Toparlanma beklentisine rağmen yatırım tahmini kötüleşti
Dünya Bankası, altyapı projelerindeki duraksama ve yüksek enerji maliyetlerinin bina, makine ve diğer üretken varlıklara yönelik harcamaları zayıflatmasıyla Filipinler’de sabit yatırımların 2026’da yüzde 2,7 daralmasını bekliyor. Bu, ağustosta öngörülen yüzde 0,5’lik düşüşten daha sert bir daralma. Revize edilen tahmin, yalnızca iki ayda 2,2 puanlık bir kötüleşmeye işaret ediyor.
İçindekiler
- Toparlanma beklentisine rağmen yatırım tahmini kötüleşti
- Yatırım düşüşü nasıl gelişti?
- Sel kontrolü incelemeleri kamu inşaatlarını duraksattı
- Sözleşme ihaleleri olası bir dönüm noktasına işaret ediyor
- Enerji enflasyonu harcamaları ve istihdamı zayıflatıyor
- Daha küçük bütçe açığı, daha fazla harcama alanı anlamına gelmiyor
- İhracat destek sağlıyor, ancak ithalat baskıyı artırıyor
- Büyüme tahminleri toparlanmanın hızında ayrışıyor
- Gelir eşiğinde ilerleme, yoksulluk ve elektrik sorunlarını ortadan kaldırmıyor
- Öne Çıkanlar
Banka, Ekim 2026 tarihli Makroekonomik Görünüm raporunda, ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 3,7 olacağını, 2027’de yüzde 5,2’ye, 2028’de ise yüzde 5,5’e çıkacağını öngörüyor. Kamu yatırımlarının toparlanması koşuluyla sabit yatırımların 2027’de yüzde 9,5 artması, 2028’de ise yüzde 7,4 daha büyümesi bekleniyor.
Yakın vadeli görünüm çok daha zayıf. Ekonomi 2026’nın ilk yarısında yüzde 2,6 büyürken, sabit yatırımlar ikinci çeyrekte yüzde 13,7 geriledi. Yakıt ve elektrik maliyetlerindeki artış, şirket kârlarını ve hanehalklarının satın alma gücünü zorlarken altyapı projelerine yönelik daha sıkı incelemeler hükümet projelerini geciktirdi ve özel sektörün güvenini zayıflattı.
Tahminden sorumlu kalkınma kuruluşu Dünya Bankası, ekim ayındaki değerlendirmesinde bu kısıtların birlikte yarattığı etkiyi şöyle anlattı:
Altyapıdaki gecikmeler yatırımları ve özel sektörün güvenini zayıflatırken, yüksek borç ve borçlanma maliyetleri ekonomik daralmayı dengelemeye yönelik desteği kısıtlıyor.
Bu uyarı, toparlanmanın odağına projelerin hayata geçirilmesini yerleştiriyor. Harcamaların yeniden canlanması için yalnızca bütçenin büyümesi değil, güvenilir onay ve ihale süreçleri gerekiyor. Öte yandan enflasyon, merkez bankasını faiz oranlarını artırmaya zorladı. Bu da işletmeler ve hanehalkları zaten temkinli harcama yaparken finansmanı daha pahalı hale getiriyor.
Yatırım düşüşü nasıl gelişti?
Sabit sermaye yatırımları; yollar, fabrikalar, binalar ve ekipmanlar gibi birkaç yıl boyunca kullanılan varlıklara yapılan harcamaları ölçer. Stoklardaki değişimleri de içeren daha geniş gayrisafi sermaye oluşumu ölçüsünden farklıdır. Bu ayrım önem taşıyor: İkinci çeyrekte toplam sermaye oluşumu yüzde 9,2 düşerken, sabit yatırımlar yüzde 13,7 geriledi.
Yıllık veriler, son enerji şokundan önce de yatırımların ivme kaybettiğini gösteriyor. Sabit yatırımlardaki büyüme 2024’te yüzde 6,3 iken 2025’te yüzde 0,8’e geriledi. 2026 için öngörülen yüzde 2,7’lik daralma bu kötüleşmenin devam ettiğini gösteriyor.
Çeyreklik veriler ve tahmin revizyonları, yavaşlamanın seyrini ortaya koyuyor:
- 2025 ortası: Altyapı yolsuzluğu iddiaları, proje planlaması, bütçeler ve ihale süreçlerine yönelik incelemelerin ve denetimlerin artırılmasına yol açtı.
- 2025’in üçüncü çeyreği: Sabit sermaye oluşumu, 2026’nın ilk çeyreğine kadar süren ve art arda üç çeyreği kapsayan daralma dönemine girdi.
- 2026’nın ilk çeyreği: GSYH yüzde 2,8 büyürken sabit sermaye oluşumu yüzde 2,5 geriledi.
- 2026’nın ikinci çeyreği: GSYH büyümesi yüzde 2,3’e yavaşlarken sabit sermaye oluşumu yüzde 13,7 daraldı.
- 3 Ağustos 2026: Dünya Bankası, yıllık yatırım daralmasını yüzde 0,5 olarak öngördü ve GSYH büyüme tahminini yüzde 5,3’ten yüzde 3,7’ye düşürdü.
- Ekim 2026: Banka, GSYH büyüme tahminini yüzde 3,7’de tutarken yatırım daralması tahminini yüzde 2,7’ye indirdi.
İkinci çeyrekteki yatırım düşüşü, 2021’in ilk çeyreğindeki yüzde 18,2’lik gerilemeden bu yana görülen en sert düşüştü. Pandemi dönemi hariç tutulduğunda ise 2011’in ikinci çeyreğinden bu yana kaydedilen en zayıf sonuç oldu. Bu karşılaştırmalar aynı gerilemeyi farklı tarihsel ölçütlerle tanımlıyor.
Sel kontrolü incelemeleri kamu inşaatlarını duraksattı
Genel devlet inşaat harcamaları 2026’nın ikinci çeyreğinde yüzde 32,4 düştü. Ekonomi, Planlama ve Kalkınma Bakanı Arsenio Balisacan, düşüşü 2025’teki sel kontrolü skandallarının ardından yetkililerin proje onaylama veya sorumluluk üstlenme konusunda isteksiz davranmasına bağladı.
Balisacan, kamu inşaatlarının ekonomideki payı görece küçük olsa da düşüşün büyüme üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu söyledi:
Kamu inşaatları ekonominin küçük bir bölümünü oluştursa da yüzde 32’lik daralmanın boyutu ekonomi üzerinde önemli bir etki yarattı,
Kamu inşaatları daralmak yerine aynı düzeyde kalsaydı GSYH büyümesinin en az bir puan daha yüksek olabileceğini tahmin etti. ASEAN+3 Makroekonomik Araştırma Ofisi (AMRO) ise kamu inşaatlarının ilk çeyrekte yüzde 31,5 düştüğünü tahmin etti.
Soruşturmalar, hükümetin Temmuz 2022-Mayıs 2025 arasında yaklaşık 545 milyar Filipin pesosu (P) değerindeki 9.855 sel kontrolü projesine kaynak aktarıldığını açıklamasının ardından başlatıldı. İlk denetimde, harcamaların yaklaşık 100 milyar pesosunun yalnızca 15 yükleniciye yönlendirildiği belirlendi. Yetkililer ayrıca standartların altında olduğu, belgelerinin yetersiz olduğu veya hiç yapılmadığı öne sürülen projelere de dikkat çekti.
İncelemeler Senato ve Denetim Komisyonu soruşturmalarına, bağımsız bir altyapı komisyonunun kurulmasına ve Bayındırlık ve Karayolları Bakanlığının yerel kaynaklarla finanse edilen sel kontrolü projeleri için ihaleleri askıya almasına yol açtı. İddialar ve denetim bulguları, sorumluluğa ilişkin kesin hükümler olarak değerlendirilmemeli.
Dünya Bankası, uzun süren belirsizliğin meşru yatırımları dondurmasını önlerken yönetişimin iyileştirilmesi gerektiğini savunuyor. Bankanın ağustos ayındaki ekonomik görünüm raporunun tanıtımında, Filipinler, Malezya ve Brunei bölüm direktörü Zafer Mustafaoglu, bunun özel sermaye üzerindeki etkisini şöyle anlattı:
Altyapı ihalelerine ilişkin belirsizlik yatırımcıları daha temkinli hale getirdi,
Sözleşme ihaleleri olası bir dönüm noktasına işaret ediyor
Ekim ayındaki tahminden önce bazı ilerleme işaretleri görülmüştü. Balisacan, Bütçe ve Yönetim Bakanlığının altyapı projelerinin başlatılması için gereken ödenekleri haziran sonuna doğru serbest bırakmaya başladığını, Bayındırlık Bakanlığının da haziran ve temmuz aylarında sözleşme ihaleleri düzenlediğini söyledi.
Bu adımlar, kamu kurumlarının yılın ilk yarısında harcanmamış ödenekleri kullanmasıyla inşaat harcamalarının üçüncü çeyrekte artacağı ve 2026 sonuna doğru hızlanacağı beklentisini doğurdu. Ancak sözleşme ihaleleri, inşaatın ne kadar hızlı ilerleyeceğini veya harcamaların ne kadarının ekonomiye yansıyacağını göstermiyor.
Dünya Bankası, 2026 sonuna kadar altyapı yönetişiminde kaydedilecek ilerlemenin yatırım toparlanmasının 2027’de başlayıp başlamayacağını veya daha da gecikip gecikmeyeceğini belirleyeceğini söylüyor. Şeffaf onay ölçütleri, tutarlı ihale standartları ve projelerin yeniden başlatılmasına ilişkin güvenilir iletişim bu sürecin temel unsurları.
Dünya Bankasının kıdemli ülke ekonomisti Jaffar Al-Rikabi, ağustos ayındaki tanıtımda güçlü yönetişimin ve projelerin zamanında hayata geçirilmesinin birlikte ilerlemesi gerektiğini şöyle açıkladı:
Burada önemli olan, hükümetin yaptığı gibi kamu altyapısının yönetişimini iyileştirmeye devam ederek piyasaya güven vermek, ancak bunu verimli ve etkili bir biçimde yapmak,
Dolayısıyla 2027 için öngörülen yüzde 9,5’lik yatırım artışı, toparlanmanın güvence altına alındığının kanıtı değil, belirli koşullara bağlı bir tahmin. Çözülmemiş mesele, kuralların netleşmesi ve yeni sözleşmelerin tamamlanmış işlere ve özel sektörün yenilenen taahhütlerine ne kadar hızlı dönüşeceği.
Enerji enflasyonu harcamaları ve istihdamı zayıflatıyor
Altyapıdaki yavaşlamaya, hem üretim maliyetlerini hem de gündelik harcamaları etkileyen bir enerji şoku eşlik etti. Enflasyon 2026’nın ilk yarısında ortalama yüzde 4,8 oldu ve temmuzda yüzde 6,2’ye ulaştı. Dünya Bankası, 2025’teki yüzde 1,7’ye kıyasla yıllık enflasyonun yüzde 5,8 olacağını öngörüyor.
En yoksul hanelerin yüzde 30’u üzerindeki baskı daha fazlaydı. Bu grubun enflasyon oranı, gıda maliyetlerinin etkisiyle temmuzda yüzde 8,2’ye çıktı. Bu oran genel enflasyonun iki puan üzerindeydi. Dalgalı bazı fiyatları dışarıda bırakan çekirdek enflasyondaki artış da fiyat yükselişlerinin ilk enerji şokunun ötesine yayıldığını gösterdi.
Hanehalkı harcamaları ikinci çeyrekte yalnızca yüzde 2,8 arttı. Bu, pandemi dönemi dışında 2010’un üçüncü çeyreğinden bu yana görülen en zayıf sonuç oldu. Balisacan yavaşlamayı yüksek fiyatlara, iş kayıplarına, güvenin zayıflamasına ve Orta Doğu’daki çatışmayla bağlantılı olarak işçi dövizlerinin azalmasına bağladı.
Dünya Bankası, özel tüketimdeki yıllık büyümenin 2025’teki yüzde 4,5’ten 2026’da yüzde 3,4’e yavaşlamasını, ardından 2027’de yüzde 4,5’e ve 2028’de yüzde 4,9’a yükselmesini bekliyor. Hizmetler yılın ilk yarısında büyümenin başlıca kaynağı olmayı sürdürdü, ancak hanehalkları zorunlu olmayan harcamalarını azaltınca ekonomik faaliyet yavaşladı.
İstihdam da zayıfladı. Bankanın bildirdiğine göre işsizlik haziranda yüzde 3,7’den yüzde 4,9’a yükselirken işgücüne katılım oranı geriledi. İş kayıpları tarım, balıkçılık ve inşaat sektörlerinde yoğunlaştı. Gelirlerin düşmesiyle gıda fiyatlarının artmasının bir araya gelmesi, kırılgan haneleri özellikle zorladı.
Büyümenin yavaşlamasına rağmen Filipinler Merkez Bankası, enflasyon beklentilerini sınırlamak ve fiyat baskılarının yayılmasını önlemek için politika faizini 75 baz puan, yani 0,75 puan artırdı. Dünya Bankası, sıkılaşan para politikasının yakın vadede yatırım ve tüketimi de baskılayabileceği uyarısında bulundu.
Daha küçük bütçe açığı, daha fazla harcama alanı anlamına gelmiyor
2026’nın ilk yarısında mali açık GSYH’nin yüzde 5,4’üne geriledi. Bu dönemde sermaye harcamaları da 3 puan azaldı. Vergi gelirleri ve diğer gelirler bir yıl öncesine kıyasla genel olarak değişmedi. Dolayısıyla iyileşme, gelirlerdeki büyük bir artıştan değil, yatırım harcamalarındaki keskin düşüşten kaynaklandı.
Dünya Bankası, yılın tamamında mali açığın 2025’teki yüzde 5,6’dan yüzde 4,8’e gerilemesini öngörüyor. Buna karşın merkezi hükümet borcunun GSYH’ye oranının yüzde 63,2’den yüzde 65’e çıkması bekleniyor. Hükümet borçlanmayı sürdürürken ekonomik büyümenin zayıflaması GSYH paydasındaki artışı sınırladığı için yıllık açık küçülürken borç oranı yükselebilir.
Banka, borç oranının 2027’de yüzde 64,1’e, 2028’de ise yüzde 63,4’e gerilemesini bekliyor. Buna rağmen oran 2025 düzeyinin biraz üzerinde kalacak. Yüksek borçlanma maliyetleri ve borç seviyesi, hükümetin ek harcamalarla ekonomik gerilemeye karşı koyma imkânını kısıtlıyor.
Bununla birlikte kamu tüketiminin 2026’da yüzde 9, 2025’te ise yüzde 8,4 büyümesinin, ardından 2027’de yüzde 8,2’ye yavaşlamasının beklendiği belirtiliyor. Bu, sabit yatırımların düşmesiyle çelişmiyor: Kamu tüketimi mevcut hizmet ve faaliyetleri kapsarken altyapı sermaye harcaması olarak kaydediliyor.
Dünya Bankası, ekim raporunda harcama verimliliğini artırırken üretken projelerin korunmasını öneriyor:
Kamu yatırımlarının niteliğini ve verimliliğini artırmak, mali disiplini zayıflatmadan altyapı projelerinin hayata geçirilmesini destekler ve özel sermayeyi teşvik eder,
Pratikte bu öneri, ekonomik faydası güçlü altyapı projelerini korurken projelerin seçimini ve uygulanmasını daha güvenilir hale getirmek anlamına geliyor. Sermaye harcamalarını kısmak açığı hızla daraltabilir, ancak uzun süren gecikmeler borcun yönetilmesi için gereken büyümeyi de zayıflatabilir.
İhracat destek sağlıyor, ancak ithalat baskıyı artırıyor
İkinci çeyrekte ihracat, iç talepteki zayıflamayı dengeledi. Mal ihracatı yüzde 17, hizmet ihracatı yüzde 6,9 arttı ve net ihracat GSYH büyümesine 1,2 puan katkı sağladı. Tarım yüzde 2,7 büyürken, genel sanayi sektörü yüzde 2,4 daralmasına rağmen imalat genişledi.
Elektronik ürünlerde özellikle güçlü bir performans görüldü. Tüketici elektroniği ihracatı yüzde 230,3 artarken yarı iletkenler dahil bileşen ve cihaz ihracatı yüzde 13,4 yükseldi. Balisacan, talep artışını yapay zekâ sistemleri, elektrikli araçlar ve diğer ileri teknolojilere bağladı.
Dünya Bankası da küresel yapay zekâ yatırımları döngüsünü yarı iletken ihracatına destek sağlayan bir unsur olarak gösterdi. Bankanın ekim tahminine göre mal ve hizmet ihracatı 2026’da yüzde 9,1, ithalat ise yüzde 5,5 büyüyecek.
Bu büyüme oranları, dış ticaret açığının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Artan enerji fiyatlarının ithalat faturasını yükseltmesiyle mal ticareti açığı temmuzda bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 34,9 arttı. Banka, bu kötüleşmenin cari hesap ve peso üzerinde baskı yarattığını belirtirken rezervlerin yeterlilik ölçütlerinin rahatlıkla üzerinde kaldığına dikkat çekti.
Ticaret, hizmetler ve gelir akımlarını kapsayan cari işlemler hesabında açığın 2026’da GSYH’nin yüzde 3,4’üne, 2027’de ise yüzde 3,8’ine ulaşması bekleniyor. Net doğrudan yabancı yatırım girişlerinin bu yıl GSYH’nin yüzde 1,7’siyle 2025’teki yüzde 1,6’nın yalnızca biraz üzerinde kalacağı, 2027 ve 2028’de ise yüzde 1,8 olacağı öngörülüyor.
Büyüme tahminleri toparlanmanın hızında ayrışıyor
Dünya Bankasının yüzde 3,7’lik büyüme tahmini, hükümetin 2026 için aşağı çektiği yüzde 3,5 ila 4,5’lik hedef aralığında yer alıyor. Balisacan, hedefin alt sınırına ulaşmak için bile yılın ikinci yarısında en az yüzde 4,4 büyüme gerektiğini söyledi. Bu nedenle inşaatta toparlanma ve enflasyonda yavaşlama hedef açısından belirleyici.
AMRO daha temkinli. Kurumun ekim ayı güncellemesinde Filipinler’in 2026’da yüzde 3,3, 2027’de yüzde 4,6 büyüyeceği öngörülüyor. Bu tahminler, Dünya Bankasının öngörülerinden sırasıyla 0,4 ve 0,6 puan düşük. AMRO temmuzda büyümenin yüzde 4,1 ve yüzde 5,5 olacağını tahmin etmiş, ağustos ayındaki istişarelerin ardından bu oranları yüzde 3,4 ve yüzde 4,8’e indirmişti.
AMRO Başekonomisti Dong He, 5 Ekim’deki bilgilendirme toplantısında inşaatın toparlanma hızının belirleyici olacağını söyledi:
Büyüme görünümü, kamu yatırımları ve inşaatla ilgili faaliyetlerin ne kadar hızlı canlanabileceğine büyük ölçüde bağlı,
AMRO ayrıca yatırımcıların cari işlemler açığı, geciken altyapı projeleri, büyüme ve şirket kârlarına ilişkin kaygılarına dikkat çekti. İşçi dövizlerini, bilgi teknolojisi ve iş süreci yönetimi sektörünü, yerleşik para ve maliye politikası çerçevelerini ise destekleyici unsurlar olarak sıraladı.
Bu farklılıklar, tamamlanmış ekonomik faaliyetin ölçümlerinden değil, tahminlerden kaynaklanıyor. İkinci çeyrek GSYH verileri açıklanmadan önce Filipinler Adaları Bankasının başekonomisti Emilio Neri Jr. büyümenin yüzde 1,9 olmasını beklemişti. Filipinler İstatistik Kurumu daha sonra yüzde 2,3’lük büyüme bildirdi.
Dünya Bankası, Orta Doğu çatışmasının uzamasını, şiddetli El Niño koşullarını ve kamu yatırım programının beklenenden küçük kalmasını toparlanma riskleri arasında sayıyor. Daha güçlü büyümeye dönüş öngörüsü hem yurt içindeki uygulamaya hem de dış kaynaklı fiyat baskılarının azalmasına bağlı.
Gelir eşiğinde ilerleme, yoksulluk ve elektrik sorunlarını ortadan kaldırmıyor
Yavaşlama, Dünya Bankasının 3 Ağustos tarihli Ekonomik Görünüm duyurusunda ilan edilen Filipinler’in üst-orta gelirli ülke statüsüne ulaşmasıyla aynı döneme denk geliyor. Bu sınıflandırma ortalama ulusal geliri yansıtıyor, her hanenin mali güvencesini değil.
Ekim ayı görünüm raporuna göre 2023’te Filipinlilerin yüzde 58,7’si, yaklaşık 66 milyon kişi, kişi başına günlük 8,30 dolarlık uluslararası yoksulluk sınırının altında yaşıyordu. Bu sınır, ülkeler arasındaki fiyat farklarını hesaba katan 2021 satın alma gücü paritesini kullanıyor; güncel döviz kuruyla çevrilmiş basit bir dolar tutarı değil.
Banka, bu oranın 2025’te yüzde 56,1’e gerilediğini tahmin ediyor; 2026’da yüzde 55,2’ye, 2028’de ise yüzde 52,7’ye düşmesini bekliyor. 2023 verisi fiilî verilere dayanırken sonraki yıllara ilişkin rakamlar tahmin veya öngörüdür. Bankanın temel senaryosunda yüksek enflasyon ve istihdamdaki zayıflamanın bu yıl ilerlemeyi tersine çevirmesi değil, yavaşlatması bekleniyor.
Ağustos ayındaki güncellemede, 4Ps koşullu nakit transferi programının yoksulluk sınırının hemen üzerindeki haneleri kapsayacak şekilde geçici olarak genişletilmesi öneriliyor. Banka, bu adımın yaklaşık iki milyon Filipinlinin enerji şoku nedeniyle yoksulluğa düşmesini önleyebileceğini tahmin ediyor. Bu, politikanın uygulandığının teyidi değil, bir politika önerisi.
Elektrik maliyetleri de reform önerilerinin bir başka alanı. Güncellemede, enerji karmasındaki yenilenebilir enerji payının 2030’a kadar yüzde 35’e çıkması; iletim, depolama ve şebeke esnekliğine yatırım yapılması; ayrıca piyasa rekabetine ilişkin reformlar gerçekleştirilmesi senaryosu modelleniyor.
Banka, bu koşullar altında konut elektriği fiyatlarının yakın vadede yüzde 28’e kadar düşebileceğini, yaklaşık 161 bin kişiye istihdam sağlanabileceğini ve yaklaşık 730 bin kişinin yoksulluktan kurtulabileceğini tahmin ediyor. Bunlar, tek başına yenilenebilir enerji kapasitesinden elde edilmesi garanti sonuçlar değil, modellemeye dayalı tahminler.
Yatırım yavaşlamasıyla bağlantı doğrudan: Daha düşük işletme maliyetleri, altyapı projelerinin güvenilir biçimde hayata geçirilmesi ve hanelere daha güçlü koruma sağlanması, aynı baskının farklı unsurlarını hedefliyor. Bunların hiçbiri projeleri geciktiren ihale belirsizliğinin çözülmesinin yerini tutmuyor.
Öne Çıkanlar
- Dünya Bankası, Filipinler’de sabit yatırımların 2026’da yüzde 2,7 düşmesini bekliyor. Bu, ağustosta öngörülen yüzde 0,5’lik düşüşten daha sert.
- Sabit yatırımlar ikinci çeyrekte yüzde 13,7, kamu inşaatları ise yüzde 32,4 geriledi.
- Banka, GSYH büyümesinin 2026’da yüzde 3,7, 2027’de yüzde 5,2 olacağını öngörüyor; AMRO’nun tahminleri yüzde 3,3 ve yüzde 4,6.
- Temmuzda enflasyon yüzde 6,2’ye, en yoksul hanelerin yüzde 30’u için ise yüzde 8,2’ye ulaştı.
- Mali açığın küçülmesine rağmen kamu borcunun GSYH’nin yüzde 65’ine ulaşması bekleniyor.
- 2027’de öngörülen yatırım toparlanması; altyapı projelerinin hayata geçirilmesine, daha şeffaf yönetişime ve fiyat baskılarının hafiflemesine bağlı.






