Ayungin’deki denizciyi tahliye etmek yaklaşık 10 saat sürerken Marcos Çin’in izin taleplerini reddetti

11 dakikalık okuma
Marcos Rejects Chinese Permission Demands After Nearly 10 Hours to Evacuate Ayungin Sailor

Tıbbi acil durum denizdeki bir karşı karşıya gelişe dönüştü

Filipinler Sahil Güvenliği’nin Çin müdahalesi nedeniyle yaklaşık 10 saat sürdüğünü söylediği tahliye operasyonunun ardından, acil tıbbi bakıma ihtiyaç duyan bir Filipinler Donanması denizcisi 8 Ekim 2026’da Ayungin Sığlığı’ndaki BRP Sierra Madre’den nakledildi. Görev sırasında Çin Sahil Güvenliği’ne ait üç gemi, Çin deniz milislerine ait bir gemi ve bir Çin Donanması savaş gemisi gözlemlendi.

İçindekiler
  1. Tıbbi acil durum denizdeki bir karşı karşıya gelişe dönüştü
  2. Tahliye operasyonu nasıl gerçekleşti?
  3. Nakil sırasında yakın takip sürdü
  4. Çin engelleme iddialarına itiraz etti
  5. Marcos izin şartını reddetti
  6. Geçici düzenleme yeniden baskı altında
  7. Kota Adası yakınlarında 22 küçük tekne
  8. Deniz ve hava sahasında karşılaşmalar
  9. Ticari görüşmeler sürerken diplomatik baskı
  10. Öne Çıkanlar

Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., 11 Ekim’de Singapur’da yaptığı açıklamada olayı artan gerilimin kanıtı olarak nitelendirdi ve Filipinler gemilerinin faaliyet göstermek için Çin’den izin alması gerektiği yönündeki talepleri reddetti. Açıklaması, Filipinler makamlarının 9 Ekim’de yaşanan başka bir karşı karşıya gelişin ardından geldi. Yetkililer, Çin milislerine ait bir geminin Kota Adası yakınlarına 22 küçük balıkçı teknesi gönderdiğini, bunlardan birinin kıyıya 250 metre kadar yaklaştığını söyledi.

Çin, tahliyeye ilişkin Filipinler anlatımına itiraz etti. Sahil güvenliği, insani gerekçelerle nakle izin verdiğini söyledi ve Manila’yı kamuoyunu yanıltmakla suçladı. Anlaşmazlık, teknelerin nasıl manevra yaptığı konusunun ötesine geçiyor: Pekin nakli kendi izin verdiği bir işlem olarak sunarken Manila, personeline tıbbi bakım sağlanmasının yabancı bir makamın onayını gerektirdiği varsayımını reddetti.

Singapur’a yaptığı beş günlük çalışma ziyaretinin son gününde açıklamalarda bulunan Marcos, tahliye olayının Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ile Çin arasında önerilen bağlayıcı Güney Çin Denizi Davranış Kuralları’na ilişkin görüşmelere dahil edileceğini söyledi.

Denizci sonunda Filipinler Sahil Güvenliği gemisi BRP Cabra’ya alındı ve durumunun stabil olduğu bildirildi. Teşhisi açıklanmadı; operasyonla ilgili haberlerde sonrasındaki sağlık durumuna ilişkin bir bilgi de paylaşılmadı.

Reklam

Tahliye operasyonu nasıl gerçekleşti?

Filipinler Sahil Güvenliği, Ayungin’de, İkinci Thomas Sığlığı olarak da bilinen bölgede karaya oturmuş ve Filipinler’in askeri karakolu olarak kullanılan BRP Sierra Madre’de görevli denizciyi almak üzere BRP Cabra’yı Lawak Adası’ndan gönderdi.

Sahil Güvenliği Sözcüsü Tuğamiral Jay Tarriela’ya göre Çin Sahil Güvenliği’ne ait 5306 borda numaralı gemi, Cabra sığlığın yaklaşık dokuz deniz mili kuzeyindeyken saat 07.30 civarında tazyikli su sistemini çalıştırdı. Çin gemisi yaklaşık 1,3 deniz mili mesafeden yaklaşarak yaklaşık 400 yarda kadar sokuldu. Cabra isabet almadı ancak gemiyi ve mürettebatını korumak için uzaklaştı.

Sahil Güvenliği, Cabra’nın daha sonra saatlerce sığlığın yaklaşık 13 deniz mili kuzeyinde tutulduğunu söyledi. Sierra Madre’nin yaklaşık 2,5 deniz mili kuzeydoğusundaki buluşma noktası önerisi Çin tarafınca reddedildi; Çin tarafı daha uzaktaki bir konumda ısrar etti.

Naklin yapıldığı son konum konusunda anlatımlar farklılık gösteriyor. Bir anlatım, naklin Sierra Madre’nin yaklaşık 2,5 deniz mili kuzeydoğusunda gerçekleştiğini belirtiyor. Diğeriyse bu mesafeyi ilk önerilen buluşma noktası olarak tanımlıyor ve Çin’in daha uzaktaki bir konumda ısrar ettiğini söylüyor. Her iki anlatımda da tahliye planının Çin baskısı altında değiştiği belirtiliyor; ancak son koordinatlar net değil.

Bildirilen olay sıralaması şöyleydi:

  • 07.30: Çin Sahil Güvenliği’ne ait 5306 borda numaralı gemi, Cabra yakınlarında tazyikli su sistemini çalıştırdı.
  • 12.52: Çin gemisi telsizden Cabra’ya seslenerek farklı bir buluşma noktasında ısrar etti.
  • 13.46: Cabra, güvenlik ve sağlık personelini taşıyan şişme bir botu denize indirdi.
  • 15.15 civarı: Denizci ve yanındaki kişi Filipinler Sahil Güvenliği botuna nakledildi.
  • 17.00’den kısa süre önce: Bot Cabra’ya ulaştı; burada bir sağlık görevlisi hastayı muayene etti ve damar yoluyla sıvı verdi.

07.30’dan 17.00’den kısa süre öncesine kadar geçen süre yaklaşık dokuz buçuk saatti. Bazı haberlerde görevin toplam süresi yaklaşık 10 saat olarak aktarılırken, Sahil Güvenliği açıklamalarında da engelleme veya gecikmenin yaklaşık 10 saat sürdüğü belirtiliyor. Bu ifadeler, engelsiz bir tahliyeye kıyasla ek sürenin kesin hesabı olarak değerlendirilmemeli.

Nakil sırasında yakın takip sürdü

Sahil Güvenliği, Çin’e ait bir şişme botun buluşma noktasına yapılan 9,2 deniz millik yolculuk boyunca Cabra’nın daha küçük botunu takip ettiğini söyledi. Sierra Madre iki lastik botu denize indirdi; bunlardan biri hastayı taşıyordu.

Dönüş yolculuğunda Çin Sahil Güvenliği’ne ait 21585 borda numaralı geminin Filipinler botunu yaklaşık 500 yarda mesafeden takip ettiği, 5306 borda numaralı geminin ise iskele kıç omuzluğunda yaklaşık 600 yarda mesafede kaldığı bildirildi. Sahil Güvenliği, gözlemlenen diğer gemileri Çin Sahil Güvenliği’ne ait 5009 borda numaralı gemi, deniz milislerine ait Qiongsanshayu 00119 gemisi ve Halk Kurtuluş Ordusu Donanması’na ait 628 borda numaralı savaş gemisi olarak tanımladı.

Operasyonun sıradan bir nakilden neden daha uzun sürdüğünü açıklayan Tarriela şöyle dedi:

Böyle bir nakil normalde yalnızca birkaç saat sürer. Çin Sahil Güvenliği tazyikli su kullandığı, ilk buluşma noktasını reddettiği ve Filipinler Sahil Güvenliği unsurlarını baştan sona takip ettiği için işlem yaklaşık 10 saat sürdü.

Filipinler Silahlı Kuvvetleri, denizcinin daha önceki bir sağlık sorunu nedeniyle acil tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Batı Komutanlığı, tahliye için Sahil Güvenliği ve diğer kurumlarla koordinasyon sağladı. Ordu, başlangıçta hastaya tıbbi müdahalede bulunulduğunu ve tahliye düzenlemeleri yapılırken gözlem altında tutulduğunu bildirdi.

Reklam

Çin engelleme iddialarına itiraz etti

Çin Sahil Güvenliği Sözcüsü Jiang Lue farklı bir anlatım sundu. Çin tarafının hastanın küçük bir botla nakledilmesine derhal izin verdiğini ve gerekli yardımı sağladığını söyledi. Naklin "insani gerekçelerle" gerçekleştirildiğini belirten Jiang, Çinli personelin yasa ve yönetmeliklere uygun davrandığını savundu.

Çin Sahil Güvenliği, Filipinler’i asılsız iddialarda bulunmakla suçladı ve Pekin’in bölge üzerindeki egemenlik iddiasını yineledi. Ayrıca Filipinler’den, ihlal ve provokasyon olarak nitelendirdiği eylemlere son vermesini istedi.

Manila’nın anlatımına göreyse tazyikli su kullanımı, buluşma noktasına getirilen kısıtlamalar ve küçük botların sürekli takip edilmesi tıbbi operasyonu yavaşlattı ve daha tehlikeli hale getirdi. Cabra’nın tazyikli sudan isabet almamış olması bu anlaşmazlığı çözmüyor: Filipinler’in iddiası, tazyikli su kullanımının gemiyi rota değiştirmeye zorladığı ve görevi aksattığı yönünde.

Filipinler Sahil Güvenliği Komutanı Amiral Ronnie Gil Gavan, anlaşmazlığı denizde kurtarma hizmetlerinin yükümlülükleri üzerinden değerlendirdi:

Bir insanın hayatı söz konusuyken tazyikli su kullanılmamalı, engelleme yapılmamalı ve gecikmeye yol açılmamalıdır. Denizde hasta ya da yaralı bir kişiyi kurtarmak, dünyadaki her sahil güvenlik teşkilatının yerine getirmesi beklenen temel bir yükümlülüktür.

Denizcinin başarıyla nakledilmiş olması tahliyenin tamamlandığını gösteriyor. Ancak Çin’in operasyona yardım mı ettiği yoksa engel mi olduğu yönündeki karşılıklı iddiaları açıklığa kavuşturmuyor.

Marcos izin şartını reddetti

Marcos, karşı karşıya gelişin Çin’in Ayungin’deki Filipinler operasyonlarına yönelik tutumunda bir değişiklik olduğunu gösterdiğini söyledi. Mevcut talepleri, daha önce izin gerektirmediğini belirttiği operasyonlarla karşılaştırdı.

Filipinler Devlet Başkanı, Singapur’daki açıklamalarında bu değişikliği şöyle anlattı:

Ne yazık ki gerçekten bir tırmanma var. Önceden orada sorun yoktu. Ama şimdi bir şekilde izin için öne sürülen şartlar arttı.

Ardından Manila’nın yanıtını dile getirdi:

Şartlar artıyor. Buna uymayacağız.

Dışişleri Bakanlığı, Manila ile Pekin arasındaki geçici düzenlemenin Filipinler’in Sierra Madre’deki operasyonları veya faaliyetleri için Çin’den izin almasını gerektirmediğini söyledi. Marcos da karakola erzak götüren ve personel değişimini sağlayan rotasyon ve ikmal görevleri için Filipinler personelinin böyle bir izin istemediğini belirtti.

Marcos, Singapur ziyareti sırasında verdiği ayrı bir röportajda Filipinler’in çatışmayı başlattığı yönündeki suçlamaları reddetti. Ülkesinin saldırgan davranmadığını, topraklarını ve haklarını savunduğunu söyledi.

Marcos bu tutumunu şöyle ifade etti:

Saldırganlık demek, dışarı çıkıp bir tür çatışmayı başlatmak demektir. Bunu hiç yapmadık. Kendi ülkemizdeyiz ve tek yaptığımız haklarımızı ve topraklarımızı savunmak.

Reklam

Geçici düzenleme yeniden baskı altında

Tıbbi tahliye, 24 Eylül’de Çin’in Filipinler’e ait bir ikmal görevine müdahalesinin ardından geldi. Manila’daki ABD Büyükelçiliği bu olayı kınadı. Bu müdahale, Haziran 2024’teki çatışmanın ardından varılan geçici düzenlemeden bu yana Çin’in Filipinler güçlerini engellediğinin kamuoyuna yansıyan ilk örneği olarak nitelendirildi.

Düzenleme, iki yılı aşkın süredir ikmal ve personel rotasyonlarını destekliyordu. Eylül’deki karşı karşıya gelişin ardından düzenlemenin mevcut operasyonel durumu net değil. Dışişleri Bakanlığı’nın izin gerekmediğine ilişkin açıklaması Manila’nın yorumunu ortaya koyuyor; ancak her iki tarafın düzenlemeyi aynı şekilde uyguladığını göstermiyor.

Son dönemdeki gelişmeler tek bir tahliyenin ötesine uzanıyor:

  • 24 Eylül: Çin gemilerinin Ayungin’e yönelik Filipinler ikmal görevine müdahale ettiği bildirildi.
  • 28 Eylül: Filipinler makamları, Çin milislerine ait bir geminin Kota Adası yakınlarına 24 küçük balıkçı teknesi gönderdiğini söyledi.
  • 8 Ekim: Filipinler Sahil Güvenliği’ne göre Sierra Madre’den yapılan tıbbi tahliye yaklaşık 10 saat sürdü.
  • 9 Ekim: Aynı milis gemisinin Kota yakınlarına 22 tekne gönderdiği öne sürüldü.
  • 11 Ekim: Marcos, Singapur’daki bilgilendirme toplantısında artan izin taleplerini reddetti.

Ayungin, Palawan’ın yaklaşık 105 deniz mili batısında ve Filipinler’in 200 deniz millik münhasır ekonomik bölgesi içinde yer alıyor. Bu bölge, kıyı devletine kaynaklar ve belirli faaliyetler üzerinde haklar tanıyor; karasuları üzerindeki tam egemenliği sağlamıyor. Toprak, deniz hakları ve yabancı ülkelerin operasyonlarına ilişkin açıklamalar değerlendirilirken bu ayrım önem taşıyor.

2016 tarihli tahkim kararı, Çin’in iddiasıyla kapsanan alandaki kapsamlı tarihî hak iddialarının hukuki dayanağını reddetti. Pekin kararı tanımıyor. Karar, ihtilaflı adaların tamamı üzerindeki egemenliği çözüme kavuşturmadı; bu nedenle Ayungin’deki hukuki meseleler ile Kota gibi bir adadakiler aynı kabul edilmemeli.

Kota Adası yakınlarında 22 küçük tekne

Batı Filipinler Denizi Ulusal Görev Gücü, 9 Ekim’de Kota Adası yakınlarına 22 sampan gönderen geminin Çin Deniz Milislerine ait 9622 numaralı gemi olduğunu belirtti. Sampanlar, çoğunlukla balıkçılıkta kullanılan küçük teknelerdir. Kota, Loaita Adası olarak da biliniyor.

10 Ekim’de yayımlanan açıklamada görev gücü, teknelerin izinsiz avlandığını ve denize atık döktüğünü öne sürdü. Çin’e ait ana geminin, Filipinler personelini taşıyan teknelerin çevresinde manevra yaptığını ve onları kuşattığını; gemi kaptanının bölgenin Çin’e ait olduğunu ileri sürerek Filipinler ekibine ayrılmasını emrettiğini söyledi.

Görev gücü, Sahil Güvenliği personelinin Deniz Piyadeleri ve Donanma desteğiyle müdahale ettiğini ve Çin gemilerinin daha sonra bölgeden ayrıldığını bildirdi. Yaralanma veya gözaltı bilgisi verilmedi.

Görev gücüne göre Kota, Palawan’daki Kalayaan belediyesine bağlı ve karasuları Filipinler egemenliği altında. Görev gücü, balıkçılık faaliyetlerini yasa dışı olarak nitelendirirken Filipinler Deniz Bölgeleri Yasası olan 12064 sayılı Cumhuriyet Yasası’na ve 10654 sayılı Cumhuriyet Yasası’yla değiştirilen Filipinler Balıkçılık Yasası olan 8550 sayılı Cumhuriyet Yasası’na atıfta bulundu.

Aynı geminin 28 Eylül’de Kota yakınlarına 24 sampan gönderdiği öne sürülmüştü. Ekim’deki konuşlandırmada iki tekne daha azdı; ancak aynı ana geminin tekrar bölgede bulunması, görev gücünün şikâyetinde önemli yer tuttu. Açıklama, ekim ayındaki karşı karşıya gelişi münferit bir balıkçılık olayı değil, tekrarlanan bir meydan okuma olarak sunuyor.

Reklam

Deniz ve hava sahasında karşılaşmalar

Ekim ayının başından itibaren Scarborough Sığlığı, Ayungin, Spratly Adaları ve Batanes yakınlarındaki sularda en az altı tehlikeli karşılaşma bildirildi. Olaylara araştırma gemileri, balıkçı tekneleri, sahil güvenlik gemileri ve askeri uçaklar karıştı.

1 ve 2 Ekim’de Filipinler Sahil Güvenliği, Çin’e ait sivil bir araştırma gemisini Batanes yakınlarındaki sulardan ayrılmaya zorladı. Büyük bir Çin Sahil Güvenliği gemisi araştırma gemisini korudu. Filipinler Sahil Güvenliği’ne göre Tayvan’a ait üç sahil güvenlik devriye gemisi, gerilimin Tayvan’ın münhasır ekonomik bölgesindeki sulara yaklaşması üzerine Çin gemilerini izledi.

3 Ekim’de Çin’e ait bir J-16 savaş uçağı, Scarborough Sığlığı üzerinde Filipinler Hava Kuvvetleri’ne ait bir C-208 uçağının önünü kesti. Filipinler ordusu olayı kınarken Çin’in Güney Cephe Komutanlığı Manila’ya hak ihlali ve kışkırtıcı eylemler olarak nitelendirdiği faaliyetleri durdurma çağrısı yaptı.

Thitu Adası yakınlarında yaşanan ayrı bir karşılaşmada, Filipinler askeri, Sahil Güvenliği ve polis personeli yasa dışı balıkçılıkla suçlanan bir gemiye el koymaya çalıştı. Çin deniz milislerine ait gemilerin, sahil güvenlik gemilerinin ve Çin Donanması’na ait bir helikopterin Filipinler ekibi üzerindeki baskıyı artırdığı ve ekibin adaya dönmesine neden olduğu bildirildi.

Bu olaylar mevcut gerilimin coğrafi kapsamını gösteriyor. Ayungin’deki tahliye askeri karakola erişimle; Kota ve Thitu’daki olaylar balıkçılık denetimiyle; Batanes’teki olay bir araştırma gemisiyle; Scarborough’daki karşılaşma ise uçaklarla ilgili. Gerilimin tümü ilişkileri zorlasa da her olay kendi olgusal ve hukuki çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Ticari görüşmeler sürerken diplomatik baskı

Marcos, tahliyenin ASEAN ile Çin arasında Güney Çin Denizi Davranış Kuralları konusunda yapılacak görüşmelere dahil edileceğini söyledi. Olayın özel olarak ele alınacağı bir tarih, yeni hükümler üzerinde anlaşma ya da bağlayıcı bir kodun tamamlanmasına ilişkin bir takvim açıklanmadı.

Filipinler’in daha önce başvurmadığı bazı temas biçimleri de dahil olmak üzere birçok ülkeden destek aldığını söyledi. Ancak bu yeni düzenlemeleri açıklamadı. Açıklamalarında Filipinli balıkçıların ve Sahil Güvenliği mürettebatının karşı karşıya kaldığı süregelen riskleri vurguladı.

Dışişleri Bakanlığı, Filipinler’in 2022’den 2026’ya kadar Çin’e karşı 296 diplomatik protesto verdiğini; raporun yayımlandığı sırada 2026’da 39 protestoda bulunduğunu bildirdi. 2026 rakamı toplamın yaklaşık yüzde 13’üne karşılık geliyor. Diplomatik protestolar itirazları resmen kayda geçiriyor; ancak rakamlar tek başına denizdeki davranışların değiştiğini göstermiyor.

Karşı karşıya gelişlere rağmen Marcos, ticari düzenlemeler üzerinde anlaşılması ve taraflardan hiçbirinin toprak anlaşmazlıklarındaki tutumundan ödün vermemesi koşuluyla Çin’le ortak petrol arama çalışmalarına açık olduğunu belirtti. Ağustos ayında görüşmelerin yeniden başlaması için kesin bir takvim bulunmadığını söylemişti.

Marcos, Singapur’daki röportajında iş birliğini sürdürme isteğini şöyle dile getirdi:

Evet, kesinlikle istiyorum. Bunu neden yapamayacağımızı anlamıyorum.

Bu açıklama, olası ticari iş birliğini Manila’nın Filipinler operasyonları üzerinde Çin kontrolünü kabul etmeyi reddetmesinden ayırıyor. Petrol arama anlaşmasının koşulları, Ayungin’deki geçici düzenlemenin durumu ve bağlayıcı bir denizcilik koduna yönelik sonraki adımlar henüz çözüme kavuşmadı.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Filipinler Sahil Güvenliği, Çin müdahalesinin 8 Ekim’de Ayungin’den yapılan tahliyeyi yaklaşık 10 saate uzattığını söyledi.
  • Denizci saat 17.00’den kısa süre önce BRP Cabra’ya ulaştı ve durumunun stabil olduğu bildirildi; teşhisi açıklanmadı.
  • Çin engelleme iddiasını reddetti ve nakle insani gerekçelerle izin verdiğini söyledi.
  • Marcos, Çin’in izin taleplerini reddetti ve olayın Güney Çin Denizi Davranış Kuralları görüşmelerine dahil edileceğini belirtti.
  • Filipinler makamları, Çin milislerine ait bir geminin 9 Ekim’de Kota Adası yakınlarına 22 sampan gönderdiğini söyledi; teknelerin tümü daha sonra bölgeden ayrıldı.
  • Manila ortak petrol arama çalışmalarına açık olduğunu belirtti; ancak görüşmelerin yeniden başlaması için kesin bir takvim açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir