Çip Sırları Davası Ulusal Güvenlik Kararına Dönüştü
Tayvan Fikri Mülkiyet ve Ticaret Mahkemesi, şirketin gelişmiş 2 nanometre çip üretim sürecine ilişkin ticari sırları çaldığı gerekçesiyle eski Taiwan Semiconductor Manufacturing Company mühendisi Chen Li-ming'i 27 Nisan 2026'da 10 yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar, Tayvan'da bir kurumsal casusluk davasında şimdiye kadar verilen en ağır ceza oldu.
İçindekiler
- Çip Sırları Davası Ulusal Güvenlik Kararına Dönüştü
- Eski İş Arkadaşları Nasıl Bir Bilgi Ağı Kurdu?
- Bağlantılı Bir İhlal Başka Bir Gelişmiş Üretim Sürecini de Kapsadı
- Üretim Ayrıntıları Neden Bu Kadar Değerli?
- Ulusal Güvenlik Yasası Neleri Değiştirdi?
- Şirket İçi Değerlendirme Raporu Davanın Parçası Oldu
- Bulut Dosyaları ve Delillerin Yok Edilmesi
- Dâhili Tespitten Üç Aşamalı Suçlamalara
- Mahkeme Neden 14 Yıl Yerine 10 Yıl Ceza Verdi?
- Karar Çip Tedarikçileri İçin Ne Anlama Geliyor?
- Öne Çıkanlar
TSMC'den ayrıldıktan sonra Chen'in katıldığı şirket Tokyo Electron Taiwan'a 150 milyon NT$ (yaklaşık 4,6 milyon ABD doları) para cezası verildi. Mahkeme, şirketin TSMC'ye 100 milyon NT$ ve devlet hazinesine 50 milyon NT$ tazminat ödemesi koşuluyla bu cezayı üç yıl süreyle erteledi.
Soruşturma, Tayvan Ulusal Güvenlik Yasası'nın kritik çip teknolojilerini içeren fikri mülkiyet hırsızlığına ilk kez uygulanması oldu. Değiştirilen yasa kapsamında bir tüzel kişiye verilen ilk mahkûmiyet kararına da yol açan dava, sorumluluğu gizli bilgileri elde eden çalışanların ötesine taşıyarak onları denetlemekten sorumlu şirketi de kapsadı.
Chen, hem Ulusal Güvenlik Yasası'nı hem de Ticari Sırlar Yasası'nı ihlal etmekten suçlu bulundu. Mahkeme, eylemlerinin TSMC'nin mülkiyetindeki bilgiler ve Tayvan'ın daha geniş kapsamlı ekonomik güvenliği açısından önemli riskler yarattığına hükmetti. Üç TSMC mühendisi daha iki ila altı yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırılırken, Tokyo Electron yöneticisi delilleri yok etmekten ertelenmiş hapis cezası aldı.
Tayvan'ın yarı iletken sektörü, yapay zekâ ve tüketici elektroniğine yönelik küresel tedarik zincirlerini destekliyor. Yetkililer, hassas kurumsal bilgilerin çalınmasının son on yılda arttığını belirterek caydırıcılık amacıyla savcıların en ağır cezaları talep etmeye başladığını söyledi. Dava, bu kaygıyı çalışanların bilgi erişimi, tedarikçi denetimi ve TSMC'nin en değerli üretim bilgilerinden bazıları üzerine somut bir anlaşmazlığa taşıdı.
Eski İş Arkadaşları Nasıl Bir Bilgi Ağı Kurdu?
Chen Li-ming daha önce TSMC'nin Fab 12 tesisindeki verim mühendisliği biriminde çalışıyordu. Verim mühendisliği, bir üretim sürecinin kullanılabilir çipleri ne ölçüde başarıyla ürettiğiyle ilgilenir. Bu nedenle ekipman performansına ilişkin bilgiler bu alanda çalışanlar için özellikle değerlidir.
TSMC'den istifa ettikten sonra Chen, Tokyo Electron Taiwan'ın pazarlama bölümünde işe başladı. Japon ana şirketi Tokyo Electron, Japonya'nın en büyük yarı iletken ekipmanı üreticisi ve TSMC'nin başlıca tedarikçilerinden biri. Chen'in yeni görevi, eski işvereninden bilgi edinmek için hem erişim olanağı hem de ticari teşvik sağladı.
Savcılar, 2023'ün ikinci yarısından 2025'in ilk yarısına kadar süren bir operasyonu anlattı. Chen, kişisel bağlantılarını kullanarak TSMC'de çalışan iki mühendisi, Wu Ping-chun ve Ko Yi-ping'i işe dahil etti. İkisi de National Tsing Hua Üniversitesi'nden daha genç dönem mezunlardı ve aralarındaki ilişkiler Chen'in hassas teknik verileri elde etmesine yardımcı oldu.
Wu ve Ko, 2 nanometre üretiminde kullanılan aşındırma ekipmanlarına ilişkin bilgilerin fotoğraflarını çekip kopyalarını çıkardı. Aşındırma, bir çip üzerinde belirli şekiller oluşturmak için üretim sırasında malzemenin kaldırıldığı adımdır. Ekipman ve ayarları hakkındaki bilgiler, tedarikçinin makinelerinin müşterinin üretim sürecinde nasıl çalıştığını anlamasına yardımcı olabilir.
Bilgiler, Tokyo Electron'ın ekipman performansını değerlendirmesine ve iyileştirmesine yardımcı olmak amacıyla elde edildi. Ticari hedef, TSMC'nin en gelişmiş üretim süreçleri için ekipman tedarikine yönelik daha kazançlı sözleşmelerde rekabet ederken şirketin konumunu güçlendirmekti.
Bağlantılı Bir İhlal Başka Bir Gelişmiş Üretim Sürecini de Kapsadı
Dördüncü TSMC çalışanı Chen Wei-chieh, 2024-2025 yılları arasında ayrı ancak bağlantılı bir ihlale karıştı. Şirket veri tabanlarına yetkisiz erişim sağlayarak 14 angström üretim süreçlerine ilişkin dosyaların fotoğraflarını çekti ve bunları Chen Li-ming'e gönderdi.
Mahkeme, Chen Wei-chieh'i altı yıl hapis cezasına çarptırdı. Pişmanlık göstermediği ve TSMC'nin affını elde edemediği sonucuna vardı. Diğer sanıklardan farklı olarak çip üreticisiyle uzlaşmaya varmamıştı.
İki ayrı bilgi ifşası, davanın hem 2 nanometre üretim sürecini hem de 14 angström üretim süreçlerine ilişkin dosyaları kapsamasına yol açtı. TSMC açısından gizli materyaller, müşterilerin satın aldığı bitmiş ürünlerden ziyade gelişmiş çiplerin nasıl üretildiğiyle ilgiliydi.
Üretim Ayrıntıları Neden Bu Kadar Değerli?
TSMC'nin 2 nanometre süreci, ticari çip üretiminin en ileri noktasını temsil ediyor. Şirket, transistör özelliklerini küçülterek daha az alanda daha fazla işlem gücü sunmayı ve daha az enerji tüketmeyi sağlayan bu teknolojiyi seri üretimde kusursuzlaştırmak için Samsung ve Intel ile yarışıyor.
Nanometre, yarı iletken üretiminde son derece küçük boyutları tanımlamak için kullanılan bir ölçü birimidir. Dava, silikon plakalar üzerinde küçücük transistör yapıları oluşturmaya yarayan teknolojiyle ilgiliydi. Transistör, çip içindeki bir anahtar gibi çalışır ve çok sayıdaki bu anahtar, hesaplama görevlerini yerine getirmek için birlikte çalışır.
Çalınan aşındırma ekipmanı özellikleri, çip üretim tarifinin bir parçasıydı. Bu üretim bilgisi, çip tasarımı kadar değerli olabilir: Tasarım, çipin ne yapması gerektiğini anlatırken üretim süreci, çipin başarıyla nasıl üretileceğini belirler.
Bu tür süreçler, şirkete özgü kimyasal bileşimler, gaz akışları ve ekipman kalibrasyonları içerir. Geliştirilmeleri milyarlarca dolar ve yıllar süren araştırma gerektirir. Rakiplere veya yabancı kuruluşlara açıklanmaları, TSMC'nin teknolojik üstünlüğünü aşındırabilir ve küresel yarı iletken pazarındaki güç dengesini değiştirebilir.
Tayvan, gelişmiş çip üretiminin ekonomisi açısından önemini yansıtarak bu tür teknolojileri ulusal çekirdek anahtar teknoloji olarak sınıflandırıyor. Bu sınıflandırma, gizli sanayi bilgisinin korunmasını ulusal güvenlikle ilişkilendiriyor. Hukuki sonuçların, işveren ile eski çalışanlar arasındaki sıradan bir anlaşmazlığın ötesine geçmesinin nedeni de bu.
Ulusal Güvenlik Yasası Neleri Değiştirdi?
Tayvan'ın değiştirilen Ulusal Güvenlik Yasası, belirlenmiş kritik teknolojilerin çalınmasını hem ulusal egemenlikle ilgili bir mesele hem de kurumsal bir suç olarak ele alıyor. Yasa, ileri çip teknolojilerinin ekonomik rekabet gücü ve jeopolitik istikrardaki rolünü dikkate alarak ulusal çekirdek teknolojilerin Tayvan dışında kullanılmasını özellikle hedef alıyor.
Mission International Patent and Trademark Office'te yönetici avukat olan ve New York'ta avukatlık yapmaya yetkili Mona Hsieh, kararın üç önemli özelliğini belirtti. Çalışanlar ağır hapis cezalarıyla karşı karşıya kalıyor, şirketler bilgileri gizli tutmak için makul önlemler aldıklarını göstermek zorunda ve işverenler çalışanlarının işlediği yasa dışı eylemlerden sorumlu tutulabiliyor.
Hsieh'in değerlendirmesi, mesleki sonuçlardan ağır cezai yaptırımlara doğru bir değişime işaret etti. Mahkemeler ayrıca bir şirketin ticari sır olduğunu iddia ettiği bilgileri korumak için makul adımlar atıp atmadığını yakından inceliyor. Dolayısıyla gizliliğin korunması, bilginin değerinin yanı sıra uygulamadaki güvenlik önlemlerine de bağlı.
Hsieh'in sözünü ettiği ikili cezalandırma sistemi kapsamında hem çalışanlar hem de işverenleri yaptırımlarla karşılaşabilir. İşverenlerin, yeni işe alınanlar üzerinde kontroller yapılması ve çalışanlara hukuk eğitimi verilmesi de dahil olmak üzere gerekli özeni gösterdiklerini kanıtlayabilmeleri gerekiyor. Tokyo Electron Taiwan hakkındaki mahkûmiyet, bu denetim sorumluluğunu davanın merkezine taşıdı.
Şirket İçi Değerlendirme Raporu Davanın Parçası Oldu
Mahkeme sözcüsü, Chen Wei-chieh dışındaki tüm sanıkların suçlarını itiraf ettiğini ve bu itirafların delillerle örtüştüğünü söyledi. Sözcü, kamuya açık bir basın toplantısında Tokyo Electron'ın Chen Li-ming'in çalışmalarını şirket içinde nasıl değerlendirdiğini de anlattı.
Şirket içi performans değerlendirme raporunda Chen Li-ming, mevcut müşterilerin bilgilerini mesleki değerlendirmeye yardımcı olmak ve edinilmesi zor bilgilere erişmek için kullandığı gerekçesiyle takdir edilmişti.
Mahkeme, bu değerlendirmenin mahkûmiyetlere yol açan davranışları teşvik etmiş olabilecek bir şirket içi kültüre işaret ettiğini belirtti. Değerlendirme, Chen'in müşteri bilgilerine erişimini işvereninin performansını değerlendirme biçimiyle ilişkilendirdi.
Tokyo Electron Taiwan'ın çalışanlarını denetleme konusunda kurumsal sosyal sorumluluğunu gereği gibi yerine getirmediği sonucuna varıldı. Mahkeme ayrıca şirketin iç kontrollerinin yasa ihlallerini önlemek için yetersiz olduğunu tespit etti. Bu bulgular, davada bireylere hapis cezası verilmesinin yanı sıra şirkete de yaptırım uygulanmasının nedenini açıklıyor.
Bulut Dosyaları ve Delillerin Yok Edilmesi
Soruşturmacılar, TSMC'nin ticari sırlarının Tokyo Electron'ın bulut depolama alanında hâlâ bulunduğunu tespit etti. Materyaller arasında 14 nanometrenin altındaki düğümlere ait entegre devre üretim teknolojileri ile ilgili ekipman ve kimyasal süreçler de vardı. Bu bulgu, şirketin başlangıçta kurumsal olarak olaya karışmadığı yönündeki iddiasıyla doğrudan çelişiyordu.
Tokyo Electron, kararın ardından yaptığı açıklamada hükmün ciddiyetini kabul etti.
Mahkemenin tespitini son derece ciddiye alıyoruz.
Şirket, Chen'in elde ettiği sırların herhangi bir üçüncü tarafa açıklanmadığını söyledi. Ayrıca bilgi yönetim sistemlerinin denetimini iyileştirmeye yönelik önlemler alma sözü verdi.
Tokyo Electron yöneticisi Lu Yi-yin, delilleri yok etmekten 10 ay ertelenmiş hapis cezası ve 1 milyon NT$ para cezası aldı. Haziran 2025'te, görüntü dosyalarının ceza davasında delil olma ihtimalini fark ettikten sonra şirketin bulut sistemindeki dosyaları sildi.
Silme işlemi, denetim eksikliklerinin sorumluluğundan kaçınma girişimiydi. Lu'nun mahkûmiyeti, davanın yetkisiz erişim ve şirket denetimine ilişkin kaygılarına delillerin korunmasını da ekledi: Şüpheli bir ihlal ortaya çıktıktan sonra depolanan dosyaların nasıl ele alındığı da başlı başına bir ceza davasına konu olabilir.
Dâhili Tespitten Üç Aşamalı Suçlamalara
TSMC'nin dâhili izleme sistemleri, verilere erişimdeki olağan dışı örüntüleri tespit etti. Şirket kapsamlı bir soruşturma başlattı ve 8 Temmuz 2025'te resmî şikâyette bulundu. Böylece soruşturmacıların daha fazla materyal bulup yeni katılımcıları tespit etmesiyle genişleyen bir kovuşturma süreci başladı.
Tayvan Yüksek Savcılık Bürosu Fikri Mülkiyet Şubesi savcıları, 25-28 Temmuz tarihleri arasında baskınlar düzenledi ve sorgulamalar yaptı. Chen Li-ming, Wu ve Ko'nun tutuklanarak dış dünyayla görüştürülmemesi için mahkeme onayı aldılar. Böylece şüphelilerin ifadelerini uyumlu hâle getirmeleri veya başka delilleri yok etmeleri önlenmeye çalışıldı.
Başlıca olaylar birkaç tarihe yayıldı:
- 2023'ün ikinci yarısı - 2025'in ilk yarısı: Chen Li-ming, Wu Ping-chun ve Ko Yi-ping'in dahil olduğu operasyon gerçekleşti.
- 2024-2025: Chen Wei-chieh, 14 angström üretim süreçlerine ilişkin dosyalara erişti ve fotoğraflarını çekti.
- Haziran 2025: Lu Yi-yin, Tokyo Electron'ın bulut sistemindeki görüntü dosyalarını sildi.
- 8 Temmuz 2025: TSMC, dâhili soruşturmanın ardından resmî şikâyette bulundu.
- 25-28 Temmuz 2025: Savcılar baskınlar düzenledi, sorgulamalar yaptı ve tutuklama kararları çıkarttı.
- Ağustos 2025: Üç ana mühendis hakkında Ulusal Güvenlik Yasası ve Ticari Sırlar Yasası kapsamında iddianame düzenlendi.
- Ocak 2026: Savcılar iddianameyi Chen Wei-chieh ve Lu Yi-yin'i kapsayacak ve Tokyo Electron'a yönelik ek suçlamalar içerecek şekilde genişletti.
- 27 Nisan 2026: Mahkeme kararını ve cezaları açıkladı.
Kovuşturma üç aşamada ilerledi. Savcılar, ağustos ayındaki iddianamede Chen Li-ming için 14, Wu için dokuz ve Ko için yedi yıl hapis cezası talep etti. Sonraki soruşturmada Tokyo Electron'ın denetim sorumluluğuna dayalı kurumsal suçlamalar yöneltildi ve savcılar 120 milyon NT$ para cezası istedi.
Ocak ayında yapılan genişletme, şirketin bulut depolama alanında ticari sırların hâlâ bulunduğunun keşfedilmesinin ardından geldi. İlk iddianamede adı geçen üç mühendisin ötesine geçilerek hem yeni sanıklar hem de şirkete yönelik suçlamalar eklendi.
Mahkeme Neden 14 Yıl Yerine 10 Yıl Ceza Verdi?
Mahkeme Başkanı Chang Ming-huang, basın toplantısında Chen Li-ming'in suçunu tümüyle itiraf etmesinin ve suç ortaklarının belirlenmesinde iş birliği yapmasının, cezasının savcıların talep ettiği 14 yıldan daha düşük olmasının başlıca nedenleri olduğunu açıkladı.
Mahkeme, Tokyo Electron'ın TSMC ile uzlaşmasını ve çip üreticisinin zararı affetme isteğini de dikkate aldı. Chen'in cezası savcılık talebinden dört yıl daha düşük olsa da Tayvan'da bir kurumsal casusluk davasında şimdiye kadar verilen en ağır ceza olmayı sürdürdü.
Şirkete verilen para cezası, savcıların kurumsal suçlamaları yönelttiklerinde talep ettiği 120 milyon NT$'dan 30 milyon NT$ daha fazlaydı. Cezanın ertelenmesi somut ödeme koşullarına bağlandı: TSMC'ye 100 milyon NT$ ve devlet hazinesine 50 milyon NT$. Bu ödemelerin toplamı 150 milyon NT$ tutarındaki cezaya eşitti.
Tüm sanıkların temyiz hakkı bulunuyor. 30 Nisan 2026 itibarıyla temyiz duruşması için bir tarih açıklanmamıştı.
Karar Çip Tedarikçileri İçin Ne Anlama Geliyor?
TSMC, ticari sır ihlallerine karşı sıfır tolerans politikası uyguladığını ve teknolojik üstünlüğünü korumak için iç kontrollerini güçlendireceğini açıkladı. Nvidia, Apple ve diğer teknoloji şirketleri için gelişmiş yarı iletkenler üreten dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi olan şirketin gizli bilgileri ele alış biçimi, tedarik zincirinin tamamı için önem taşıyor.
Dava, tedarikçilerin denetimini çalışanların erişim kontrolleriyle birlikte bir güvenlik meselesi hâline getiriyor. Ekipman üreticilerinin makinelerini değerlendirmek için bilgiye ihtiyacı var; çip üreticilerinin ise bu makineleri verimli kılan gizli süreçleri koruması gerekiyor. Chen'in eylemleri kişisel bağlantılar, fotoğraflar ve kopyalanmış teknik veriler yoluyla bu sınırı aştı.
Şirketler siber güvenliği sıkılaştırırken, erişimi daha yakından izlerken ve iş ortaklarıyla yaptıkları sözleşmelere daha kısıtlayıcı hükümler koyarken faaliyet giderleri artabilir. Sektörün 2 nanometre üretimine yöneldiği bu dönemde, süreç bilgisi yıllarca süren ve yüksek maliyetli geliştirme çalışmalarını temsil ettiğinden bu baskılar özellikle önem taşıyor.
Tayvan'ın ulusal güvenlik mevzuatına başvurması, demokratik ülkelerin kritik sanayi bilgisini koruma biçimindeki daha geniş kapsamlı bir değişimi de yansıtıyor. Gelişmiş yarı iletken teknolojileri giderek hem ticari hem de jeopolitik varlıklar olarak görülüyor. Hassas teknoloji transferlerini düzenleyen daha sıkı kurallar, şirketler uluslararası tedarikçilere bağımlı olmayı sürdürürken sınır ötesi iş birliklerini zorlaştırabilir.
27 Nisan'daki karar bu değişime somut bir biçim veriyor: çalışanlara ağır hapis cezaları, yetersiz denetim nedeniyle şirketlere sorumluluk ve ertelenmiş şirket cezasına bağlanan mali koşullar. TSMC'nin tepkisi, sektörde başka şirketler için güvenlik beklentilerini de etkileyebilir.
Öne Çıkanlar
- Chen Li-ming, TSMC'nin 2 nanometre üretimine ilişkin ticari sırlarını çaldığı gerekçesiyle 27 Nisan 2026'da 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
- Diğer üç TSMC mühendisine iki ila altı yıl arasında değişen cezalar verildi; Chen Wei-chieh altı yıl hapis cezası aldı.
- Tokyo Electron Taiwan'a yaklaşık 4,6 milyon ABD doları karşılığı 150 milyon NT$ para cezası verildi; ceza, belirlenen ödemeler koşuluyla üç yıl ertelendi.
- Ödeme koşulları, TSMC'ye 100 milyon NT$ tazminat ve devlet hazinesine 50 milyon NT$ ödenmesini gerektiriyor.
- Dava, değiştirilen Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında bir şirkete verilen ilk mahkûmiyet kararına ve kritik çip teknolojilerinin çalınmasına yasanın ilk kez uygulanmasına yol açtı.
- Çalınan materyaller arasında 2 nanometre üretiminde kullanılan aşındırma ekipmanlarına ilişkin bilgiler ve diğer gelişmiş üretim süreçlerine ait dosyalar bulunuyordu.
- Tokyo Electron yöneticisi Lu Yi-yin, delilleri yok etmekten 10 ay ertelenmiş hapis cezası ve 1 milyon NT$ para cezası aldı.
- TSMC şikâyetini 8 Temmuz 2025'te sundu. Tüm sanıkların temyiz hakkı bulunuyor.






