Önemli kararlar hâlâ beklemede olan yeni bir anakara elektrik bağlantısı
Hong Kong, Tseung Kwan O’daki 132. Bölge’de büyük bir elektrik alım istasyonu kurmayı planlıyor. Yapay zekâ, veri merkezleri ve bilgi işlem merkezlerinden kaynaklanan talep artışına hazırlanan kent, bu projeyle Çin ana karasından daha fazla nükleer ve yenilenebilir elektrik alacak. Proje, CLP Power ve Hongkong Electric’in şebekelerine bağlanacak. Bu şirketlerle yapılan Kontrol Rejimi Anlaşmaları ise 2033’te sona eriyor.
İçindekiler
- Önemli kararlar hâlâ beklemede olan yeni bir anakara elektrik bağlantısı
- Tseung Kwan O istasyonunun işlevi
- Resmî açıklamalarda takvim değişti
- Elektrik hedefleri gerçekte neyi ölçüyor?
- İlk artış mevcut bağlantılardan gelecek
- Daha düşük faturalar hedefleniyor, ancak fiyatlandırılmış bir anlaşma yok
- 2033’teki inceleme piyasa modelini sınayacak
- Şirketlerin daha temiz elektriğin yanı sıra kanıta da ihtiyacı var
- Özel tedarik önerileri henüz karara bağlanmadı
- Öne Çıkanlar
Çevre ve Ekoloji Bakanı Tse Chin-wan, 10 Ekim’de hükümetin proje için fon talebiyle Yasama Konseyi’ne başvurduğunu ve inşaat hazırlıklarını sürdürdüğünü söyledi. Hükümet birimleri, iki elektrik şirketi ve anakara işletmelerinin yer aldığı bir çalışma grubu; mühendislik, finansman, mülkiyet ve daha ucuz elektrik kaynaklarını görüşüyor.
Tse, elektrik kapasitesinin artırılmasını Hong Kong’un yapay zekâ hedefleriyle doğrudan ilişkilendirerek, enerji arzını sektörün geliştirilmesi için temel bir gereklilik olarak nitelendirdi.
Yapay zekânın sonu elektriktir.
Hedef iddialı: sıfır karbonlu enerjinin 2035’e kadar Hong Kong’un toplam elektrik üretimindeki yakıt karmasının yüzde 60 ila 70’ini oluşturması amaçlanıyor. Ancak yeni istasyonun ne zaman tamamlanacağı, elektrik alım sözleşmeleri ve hane faturalarına etkisi henüz netleşmedi. Resmî belgelerde ayrıca, proje için daha önce gündeme gelen yaklaşık 2033 tahmininden daha ileri bir devreye alma takvimi yer alıyor.
Tseung Kwan O istasyonunun işlevi
Planlanan tesis bir elektrik santrali değil, elektriği alıp dönüştürecek bir istasyon. Amacı, Hong Kong dışından iletilen elektriği alarak yerel şebekeler üzerinden kullanıma sunmak. Planlar, 132. Bölge’de deniz doldurularak kazanılmış bir araziyi ve ana karadan gelecek yeni bir iletim kablosunu kapsıyor.
Hükümet, Haziran 2026 tarihli Yasama Konseyi yanıtında, stratejik bir elektrik tesisi için arazinin ayrıldığını doğruladı. Birimler ve iki elektrik şirketi uygulama seçeneklerini görüşürken iletim düzenlemelerine ilişkin tercih henüz karara bağlanmadı.
Tesisin iki elektrik şirketine birden bağlanması önem taşıyor. Hükümete göre tesisler, yalnızca tek bir şebekeye hizmet veren yeni bir ithalat güzergâhı eklemek yerine, şirketler arasındaki bağlantıyı ve elektrik iletim kapasitesini güçlendirecek. Bu sayede ana karadan sağlanan ilave elektrik Hong Kong genelinde dağıtılabilecek.
Ancak bakanın son açıklamaları, istasyonun kime ait olacağını veya kim tarafından işletileceğini netleştirmiyor. Çalışma grubu tasarım ve inşaatı, finansman düzenlemelerini, tarafların katkı paylarını ve her katılımcının rolünü inceliyor. Fon başvurusu yapılmış olması da tüm finansman ve inşaat düzenlemelerinin onaylandığı anlamına gelmiyor.
Resmî açıklamalarda takvim değişti
Proje birkaç yıldır gündemde, ancak devreye alma tarihi kesinleşmiş değil. Hükümetin Mart 2023 tarihli yanıtında planlama ve inşaatın yaklaşık on yıl süreceği, tesisin 2035’ten önce hizmete girmesinin beklendiği belirtilmişti. Haziran 2025 tarihli belgede ise 132. Bölge’deki tesislerin yaklaşık 2035’te devreye alınması öngörülüyordu.
Bu tarihler, daha önce dile getirilen yaklaşık 2033 tahmininden farklı. Hükümetin Haziran 2026 tarihli yanıtı planlama çalışmalarının sürdüğünü doğruladı, ancak yeni bir devreye alma tarihi açıklamadı. Dolayısıyla elektrik şirketleriyle yapılan anlaşmaların 2033’te sona ermesi ve istasyonun tamamlanması, elektrik tartışmalarını birlikte şekillendirseler de ayrı kilometre taşları.
- 15 Mart 2023: Hükümet, 132. Bölge için ön planlamayı açıkladı ve iletim ile alım tesislerinin tamamlanmasının yaklaşık on yıl süreceğini öngördü.
- 30 Haziran 2025: Yasama Konseyi paneline sunulan belgede Tseung Kwan O tesislerinin yaklaşık 2035’te devreye alınması planlandı.
- Mart 2026: Hükümete göre mevcut temiz elektrik iletim sisteminin güçlendirilmesi tamamlandı.
- 24 Haziran 2026: Hükümet, 132. Bölge’de arazinin ayrıldığını doğruladı ve iletim seçeneklerinin görüşülmeye devam ettiğini bildirdi.
- 10 Ekim: Tse, fon talebinde bulunulduğunu ve inşaat hazırlıklarının sürdüğünü söyledi.
- 2033: CLP Power ve Hongkong Electric ile yapılan Kontrol Rejimi Anlaşmaları sona eriyor.
Mevcut iletim sisteminin güçlendirilmesi de ilk tahminden daha uzun sürdü. Mart 2023 tarihli yanıtta tamamlanma için 2025 öngörülürken Haziran 2025 tarihli belgede tarih 2026 olarak belirtilmişti. Hükümet daha sonra çalışmaların Mart 2026’da tamamlandığını bildirdi.
Elektrik hedefleri gerçekte neyi ölçüyor?
Hong Kong’un yüzde 60 ila 70 hedefi, yalnızca Çin ana karasından ithal edilen elektriğin payını değil, toplam elektrik üretimindeki yakıt karmasının tamamını kapsıyor. Bazı haberlerde bu oran ithalat hedefi olarak aktarılıyor; ancak resmî politika, Hong Kong’un elektrik ihtiyacını karşılamak için kullanılan nükleer elektriği ve yenilenebilir enerjiyi de içeriyor.
Başlangıç verileri de farklılık gösteriyor. Tse’nin radyo programındaki açıklamalarında ve Haziran 2025 tarihli belgede sıfır karbonlu enerjinin yakıt karmasının yaklaşık dörtte birini oluşturduğu belirtiliyor. Hükümetin Haziran 2026 tarihli yanıtında ise 2024 için bu oran yaklaşık yüzde 28; kömürün payı yüzde 20’nin altında, doğal gazın payı ise yarıdan fazla olarak veriliyor. Bunlar aynı tarihe ilişkin tek ve tutarlı bir ölçüm değil, farklı referans değerleri.
Haziran 2025 tarihli iklim belgesi, 2035 hedefine ulaşmayı destekleyecek iletim kapasitesi artışlarını açıklıyor. Tse ayrıca 2030 için yüzde 30’luk bir sıfır karbonlu enerji ara hedefi belirtiyor. Bu hedef başlangıç noktası alınırsa, beş yıl içinde oranın yüzde 60 ila 70’e çıkması için 30 ila 40 puanlık artış gerekiyor. Böylece pay, 2030 düzeyinin iki ila yaklaşık 2,3 katına ulaşmış olacak.
Hong Kong ayrıca yerel yenilenebilir enerji üretimini 2035’e kadar yüzde 7,5 ila 10’a çıkarmayı hedefliyor. Yenilenebilir enerji ile sıfır karbonlu enerji aynı kategori değil: rüzgâr, güneş ve hidroelektrik yenilenebilir kaynaklar; nükleer enerji ise hükümetin sıfır karbon kategorisinde yer alıyor, ancak yenilenebilir sayılmıyor.
İlk artış mevcut bağlantılardan gelecek
Hong Kong, CLP’nin Çin Güney Şebekesi’ne de bağlı Temiz Enerji İletim Sistemi üzerinden Daya Bay’den hâlihazırda nükleer elektrik alıyor. Hükümete göre Mart 2026’da tamamlanan güçlendirme çalışması, sıfır karbonlu enerjinin kentteki toplam elektrik üretimi yakıt karmasındaki payının kademeli olarak yaklaşık yüzde 35’e çıkmasını sağlayabilir.
Bu, yüzde 35’lik paya şimdiden ulaşıldığı anlamına değil, bu orana çıkılabileceği anlamına geliyor. Güçlendirme çalışması elektrik iletim kapasitesini artırıyor; sağlanan elektrik miktarı ise arz ve işletme düzenlemelerine bağlı olmaya devam ediyor.
Hükümetin Mart 2023 tarihli Yasama Konseyi yanıtında, yeni Tseung Kwan O tesislerinin devreye alınmasıyla ithal sıfır karbonlu elektriğin payının ilave yüzde 30 artabileceği belirtilmişti. Yanıtta nihai bir tedarik paketi ya da santral bazında tahsis planı sunulmamıştı.
Yanıtta mevcut Daya Bay modeli de açıklanmıştı: CLP, tamamına sahip olduğu Hong Kong Nuclear Investment Company aracılığıyla yatırıma ve yönetime katılıyor; Hong Kong da santralden 1994’ten bu yana elektrik ithal ediyor. Hükümet, ana kara kaynaklı nükleer enerjiye veya herhangi bir tür yenilenebilir elektriğe kapıyı kapatmayacağını ve arz artışını Ulusal Enerji İdaresi ile görüştüğünü söylemişti.
Daha düşük faturalar hedefleniyor, ancak fiyatlandırılmış bir anlaşma yok
Tse’ye göre elektrik arzının çeşitlendirilmesi, Hong Kong’un uluslararası fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara maruz kalmasını azaltabilir. Yenilenebilir enerji fiyatlarının son on yılda önemli ölçüde düştüğünü söyleyen Tse, enerji krizinden geleneksel yakıtlar kadar etkilenmeyen kaynaklar olarak nükleer ve rüzgâr enerjisini örnek gösterdi.
Maliyet argümanı, altyapının yenilenmesiyle de ilgili. Mevcut üretim üniteleri yaşlanıp devreden çıktıkça elektrik şirketlerinin aksi hâlde yerel üretim için pahalı yeni tesisler kurması gerekebilir. Hükümetin değerlendirmesine göre, ana karadan görece ucuz elektrik ithal edilmesi zaman içinde üretim maliyetlerini ve yakıt harcamalarını düşürebilir.
Ancak Hong Kong, yeni elektriğin alım fiyatını, iletim ücretlerini, projenin toplam maliyetini veya nihai tarife düzenlemelerini açıklamadı. Bu rakamlar olmadan hanelerin ne kadar tasarruf edeceğini hesaplamak ya da inşaat harcamalarının daha düşük işletme maliyetleriyle ne kadar sürede karşılanabileceğini değerlendirmek mümkün değil.
Güvenilirlik, ilave enerji sağlanmasından daha fazlasını gerektiriyor. Birkaç binayı etkileyen ani elektrik kesintilerinin ardından Tse, hükümetin CLP’den ekipman bakımını ve sistem yönetimini iyileştirmesini tekrar tekrar istediğini söyledi. Daha büyük bir ithalat bağlantısı, elektriği müşterilere ulaştıran yerel şebekenin bakımına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmayacak.
2033’teki inceleme piyasa modelini sınayacak
Kontrol Rejimi Anlaşmaları, hükümet ile iki elektrik şirketi arasındaki ilişkiyi düzenleyen çerçeveyi oluşturuyor. Anlaşmaların 2033’te sona ermesi, kent daha fazla ithal elektrik kullanırken elektrik yatırımlarının, hizmet yükümlülüklerinin ve tarifelerin nasıl düzenleneceği konusunda karar verilmesini gerektirecek.
Tse, piyasanın gelişmekte olan sektörlere daha istikrarlı arz ve daha rekabetçi fiyatlar sunabilmesi için değişmesi gerektiğini söyleyerek kapsamlı ve dikkatli bir inceleme sözü verdi. Hong Kong’un yeni tedarikçilere izin verip vermeyeceğini, mevcut işletme modelini değiştirip değiştirmeyeceğini ya da tarife düzenlemelerini gözden geçirip geçirmeyeceğini açıklamadı.
Bu durum birbiriyle ilişkili, ancak birbirinden ayrı iki müzakere alanı bırakıyor. İlki fiziksel istasyon, finansmanı ve elektrik sözleşmeleriyle ilgili. İkincisi ise tedarikçilerin ve şebekelerin 2033’ten sonra hangi kurallara göre işleyeceğiyle ilgili. Bir ithalat tesisi inşa etmek, elektriği kimin satabileceğini veya maliyetlerin müşterilere nasıl yansıyacağını tek başına belirlemiyor.
Hong Kong Çin Üniversitesi’nde doçent olan Yuan Xu, veri merkezi yatırımlarının aynı anda birden çok koşula bağlı olduğunu söylüyor. Elektrik, sektörün en yüksek işletme maliyetlerinden biri olduğu için temiz enerji arzı, fiyatından ve güvenilirliğinden ayrı değerlendirilemez.
Xu, “Karbon salımını karşılanabilirlikten, güvenilirlikten ve enerji güvenliğinden ayrı ele alamazsınız.” dedi.
Şirketlerin daha temiz elektriğin yanı sıra kanıta da ihtiyacı var
Ticari gerekçe yapay zekâyla sınırlı değil. Yaşam bilimleri, ileri imalat ve finansal hizmetler de Kuzey Metropolü geliştikçe elektrik ihtiyacı artacak ve bundan yarar sağlayabilecek sektörler arasında gösteriliyor.
Civic Exchange’in icra direktörü Lawrence Iu, şirketlerin raporlama yükümlülüklerinin artmasının, bağlantılı emisyonları daha düşük elektrik talebini yükselttiğini söylüyor.
Iu, “Artık daha fazla şirket kullandığı elektrikle bağlantılı emisyonları açıklamak zorunda; bu da daha temiz enerjiye erişimi giderek daha önemli hâle getiriyor.” dedi.
Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Çevre Enstitüsü’nün baş kalkınma stratejisti Christine Loh, işletmelerin doğrulanmış sıfır karbonlu elektriği satın alabileceği bir sertifikasyon sistemi önerdi. Bu bir öneri; Hong Kong’da duyurulmuş bir elektrik alım programı değil.
Hükümet, ana karada kullanılan mevcut bir aracı şöyle açıkladı: Her Çin Yeşil Elektrik Sertifikası, 1.000 kilovatsaat yenilenebilir elektriği temsil ediyor ve iki yıl geçerli. Ulusal Enerji İdaresi’nin sistemi sertifikaların düzenlenmesini, alım satımını ve iptalini kaydediyor; mükerrer sayımı önlemek için bilgiler platformlar arasında eş zamanlı güncelleniyor.
Bu sertifikalar, Hong Kong’un sıfır karbon hedefindeki tüm kaynakları değil, yenilenebilir enerjiyi kapsıyor. Yenilenebilir elektriğin niteliğine ilişkin kanıt sağlıyor, ancak fiziksel iletim altyapısının yerini almıyor. Hong Kong, Büyük Körfez Bölgesi’nde sertifika sisteminin geliştirilmesini araştırdığını söylüyor; ancak sertifikasyonun 132. Bölge üzerinden sağlanacak elektriğe nasıl uygulanacağını açıklamadı.
Özel tedarik önerileri henüz karara bağlanmadı
Yasama Konseyi üyesi Elizabeth Quat, Hong Kong’un Daya Bay modelini kullanarak özel bir elektrik santraline yatırım yapmasını değerlendirmesini önerdi. Ayrıca Çin Güney Şebekesi ile görüşmeler yapılmasını ve yapay zekâ bilgi işlem merkezleriyle diğer sektörlere hizmet verecek bir yeşil elektrik koridoru kurulmasını gündeme getirdi.
Konsey üyesi Chan Yung, istikrarlı ve karşılanabilir fiyatlı elektriğin Hong Kong’un süper bilgisayar ve yapay zekâ alanlarındaki rekabet gücü için temel olduğunu savunuyor. Anakara Çin’deki rüzgâr ve hidroelektrik kaynaklarına dikkat çekerek kuzeybatıdan gelen elektriğin hâlihazırda Shenzhen’e ulaşabildiğini söyledi. Bu açıklamalar, bölgesel iş birliğinin genişletilmesi yönündeki görüşünü destekliyor; Hong Kong için onaylanmış bir güzergâhın veya tedarik sözleşmesinin varlığını doğrulamıyor.
Hükümet, bu sektörlere ayrılmış özel bir koridor veya elektrik santrali açıklamadı. Kesinleşen yönelim daha genel: ithalatı artırmak, yeni tesisleri iki elektrik şirketine bağlamak ve anlaşmalar sona ermeden önce elektrik piyasasını incelemek.
Talebin azaltılması da denklemin bir parçası. Loh, tüketimi düşürmek için eski binaların yenilenmesini savunuyor; yeşil finansman ve ödemeyi ölçülen performansa bağlayan sözleşmelerin bu alanda fırsatlar yaratabileceğini belirtiyor. Iu, önümüzdeki beş ila on yılda elektrik altyapısına yatırım yapılmasını ve yenilenebilir elektrik üreten uygun işletmelere ödeme yapan garantili tarife programı kapsamında daha fazla çatı tipi güneş paneli kurulmasını bekliyor.
Dönüşüm kapsamında kömürün günlük elektrik üretiminde kullanımının 2035’e kadar sona erdirilmesi, kömürün yalnızca yedek olarak tutulması planlanıyor. Hükümete göre kömürün Hong Kong’un yakıt karmasındaki payı 2015’te yaklaşık yarı düzeyindeyken 2024’te yüzde 20’nin altına indi. Bölgesel iş birliği hidrojen denemelerini ve güvenlik standartlarını da kapsıyor; ancak bu programlar istasyonun elektrik tedarikinden ayrı.
Bir sonraki belirleyici açıklamalar inşaat onayı ve takvimi, mülkiyet, sözleşmeli elektrik arzı ve maliyetlere ilişkin olacak. Ardından 2033 sonrası düzenleyici çerçeve gelecek. Nihai iletim seçeneğinin veya piyasa incelemesine ilişkin önerilerin ne zaman yayımlanacağı açıklanmadı.
Öne Çıkanlar
- Hong Kong, Tseung Kwan O’daki 132. Bölge’de ana karadan elektrik alacak ve iki yerel elektrik şirketine bağlanacak bir istasyon planlıyor.
- Tasarım, finansman, mülkiyet, tedarik sözleşmeleri ve nihai tarife düzenlemeleri henüz karara bağlanmadı.
- Resmî belgelerde tesisin 2035’ten önce veya yaklaşık 2035’te devreye alınması öngörülüyor; bu, daha önceki yaklaşık 2033 tahmininden farklı.
- Mevcut iletim sisteminin güçlendirilmesi Mart 2026’da tamamlandı ve sıfır karbonlu elektriğin payını kademeli olarak yaklaşık yüzde 35’e çıkarabilir.
- 2035 için belirlenen yüzde 60 ila 70 hedefi yalnızca ithalatı değil, toplam elektrik üretimindeki yakıt karmasının tamamını kapsıyor.
- Elektrik şirketleriyle yapılan anlaşmalar 2033’te sona eriyor; yeni bir model açıklanmadan piyasa incelemesi yapılması planlanıyor.
- Daha ucuz elektrik ve yapay zekâ sektörüne özel tedarik, doğrulanmış tüketici tasarrufları veya onaylanmış projeler değil, hedef ve öneri niteliğinde.






