Kutch’ta Kuraklık Hayvan Göçünü Tetikledi; Geç Gelen Yağış Geçim Kaynaklarını Kurtarmaya Yetmedi

11 dakikalık okuma
Kutch Drought Drives Livestock Migration as Late Rain Fails to Restore Livelihoods

Yağış Geri Döndü, Ancak Çiftlikler ve Sürüler Baskı Altında

Ot ve su kıtlığı Maldhari çoban ailelerini göçe zorlarken, Gujarat eyaletinin Lakhpat talukasındaki köylerden 700’den fazla hayvan götürüldü. Kutch genelinde ekili alan, geçen yıl yaklaşık 650.000 hektarken 482.000 hektara geriledi; Sarhad Dairy’nin günlük süt alımı ise beklenen 500.000 litreye karşı yaklaşık 400.000 litreye düştü. Muson mevsiminin sonlarında gelen yağış bir nebze rahatlama sağladı, ancak bu kayıplar yağış toplamındaki toparlanmanın kırsal ekonominin de toparlandığı anlamına neden gelmediğini gösteriyor.

İçindekiler
  1. Yağış Geri Döndü, Ancak Çiftlikler ve Sürüler Baskı Altında
  2. Yağış Rakamları Gerçekte Ne Gösteriyor?
  3. Sulanmayan Alanların Ağırlıkta Olduğu Daha Küçük Bir Ekili Alan
  4. Maldhari Aileleri Neden Lakhpat’tan Ayrılıyor?
  5. Yem Maliyetleri Artarken Süt Geliri Düşüyor
  6. Banni’deki Sürü Değişimleri Ne Gösteriyor?
  7. Baraj Seviyeleri Su Tablosunun Tamamını Göstermiyor
  8. Yardım Başladı, Ancak Ne Kadar Yere Ulaştığı Belirsiz
  9. Kaybedilen Su Kaynakları ve Yerel Onarımın Önemi
  10. Öne Çıkanlar

İlçedeki tahmini 2,1 milyon çiftlik hayvanı; otlak alanları, köylerdeki su kaynakları, satın alınan yem ve kamu tedariklerinden oluşan bir ağa bağlı. Bu ağın birkaç halkası aynı anda aksadığında aileler hayvanlarını yaşatmak için daha fazla harcarken sütten daha az gelir elde ediyor. Kuru toprağın ürünlere zarar vermesi ve tarım işçiliği olanaklarını azaltması da çiftçileri benzer bir sıkışıklığa sokuyor.

16 Eylül itibarıyla bildirilen yağış açığı, mevsimin başlarında görülen çok daha büyük açıkların ardından yaklaşık %34’e gerilemişti. Ancak ürünler zarar gördükten veya sürüler göç ettikten sonra gelen yağış, kaybedilen geliri hemen yerine koyamaz. Yağışın faydası, nereye düştüğüne ve kullanılabilir baraj, gölet ve yeraltı suyu rezervlerine ne kadarının ulaştığına da bağlı.

Eylül ayı verileri hem acil yardımları hem de devam eden sıkıntıları ortaya koyuyor. Yetkililer 10 Eylül’e kadar 52 ot dağıtım noktası açmıştı, ancak çoban temsilcileri sağlanan miktarın ihtiyacın altında kaldığını söyledi. Kutch’un batısından ayrılan aileler, kanalların ve yemin sürülerini yaşatabileceği yerler arıyordu.

Yağış Rakamları Gerçekte Ne Gösteriyor?

Hindistan Meteoroloji Dairesi’ne atfedilen eylül başı verilerine göre Kutch’ta yağış, mevsim normali miktarının yaklaşık %29,5’ine ulaştı. Bu, yaklaşık %70,5’lik bir açığa karşılık geliyor. Daha sonraki değerlendirmelerde açık yaklaşık %60 olarak belirtilmiş, 16 Eylül’deki son tahmin ise %34 olmuştu. Bu rakamlar farklı değerlendirmelere dayanıyor; tek bir ölçüm gibi ele alınmamalı.

Reklam

Sonraki yağışa ilişkin anlatımda da çözümlenmemiş bir tutarsızlık var. Bir değerlendirmede iki günde 257 milimetre yağış düştüğü ve mevsimlik toplamın yaklaşık 389 milimetreye ulaştığı belirtiliyor. Ayrı bir bölümde ise mevsim yağışının neredeyse dörtte birinin 28 saat içinde düştüğü söyleniyor. 257 milimetre, 389 milimetrenin yaklaşık %66’sına karşılık geldiğinden, iki anlatım aynı zaman dilimindeki aynı oranı ifade ediyor olamaz. Farklı gözlem aralıkları ya da konumlar kullanılmış olabilir, ancak bu ayrım netleştirilmemiş.

Bu ayrım önemli; çünkü ilçe genelindeki bir toplam, yerel düzeydeki ciddi kıtlığı gizleyebilir. Mevsimin başlarında bazı talukalarda normal yağışın %10’undan azının görüldüğü bildirilmişti. Başka yerlerde yağan şiddetli yağmur, bu bölgelerdeki göletleri mutlaka doldurmaz veya ürünleri kurtarmaz.

Bildirilen başlıca gelişmeler şöyle:

  • Aralık 2018: Hükümet, önceki bir kriz sırasında Kutch’ta kuraklık ilan etti.
  • Mayıs 2019: Krize ilişkin haberlerde 356 büyükbaş hayvan yardım kampından ve hayvanların sıkıntı nedeniyle satılmaya devam etmesinden söz edildi.
  • 7 Eylül: Kutch’taki 20 barajın toplam depolama kapasitesinin %23,79’unu, kullanılabilir su depolama kapasitesinin ise %18,19’unu doldurduğu bildirildi.
  • 8 Eylül 2026: Bir göç haberinde yaklaşık 25 Lakhpat köyünden 700’den fazla hayvanın ayrıldığı belirtildi.
  • 10 Eylül: Yetkililerin 52 dağıtım noktası aracılığıyla 1,735 milyon kilogram ot dağıttığı bildirildi.
  • 16 Eylül: Daha sonraki bir değerlendirmede yağış açığı yaklaşık %34 olarak verildi.

Sulanmayan Alanların Ağırlıkta Olduğu Daha Küçük Bir Ekili Alan

Kutch’ta ekili alan, önceki yılki 650.000 hektardan 168.000 hektar, yani yaklaşık %25,8 azalarak bu yıl 482.000 hektara geriledi. Bu yıl ekilen 482.000 hektarın yaklaşık 180.000 hektarı sulanıyor. Geriye kalan yaklaşık 302.000 hektar, ekili alanın neredeyse %63’ü, büyük ölçüde yağışa bağlı.

Bu kırılganlık, içme suyu sevkiyatlarının neden tarım krizini çözemeyeceğini açıklıyor; bu sevkiyatlar elbette hayati önem taşıyor. Ürünler gelişimlerinin belirli evrelerinde neme ihtiyaç duyar. Uzun süre solduktan sonra gelen yağmur bazı su kaynaklarını yenileyebilir, ancak tarlada zaten oluşmuş zararı geri çevirmeyebilir.

Lakhpat’tan gelen haberlerde ekimin başarısız olduğu ve yerel tarım işlerinin azaldığı anlatılıyor. Hem hayvancılığa hem de tarım ücretlerine bağlı haneler için bu iki etkinin birleşimi özellikle ağır: başka bir gelir kaynağı ortadan kalkarken satın alınan yem daha pahalı hâle geliyor.

Hızlı ürün hasarı değerlendirmeleri, arazinin ne kadarının kurtarılabilir zarara uğradığını ve ne kadarının kaybedildiğini ortaya koyabilir. Eylül ayı haberlerinde ürün kayıplarına ilişkin doğrulanmış bir ilçe toplamı, tazminat miktarı veya ödeme takvimi bulunmuyor. Dolayısıyla ekili alandaki daralma, mali zararın kesin bir tahmini değil, kırılganlığın ve üretimdeki gerilemenin göstergesi.

Reklam

Maldhari Aileleri Neden Lakhpat’tan Ayrılıyor?

8 Eylül tarihli göç haberinde, Lakhpat’taki yaklaşık 25 sınır köyünden 700’den fazla sığır, manda ve keçinin ayrıldığı belirtiliyor. Aynı haberde köy sayısı yaklaşık 25 ile 25’ten fazla arasında değişiyor. Diğer anlatımlarda göç eden aile sayısı yaklaşık bir düzine veya daha fazla olarak veriliyor; ancak toplam hane sayısını gösteren birleşik bir veri sunulmuyor.

Çobanların, Gujarat’ın orta kesimindeki, kuzeyindeki ve Saurashtra’daki kanal bölgelerine doğru yaya olarak ilerlediği bildiriliyor. Başka haberlerde ise hayvanların kamyonlarla taşındığı ve geçiş ücreti noktalarında gecikmeler yaşandığı anlatılıyor. Bunlar farklı göç biçimleri; ayrılan her ailenin aynı güzergâhı izlediğini veya aynı taşıma aracını kullandığını göstermiyor.

Geçimlerini hayvancılıktan sağlayan çoban toplulukları Maldhariler için hayvanları başka yerlere götürmek, değişken yağış koşullarına karşı başvurulan bilinen bir yöntem. Bununla birlikte, yakındaki ot ve su kaynakları yetersiz kaldığından mevcut ayrılışlar sıkıntı nedeniyle gerçekleşen göçler olarak tanımlanıyor. Haberlerde göletlerin, kontrol bentlerinin ve geleneksel su kaynaklarının kuruması göçün acil nedenleri arasında gösteriliyor.

Çobanlar, tedarik iyileşmediği takdirde 2.500 ila 3.000 hayvanın daha göç ettirilmesinin gerekebileceğinden endişe ediyor. Bu, olası yeni göçlere ilişkin bir uyarı; doğrulanmış bir göç toplamı değil. Yerel liderler sübvansiyonlu yem dağıtım noktaları, nakit yardımı, hayvan kampları ve insanlarla hayvanlara düzenli tanker sevkiyatı talep etti.

Yem Maliyetleri Artarken Süt Geliri Düşüyor

Normalde kilogramı yaklaşık 6 rupiye satılan kuru yemin perakende fiyatının yaklaşık 12 rupiye çıktığı, yani ikiye katlandığı bildiriliyor. Her sürünün günlük yem ihtiyacı doğrulanmış olmasa da baskı ortada: aynı miktarda yemi satın almak artık iki kat daha pahalı.

Sarhad Dairy’nin günlük süt alımının beklenen 500.000 litreden yaklaşık 400.000 litreye düşmesi, kabaca %20’lik bir azalmaya işaret ediyor. Önceki haberlerde süt üretimindeki düşüşün günde 100.000 litreden fazla olduğu belirtilmişti. Bu rakamlar aynı eğilime işaret etse de mandıranın süt alımı ile toplam süt üretimi aynı ölçütler değil. Süt alım kayıtları, ilçede üretilen her litreyi değil, bir mandıranın topladığı sütü gösteriyor.

Yetersiz beslenme ve su kıtlığı süt verimini azaltabilir; böylece aileler hayvanlarını yaşatmak için gerekli yemi satın alacak daha az paraya sahip olur. Bu sıkışıklık, düzenli süt gelirine bağlı süt toplama merkezlerini, nakliyecileri ve diğer kırsal işletmeleri de etkiliyor.

Reklam

Hayvanları zayıfladığında satmanın sonuçları önceki kuraklıkta da görülmüştü. Mithadi köyünden çoban Hussain Mutva, Mayıs 2019 tarihli haberde kararını şöyle anlatmıştı:

Zayıf düşmüş hayvanlarımı görmek içimi kaldırmıyor. Başkası onlara daha iyi bakabilecekse öyle olsun; yağmur yağınca bana geri dönerler.

Bu sözler mevcut ayrılışlara değil, önceki krize ait. Ancak sıkıntı nedeniyle yapılan satışların bir aile için ne anlama gelebileceğini gösteriyor: gelir sağlayan ve yıllar içinde biriktirilmiş serveti temsil eden hayvanların kaybı.

Banni’deki Sürü Değişimleri Ne Gösteriyor?

Hindistan Tarımsal Araştırmalar Konseyi tarafından yayımlanan araştırmalar, süt üretimindeki aksaklıkların neden bu kadar ağır sonuçlara yol açtığını uzun vadeli bir perspektifle ele alıyor. B. L. Manjunatha ve çalışma arkadaşlarının hazırladığı Banni hayvancılık araştırması, 1977-2012 arasındaki nüfus eğilimlerini inceledi ve 2015-2017 arasında 280 çobanla görüştü.

Araştırmacılar, çalışma döneminde Banni mandalarının sayısının %457, Kankrej ineklerinin sayısının ise %70 arttığını buldu. Yıllık artış oranları mandalarda %5,89, sığırlarda %1,78 olurken keçi ve koyun sayıları hafifçe geriledi. Araştırmada keçi ve koyun sayısındaki düşüş, kuraklığın şiddetine ve süresine bağlandı.

Mandalara yöneliş, yağışın ötesindeki değişimleri de yansıtıyordu. Araştırmacılar Kankrej öküzlerine yönelik tarımsal talebin azalmasını, ineklerin süt veriminin düşük olmasını, mandıracılık altyapısının genişlemesini ve kara yolu bağlantılarının gelişmesini bu değişimin nedenleri arasında gösterdi. Araştırmanın 2012 yılı için verdiği yuvarlanmış oranlara göre hayvanların %72’si manda, %16’sı sığır, %7’si keçi ve %6’sı koyundu.

Bunlar günümüzde Kutch’un tamamını kapsayan bir sayım değil, Banni’ye ilişkin tarihsel veriler. Yine de çobanların gelirlerinin süt piyasalarına ne ölçüde bağlandığını gösteriyor. Araştırmada göçebe çobanlıktan daha az hareketli ve yerleşik hayvancılığa doğru kademeli geçiş de anlatılıyor. Bu durum, kuraklık günlük süt gelirini kestiğinde güvenilir yerel su ve yem kaynaklarını özellikle önemli hâle getiriyor.

Baraj Seviyeleri Su Tablosunun Tamamını Göstermiyor

Eylül başındaki depolama verileri farklı ölçütler kullanıyor. Bir haberde, 19 orta ölçekli sulama barajındaki su miktarı yaklaşık %19, 170 küçük sulama şemasındaki su miktarı ise yaklaşık %13 olarak veriliyor. Başka bir haberde, 7 Eylül itibarıyla 20 barajın toplam depolama kapasitesinin %23,79’unu, kullanılabilir su depolama kapasitesinin ise %18,19’unu doldurduğu belirtiliyor. Baraj sayıları farklı; yüzdeler tek bir ilçe verisi olarak birleştirilmemeli.

Reklam

Kullanılabilir su depolama, normalde işletme için belirlenen asgari seviyenin üzerinde kalan ve çekilebilen suyu ifade eder. Toplam depolama ise bu seviyenin altındaki suyu da kapsar. Bu nedenle bir barajın toplam kapasite doluluk oranı, sulamada veya diğer ihtiyaçlarda kolayca kullanılabilecek su miktarından daha güven verici görünebilir.

Sonraki yağışların ardından 20 orta ölçekli sulama şemasının yaklaşık %4,94 oranında yeni su aldığı bildirildi; ancak bu yüzdenin hangi temele göre hesaplandığı belirtilmedi. Mundra’daki Karaghogha Barajı kapasitesinin %100,1’ine ulaştı, diğer bazı barajlar ise kapasitenin oldukça altında kaldı. Tek bir barajın dolması, suyun Kutch genelinde erişilebilir olduğunu göstermez.

Çiftçiler ve çobanlar, Narmada sistemine bağlı altyapı aracılığıyla yardım talep etti. Herhangi bir su tahsisinde içme suyu ihtiyacı, dağıtım kapasitesi ve etkilenen çiftliklerle sürülerin konumu dikkate alınmalı. Eylül ayı haberlerinde onaylanmış bir tahsis, sevkiyat takvimi veya ek hayvancılık ya da sulama suyu alacak köylerin listesi yer almıyor.

Yardım Başladı, Ancak Ne Kadar Yere Ulaştığı Belirsiz

İdarenin 10 Eylül’e kadar 52 ot dağıtım noktası açtığı, 27.750 kart verdiği ve 17,35 lakh kilogram, yani 1,735 milyon kilogram ot dağıttığı bildirildi. Bunlar somut faaliyet göstergeleri; ancak çoban temsilcileri sağlanan miktarın ihtiyacın çok altında kaldığını söyledi.

Dağıtım toplamı tek başına programın hayvanları ne ölçüde besleyebildiğini ortaya koymuyor. Bunun için yardım alan hayvan sayısı, dağıtımın kapsadığı süre, hane başına verilen miktar ve uzak köylerin dağıtım noktalarına ne kadar kolay erişebildiği bilinmeli. Kart sayısı, yardım alan benzersiz sürülerin veya yardıma ihtiyaç duyan tüm hanelerin sayısını zorunlu olarak yansıtmaz.

Hareket hâlindeki aileler ayrıca uygulamaya ilişkin güçlükler yaratıyor. Yalnızca sabit bir köye bağlı yardım, yola çıkmış ya da geçici olarak başka bir yerde yerleşmiş sürülere ulaşmayabilir. Göç güzergâhları boyunca düzenli su noktaları, yem erişimi ve veterinerlik hizmetleri, başlangıç noktasındaki bir dağıtım yerinin tek başına karşılayamayacağı ihtiyaçları giderir.

Önerilen müdahaleler arasında hızlı ürün kaybı değerlendirmeleri, tazminat, istihdam desteği ve mevcut devlet yem rezervlerinin hemen kullanılması da yer alıyor. Belirli bir program veya tahsis onaylanmadığı sürece bunlar öneri olarak kalıyor. Mevcut durum için resmî kuraklık ilanının tarihi veya kapsamlı bir yardım takvimi belirtilmiş değil.

Kaybedilen Su Kaynakları ve Yerel Onarımın Önemi

Bhuj’un su altyapısı, acil su sevkiyatlarının çözümün yalnızca bir parçası olduğunu gösteriyor. Bildirilen bir envantere göre, şehirde kayıtlı 82 gölden 38’i ayakta; bunların altısı kritik durumda. Bu rakamlar 44 gölün kaybedildiğine işaret ediyor. Kaybedilen göllerin sayısına ilişkin 54’lük ayrı bir manşet iddiası bu hesapla çelişiyor ve doğrulanmış bir toplam olarak kabul edilmemeli.

Reklam

2010 ve 2011 yıllarında yapılan bir araştırmada 335 açık kuyu kaydedildi; bunlardan 21’inin artık kullanılamaz durumda olduğu bildiriliyor. Bu şehir verileri Kutch genelindeki su erişimini ölçmüyor, ancak bölgenin başlıca kentinde yerel depolama ve yeraltı suyuna erişimin zayıfladığını belgeliyor.

Önceki kuraklık haberlerinde, tatlı su toplamak veya temin etmek için kullanılan geleneksel jheel ve virdaların, topluluklar boru hatlarına daha fazla bağımlı oldukça bakımsız kaldığı anlatılmıştı. Aynı haberlerde boru hattı sularının düzensiz ve yetersiz olduğu, kimi zaman da kirlendiği kaydedilmişti. Tarihsel bir sayımda 1901-1996 arasında orta ile şiddetli düzeyde 57 kuraklık yaşandığı saptanmıştı; bu da kuraklığa hazırlığın krizler arasında da sürdürülmesi gerektiğini gösteriyor.

Otlakların onarımı da aynı ölçüde karmaşık. 2019 tarihli bir haberde, istilacı Prosopis juliflora ağacının Banni’deki otlakların neredeyse %60’ını kapladığı ve meraları azalttığı tahmin edilmişti. Öte yandan bu ağaçtan üretilen kömür de satın alınan yem için gelir sağlıyordu. ICAR araştırmasında ise bu ağacın baklalarının düzenli olarak yenmesinin sığırlara ciddi zarar verdiği belirtilmişti. Bu nedenle iyileştirme çalışmaları hem otlakların yeniden kazanılmasını hem de hanelerin şu anda bu bitkiden sağladığı geliri dikkate almalı.

Yerel girişimler, uygulanabilir yatırımlara örnek oluşturuyor. Bhuj’da 50’ye yakın evde sıcağa maruz kalmayı azaltmak için çatı düzenlemeleri yapıldı; toplum lideri Fatmaben Hussainbhai Jat ise Bapadayalu Nagar’da içme suyu kuyusu inşasının örgütlenmesine yardımcı oldu. Bu çalışmalar kuraklık yardımının yerini tutmuyor. Yenilenen göletler, korunan ortak otlaklar ve yem bankalarının yanı sıra hane sağlığı, yerel suya erişim ve topluluk katılımının da hazırlığın parçası olabileceğini gösteriyor.

Öne Çıkanlar

  • Ot ve su kıtlığı nedeniyle 700’den fazla hayvanın Lakhpat köylerinden ayrıldığı bildirildi.
  • Ekili alan yaklaşık %25,8 daraldı; bu yıl ekilen alanın neredeyse %63’ü büyük ölçüde yağışa bağlı.
  • Yağış açığının 16 Eylül’e kadar yaklaşık %34’e gerilediği bildirildi, ancak yerel su depolarındaki yetersizlik ve geçim kayıpları sürdü.
  • Kuru yem fiyatlarının ikiye katlandığı, Sarhad Dairy’nin günlük süt alımının ise beklentilerin yaklaşık %20 altına düştüğü bildirildi.
  • Yetkililer 52 ot dağıtım noktası açtı ve 10 Eylül’e kadar 1,735 milyon kilogram ot dağıttı; çoban temsilcileri daha fazlasının gerektiğini söyledi.
  • Yağışa ilişkin anlatımlarda ve Bhuj’daki göl kaybı iddialarında çözümlenmemiş sayısal tutarsızlıklar bulunuyor.
  • Yardımın sürmesi; güvenilir yem ve hayvan suyu teminine, ürün değerlendirmelerine ve göç eden ailelere ulaşan desteğe bağlı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir