanıp üretildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Elektrik planlaması güvenilir performans verilerine bağlı
Standart açığının en doğrudan sonucu, satın alma sürecinde belirsizlik yaratması. Alıcıların, rakip makinelerin aynı miktarda yararlı ısıtma veya soğutma sağlarken benzer miktarda elektrik tüketip tüketmediğini bilmesi gerekiyor. Tutarlı test koşulları olmadığında ürün özellikleri arasındaki farklar, ekipman performansının yanı sıra farklı ölçüm varsayımlarından da kaynaklanabilir.
Belirsizlik, tesisin elektrik altyapısını da etkiliyor. Büyük kurulumlar ek enerji ekipmanı gerektirebilir ve şebekeden elektrik alan altyapının gözden geçirilmesini zorunlu kılabilir. Elektrik talebi tahminleri, gerekli iyileştirmelerin kapsamını ve kurulum bütçesini etkiliyor.
Isıl kapasite bu değerlendirmenin yerini tutamaz. 1.000 RT'lik makine seçen bir fabrikanın, üretim sürecinin gerektirdiği sıcaklık ve yüklerde elektrik tüketimi hakkında bilgiye ihtiyacı var. Su geniş bir boru ağı üzerinden taşınacaksa, hesaplamada ısı pompasının verimliliği de tek başına yeterli değil.
Sektör temsilcileri; kamu alımlarını, tanıtım projelerini ve daha büyük özel sektör yatırımlarını desteklemek için standartların daha hızlı güncellenmesini istiyor. Savunulan görüş, ortak doğrulama sisteminin ekipman talebiyle birlikte geliştirilmesi ve alıcıların maliyetli saha çalışmalarına başlamadan önce ürünleri karşılaştırabilmesi.
Bildirilen açık, mevcut büyük makinelerin düşük performans gösterdiğini kanıtlamıyor. Standart karşılaştırma yapmaya yarayacak bir temel bulunmadığına işaret ediyor. Bunun ülke içindeki yaygınlaşmayı veya yeşil sanayi ihracatını geciktirebileceği yönündeki uyarılar, ölçülmüş gecikme ya da kayıp satış kanıtları değil, olası sonuçlara ilişkin kaygılar.
Pilot projeler potansiyeli gösteriyor, ancak sınırları var
Nisan 2022'deki pilot proje anlaşmaları sekiz kurumu bir araya getirdi: Samsung Tıp Merkezi, WTC Seoul, Mirae Asset Global Investments, Sangju Belediyesi, NCSoft, Kore Elektrik Borsası, Kuzey Chungcheong Eyaleti ve Güney Gyeongsang Eyaleti Eğitim Ofisi. Projeler dokuz binayı kapsıyordu.
Katılımcı kurumlara sağlanan desteğin; kaynak suyu boruları, ısı eşanjörleri, iç tesisat ve ısı pompaları dahil olmak üzere su kaynaklı ekipman maliyetlerinin yüzde 50'sini karşıladığı belirtiliyor. Bu desteğin kapsamı önemli, çünkü işleyen bir kurulumda makine yalnızca bileşenlerden biri. Uygun su kaynağına erişim ve suyun binaya taşınma maliyeti projenin bütününü etkileyebilir.
Dokuz binada ısıtma ve soğutma için yıllık elektrik tüketiminin 101,9 gigavatsaatten 65,4 gigavatsaate düşmesi öngörülüyordu. Aradaki 36,5 gigavatsaat, ilk toplamın yaklaşık yüzde 35,8'ine karşılık geliyor. Yıllık sera gazı salımındaki azalmanın ise 19 bin ton olması bekleniyordu.
Bu rakamlar, sistemlerin devreye alınmasıyla bağlantılı tahminlerdi; tamamlanmış işletimden doğrulanmış sonuçlar değildi. Pilot programı teşvik eden beklenen faydayı ortaya koyuyorlar, ancak her sanayi tesisindeki tasarrufu veya günümüzdeki 1.000 RT'lik makinelerin performansını kanıtlamıyorlar.
Konum da ekonomiyi etkiliyor. Kıdemli araştırmacı Jo Hang-mun'un 2020'de Seul'de su kaynaklı enerjinin yaygınlaştırılması üzerine yaptığı çalışma, su kaynağı ile ısı tüketicisi arasındaki yakınlığı temel koşullardan biri olarak belirledi. Mesafe arttıkça su taşıma ve boru döşeme maliyeti yükseliyor; bu da başka açılardan umut vadeden bir projeyi zayıflatabiliyor.
Standartların tek başına çözemeyeceği sorunlar
Su kaynaklı ısı pompaları, ısıtma ve soğutmaya yardımcı olmak için suyun görece sabit sıcaklığından yararlanıyor. Kışın kaynaktan ısı çekiyor, yazın ise binadaki ısıyı kaynağa aktarabiliyor. Buna karşın araştırma programında kışın nehir suyunun düşük sıcaklığı, sisteme döküntü girmesi, borulardaki basınç şokları ve tahliye edilen suyun çevresel etkileri dahil olmak üzere üzerinde çalışılması gereken çeşitli teknik sorunlar belirlendi.
Kompresör tasarımı ve soğutucu akışkan seçimi de performansı etkiliyor. Program; hassas test ekipmanlarına, yüksek hızda dönen kompresörler için güvenilir yataklara ve kompresör çalışmasını aksatabilecek kararsız bir durum olan dalgalanmayı önleyecek kontrol sistemlerine ihtiyaç olduğunu belirledi. Dolayısıyla standardın kapasite aralığını genişletmek, sayısal üst sınırı değiştirmek kadar uygun test kapasitesi de gerektiriyor.
Kurulum ekonomisi ayrı politika kararlarına bağlı. 2022'de su kaynaklı enerjinin, yenilenebilir enerji sertifikalarına (REC) ilişkin geçerli ağırlıklandırma düzenlemelerinin dışında olduğu belirtilmişti. İlk kurulum maliyetlerine yönelik finansman, kredi desteği ve enerji tarifelerindeki değişiklikler de gündeme getirilen konular arasındaydı. Bu açıklamalar o dönemdeki kaygıları ortaya koyuyor; bugün bu sorunların çözüldüğünü göstermiyor.
Mevcut ısıtma ekipmanları, önerilen ısı pompasının sağlayabildiği sıcaklıktan farklı sıcaklıklar gerektirebilir. Her tesiste su sıcaklığı, debisi ve çevresel koşulların da değerlendirilmesi gerekir. Sertifikasyon, ekipman performansını daha karşılaştırılabilir hâle getirebilir, ancak belirli bir binanın veya fabrikanın uygunluğunu garanti edemez.
Çözüme kavuşmamış acil mesele, Güney Kore'nin önerilen 600 RT sınırının üzerindeki, özellikle de 1.000 RT ve üzerindeki ekipmanları nasıl test edip sertifikalandıracağı. Bu aralığın genişletilmesine ilişkin teyit edilmiş bir takvim verilmediği gibi, bir sonraki istişare için son tarih veya kabul tarihi de belirtilmiyor. Uygulamadaki zorluk, hükümetin yaygınlaştırma hedeflerini müşterilerin hâlihazırda satın aldığı makineleri kapsayan doğrulama sistemiyle buluşturmak.
Öne çıkanlar
- Su kaynaklı ısı pompalarına yönelik önerilen standart, nominal ısıtma ve soğutma kapasitesi 2.110 kilovata, yani yaklaşık 600 RT'ye kadar olan ekipmanları kapsıyor.
- Korea World Trade Center'a 1.000 RT sınıfı bir sistem kuruldu; bu ölçekteki ekipmanlar kâğıt üretiminde de kullanılmaya başlanıyor.
- Önerilen kapasite üst sınırı, mevcut yaklaşık 150 RT'lik sınırın dört katı; ancak hâlihazırdaki büyük kurulumların gerisinde kalıyor.
- Ekim 2020-Aralık 2023 arasında yürütülmesi planlanan araştırma programı, 500 RT'lik bir makineyi ve sertifikasyon çerçevesini hedefliyordu.
- Ortak kriterlerin bulunmaması verimlilik karşılaştırmalarını, satın alma süreçlerini ve elektrik altyapısı planlamasını zorlaştırıyor.
- Dokuz pilot binada yıllık 36,5 gigavatsaat elektrik tasarrufu sağlanacağı öngörülmüştü. Bu tahmin, doğrulanmış işletme sonucu değil.
- Önerilen 600 RT sınırının üzerindeki ekipmanları kapsayan yerel standartlar için teyit edilmiş bir tarih belirtilmiyor.






