Vietnam'ın yüksek gelir hedefi finansman, beceri ve istikrar sınavıyla karşı karşıya

13 dakikalık okuma
Vietnam'ın yüksek gelir hedefi finansman, beceri ve istikrar sınavıyla karşı karşıya

Yeni Bir Gelir Statüsü, Önünde Daha Büyük Sınavlar Var

Kişi başına düşen gayrisafi millî gelir 2024'teki 4.490 dolardan 4.970 dolara yükselince Vietnam, 1 Temmuz 2026'da Dünya Bankası'nın üst-orta gelir kategorisine girdi. Ekonomi 2025'te yüzde 8 büyüyerek Güneydoğu Asya ortalamasının neredeyse iki katına ulaştı; 2026'nın ilk çeyreğinde ise bir yıl öncesine kıyasla yüzde 7,83 büyüdü. Hanoi şimdi 2030'a kadar yıllık yüzde 10 büyüme ve 2045'e kadar yüksek gelir statüsü hedefliyor.

İçindekiler
  1. Yeni Bir Gelir Statüsü, Önünde Daha Büyük Sınavlar Var
  2. 2045 Hedefi Hızlı Büyümeden Fazlasını Gerektiriyor
  3. Reformlar Vietnam'ı Dünyaya Nasıl Açtı?
  4. İhracatı Yabancı Fabrikalar Büyütüyor, Yerli Şirketler Küçük Kalıyor
  5. Ticaret Diplomasisi Washington ve Pekin'in Baskısıyla Karşı Karşıya
  6. Altyapı Faturası Bankaların Karşılayabileceğinin Üzerinde
  7. İşgücü, Elektrik ve Yönetim Büyümeyi Sınırlıyor
  8. Tüketiciler Daha Fazla Harcıyor, Ancak Fiyat-Kalite Dengesine Bakıyor
  9. Hızlı Büyüme Tanıdık Bir İstikrar Sınavını Beraberinde Getiriyor
  10. Öne Çıkanlar

Ho Chi Minh City sokakları, ekonominin ne kadar hızlı değiştiğini gösteriyor. Cam cepheli kahve dükkânlarının, lüks otellerin ve amiral mağazaların önünden camgöbeği renkli elektrikli taksiler geçerken işçiler hâlâ plastik taburelerle döşenmiş lokantalarda birkaç dolara yemek yiyor. Motosikletler kentin bir parçası olmayı sürdürüyor; ancak yeni işletmeler ve araçlar, büyüyüp çeşitlenen bir ekonomiye işaret ediyor.

İlk çeyrekte büyümeyi sanayi, inşaat ve hizmetler sürükledi. Toplam ihracat 122,93 milyar dolara ulaştı; bunun 33,9 milyar dolarlık kısmı, bir önceki yıla göre yüzde 24,2 artışla ABD'ye gönderildi. Vietnam'ın yatırımcılar açısından çekiciliğinin bir nedeni de projelerin onaydan faaliyete ne kadar hızlı geçebildiği.

Indochina Capital'in eş CEO'su ve sanayi gayrimenkulü yatırımcısı Michael Piro, fırsatı şöyle anlattı:

Bir projeye altı ayda ruhsat alıyorsunuz, 12 ayda inşa ediyorsunuz. Çok kolay. 20 yıllık kariyerimde böylesi bir fırsat görmedim.

Finans piyasaları da bu iyimserliği yansıtıyor. VN-Index keskin biçimde yükseldi; FTSE Russell'ın Vietnam'ı Eylül 2026'da ikincil gelişen piyasa statüsüne yükseltmesi planlanıyor. Bu değişiklik, endeksleri izleyen pasif fonlardan milyarlarca dolar getirebilir. Bu fonlar her yatırımı tek tek seçmek yerine piyasa endekslerini takip ediyor. Ancak Dünya Bankası'nın gelir sınıflandırmasını yükselttiği gün MSCI, Vietnam'ı statü yükseltme izleme listesine almadı. Ulusal gelir artışı ile uluslararası yatırımcıların piyasaya erişiminin kolaylaşması farklı hızlarda ilerliyor.

Reklam

2045 Hedefi Hızlı Büyümeden Fazlasını Gerektiriyor

Vietnam'ın hedefi, kişi başına gayrisafi millî gelirin yaklaşık 4.500 dolardan 14.000 dolara çıkarak neredeyse üç katına ulaşmasını gerektiriyor. Dünya Bankası'na göre 1990'dan bu yana yalnızca 27 ekonomi bu geçişi başarabildi. Gayrisafi millî gelir, bir ülkenin sakinlerinin elde ettiği geliri; gayrisafi yurt içi hasıla ise ülke sınırları içinde gerçekleşen üretimi ölçüyor.

68 sayılı Karar, özel girişimleri hükümet stratejisinin merkezine yerleştiriyor. Özel sektörün konumunu ekonominin "önemli" unsuru olmaktan çıkarıp "en önemli itici gücü" düzeyine yükseltiyor ve girişimcileri "ekonomik cephedeki yeni savaşçılar" olarak tanımlıyor. Karar, mevcut sayının iki katına çıkarak 2030'a kadar 2 milyon özel işletmeye ulaşılmasını ve Güney Kore'nin chaebol iş grupları örnek alınarak küresel ölçekte rekabet edebilecek 20 büyük özel şirket kurulmasını öngörüyor.

Altyapı planları da bu hedeflerin ölçeğine uygun. 67 milyar dolara mal olacak bir demiryolu, Hanoi ile Ho Chi Minh City arasındaki yolculuğu 30 saatten beş saate indirecek. Aşırı kalabalık Tan Son Nhat Uluslararası Havalimanı'nın uzun süredir ertelenen yerine yenisinin yapılması da dahil olmak üzere, havalimanlarına 2030'a kadar 25 milyar dolar ayrılması planlanıyor.

Ordunun sahibi olduğu telekomünikasyon şirketi Viettel, ocak ayında Vietnam'ın ilk yarı iletken üretim tesisinin temelini attı. Şirket, 2027'ye kadar 32 nanometrelik çipler üretmeyi planlıyor. Yarı iletken üretimi, çip içeren ürünleri yalnızca monte etmekten farklı olarak çiplerin kendisini üretmek anlamına geliyor. Ho Chi Minh City ve Da Nang'da kurulması önerilen uluslararası finans merkezi, bankaların ve yatırımcıların küresel sermayeye erişebileceği ayrı bir düzenleyici bölge oluşturacak.

Nisan 2025'te aynı zamanda cumhurbaşkanı olan Genel Sekreter To Lam, Vietnam'ın en güçlü iki makamını elinde tutuyor. Kuzeydeki lojistik merkezi Vietnam SuperPort'un CEO'su Yap Kwong Weng, liderlikte sürekliliğin yatırımcılar açısından önemini şöyle anlattı:

Liderlere daha kalıcı görevler verildiği bir geçiş sürecine tanık oluyoruz; bu da politikaların oluşturulmasını ve uygulanmasını daha öngörülebilir kılıyor. Özellikle yatırımcı açısından bakıldığında, bizimki gibi bir işletme için siyasi istikrar ve politikaların tutarlı biçimde uygulanması son derece önemli.

Reformlar Vietnam'ı Dünyaya Nasıl Açtı?

Vietnam'ın bugünkü hedeflerinin ardında onlarca yıllık ekonomik değişim var. 1976'da yeniden birleşmenin ardından Komünist Parti, şirketlerin kamulaştırıldığı ve çiftliklerin kolektifleştirildiği merkezi planlı bir ekonomi kurdu. 1980'lerin ortalarına gelindiğinde hiperenflasyon ve Sovyet yardımının çökmesi, yönetimi bu modeli yeniden değerlendirmeye zorladı.

Reklam

Genel Sekreter Nguyen Van Linh, 1986'da "yenileşme" anlamına gelen Doi Moi'yi başlattı. Reformlar özel mülkiyetin, yabancı yatırımların ve borsanın önünü açtı. ABD 1994'te ticaret ambargosunu kaldırdı, Vietnam ise 2007'de Dünya Ticaret Örgütü'ne katıldı.

Mekong Capital'in kurucusu Chris Freund, ilk dönemde özel işletmelere yatırım yapmanın güçlüğünü şöyle hatırladı:

O dönemde özel sektöre yatırım yapmak pek mümkün değildi," diyor. "Ortak olduğunuz kişilerin, işletmenin uzun vadeli başarısında kişisel bir çıkarı yoktu.

Piro, 2000'lerin ortalarına gelindiğinde Dünya Ticaret Örgütü'ne üyelik yaklaşırken ortamın değiştiğini hatırladı:

DTÖ etrafında yaygın bir iyimserlik vardı," diye hatırlıyor Piro. "O zamanlar piyasa henüz emekleme dönemindeydi.

Ülkenin ekonomik açılımı ve son hedefleri birkaç önemli dönüm noktasını kapsıyor:

  • 1976: Yeniden birleşmenin ardından merkezi planlı ekonomiye geçildi.
  • 1986: Nguyen Van Linh, Doi Moi'yi başlattı.
  • 1994: ABD ticaret ambargosunu kaldırdı.
  • 2007: Vietnam, Dünya Ticaret Örgütü'ne katıldı.
  • 2025: GSYH yüzde 8 büyüdü.
  • 1 Temmuz 2026: Dünya Bankası, Vietnam'ı üst-orta gelirli ülke olarak yeniden sınıflandırdı.
  • Eylül 2026: FTSE Russell'ın Vietnam'ı ikincil gelişen piyasa statüsüne yükseltmesi planlanıyor.
  • 2030 ve 2045: Hanoi, 2030'a kadar yıllık yüzde 10 büyümeyi, 2045'e kadar ise yüksek gelir statüsünü hedefliyor.

İhracatı Yabancı Fabrikalar Büyütüyor, Yerli Şirketler Küçük Kalıyor

Vietnam, çok uluslu şirketlerin tarife riskini azaltmak veya üretimi daha dayanıklı kılmak amacıyla tedarik zincirlerinin bir bölümünü Çin dışına taşıdığı "Çin artı bir" stratejisinin en büyük kazananı oldu. Samsung, Apple, Nintendo ve diğer yabancı şirketler; dizüstü bilgisayar, televizyon, kulaklık ve oyun konsolu üreten fabrikalara milyarlarca dolar yatırım yaptı.

Vietnam ihracatının artık yaklaşık yüzde 80'i, yabancı şirketlerin ülke içindeki faaliyetlerine yaptığı yatırımlar anlamına gelen doğrudan yabancı yatırımlardan geliyor. İmalat sektörünün büyük bölümü yabancı şirketlerin mülkiyetinde ve tedarikçilerin çoğunun arkasında Çin sermayesi bulunuyor.

Ascentium'da kıdemli ASEAN yöneticisi olan Alberto Vettoretti, proje sayısı bakımından Çin anakarası, Hong Kong ve Tayvan'dan yatırımcıların önde geldiğini söyledi. Indochina Capital'in sanayi parklarında kiracıların yaklaşık yüzde 70'ini Çin anakarasından üreticiler, yüzde 20'sini ise Tayvanlılar oluşturuyor.

Reklam

Piro, yabancı imalat ile Vietnamlı işletmelerin ülke içinde servet yaratmasının büyüme hikâyesinin farklı parçaları olduğunu savundu:

Bunun büyük bölümü Vietnamlılar için servet yaratmıyor. Yabancı şirketler yabancı ticaret yapıyor; dolayısıyla sıradan Vietnamlıların refahını artıran temel motor bu değil.

Kayıtlı Vietnamlı şirketlerin yaklaşık yüzde 97'si mikro ya da küçük işletme. Orta ölçekli işletmeler nadir; bu durum "eksik orta" olarak tanımlanan bir boşluk yaratıyor. Vietnam'ın küçük ölçekli faaliyetlerin ötesine geçebilen ve büyük işletmelere tedarik sağlayabilen daha fazla yerli şirkete ihtiyacı var. Ancak bu sayede ürün montajından daha yüksek katma değerli ürünler yaratmaya geçebilir.

Bu nedenle 68 sayılı Karar'ın daha fazla özel işletme kurulmasına yönelik hamlesi, ihracat rakamlarının arkasındaki bir zayıflığı ele alıyor. Zorluk, yabancı üreticileri çekmeye devam ederken gelir, beceri ve ticari faaliyetin daha büyük bölümünü Vietnam'da tutabilecek şirketler kurmak.

Ticaret Diplomasisi Washington ve Pekin'in Baskısıyla Karşı Karşıya

Vietnam'ın uluslararası ilişkiler yaklaşımı, eski Genel Sekreter Nguyen Phu Trong'un ortaya attığı "bambu diplomasisi" olarak adlandırılıyor. Güçlü kökler, sağlam bir gövde ve esnek dallar; Hanoi'nin Washington, Pekin ve Moskova'yla aynı anda sıcak ilişkiler sürdürme çabasını anlatıyor.

Mart 2026'da dönemin Başbakanı Pham Minh Chinh, nükleer enerji santralleri ve demiryolları için destek aramak üzere Moskova'ya gitti. Bir ay sonra To Lam, cumhurbaşkanı olduktan sonraki ilk yurt dışı ziyareti için Çin'e gitti ve demiryolu ile uçak anlaşmalarıyla döndü.

ABD, Vietnam'ın en önemli müşterisi olmaya devam ediyor ve her yıl 190 milyar dolardan fazla Vietnam malı satın alıyor. Washington, Ekim 2025'te Vietnam mallarına yüzde 20 tarife uygulamayı kabul etti. Bu oran, Nisan 2025'te "Kurtuluş Günü"nde tehdit edilen yüzde 46'lık oranın altında ve diğer ASEAN ekonomilerine uygulanan tarifelere yakın.

Anlaşma, Çin'den aktarıldığı değerlendirilen mallara yüzde 40 tarife de içeriyor. Aktarma, malların varış noktasına ulaşmadan önce başka bir ülke üzerinden geçirilmesi anlamına geliyor. Bu hüküm, Çin bileşenleri kullanılarak Vietnam'da monte edilen ürünleri etkileyebilir.

ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi, Vietnam hakkında sanayi sektöründeki aşırı kapasite ve fikrî mülkiyet korumasının zayıflığı iddialarıyla 301. Bölüm soruşturmaları da başlattı. Aşırı kapasite, piyasanın kaldırabileceğinden fazla üretim yapılması; fikrî mülkiyetin korunması ise buluşlar, markalar ve diğer yaratımlar üzerindeki haklarla ilgili.

Reklam

Ascentium yöneticisi Vettoretti, Vietnam'ın denge politikasına yönelik baskıyı şöyle anlattı:

Nasıl bakarsanız bakın, Vietnam pek çok şeyi doğru yaptı," diyor Alberto Vettoretti. "Jeopolitik gerilim yükseldiğinde tüm tarafları memnun etmeyi sürdürüp sürdüremeyeceği asıl soru.

ABD ve Çin ekonomilerinin daha fazla ayrışması bu dengeyi kurmayı zorlaştıracak. Vietnam, büyük bir alıcı olarak ABD'ye bağımlıyken Çin yatırımları ve bileşenleri de imalat faaliyetlerinin büyük bölümünü destekliyor.

Altyapı Faturası Bankaların Karşılayabileceğinin Üzerinde

Bağımsız analistlerin çoğu, Vietnam'ın 2030'a kadar altyapıya 160 milyar dolar yatırım yapması gerektiğini tahmin ediyor. Ülkenin en büyük özel bankalarından Techcombank'ın CEO'su Jens Lottner, toplam 1,1 trilyon dolarlık yatırım ihtiyacına ek olarak finansman açığının 200 milyar dolara ulaştığını belirtiyor. Altyapı ihtiyaçları, toplam yatırım ve henüz finansman bulunması gereken tutar, finansman sorununun farklı yönlerini ifade ediyor.

Lottner, yerli bankaların gereken paranın tamamını sağlayamayacağını söyledi:

Tüm bu altyapı yatırımlarının yerel bankacılık sistemi tarafından finanse edilmesi mümkün değil," diyor Lottner. "Vietnam'ın mevduat yaratma kapasitesi yeterince büyük değil.

Mevduat, bankaların kredi vermek için kullandığı tasarrufları ifade ediyor. Vietnam'ın yabancı sermayeye de ihtiyacı olacak; ancak kurumsal yatırımcılar sermaye kontrolleri, yatırımlardan çıkış yollarının sınırlı olması ve gelişimini sürdüren finansal altyapı nedeniyle temkinli davranıyor.

MSCI, Vietnam'ı gelişen piyasa yerine sınır piyasası olarak sınıflandırmayı sürdürüyor. Haziran 2026 değerlendirmesinde yabancı mülkiyet kısıtları, yurt dışındaki yatırımcıların eşit haklara sahip olmaması, döviz kuralları, takas ve mutabakat süreçleri, açıklamalar, menkul kıymet ödünç verme ve açığa satışla ilgili çözüme kavuşmamış sorunlar tespit edildi. Takas ve mutabakat, bir işlemi tamamlayıp para ve menkul kıymetleri aktaran süreçlerdir. Açığa satış ise ödünç alınan menkul kıymetlerin daha düşük fiyattan geri alınacağı beklentisiyle satılmasıdır.

VN-Index son 12 ayda yüzde 35'ten fazla değer kazandı; ancak yükselişi, Vingroup'la bağlantılı şirketler de dahil olmak üzere az sayıda büyük şirket sürükledi. Vingroup'la ilişkili dört hisse senedi olmasaydı endeks, 2025 sonundaki seviyesinin altında kalacaktı.

Ho Chi Minh City ve Da Nang'da kurulması önerilen finans merkezinin bazı yatırım kısıtlarını gidermesi amaçlanıyor. Proje henüz erken aşamada ve yöneticilerin çok azı nasıl işleyeceğini tam olarak biliyor. Piro, yatırımcıların temel kaygısını şöyle dile getirdi:

Vietnam'a para sokmak zor değil," diyor Piro. "Zor olan, parayı dışarı çıkarmak.

Reklam

Hükümetin 2026-2030 planı, kamu yatırımlarının önceki beş yıla kıyasla neredeyse üç katına çıkarılmasını öngörüyor. Projelerde hükümet ile işletmelerin sorumluluğu paylaştığı kamu-özel sektör ortaklıklarının güçlendirilmesiyle ek kaynak sağlanması hedefleniyor.

Dünya Bankası, yalnızca kamu kaynaklarının yeterli olmayacağı uyarısında bulunuyor. Kurum, odağın tahsis edilen parayı daha hızlı harcamaktan çıkarılıp daha büyük etki yaratacak projelere yöneltilmesini; daha iyi seçim, güçlü hazırlık ve verimli ihale süreçleriyle desteklenmesini istiyor.

İşgücü, Elektrik ve Yönetim Büyümeyi Sınırlıyor

Vietnam'ın inşaat ve imalat patlaması şimdiden işgücü açığı yaratıyor ve ücretleri yükseltiyor. Hazır giyim gibi katma değeri daha düşük imalat faaliyetlerinin bir bölümü Kamboçya ve Bangladeş gibi daha ucuz yerlere taşınıyor. Samsung yakınlarında tesis arayan elektronik tedarikçileri, ücretleri karşılamakta veya yeterli sayıda işçi bulmakta zaman zaman zorlanıyor.

Vietnam 2015'te yaşlanan toplum hâline geldi. Birleşmiş Milletler projeksiyonlarına göre 2050'de nüfusun dörtte birinden fazlası 60 yaşın üzerinde olacak; bu oran bugün Almanya veya Hong Kong'dakine benzer. Ülkenin, işgücü küçülmeden önce refahını artırmak için sınırlı bir zamanı var.

Techcombank CEO'su Lottner aciliyetin altını şöyle çizdi:

"Zaman gerçekten de en kıt kaynağımız," diyor Lottner.

Nüfus yaşlandıkça hızlı büyümeyi sürdürmek zorlaşıyor. Vietnam'ın hedefleri hem çalışan kişi sayısına hem de her çalışanın ne kadar üretebildiğine bağlı.

Elektrik de bir başka kısıt. Özellikle kuzeyde şebekede dönüşümlü kesintiler yaşanıyor. Orta Doğu'da çatışmaların başlamasının ardından yurt içi yakıt fiyatları yükseldi, enflasyon yüzde 5,8'e ulaşarak merkez bankasının belirlediği üst sınırı aştı. Enflasyonu kontrol altına almak için faizlerin yükseltilmesi ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.

Elektriğin büyük bölümü hâlâ fosil yakıtlardan sağlanıyor ve yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşmak yıllar alacak. Çip üreticilerinin, veri merkezi işletmecilerinin ve daha yüksek katma değerli ürünler üreten imalatçıların rekabetçi fiyatlarla ve kesintisiz elektriğe ihtiyacı var.

Mekong Capital'in kurucusu Freund, yönetim becerisini işletmelerin başlıca sorunu olarak tanımladı:

Gerçekten çok iyi yönetim yeteneğine sahip kişi sıkıntısı hâlâ var," diyor. "İyi şirketler insanları çekip elde tutabiliyor. Ortalama bir şirket içinse bu ciddi bir mücadele.

Vietnam fabrikaları verimlilikte çoğu zaman Çinli veya Koreli rakiplerinin gerisinde kalıyor. Vettoretti eğitim sorununu şöyle anlattı:

Müşterilere Vietnam fabrikalarında, Çin veya Kore fabrikalarına kıyasla ne düzeyde verimlilik elde edebildiklerini sorduğumuzda, bazı istisnalar dışında Vietnam hâlâ geride kalıyor," diyor Vettoretti. "Öyleyse soru şu: Verimliliği nasıl artırabilirsiniz? Bu düzeye ulaşmak için gereken eğitimi nasıl sağlayabilirsiniz?

Reklam

Tüketiciler Daha Fazla Harcıyor, Ancak Fiyat-Kalite Dengesine Bakıyor

Vietnam'da orta sınıfın 2023'teki yüzde 13'lük oranından yükselerek 2026'da nüfusun yüzde 26'sına ulaşacağı öngörülüyor. Harcanabilir geliri artan 25 milyondan fazla tüketici daha orta sınıfa katılacak. Öngörülen nüfus payı, 2023 seviyesinin iki katı.

Perakende satışlar Ocak-Nisan 2026 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 12,1 arttı. Kentlerde gelirler kırsal kesimden daha hızlı yükseliyor; tüketiciler eğitim, sağlık ve konut için yüksek harcama yapıyor. Seyahat ve üst segment markalar da daha fazla harcama çekiyor.

Enflasyon, hane halkı borcu ve dünya ekonomisine ilişkin belirsizlik, tüketicileri temkinli davranmaya itiyor. Alışveriş yapanlar gereksiz gördükleri alımları kısıyor, daha fazla tasarruf ediyor ve internette uygun fiyat arıyor. NielsenIQ verilerine göre yüzde 72'si çevrim içi alışverişi tercih ederken yüzde 26'sı gereksiz harcamalarını azaltıyor.

Tüketici araştırmaları analisti Melissa Cyrill, değişen beklentileri şöyle anlattı:

Vietnam'ın 2050'ye kadar gelişmiş ekonomi olma hedefi, tüketici pazarını yeniden şekillendiriyor. Hızla büyüyen orta sınıf, harcama önceliklerini ve beklentileri yeniden tanımlıyor; değişen ihtiyaçlara uygun yüksek kaliteli ürün ve hizmetler sunan şirketler için büyük fırsatlar yaratıyor.

Çevrim içi ticaret perakendeyi yeniden şekillendirirken hanelere daha düşük fiyatları aramak için de daha fazla yol sunuyor. Vietnam'ın önündeki zorluk, ekonomiyi istikrarsızlaştırabilecek krediyle finanse edilen harcamalara bağımlı kalmadan artan tüketici güvenini kalıcı iç talebe dönüştürmek.

Hızlı Büyüme Tanıdık Bir İstikrar Sınavını Beraberinde Getiriyor

Bağımsız tahminler Hanoi'nin hedeflerinin altında kalıyor. Dünya Bankası 2026'da yüzde 6,8 büyüme beklerken OECD yüzde 6,2, HSBC ise yüzde 6,5 öngörüyor. Asya Kalkınma Bankası, Uluslararası Para Fonu ve ASEAN+3 Makroekonomik Araştırma Ofisi daha iyimser; bu kurumların tahminleri yüzde 7 civarında.

Dragon Capital gibi yerli kurumlar yüzde 10 büyüme öngörüyor. Daha iyimser modeller bile kredi büyümesinin yüzde 16-20, bütçe açığının GSYH'nin yüzde 4-5'i düzeyinde olmasını ve ihracatın her yıl yüzde 12'den fazla artmasını gerektiriyor. Bütçe açığı, hükümet harcamalarının gelirlerini aşması durumunda ortaya çıkıyor.

Hızlı kredi genişlemesi, harcamalar ve yatırımlar ekonominin aşırı ısınmasına, varlık fiyatlarının yükselmesine ve borçluların geri ödeyemeyeceği kredilerin oluşmasına da yol açabilir. 2007-2010 arasında banka kredileri yılda yüzde 30'dan fazla, 2007'de ise yüzde 50'nin üzerinde arttı. Enflasyon 2008 ve 2011'de yüzde 18'i aştı; bankalar büyük miktarda sorunlu kredi biriktirdi.

Reklam

Vietnam Devlet Bankası, hükümet daha hızlı büyüme için baskı yaparken bu deneyimin tekrarlanmasını önlemeye çalışıyor ve 2026 kredi büyümesi hedefini 2025'teki yüzde 19'dan yüzde 15'e indiriyor.

Dünya Bankası'nın Vietnam, Kamboçya ve Laos bölümünden sorumlu direktörü Mariam J. Sherman, bir sonraki aşamanın büyümenin niteliğine bağlı olduğunu söyledi:

Vietnam'ın üst-orta gelir statüsüne ulaşmasına yardımcı olan etkenler önemini korusa da gelecekte büyümenin sürdürülebilmesi giderek daha fazla verimliliğe, yeniliğe, daha güçlü yerli işletmelere ve ekonomi genelinde daha fazla değer yaratma kapasitesine bağlı olacak.

Sherman, yabancı yatırımlı şirketlerle yerli şirketler arasındaki büyüyen uçuruma, bankaların hâkimiyetindeki finans sektörüne ve kamu bütçelerini aşan altyapı ihtiyaçlarına dikkat çekiyor. 2045 vizyonunun mümkün olduğunu, ancak hükümetin her kademesinde eşgüdümlü reformlar ve uyum sağlama iradesinin sürekliliğini gerektirdiğini savunuyor.

Vietnam'ın yeni gelir kategorisi ilerlemeye işaret ediyor. Sıradaki görev, ihracat başarısını daha güçlü yerli işletmelerle buluşturmak, aşırı borçlanmaya başvurmadan altyapı yatırımlarını finanse etmek ve nüfusun yaşlanması hızlı büyümeyi zorlaştırmadan önce beceri ve verimliliği artırmak.

Öne Çıkanlar

  • Vietnam 2025'te yüzde 8, 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 7,83 büyüdü. Dünya Bankası 1 Temmuz 2026'da ülkeye üst-orta gelir statüsü verdi.
  • Hanoi, 2030'a kadar yıllık yüzde 10 büyümeyi ve 2045'e kadar yüksek gelir statüsünü hedefliyor. 68 sayılı Karar, özel girişimleri stratejinin merkezine yerleştiriyor.
  • İhracatın yaklaşık yüzde 80'i yabancı yatırımdan geliyor; kayıtlı yerli şirketlerin yaklaşık yüzde 97'si mikro veya küçük işletmelerden oluşuyor.
  • ABD'nin yüzde 20 tarifesi, yüzde 40 aktarma tarifesi ve 301. Bölüm soruşturmaları üreticiler için belirsizlik yaratıyor.
  • Altyapı yatırım ihtiyacı ve finansman açığı yüz milyarlarca dolara ulaşıyor; bu tutarlar yerli bankaların tek başına karşılayabileceğinin üzerinde.
  • FTSE Russell'ın piyasa statüsü yükseltmesinin Eylül 2026'da gerçekleşmesi planlanıyor; MSCI ise Vietnam'ı sınır piyasası olarak sınıflandırmayı sürdürüyor.
  • İşgücü açığı, nüfusun yaşlanması, elektrik kısıtları ve yönetim alanındaki yetenek eksikliği büyümenin devamını tehdit ediyor.
  • Tüketici harcamaları artıyor; ancak enflasyon ve borç, tüketicileri daha temkinli davranmaya yöneltiyor.
  • Bağımsız kurumların 2026 büyüme tahminleri yüzde 6,2 ile yüzde 7 civarında değişiyor ve hükümetin hedefinin altında kalıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir