Japonya'da iş vizesi başvuruları yüzde 96 düştü, küçük işletmeler risk altında

12 dakikalık okuma
Japonya'da iş vizesi başvuruları yüzde 96 düştü, küçük işletmeler risk altında

Kârlı Bir Restoran Son Kez Hizmet Verecek

Chan Ka Yee pandemi dönemini atlattı, restoran çalışanlarının maaşlarını ödemeyi sürdürdü ve Ağustos 2020'de Tokyo'daki Nerima İstasyonu yakınlarında açtığı işletme ilk kez kısa süre önce kâr etti. Ancak 47 yaşındaki Chan, Japonya'nın iş yöneticisi ikamet iznine ilişkin güncellenen kuralları 30 milyon yen sermaye şartı getirdiği için San Mai San Nerima'yı 20 Mayıs 2026'daki son hizmetinin ardından kapatmayı planlıyor.

İçindekiler
  1. Kârlı Bir Restoran Son Kez Hizmet Verecek
  2. Chan'ın Kararının Ardındaki Yıllar
  3. İş Yöneticisi Kurallarında Neler Değişti?
  4. Yetkililer Kuralların Kötüye Kullanımını Neden Hedef Aldı?
  5. Yeni Şirketlerin Çok Azının Karşılayabildiği Sermaye Şartı
  6. Little India'daki Restoranlar Günlük Yaşamı Destekliyor
  7. Hukuk Uzmanları Mali Şartı Sorguluyor
  8. İşe Alım Şartları İş Gücü Sıkıntısıyla Karşı Karşıya
  9. Geçiş Dönemi Mevcut İşletme Sahiplerine Ne Sağlıyor?
  10. Diğer Ülkelerde Farklı Yollar Var
  11. Öne Çıkanlar

Göçmenlik Hizmetleri Ajansı, Ekim 2025'te asgari sermaye şartını 5 milyon yenden 30 milyon yene çıkararak altı kat artırdı. Chan, yıllar süren planlamasının ve birikimlerinin ardından restoranını kurmak için 9 milyon yen yatırdı. Yeni şart, bu ilk yatırımın üç katından fazla ve Chan, ulaşamayacağını söylediği bir mali hedefle karşı karşıya.

Chan'ın kararı, iş yöneticisi statüsüne yönelik yeni başvuruların yaklaşık yüzde 96 düşmesiyle aynı döneme denk geliyor. Adalet Bakanlığı verilerine göre, değişiklikten önceki beş ayda ayda ortalama yaklaşık 1.700 başvuru yapılırken sonraki beş ayda bu sayı ayda yaklaşık 70'e geriledi.

Japonya, boş ofisler ve gerçek bir ticari faaliyeti olmayan şirketler üzerinden kuralların kötüye kullanılmasını önlemek için kısıtlamaları getirdi. Ancak mevcut işletme sahipleri, şartların müşterilere hizmet veren, çalışanlarına maaş ödeyen ve göçmenlerin yaşadığı mahalleleri destekleyen gerçek işletmeleri de tehdit ettiğini söylüyor. Endişeleri yalnızca maddi konularla sınırlı değil: kötüleşen iş ortamı ve çalışan sıkıntısı sürerken yeni personel, dil ve mesleki yeterlilik şartları da yürürlüğe girdi.

Mevcut statü sahipleri için geçiş dönemi kapsamındaki yenileme düzenlemeleri Ekim 2028'e kadar sürecek. Buna rağmen Chan, yenileme başvurusu reddedilme riskiyle karşılaşmak yerine ikamet izni hâlâ geçerliyken işlerini tasfiye etmeye karar verdi. Yaşadıkları, geçiş dönemi sona ermeden çok önce bile gelecekteki bir başvuruya ilişkin belirsizliğin işletmeleri nasıl etkileyebildiğini gösteriyor.

Reklam

Chan'ın Kararının Ardındaki Yıllar

Chan, Tokyo'da kendi restoranını açacak kadar para biriktirmeden önce Hong Kong'da yıllarca Japon dizileri izledi. Hong Kong usulü congee sunan San Mai San Nerima, Seibu Ikebukuro Hattı yakınlarındaki küçük yemek salonunda sadık bir müşteri kitlesi edindi.

Maliyetleri kontrol altında tutmak için Chan uzun saatler boyunca hem tezgahta hem mutfakta çalıştı. Pandemi boyunca işletmesini ayakta tuttu ve en zor aylarda da çalışanlarına maaş ödemeyi sürdürdü. Yıllarca süren çabanın ardından kısa süre önce kâra geçmesi önemli bir dönüm noktası oldu.

Ekimdeki değişiklikler planlarını altüst etti. Chan kolayca vazgeçmek istemediğini, ancak bu şartı aşmanın hiçbir yolu olmayan bir duvar gibi gördüğünü söyledi. Hükümetin iş yöneticisi statüsünün kötüye kullanılmasını önleme isteğini anladığını, ancak işletmenin gerçek performansının da sermayesi kadar önemli olması gerektiğine inandığını belirtti.

Chan Hong Kong'a dönmeyi planlıyor. Gelecekte hâlâ fırsatlar olduğuna inanıyor ve sonraki adımlarına hazırlanmak istiyor. Restoranının planlanan kapanışı, daha sıkı göç kontrolleriyle dünyanın en pahalı şehirlerinden birindeki küçük ve kârlı bir işletmenin günlük mali koşulları arasındaki gerilimi gözler önüne seriyor.

İş Yöneticisi Kurallarında Neler Değişti?

Yaygın olarak iş yöneticisi vizesi diye bilinen iş yöneticisi ikamet statüsü, yabancı uyrukluların Japonya'da şirket kurup işletmesine olanak tanıyor. Önceki 5 milyon yenlik sermaye şartı, küçük girişimciler ve aile işletmeleri için bu yolu erişilebilir kılıyordu.

Göçmenlik Hizmetleri Ajansı asgari sermaye şartını 30 milyon yene yükseltti ve başka koşullar da ekledi. Başvuru sahipleri, Japon vatandaşı ya da kalıcı ikamet sahibi olan en az bir tam zamanlı çalışan istihdam etmek zorunda. Japonca yeterliliği ile iş deneyimi veya eğitim geçmişine ilişkin şartlar da geçerli.

Hükümet, değişikliklerin iş ve yenilik yaratabilecek nitelikli profesyonelleri ülkeye kabul etmeyi amaçlayan programın ilk hedefine dönüş anlamına geldiğini söylüyor. Mütevazı restoran ve dükkân sahipleri içinse şartlar artık hem çok daha fazla sermaye bulmayı hem de kriterleri karşılayan bir çalışanı işe almayı gerektiriyor.

Önemli tarihler, politikanın nasıl geliştiğini ve mevcut işletme sahiplerini bir sonraki aşamanın ne zaman beklediğini gösteriyor:

  • Ağustos 2020: Chan, San Mai San Nerima'yı Tokyo'da açtı.
  • Eylül 2023-Aralık 2024: Tokyo Bölgesel Göçmenlik Hizmetleri Bürosu, kuralların kötüye kullanıldığı şüphesi taşıyan 300 vakayı soruşturdu.
  • Haziran 2025: Yaklaşık 45.000 kişi iş yöneticisi ikamet statüsüne sahipti.
  • Ekim 2025: Sermaye, personel ve diğer şartları güncelleyen kurallar yürürlüğe girdi.
  • 20 Mayıs 2026: Chan restoranında son kez hizmet vermeyi planlıyor.
  • Ekim 2028: Mevcut statü sahipleri için geçiş dönemi kapsamındaki yenileme süresi sona eriyor.
Reklam

Yetkililer Kuralların Kötüye Kullanımını Neden Hedef Aldı?

Haziran 2025 itibarıyla yaklaşık 45.000 kişi iş yöneticisi statüsüne sahipti; bu sayı on yıl öncekinin yaklaşık 2,7 katıydı. Bunların yaklaşık yarısı, programı ikamet izni almanın kolay bir yolu olarak tanıtan sosyal medya reklamlarının ilgisini çeken Çin vatandaşlarıydı.

Hükümet yetkilileri, bu statünün gerçek girişimcilik yolu olarak değil, göçmenlik için arka kapı olarak kullanıldığı kaygısını taşıyordu. Tokyo Bölgesel Göçmenlik Hizmetleri Bürosu, Eylül 2023 ile Aralık 2024 arasında şüpheli 300 vakayı soruşturdu ve bunların yaklaşık yüzde 90'ında usulsüzlük tespit etti.

Göçmenlik görevlileri boş ofisler ve paravan şirketlerle karşılaştı. Bunlar, kâğıt üzerinde var olan ancak gerçek bir ticari faaliyeti bulunmayan şirketlerdi. Bazı başvuru sahipleri konut dairelerini iş adresi olarak kaydettirmişti. Denetim için gelen görevliler hiçbir çalışan bulamazken komşular da şirketleri hiç duymadıklarını söylüyordu.

Göçmenlik Hizmetleri Ajansı standartları sıkılaştırmadan önce bir uzmanlar paneli oluşturdu. Kurumun yanıtında, personel ve diğer yeterlilik şartlarının yanı sıra çok daha yüksek bir sermaye şartı da kabul kurallarının merkezine yerleşti.

Yabancı uyruklularla ilgili politikalardan sorumlu Ekonomik Güvenlik Bakanı Kimi Onoda, başvurulardaki sert düşüşün programın göç amacıyla kötüye kullanıldığı yönündeki endişeleri gidermeye yardımcı olduğunu söyledi. Onoda gazetecilere, sistemin artık ilk amacı doğrultusunda işlediğini belirtti.

Yeni Şirketlerin Çok Azının Karşılayabildiği Sermaye Şartı

Adalet Bakanlığı verilerine göre, yeni kuralların yürürlüğe girmesinden önceki ve sonraki beşer ay karşılaştırıldığında aylık başvurular yaklaşık 1.630 azalarak yaklaşık 1.700'den 70'e düştü. Bu düşüş, sıradan işletmelerin yeni asgari sermaye şartını karşılayıp karşılayamayacağına ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi.

Tokyo Shoko Research, 2024'te Japonya'da kurulan yaklaşık 143.000 şirketin yalnızca yüzde 1'inin en az 30 milyon yen sermayeye sahip olduğunu tespit etti. Şirketlerin yaklaşık yüzde 95'i 10 milyon yenden az sermayeyle kuruldu. Dolayısıyla güncellenen göçmenlik şartı, bu şirketlerin büyük çoğunluğunun başlangıç sermayesinden daha yüksek.

Reklam

Tokyo Shoko Research'ten bir araştırmacı, 30 milyon yenin birçok işletme sahibi için çok yüksek bir engel olduğunu söyledi ve kötüleşen iş ortamı nedeniyle etkisinin önemli olmasının beklendiğini belirtti.

Sermaye ve satışlar bir işletmenin farklı yönlerini anlatır. Satış, müşterilerin mal veya hizmet karşılığında ödediği paradır; işletme sahibi bu parayla giderlerini karşılar. Bir restoranın yıllık satışları yüksek olabilir, ancak çok daha yüksek bir sermaye şartını karşılamak için gereken parayı biriktirmekte yine de zorlanabilir. Yenileme süreciyle karşı karşıya olan işletme sahiplerinin anlattığı sorunların merkezinde bu var.

Tokyo Shoko Research, mart sonu ile nisan başı arasında 299 yabancı işletmecili şirketin katıldığı bir anket yaptı. Şirketlerin yüzde 45'i daha sıkı ikamet şartlarının faaliyetlerini etkilemesini beklerken yüzde 5'i kapanmayı değerlendirmeye başlamıştı.

Etkilenmesini bekleyen şirketlerin yüzde 27'si sermayeyi artırmaya çalışacağını söyledi. Yüzde 12'si birleşme veya satış seçeneklerini araştırırken yüzde 6'sı yönetim kontrolünü devretmeyi değerlendiriyordu. Katılımcıların en büyük bölümünü restoranlar ve yiyecek içecek işletmeleri oluşturdu; bu da sektörün özellikle büyük bir değişim riskiyle karşı karşıya olduğunu gösterdi.

Little India'daki Restoranlar Günlük Yaşamı Destekliyor

Tokyo'nun Edogawa ilçesinde yaklaşık 8.400 Hintli yaşıyor. Yarısından fazlası, Little India olarak bilinen ve Hint restoranlarının mahalle sokaklarını doldurduğu Nishi Kasai metro istasyonu çevresinde oturuyor.

Bu restoranlar Japon müşterilere hizmet verirken katı beslenme kurallarına göre hazırlanan vejetaryen yemeklere yönelik dini ve kültürel bir ihtiyacı da karşılıyor. Bölge sakinleri ve topluluk liderleri, yüksek sermaye şartının bu işletmelerin çoğunu açık tutmayı imkânsız hâle getireceğinden endişeli.

Eşi yakınlardaki bir restoranı işleten 53 yaşındaki Hintli bir erkek, eşinin işletmeyi üç yıl önce 5 milyon yen sermayeyle kurduğunu söyledi. İşletmenin yıllık satışları şimdi yaklaşık 40 milyon yene ulaşıyor. Ancak düzenli kazançlara rağmen, kolayca kullanılabilen fonlar anlamına gelen 30 milyon yenlik nakit sermayeyi biriktirmek erişilemez görünüyor.

Hindistan'dan yiyecek temin edemeyen yabancıların Japonya'da çalışmaya gelmeyi bırakacağı uyarısında bulundu. Yabancı işçiler ortadan kaybolursa, bunun yaratacağı zorluklarla Japonların karşılaşacağını söyledi.

Reklam

Ticaret işletmesi sahibi ve Edogawa Hindistan Derneği Başkanı 73 yaşındaki Jagmohan S. Chandrani, 1978'den beri Nishi Kasai'de yaşıyor. Ekimden bu yana Hintli ve Nepalli işletme sahiplerinin endişelerini dinledi. Birçok Hintlinin dini şartları karşılayan vejetaryen yemekler için mahalle restoranlarına bel bağladığını belirten Chandrani, bu işletmelerin kaybının günlük yaşamı sürdürülemez hâle getirebileceği uyarısında bulundu.

Birçok Hintli artık Japonya'da yaşamaya devam edemeyecek. Birlikte kurduğumuz topluluk yok olabilir.

Chandrani ve diğer topluluk liderleri, yakınlardaki etnik restoranların çoğunun benzer mali koşullarla karşı karşıya olduğunu ve sahipleri ikamet statülerini yenileyemezse kapanmalarının muhtemel olduğunu düşünüyor.

Hukuk Uzmanları Mali Şartı Sorguluyor

Yabancı restoran işletmecilerine ve ihracatçılara destek veren Tokyo'daki ofisinin sahibi, idari işlemler alanında yetkili hukuk uzmanı Kazuhiko Yamada, muhtemel başvuru sahiplerinden artık danışmanlık talebi gelmediğini söyledi. Ofisine daha önce her ay iki ila üç yeni iş yöneticisi başvurusu danışmanlığı için başvuru yapılırken değişiklikten bu yana hiç başvuru gelmedi.

Yamada, sermaye şartının Japon vatandaşları için bile zor olduğunu ve kârlı işletmelerin, ülkelerine dönmeyi seçen sahiplerini şimdiden kaybettiğini söyledi.

30 milyon yen şartını karşılamak son derece zor. Japonlar arasında bile bu kadar sermaye yatırabilecek kişi sayısı fazla değil. Kârlı olan ve iyi işleyen bazı işletmeler şimdiden vazgeçip ülkelerine döndü.

Yamada, 30 milyon yen bulabilen girişimcilerin bunun yerine ABD'yi veya Avrupa ülkelerini seçeceğini öngördü. Maliyetlerin oralarda daha yüksek olduğunu, ancak bu ülkelerin daha fazla kâr ve İngilizceye erişim olanağı sunduğunu söyledi.

Göç politikaları konusunda uzmanlaşan Meijo Üniversitesi anayasa hukuku profesörü Atsushi Kondo, yüksek sermaye şartının hedef alınan kötüye kullanımı önleyip önleyemeyeceğini sorguladı. Paravan şirket kuran kişilerin çoğu zaman önemli miktarda paraya sahip olduğunu, buna karşılık meşru küçük işletmecilerin böyle bir mali güvenceden yoksun olabileceğini savundu.

Kondo, dolandırıcılığı eleyen ancak gerçek işletme sahiplerinin kalmasına ve yeni girişimcilerin ülkeye gelmesine imkân veren kurallar çağrısında bulundu.

Paravan şirket kuranların çoğu zaman çok parası oluyor. Bu nedenle şart 30 milyon yene çıkarılsa bile etrafından dolaşmayı başarabilirler. Vize şartlarındaki değişiklikler dürüst ve çalışkan kişileri sistemin dışına itecek. Gerçek işletme sahiplerinin işlerini sürdürmesine ve yeni kişilerin sektöre girmesine olanak tanıyacak şekilde sistem yeniden düzenlenmeli.

Reklam

Kondo, göç politikasının insanları yalnızca ülkeden çıkarmaya çalışmak yerine Japon toplumuna katkıda bulunanları kabul etmeye odaklanması gerektiğini söyledi. Endişesi, kuralların bir işletmeyi nasıl değerlendirdiğiyle ilgili: İşletme sahibinin sağlayabildiği para, faaliyet hâlindeki bir restoranın veya dükkânın değerinden daha fazla önem taşıyabilir.

Osaka Uluslararası Hukuk Bürosu'ndan avukat Lee Hwisa, bazı yabancı işletme sahiplerinin işlerini bırakıp ülkelerine döndüğünü söyledi. Diğerleri ise acilen farklı bir ikamet statüsüne geçmeye çalışıyor.

Uluslararası iş gücü hareketliliği konusunda uzmanlaşan Suzuka Üniversitesi profesörü Namiko Matsushita, Japonya'da iş kurmayı uman genç yabancıların başka ülkeleri seçebileceğini söyledi. Japonya'nın nasıl bir topluma dönüşmek istediği konusunda, duyguların veya kaygıların yön verdiği kararlar yerine dikkatli bir tartışma yürütülmesi çağrısında bulundu.

İşe Alım Şartları İş Gücü Sıkıntısıyla Karşı Karşıya

Japonya'nın azalan nüfusu ve kronik iş gücü açığı, politika değişikliğinin arka planını oluşturuyor. Yabancı işçilerin sayısı 2025'te 2,5 milyonu aştı. Yaşlı bakımı, ulaşım ve konaklama sektörleri bu iş gücüne büyük ölçüde bel bağlıyor.

Huzurevi işletmecileri yabancı çalışanların vazgeçilmez olduğunu belirtti ve onlar olmadan bakım sektörünün çökme tehlikesiyle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu. Restoran sektörü de Restoranlar İçin Nitelikli Uzman İşçi programı 50.000 kişilik sınırına ulaşınca yeni başvuruların askıya alınmasının ardından baskı altında.

Tokyo'da Japon el sanatları satan Çinli dükkân sahibi Ma Xiaoqing, derinleşen iş gücü açığı nedeniyle Japonya'dan tam zamanlı çalışacak birini bulmanın neredeyse imkânsız olduğunu söyledi. Tam zamanlı personel almanın maaş giderlerini yaklaşık iki katına çıkaracağını tahmin ediyor.

Ma'nın uluslararası ihracatı da kapsayan yıllık satışları yaklaşık 15 milyon yen. Zorunlu çalışanın getireceği ek maliyet, işletmesini sürdürme olanağını tehdit ediyor. Bu durum, sermaye şartının mali baskının yalnızca bir parçası olduğunu gösteriyor.

Etnik restoranlar, yeni gelenlerin uyum sağlamasına yardımcı olan tanıdık yemekler, dil desteği ve sosyal ağlar da sunuyor. Bu işletmeler ortadan kalkarsa onlara bel bağlayan kişiler de ülkeyi terk edebilir. Bunun sonucunda diğer sektörlerdeki Japon işverenlerin yurt dışından işçi bulması zorlaşabilir; böylece mahalle restoranlarının geleceği, yemek salonlarının çok ötesindeki iş gücü ihtiyacına bağlanıyor.

Reklam

Geçiş Dönemi Mevcut İşletme Sahiplerine Ne Sağlıyor?

Mevcut iş yöneticisi ikamet statüsü sahipleri için geçiş dönemi Ekim 2028'e kadar sürüyor. Bu dönemde yenileme değerlendirmelerinde işletmenin koşulları, vergi ödeme kayıtları ve operasyonel istikrar dikkate alınabilir.

Ekim 2028'den sonra yenileme kararlarında sermaye şartının belirleyici olması bekleniyor. Eşik değerin altında kalan şirketler daha yakından incelenebilir ve ek belge sunmaları istenebilir. Geçiş dönemi geçici bir rahatlama sağlarken işletme sahiplerinden sermayelerini 30 milyon yene çıkarmaları bekleniyor.

Chan'ın ayrılma planı, bu belirsizliğin bugünden kararları nasıl etkilediğini gösteriyor. Başarısız olacağından korktuğu gelecekteki bir ikamet başvurusu için yıllarca daha çalışmak yerine, Japonya'da geçerli ikamet izniyle işlerini tasfiye edebilecekken restoranını kapatmayı seçti.

Diğer Ülkelerde Farklı Yollar Var

Hong Kong'un girişimci vizesi, sabit bir asgari yatırım miktarından ziyade iş planlarına, pazar analizine ve faaliyete geçmeye hazır olmaya önem veriyor. Singapur'un EntrePass sistemi ise yüksek bir sermaye yatırımı yerine yeterliliğe, büyüme potansiyeline ve fikrî mülkiyete daha fazla ağırlık veriyor.

Singapur'daki bu yol, kafe gibi geleneksel küçük işletmelere uygun değil. Buna rağmen yaklaşımı, Japonya'nın sabit 30 milyon yenlik sermaye eşiğinden ayrılıyor. Hong Kong ise bir girişimcinin işletme yürütmeye hazır olup olmadığını değerlendirmek için başka bir model sunuyor.

Japonya'da kurucuların iş yöneticisi statüsüne geçmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir girişimci vizesi programı zaten var. Program, yerel yönetimler ve göçmenlik yetkilileri tarafından birkaç aşamalı inceleme yapılmasını gerektiriyor ve başvuru sahiplerine geçişi tamamlamak için yalnızca kısa bir süre tanıyor.

Birçok küçük işletmeci için artık başlangıçta gereken mali kaynak, konut peşinatına benziyor. İşletme sahipleri ve uzmanların dile getirdiği endişe, hükümet iş ve yenilik yaratan girişimciler ararken mütevazı başlayan, yerel ilişkiler kuran ve sorumlu biçimde büyüyen girişimcileri Japonya'nın kaybedebilecek olması.

Öne Çıkanlar

  • Japonya, Ekim 2025'te iş yöneticisi statüsü için gereken sermayeyi 5 milyon yenden 30 milyon yene yükseltti; personel, dil ve mesleki yeterlilik şartları ekledi.
  • Yeni başvurular değişiklik öncesinde ayda yaklaşık 1.700 iken sonrasında yaklaşık 70'e gerileyerek yüzde 96 düştü.
  • Chan Ka Yee, kısa süre önce kâra geçmesine rağmen San Mai San Nerima'yı 20 Mayıs 2026'daki hizmetin ardından kapatmayı planlıyor.
  • Yabancıların işlettiği 299 şirketin katıldığı ankette, şirketlerin yüzde 45'i faaliyetlerinin etkileneceğini beklerken yüzde 5'i kapanmayı değerlendirdiğini belirtti.
  • Tokyo'daki Little India'da işletme sahipleri ve topluluk liderleri, restoranların kapanmasının dini beslenme ihtiyaçlarını ve topluluk yaşamını aksatabileceği uyarısında bulunuyor.
  • Hukuk uzmanları, daha yüksek sermaye şartının gerçek küçük işletmelerin sürmesini sağlarken varlıklı paravan şirket sahiplerini durdurup durduramayacağını sorguluyor.
  • Mevcut statü sahipleri için geçiş dönemi kapsamındaki yenileme değerlendirmeleri Ekim 2028'e kadar sürecek. Ancak bazı işletme sahipleri şimdiden ülkeden ayrılıyor veya başka bir ikamet statüsüne geçmeye çalışıyor.
  • Japonya'da 2025'te 2,5 milyondan fazla yabancı işçi vardı. Bu nedenle göçmen topluluklarını destekleyen işletmelerin kaybı, restoranların ötesindeki işverenler için de kaygı konusu.
  • Hong Kong ve Singapur girişimciler için farklı yollar sunarken Japonya'nın girişimci vizesi iş yöneticisi statüsüne geçiş için kısa bir süre tanıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir