Çin-Rusya Ortaklığı Avustralya'nın Güvenlik Tercihlerini Nasıl Yeniden Şekillendiriyor?

12 dakikalık okuma
Çin-Rusya Ortaklığı Avustralya'nın Güvenlik Tercihlerini Nasıl Yeniden Şekillendiriyor?

Ukrayna'dan Hint-Pasifik'e uzanan bir ortaklık

Çin ve Rusya 2024'te 14 ortak askerî tatbikat düzenlerken ikili ticaret hacimleri 2023'te rekor düzey olan 240 milyar dolara ulaşmıştı. 31 Mart 2026 itibarıyla yeni Ulusal Savunma Stratejisi'ni hazırlayan Avustralyalı savunma planlamacıları için bu rakamlar birbiriyle bağlantılı iki zorluğu ortaya koyuyor: Hint-Pasifik'teki askerî iş birliği ve Moskova'nın Ukrayna'daki savaşını sürdürmesine yardımcı olan ekonomik destek.

İçindekiler
  1. Ukrayna'dan Hint-Pasifik'e uzanan bir ortaklık
  2. Yakınlaşma nasıl şekillendi?
  3. Askerî tatbikatlar daha kapsamlı hâle geliyor
  4. Çin, Rus teknolojisinden ne kazanıyor?
  5. Ticaret, Rusya'nın savaş ekonomisini ayakta tutuyor
  6. Ulusal para birimleri Batı baskısına maruziyeti azaltıyor
  7. Canberra finansman ve ortaklıkları değerlendiriyor
  8. Hindistan ve Endonezya manevra alanını koruyor
  9. Deniz anlaşmazlıkları ve Japonya üzerindeki baskı
  10. Bilgi operasyonları rekabeti genişletiyor
  11. Kuzey Kore bölgesel baskıları birbirine bağlıyor
  12. Özet

Devlet başkanları Vladimir Putin ve Şi Cinping, Rus güçlerinin Ukrayna'ya girmesinden haftalar önce, Şubat 2022'de sınırsız ortaklıklarını ilan etti. Bildirilerinde sınır tanımayan bir dostluktan ve yasaklı alan bırakmayan bir iş birliğinden söz ettiler. Soğuk Savaş'ın ardından otuz yıl boyunca gelişen ilişkiyi resmîleştirdiler.

Bu yakınlaşma, 1945'ten bu yana Avustralya'nın refahını ve egemenliğini destekleyen, Batı ülkelerinin öncülüğündeki uluslararası düzene meydan okuyor. Avustralyalı stratejik planlamacılar, en az yarım asırdır görülmeyen ölçekte, Avrupa ve Asya'ya yayılan koordineli bir tehdide giderek daha fazla dikkat çekiyor.

Pekin, Rusya'nın Batı yaptırımlarına dayanmasına yardımcı olan bir ekonomik can simidi sağlıyor. Moskova ise Çin'in askerî modernizasyonuna katkıda bulunabilecek savunma teknolojileri ve muharebe deneyimi sunuyor. Ortak propaganda, Birleşmiş Milletler'de koordineli tutumlar ve giderek karmaşıklaşan tatbikatlar, iş birliğini ticaretin ve silahların ötesine taşıyor.

Bu nedenle Avustralya, coğrafi sınırları aşan bir planlama sorunuyla karşı karşıya. Avrupa'daki baskı ile Hint-Pasifik'teki baskı, aynı ekonomik, diplomatik ve askerî ilişkilerden güç alabiliyor. Canberra, Çin'le hayati ekonomik ilişkisini ve ABD'yle merkezi güvenlik ittifakını sürdürürken bu bağlantıyı değerlendirmek zorunda.

Yakınlaşma nasıl şekillendi?

Moskova ve Pekin, Soğuk Savaş'ın ardından tarihsel farklılıklarını aşmak için aşamalı adımlar attı. Batılı hükümetler ekonomik refaha odaklanıp barışın sağlayacağı kazanımları beklerken iki ülke, ortak bir kaygı etrafında iş birliğini geliştirdi: otoriter siyasi sistemlerini, liberal demokratik değerlerin oluşturduğunu düşündükleri tehditten korumak.

Şubat 2022, bu yakınlaşmanın başlangıcından ziyade kamuoyuna ilan edildiği dönüm noktası oldu. Sonraki yıllarda ticaretin büyümesi ve askerî faaliyetlerin artması, ilişkiyi Avrupa dışındaki ülkeler açısından daha somut ve daha önemli hâle getirdi.

Reklam

Başlıca gelişmeler birkaç yıla yayılıyor:

  • Soğuk Savaş'ın ardından geçen otuz yıl boyunca Çin ve Rusya tarihsel farklılıklarını aşamalı olarak bir kenara bırakıp iş birliğini genişletti.
  • Şubat 2022'de Putin ve Şi, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden kısa süre önce sınırsız ortaklıklarını ilan etti.
  • İkili ticaret hacmi 2023'te, bir önceki yıla kıyasla yüzde 26,3 artarak 240 milyar dolara ulaştı.
  • Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Nisan 2024'te ikili ticarette ulusal para birimlerinin ABD dolarının yerini neredeyse tamamen aldığını söyledi.
  • İki ülkenin orduları 2024 boyunca 14 ortak tatbikat düzenledi.
  • İki ülke Ağustos 2025'te topçu atışları, denizaltılara karşı harekât ve hava savunmasını içeren deniz tatbikatları yaptı.
  • 31 Mart 2026 itibarıyla bu ilişki, yeni Ulusal Savunma Stratejisi'ni hazırlayan Avustralyalı planlamacılar için temel bir değerlendirme konusu hâline gelmişti.

Çin ve Rusya'nın yetenekleri ve çıkarları farklı olsa da her biri diğerinin ihtiyaç duyduğu şeyleri sağlıyor. İş birliği, İran ve Kuzey Kore'yi de kapsayan daha geniş bir oluşuma dayanak sağlıyor.

Askerî tatbikatlar daha kapsamlı hâle geliyor

Ortak askerî tatbikatların sayısı, 2000'lerin başında yılda bir ya da ikiyken 2024'te 14'e çıktı. Bu, önceki yıllık sıklığın yedi ila 14 katına karşılık geliyor. Rusya, Ukrayna'daki savaşını sürdürürken bu faaliyetlere de devam etti. Böylece, Batılı müttefiklerin yakın zamana kadar eşleşmekte zorlandığı biçimde, aynı anda birden fazla askerî çabayı sürdürme kabiliyetini gösterdi.

Çin ve Rusya güçleri, ortak füze savunma tatbikatları yaptı ve Japon Denizi'nden Güney Çin Denizi'ne uzanan koordineli deniz devriyeleri düzenledi. Ağustos 2025'teki deniz tatbikatlarında topçu atışları, denizaltı avı ve hava savunması yer aldı; böylece gemileri korumak ve koordineli operasyonlar yürütmek için gerekli beceriler bir araya getirildi.

Bu tür tatbikatlar, kuvvetlere teçhizatı, prosedürleri ve iş birliğini sınamak için uygulamalı fırsatlar sunuyor. Birlikte çalışabilirlik, farklı orduların farklı teçhizat veya komuta yapıları kullansalar bile etkili biçimde iletişim kurup birlikte hareket edebilmesi anlamına geliyor.

Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü (ASPI) tarafından yapılan analiz, bu askerî yakınlaşmayı Batı'nın askerî ittifaklarına gerçek bir alternatifin temeli olarak tanımlıyor. Çin ve Rusya, komuta ve kontrol prosedürlerini, veri paylaşım modellerini ve füzeleri gerçek zamanlı izleyen sistemleri aşamalı olarak standartlaştırıyor.

Reklam

Komuta ve kontrol, askerî liderlerin nasıl bilgi aldığını, karar verdiğini ve kuvvetleri yönlendirdiğini kapsıyor. Daha uyumlu prosedürler, özellikle hızlı karar alınması gereken durumlarda ortak operasyonları kolaylaştırabilir.

Çin, Rus teknolojisinden ne kazanıyor?

Çin'in savunma bütçesi 1995'te 7,7 milyar dolarken 2025'te yaklaşık 250 milyar dolara çıktı. Bu rakamlara göre sonraki bütçe, öncekinin 32 katından fazlaydı. Harcamalar büyük ölçüde artarken Çin'in son büyük askerî çatışması, Pekin açısından kötü sonuçlanan 1979 Vietnam Savaşı olarak kaldı.

Rusya, uzun süreli muharebe operasyonları ve modern savaşlar konusunda deneyim sunuyor. Bu deneyim, askerî performansın baskı altındaki durumu hakkında tatbikatların ve simülasyonların sağlayamayacağı dersler veriyor. Kapsamlı bir modernizasyon sürecinden geçen Çin ordusu için bu derslere erişim önem taşıyor.

Moskova, Pekin'e gelişmiş S-400 hava savunma sistemleri, Su-35 savaş uçağı teknolojisi ve yüksek performanslı turbofan motorları dâhil önemli bileşenler sağladı. Bu motorların Çinli üreticiler tarafından ülke içinde üretilmesi hâlâ zor.

Teknoloji transferleri ve operasyonel deneyim, ortak eğitim faaliyetlerini tamamlıyor. Bunlar birlikte, Rusya'nın kuvvetleri Ukrayna'da görev yapmayı sürdürürken Çin'in teçhizatını ve bu teçhizatı kullanma prosedürlerini geliştirmesine yardımcı olabilir; aynı zamanda Rusya'ya güçlü bir ortak kazandırabilir.

Eski ABD Savunma Bakanı Robert Gates, ABD'nin daha önce hiçbir zaman aynı anda dört müttefik hasımla (Rusya, Çin, Kuzey Kore ve İran) karşı karşıya kalmadığı uyarısında bulundu. Bu ülkelerin toplam nükleer cephaneliğinin yakında ABD'nin cephaneliğinin iki katına çıkabileceğini de belirtti. Daha geniş kapsamlı bu oluşum, Avustralya ve müttefiklerinin çeşitli bölgelerdeki planlamasını zorlaştırıyor.

Ticaret, Rusya'nın savaş ekonomisini ayakta tutuyor

Çin-Rusya ticareti 2023'te 240 milyar dolara ulaştı; bu, 2022'ye kıyasla yüzde 26,3'lük bir artıştı. İlişki, basit bir emtia alışverişini aşarak kapsamlı Batı yaptırımlarına rağmen Rusya ekonomisini destekleyen bir ağa dönüştü.

Çin'in ihracatı, daha önce Avrupa ve ABD'den temin edilebilen ürünlerin yerini alıyor. Pekin ayrıca Rusya'nın hem sivil hem de askerî amaçlarla kullanılabilen Batı teknolojilerine eriştiği bir platform hâline geldi.

Gümrük verilerine ilişkin tahminler, Batılı hükümetlerin silah üretiminde öncelikli gördüğü ürünlerin Çin'den ihracatının ayda 300 milyon doların üzerine çıktığını gösteriyor. Bu ürünler, aynı malzeme sıradan bir ticari amaçla kullanılabildiği ya da askerî üretimin parçası hâline gelebildiği için çoğunlukla çift kullanımlı ürünler olarak adlandırılıyor.

Reklam

Bu ürünler arasında balistik füze üretiminde kullanılan takım tezgâhları, askerî optik sistemlerde kullanılan yarı iletkenler ve Rus insansız hava araçlarının motorları bulunuyor. Takım tezgâhları parçaları biçimlendirip üretir; yarı iletkenler ise teçhizatın bilgiyi işlemesine ve çalışmasına yardımcı olan elektronik bileşenlerdir.

Rusya'nın mikroelektronik ithalatının yüzde 90'ına varan bölümü artık Çin'den geliyor. Bunlar arasında tanklarda, zırhlı araçlarda ve uçaklarda kullanılan bileşenler de bulunuyor. Bu tedarik, ticaret ilişkisini Rusya'nın askerî teçhizatını koruyup üretme kapasitesine doğrudan bağlıyor.

Avrupalı politika analistleri, bu desteğin Çin'i ekonomik rakip rolünün ötesine taşıyarak çevreleme gerektiren bir güvenlik tehdidine dönüştürdüğünü savunuyor. Bu değerlendirme, Pekin'in Ukrayna'ya karşı saldırganlığını sürdüren ekonomik ve teknolojik altyapıya katkısına odaklanıyor.

Ulusal para birimleri Batı baskısına maruziyeti azaltıyor

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Nisan 2024'te Rusya ile Çin'in ikili ticarette ABD dolarını neredeyse tamamen kendi ulusal para birimleriyle değiştirdiğini açıkladı. Bu değişim, ticari ilişkilerinin Amerikan finans altyapısından daha bağımsız olmasını sağlıyor.

Renminbi, Rusya'daki mevduatlarda önde gelen yabancı para birimi hâline geldi. Rusya'daki Çin para birimi cinsinden nakit varlıklar 2023'te ikiye katlanarak 68,7 milyar dolar karşılığına ulaştı.

Finansal bütünleşme, Pekin'in alternatif ödeme sistemleri geliştirme ve küresel ölçekte Amerikan finans altyapısına bağımlılığı azaltma hedefini desteklerken Moskova'nın Batı yaptırımlarını aşmasına yardımcı oluyor. Dolayısıyla mal ticareti ve bu malların ödemesini yapma imkânları birbirini güçlendiriyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Çin'in Rusya'ya desteğinin Batı ülkeleriyle temel ilişkileri etkilediği konusunda defalarca uyarıda bulundu. Pekin, bu uyarılara rağmen desteğini sürdürdü.

Avustralya açısından finans, sanayi ürünleri ve askerî üretim arasındaki bağlantı, güvenlik sorununu gemilerin, uçakların ve askerlerin ötesine taşıyor. Ekonomik ilişkiler, malları tedarik eden veya ödemeleri işleyen ülkeden çok uzakta yürütülen askerî faaliyetleri ayakta tutabiliyor.

Canberra finansman ve ortaklıkları değerlendiriyor

Avustralya'nın yeni Ulusal Savunma Stratejisi, ekonomik baskı, savunma iş birliği ve ortak bilgi operasyonlarının şekillendirdiği, rekabetin arttığı bir ortamı ele almak zorunda. Stratejinin ne zaman yayımlanacağı belirtilmedi. Planlama tartışmaları, geleneksel dört yıllık bütçe tahminlerini aşan finansman taahhütleri verilmesini öngörüyor.

Reklam

Canberra, ABD ittifakının yanı sıra güvenlik ortaklıkları ağını da genişletiyor. Yakın zamanda kurulan Avustralya-Avrupa Birliği Güvenlik ve Savunma Ortaklığı, Avrupa ve Hint-Pasifik'te benzer baskılarla karşı karşıya olan ülkeleri bir araya getiriyor.

Bu ek ilişkiler Avustralya'nın seçeneklerini artırıyor. Bununla birlikte analistler, Washington'un birbiriyle yarışan stratejik talepleri yönetme kapasitesi ve taahhütlerinin güvenilirliği konusundaki kaygılara rağmen ABD'yi Avustralya'nın en önemli güvenlik müttefiki olarak görüyor.

Avustralya'nın hesaplarında Çin iki role sahip: önemli bir ekonomik güç ve stratejik bir hasım. Savunma planlaması, Pekin'in desteğinin Moskova'nın savaş çabasını sürdürmesini sağladığını göz önünde bulundurarak her iki rolü de hesaba katmalı.

Çin ve Rusya, otoriter değerleri uluslararası alanda yaymak için diplomatik baskı ve bilgi operasyonları da yürütüyor. İş birliği savunma, ticaret ve ideolojiyi kapsıyor; bu nedenle geleneksel askerî hazırlığın ötesinde Avustralya politikasıyla da ilgili.

Ortaklık şu an için karşılıklı savunma anlaşmasına, yani bir ülkenin diğerini savunmaya yardım etme taahhüdüne dönüşmüş değil. Çatışma sırasında gelecekte resmî koordinasyon sağlanması, planlamacıların değerlendirmesi gereken bir olasılık. Ortak operasyonlar, paylaşılan lojistik ve koordineli stratejik mesajlar muhtemel gelişmeler arasında yer alıyor.

İran ve Kuzey Kore tabloya yeni bir boyut katıyor. Bu geniş oluşumda birden fazla nükleer güç bulunuyor; en güçlü unsur Çin, en istikrarsızlaştırıcı unsur ise Rusya. Avustralya'nın planlaması, üyelerden birinin faaliyetlerinin başka bir bölgedeki müdahale için kullanılabilecek kaynakları ve dikkati nasıl etkileyebileceğini hesaba katmalı.

Hindistan ve Endonezya manevra alanını koruyor

Hindistan'ın stratejik özerkliği, ülkenin Rusya'yla uzun süredir devam eden savunma ilişkilerine rağmen Yeni Delhi, Pekin ve Moskova arasındaki iş birliğinin kapsamını sınırlıyor. Stratejik özerklik, tek bir siyasi veya askerî bloğun yükümlülüklerini kabul etmek yerine karar alma özgürlüğünü korumak anlamına geliyor.

Yeni Delhi'nin Dörtlü Güvenlik Diyaloğu'na (Quad) katılması ve blok siyasetine karşı çıkması, Çin ile Rusya'nın bölgesel koordinasyonuna sınır koyuyor. Hindistan'ın tercihleri, Moskova'yla yerleşik ilişkilerin Pekin'i de içeren daha geniş bir yakınlaşmaya karşı duruşla bir arada bulunabileceğini gösteriyor.

Endonezya, serbest ve etkin dış politika anlamına gelen bebas dan aktif doktrinini izliyor. Cakarta, herhangi bir tarafa bağımlı hâle gelmekten kaçınmaya ve bölgesel dengeyi korumaya çalışırken her iki ülkeyle de ilişki kuruyor.

Endonezya kısa süre önce, uzun mesafeli uçuş yapabilen uçaklar için Papua'da bir üs kurulmasına yönelik Rus talebini reddetti. Bu karar, Cakarta'nın bu tür bir Rus askerî varlığına ev sahipliği yapmak yerine manevra alanını koruma tercihinin göstergesiydi.

Reklam

Bu politikalar, bölge ülkelerinin güvenlik düzenlemelerinin şekillenmesinde etkin rol oynadığını gösteriyor. Bu ülkelerin kararları, Çin ve Rusya arasındaki iş birliğinin maliyetini artırabilir veya etkili olabileceği alanları sınırlayabilir.

Deniz anlaşmazlıkları ve Japonya üzerindeki baskı

Vietnam ve Filipinler, hukuki mekanizmalar ve çeşitlendirilmiş savunma ortaklıkları aracılığıyla Güney Çin Denizi'ndeki egemenliklerini savunuyor. Bu adımlar, büyük güçlerin ihtilaflı sularda tutarlı bir tutum sürdürme çabalarını zorlaştırıyor.

Japonya hem kuzeyden hem de batıdan baskıyla karşı karşıya. Rus askerî uçakları Japon hava sahasına girdi; Kuril Adaları anlaşmazlığı ise çözüme kavuşmadı. Çin'in denizlerdeki genişlemesi de baskıyı artırıyor.

Çin-Rusya iş birliğinin yakınlaşması, Japonya'nın daha önce bu iki güç arasındaki tarihsel güvensizlikten elde ettiği avantajı ortadan kaldırıyor. Tokyo, pasifist anayasal kısıtlamalarını yeniden değerlendirip savunma harcamalarını önemli ölçüde artırırken iki yönden de baskı görme olasılığını hesaba katmak zorunda.

Japonya'nın yanıtı üç ayaktan oluşuyor: ABD ittifakını güçlendirmek, Quad aracılığıyla Avustralya ve Hindistan'la iş birliğini derinleştirmek ve Pekin ile Moskova'yla proaktif ilişkiler yürütmek. Bu yaklaşımlar güvenlik ortaklıklarını diplomatik temasın sürdürülmesiyle birleştiriyor.

Bölgesel direniş, Avustralya diplomasisi için somut fırsatlar yaratıyor. Hukuki kapasiteye destek, denizdeki faaliyetlere ilişkin farkındalığı artıran programlar ve çeşitlendirilmiş savunma ortaklıkları, tek bir büyük güce bağımlı kalmaya alternatif arayan ülkeleri güçlendirebilir.

Dolayısıyla Çin ve Rusya, yerel hükümetlerin erişimi, ortaklıkları ve diplomatik sonuçları şekillendirmeyi sürdürdüğü bir bölgede faaliyet gösteriyor. Küresel ölçekte ortaklığın gücü, sahada ve denizde daha parçalı koşullarla karşılaşıyor.

Bilgi operasyonları rekabeti genişletiyor

Çin ve Rusya, Rusya'nın saldırganlığının sorumlusu olarak NATO'nun genişlemesini gösteren, Batı'nın davranışlarını emperyalizm diye niteleyen ve Küresel Güney'deki sömürgecilik kaynaklı mağduriyetlere atıfta bulunan anlatıları koordine ediyor. Bu mesajlar, Batı dışındaki pek çok ülkenin Rusya'nın işgalini kınamamasına katkıda bulunarak Moskova'yı yalnızlaştırma çabalarını zorlaştırdı.

Siber güvenlik ve istihbarat iş birliği de yoğunlaştı. Her iki ülke, Avustralya ağları da dâhil olmak üzere Batılı hedeflere karşı sanayi casusluğu, siyasi nüfuz operasyonları ve siber saldırılar yürütüyor.

Çin ve Rusya'nın istihbarat faaliyetleri, aşırı sağ ve aşırı soldaki siyasi partilere sızma girişimleri de dâhil olmak üzere Avrupa'da kesişiyor. Bu faaliyetler demokrasiye duyulan güveni sarsıyor ve toplumsal bölünmeleri derinleştiriyor. Finlandiya güvenlik servisleri, iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet ettiğinde birlikte destekledikleri hedeflere sahip oldukları uyarısında bulundu.

Reklam

Hoover Enstitüsü'nden Stephen Kotkin, ilişkinin temel bir özelliğini şöyle açıklıyor: Rusya ve Çin neyi destekledikleri konusunda anlaşamayabilir, ancak neye karşı oldukları konusunda uzlaşabilirler. Ortak muhalefetleri, Batı'nın liberal uluslararası düzenini, evrensel insan haklarını ve kolektif güvenliği sağlamayı amaçlayan kurumları hedef alıyor.

Her iki otoriter hükümet de liberal demokratik fikirleri askerî güç kadar tehdit olarak görüyor. Bu nedenle iş birliği; bilgi kontrolünü, internet yönetişimini ve sivil katılımı ve ifade özgürlüğünü kısıtlayan propaganda yöntemlerini de kapsıyor.

Kuzey Kore bölgesel baskıları birbirine bağlıyor

Moskova ve Pekin, daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde destekledikleri uluslararası yaptırımları açıkça ihlal ederken Kuzey Kore'nin nükleer diplomasisine de destek verdi. Bu tutumları, birçok ABD müttefikine yakın bir güvenlik sorununu kontrol altına alma çabalarını zayıflattı.

Rusya, Pyongyang'a hidrokarbonlar ve hem sivil amaçlarla hem de füzelerde kullanılabilecek teknoloji sağlayabilir. Çin ise ekonomik destek ve diplomatik koruma sunuyor.

Bu iş birliği, Kore krizinin barışçıl çözüm olasılığını azalttı ve Kuzeydoğu Asya'daki ABD müttefiklerini çevreleyen tehditleri artırdı. Ayrıca Çin-Rusya ortaklığını, nükleer faaliyetleri nedeniyle bölgenin sürekli dikkatini gerektiren bir ülkeye bağlıyor.

Avustralya'nın önündeki zorluk, bölgesel farklılıkları gözden kaçırmadan bu bağlantıları hesaba katmak. Moskova ekonomik destek, Pekin askerî teknoloji ve deneyim, her iki ülke de diplomatik ortaklar kazanıyor. Hindistan, Endonezya, Japonya ve Güney Çin Denizi'ne kıyısı olan ülkeler, bu iş birliğinin koordineli eyleme ne ölçüde dönüşebileceğini şekillendirmeyi sürdürüyor.

Yeni Ulusal Savunma Stratejisi bu baskıları birlikte değerlendirmek zorunda: caydırıcılık için gereken kaynakları, ABD'nin süregelen önemini ve Avustralya'ya ve komşularına daha fazla seçenek sunan ortaklıkların değerini.

Özet

  • Putin ve Şi, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden kısa süre önce, Şubat 2022'de sınırsız ortaklıklarını ilan etti.
  • Ortak askerî tatbikatların sayısı 2000'lerin başında yılda bir ya da ikiyken 2024'te 14'e çıktı.
  • Çin-Rusya ticareti 2023'te yüzde 26,3 artarak 240 milyar dolara ulaştı.
  • Gümrük verilerine ilişkin tahminlere göre, hem sivil hem askerî amaçlarla kullanılabilen öncelikli ürünlerin Çin'den ihracatı ayda 300 milyon doların üzerine çıktı.
  • Rusya Çin'e savunma teknolojisi ve muharebe deneyiminden edinilen dersleri sunarken Çin de Rusya ekonomisinin ve askerî üretiminin sürmesine yardımcı oluyor.
  • İran ve Kuzey Kore güvenlik sorununu genişletirken bölge hükümetleri, Çin ve Rusya'nın birlikte hareket edebileceği alanları sınırlıyor.
  • Avustralya, ABD'yi temel müttefiki olarak görmeyi sürdürürken güvenlik ortaklıklarını genişletiyor ve yeni Ulusal Savunma Stratejisi'ni hazırlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir