Hindistan’ın Cockroach Hareketi, Seçmen Listesi Protestoları Öncesinde Toplu Gözaltılar Olduğunu Bildirdi

7 dakikalık okuma
India’s Cockroach Movement Reports Mass Detentions Ahead of Voter Roll Protests

Planlanan Delhi mitingi öncesinde gözaltılar artıyor

Hindistan’ın Cockroach Janata Partisi (CJP), ülkedeki seçmen listelerinin gözden geçirilmesine karşı Yeni Delhi’de düzenlenmesi planlanan protesto öncesinde yetkililerin binlerce destekçisini, öğrenciyi ve muhalif aktivisti gözaltına aldığını açıkladı. Hareketin sözcüsü Ashutosh Ranka, CJP Ulusal Sözcüsü Deepak Baliyan’ın da aralarında bulunduğu ülke genelinde gözaltına alınanların sayısının 10 bin olduğunu söyledi. Yetkililer bu sayıyı hemen doğrulamadı; grubun iddiaları da bağımsız olarak teyit edilemedi.

İçindekiler
  1. Planlanan Delhi mitingi öncesinde gözaltılar artıyor
  2. Seçmen listelerinin gözden geçirilmesi nedir?
  3. Protestocular neden siyasi taraflılık iddiasında bulunuyor?
  4. Protestolar başkentin dışına yayılıyor
  5. Polis müdahalesi tepki çekiyor
  6. Kamu güveni sınanıyor
  7. Özet

Sosyal medyada yayımlanan videolarda aktivistlerin minibüslere bindirilerek götürüldüğü görülüyor. CJP ayrıca, mitinge katılmak üzere Pune’dan Delhi’ye otobüsle giden bir grup öğrencinin bilinmeyen bir yere götürüldüğünü bildirdi. Gösterinin cumartesi günü başkentteki belirlenmiş protesto alanı Jantar Mantar’da yapılması planlanıyor. Haberlere göre polis bölgede barikatlar kurdu.

Gözaltılar, muhalefet partilerinin, öğrenci gruplarının ve sivil toplum kuruluşlarının günlerdir sürdürdüğü gösterilerin ardından geldi. Protestocular, Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar’ın istifasını ve ülke çapındaki seçmen kütüklerini inceleyen Özel Yoğun Gözden Geçirme (SIR) uygulamasının sona ermesini istiyor. Sürecin oy kullanma hakkına sahip kişilerin listelerden çıkarılması riskini taşıdığını ve Başbakan Narendra Modi’nin iktidardaki Bharatiya Janata Partisi’ne (BJP) avantaj sağlayabileceğini öne sürüyorlar. Seçim Komisyonu ve hükümet siyasi müdahale iddialarını reddediyor; incelemenin mükerrer ve oy kullanma hakkı bulunmayan kayıtları silmeyi amaçladığını belirtiyor.

CJP, çevrimiçi bir gençlik kampanyasından doğdu ve sızdırılan sınav kâğıtlarına karşı protestoların Temmuz ayında Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifasına katkıda bulunmasının ardından ülke çapında dikkat çekti. Hareket o tarihten bu yana hükümetin hesap verebilirliği ve demokratik kurumlarla ilgili daha geniş meseleleri gündemine aldı. Mevcut kampanya, seçimlerin yürütülmesini etkileyen bir konuda önceki başarının tekrarlanıp tekrarlanamayacağını sınayacak.

Bengaluru’daki bir protestoda 22 yaşındaki mimarlık öğrencisi Khushi Shrivastava, oy kullanma hakkının demokrasinin temeli olduğunu, oy vermek isteyen ve Hindistan’ın geleceğini önemseyen insanların bu haklarından mahrum bırakılma riskiyle karşı karşıya bulunduğunu söyledi. Göstericiler, “Her isim önemli, her oy değerli” ve “Demokrasinin katledilmesini durdurun” yazılı pankartlar taşıdı.

Reklam

Seçmen listelerinin gözden geçirilmesi nedir?

SIR, kimin oy kullanabileceğini belirleyen resmî listeler olan Hindistan’ın seçmen kütüklerinin geniş çaplı bir doğrulama sürecidir. Uygulama, eyalet seçimleri öncesinde Bihar’da başladı ve eyaletlerin çoğuna ve federal yönetim altındaki bölgelere yayıldı. Süreç kapsamında seçmenlerin, kayıtlı kalma şartlarını taşıdıklarını gösteren belgeler sunması gerekiyor.

Seçim Komisyonu, çalışmanın mükerrer, hayatını kaybetmiş ve başka nedenlerle oy kullanma hakkı bulunmayan kişilere ait kayıtları sildiğini, oy kullanma hakkına sahip kişilerin ise listelerde kalmasını sağladığını söylüyor. Eleştirmenler, belge şartlarının özellikle eski devlet kayıtlarına sahip olmayabilecek yoksul ve kırılgan durumdaki kişiler için kafa karıştırıcı veya yerine getirilmesi güç olabileceğini belirtiyor. Adı listeden silinen kişiler itiraz edebiliyor; ancak eleştirmenler uygulamada kaydın yeniden oluşturulmasının zor olabileceğini söylüyor.

Gözden geçirmeye ilişkin haberlerde aktarılan verilere göre seçmen listelerinden 130 milyondan fazla isim silindi. Yaklaşık 969 milyon kişinin oy kullanma hakkına sahip olduğu 2024 genel seçimi göz önüne alındığında bu sayı dikkat çekici. Milyonlarca kişi kayıtlarının silinmesine itiraz etti. Seçim Komisyonu verileri, bazı bölgelerde seçmen listelerinin yüzde 30’a varan oranda küçülebileceğine de işaret etti.

Silinen kayıtların sayısı tek başına kaç kişinin haksız yere listelerden çıkarıldığını göstermiyor. Temel tartışma, doğrulama sürecinin oy kullanma hakkı olmayan kayıtlarla bu hakkı hâlâ bulunan kişileri doğru biçimde ayırt edip etmediği ve etkilenen kişilerin seçimden önce kayıtlarının silinmesine etkili biçimde itiraz edip edemediği üzerine.

Protestocular neden siyasi taraflılık iddiasında bulunuyor?

Muhalefet partileri, kendilerini destekleme olasılığı daha yüksek olan seçmenlerin kayıtlardan silindiğini, BJP’yi destekleme olasılığı daha yüksek olanların ise listelerde tutulduğunu veya eklendiğini savunuyor. Seçim Komisyonu ve hükümet, gözden geçirmelerin siyasi bir amacı olmadığını belirterek bu iddiayı reddediyor. BJP, uygulamayı “sızmacı” olarak nitelendirdiği kişileri listelerden çıkarmanın bir yolu olarak tanımladı.

Üç seçim komiserinden ikisinin seçmen kayıtlarının eklenmesi ve silinmesi, kayıt prosedürleri ve komisyonun dijital sistemleriyle ilgili kararlara itiraz ettiğine dair haberler tartışmayı daha da alevlendirdi. Bir araştırmada, 10 ay içinde en az 14 itirazda bulunulduğu bildirildi. Seçim Komisyonu, bunların resmî yazılı itirazlar olduğu yönündeki haberleri reddetti; komiserlerin farklı görüş ve değerlendirmelerde bulunduğunu, kararların ise oybirliğiyle alındığını söyledi.

Hindistan Seçim Komisyonu, seçimleri düzenlemek ve seçmen listelerini tutmakla görevli anayasal bir kurumdur. Kararları kimlerin seçimlere katılabileceğini belirlediği için bağımsızlığına duyulan kamu güveni bu anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. Muhalefet, Kumar’ın tutumunun soruşturulmasını, mevcut gözden geçirmenin durdurulmasını ve gelecek seçimlerde önceki seçmen listelerinin kullanılmasını talep etti. Bazı muhalefet liderleri, elektronik oy makinelerinin manipülasyona açık olabileceğini savunarak kâğıt pusulaya dönülmesi çağrılarını da yineledi. Komisyon ve BJP, oy sisteminin manipüle edildiği iddialarını reddediyor.

Anlaşmazlık mahkemelere de taşındı. Yüksek Mahkeme, gözden geçirmeyle ilgili dilekçelere yanıt vermeleri için hükümete, Seçim Komisyonuna ve Kumar’a bildirim gönderdi. Duruşmalara ilişkin ayrı bir haberde mahkemenin açık ve şeffaf yanıtlar istediği aktarıldı. Mahkeme sürecin durdurulmasına hükmetmedi. Komisyon ise mevcut listeleri önceki listelerle karşılaştıracağını ve isimleri kaybolan kişileri ev ev ziyaret ederek kontrol edeceğini söyledi.

Reklam

Protestolar başkentin dışına yayılıyor

Gösteriler Delhi’nin çok ötesine yayıldı. CJP destekçileri Bengaluru’da miting düzenlerken Mumbai’nin de aralarında bulunduğu kentlerde protestolar ve örgütlenme çalışmaları bildirildi. Bengaluru’da oyuncu Prakash Raj ve CJP destekçileri Freedom Park’ta “Halk Mahkemesi” düzenledi. Burada bölge sakinleri belgelerini sundu ve seçmen kayıt formlarıyla ilgili kaygılarını dile getirdi. Hyderabad’da Telangana Pradesh Kongre Komitesi öncülüğündeki muhalefet partileri, gözden geçirmenin durdurulmasını ve Kumar’ın görevden alınmasını talep ederek Lok Bhavan’a doğru yürüdü.

Karnataka’daki Kongre grupları da muhalefet liderlerinin gözaltına alınmasını protesto etmek ve veri toplama işinde yer alan özel kuruluşların incelenmesini istemek amacıyla siyah bayraklı gösteriler düzenledi. Hareket ve destekçileri, meselenin partiler arasındaki rekabetle sınırlı olmadığını söylüyor: Haksız yere listelerden çıkarılan kişiler itiraz sürecini izleyemezse seçimlere katılma haklarını kaybedebilir.

Protesto faaliyetlerine ilişkin bir analizde, 2 Ekim’e kadar olan 10 gün içinde Hindistan’ın 28 eyaletinin 26’sında 278 gösteri kaydedildi. Bu tempo, önceki 18 aydaki olağan seviyenin çok üzerindeydi. Gösterilerin onda dokuzundan fazlasının barışçıl geçtiği bildirildi. Rakamlar geçici nitelikte ve protestoların nasıl kayda geçirildiğine bağlı; ancak öfkenin ülke çapındaki yaygınlığını ortaya koyuyor.

Veriler ayrıca muhalefet partilerinin, özellikle de Kongre ve ona bağlı kuruluşların geniş çaplı kampanyanın merkezinde yer aldığını gösteriyor. CJP öne çıkan örgütleyicilerden biri olsa da kayda geçen protestolardaki payı, sınav kâğıtlarının sızdırılmasına karşı Temmuz ayında yürüttüğü kampanyadakinden daha küçük görünüyor. Aynı analize göre önceki protesto dalgasının son 10 günündeki günlük temposu bunun yaklaşık iki katıydı.

Polis müdahalesi tepki çekiyor

Göstericilere yönelik muamele, anlaşmazlığın ikinci odağı hâline geldi. Muhalefet lideri Rahul Gandhi, Delhi’de bir protesto alanına ulaşmaya çalışırken kısa süreliğine gözaltına alındı. Bunun iki gün içinde üçüncü kez gözaltına alınması olduğu belirtildi. Kongre Partisi, polisin “orantısız güç” kullandığını öne sürdü. Delhi Polisi, iddiaların teşkilatı karalamak için ortaya atıldığını söyledi. BJP Sözcüsü Gaurav Bhatia ise bunları sorumsuz bir muhalefetin asılsız iddiaları olarak nitelendirdi.

Uluslararası Af Örgütü Hindistan, Delhi ve Mumbai’deki protestolar sırasında yasaklama kararlarına, gözaltılara ve internet erişimiyle toplu taşımaya yönelik kısıtlamalara ilişkin haberleri eleştirdi. Örgüt, barışçıl toplanma hakkının Hindistan Anayasası ve uluslararası insan hakları hukuku tarafından korunduğunu belirtti; yalnızca protesto etme niyetleri nedeniyle kişileri gözaltına almanın özgürlük ve toplanma haklarını ihlal edebileceğini savundu. Bunlar Uluslararası Af Örgütünün değerlendirmeleridir; yetkililerin açıklamaları ve her bir gözaltının hukuki dayanağı tüm vakalarda ortaya konmuş değildir.

Kamu düzeni gerekçesiyle Hindistan yasaları uyarınca halka açık toplantılara kısıtlama getirilebiliyor. Hak örgütleri, bu yetkilerin geniş kapsamlı veya rutin biçimde kullanılmasının barışçıl protestoları engelleyebileceğini, insanların örgütlenmesini, iletişim kurmasını ve polis müdahalesini belgelemesini zorlaştırabileceğini savunuyor. CJP’nin kitlesel gözaltı iddiaları henüz doğrulanmadı; ancak haberler, planlanan Delhi mitingi yaklaşırken gösteri özgürlüğüne ilişkin kaygıları artırdı.

Kamu güveni sınanıyor

Seçmen listeleriyle ilgili tartışma, daha geniş bir siyasi rekabetin ortasında yaşanıyor. Protestolar muhalefet partilerine ortak bir mesele sunuyor ve CJP’nin sınav kâğıtlarının sızdırılmasına karşı yürüttüğü kampanyanın ardından gençleri sokak siyasetine çekiyor. Öte yandan iddialar tartışmalı olmayı sürdürüyor; silinen kayıtlara ilişkin mevcut veriler gözden geçirmenin sistematik biçimde bir partinin lehine işlediğini göstermiyor.

Seçmenler için meselenin acil ve somut boyutu, isimlerinin listelerde yer alıp almadığı ve oy kullanabilmek için hataları zamanında düzeltebilip düzeltemeyecekleri. Seçim Komisyonu açısından zorluk, doğrulamanın adil yürütüldüğünü göstermek, kuralları anlaşılır biçimde açıklamak ve itirazlar için etkili bir yol sunmak. Mahkemenin incelemesi ve kamuoyu baskısı artarken komisyon kontrollerini sürdürdüğünü söylüyor.

Planlanan miting, kampanyanın ne kadar destek toplayabildiğini ve yetkililerin nasıl karşılık vereceğini gösteren bir başka ölçüt olacak. Tartışmanın merkezindeki mesele gösterilerin büyüklüğünden ibaret değil: Seçmenlerin, Hindistan seçimlerine kimin katılabileceğine karar veren kuruma güvenip güvenemeyeceği de söz konusu.

Reklam

Özet

  • CJP, Delhi’de planlanan miting öncesinde yetkililerin ülke genelinde 10 bin kişiyi gözaltına aldığını söylüyor; bu iddia bağımsız olarak doğrulanmadı.
  • Özel Yoğun Gözden Geçirme kapsamında seçmen listelerinden 130 milyondan fazla isim silindi ve milyonlarca kişi itiraz etti.
  • Seçim Komisyonu incelemenin mükerrer ve oy kullanma hakkı bulunmayan kayıtları sildiğini söylüyor; muhalefet partileri ise oy kullanma hakkına sahip kişilerin listelerden çıkarılabileceğini öne sürüyor ve sürecin siyasi açıdan tarafsız olduğu iddiasını reddediyor.
  • Protestolar birçok eyalete yayıldı; gözaltılar ve gösterilere yönelik kısıtlamalar hak örgütlerinin eleştirilerine yol açtı.
  • Yüksek Mahkeme, gözden geçirmeye itiraz eden dilekçeler hakkında hükümetten ve Seçim Komisyonundan yanıt istedi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir