İran Savaşı Küresel Uçuşları Aksatırken Malezya Havacılıkta Daha Büyük Rol Peşinde

14 dakikalık okuma
İran Savaşı Küresel Uçuşları Aksatırken Malezya Havacılıkta Daha Büyük Rol Peşinde

Körfez Merkezleri Zorlanırken Binlerce Uçuş İptal Edildi

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik askerî harekâtı başlatmasının ardından ilk 48 saatte 5.000'den fazla uçuş iptal edildi. Aksaklıklar 17 Mart 2026 itibarıyla Orta Doğu'nun çok ötesine yayıldı; uçak biletleri pahalandı, yolcular mahsur kaldı ve Asya genelindeki turizm gelirleri tehdit altına girdi. Bu sırada Malezya, alternatif bir havacılık merkezi olarak daha büyük bir rol üstlenmeye çalışıyordu.

İçindekiler
  1. Körfez Merkezleri Zorlanırken Binlerce Uçuş İptal Edildi
  2. Hava Sahasının Açılması Uçuşların Sınırlı Kalmasını Engellemedi
  3. Turizm Kayıplarına Artan Yakıt Maliyetleri Eşlik Ediyor
  4. Fabrikalar da Tedarik Aksaklıklarıyla Karşı Karşıya
  5. Malezya Neden Kısmen Korunaklı?
  6. Tayland, Bali ve Kamboçya Daha Fazla Risk Altında
  7. Malezya Transit Seyahatlerde Daha Büyük Rol Peşinde
  8. Hava Yolu Hisseleri Düşerken Enerji Hisseleri Yükseldi
  9. Toparlanma Güvenliğe, Fiyatlara ve Zamana Bağlı
  10. Öne Çıkanlar

Avrupa ile Asya arasında önemli aktarma noktaları olan Dubai, Abu Dabi ve Doha'da, İran'ın füze ve insansız hava aracı saldırılarının sivil hava sahasını tehdit etmesi nedeniyle ciddi uçuş kısıtlamaları uygulandı veya hava sahası tamamen kapatıldı. Kriz, uluslararası seyahatin az sayıdaki çok büyük havalimanına ne ölçüde bağlı olduğunu ortaya koydu: Bu aktarma noktaları çalışmayı durdurduğunda, binlerce kilometre uzaktaki yolcular varış noktalarına ulaşamaz hâle geliyor.

Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı, Suudi Arabistan ve Umman'ın da aralarında bulunduğu bölge üzerinden Avrupa merkezli hava yolu işletmelerinin uçuşlarını yasakladı. Hava yolları, Avrupa ile Asya arasındaki seferlerde yolculuğu saatlerce uzatarak Kafkasya üzerinden kuzeye veya Doğu Afrika üzerinden batıya uçmak zorunda kaldı. Avrupa'nın güvenlik kısıtlamaları, Avrupa merkezli işletmelerden kiralanan uçakların da ihtilaflı hava sahasını kullanmasını engelleyerek başka yerlerdeki hava yollarının operasyonlarını zorlaştırıyor.

Hindistanlı düşük maliyetli hava yolu IndiGo'nun Mumbai'den İngiltere'ye uçuşları, uçakların Arap Yarımadası yerine Doğu Afrika üzerinden gitmesi gerektiğinden iki saate kadar uzayabiliyor. Daha uzun uçuşlar daha fazla yakıt tüketiyor ve mürettebat maliyetlerini artırarak bilet fiyatları üzerindeki baskıyı büyütüyor.

Başlıca gelişmeler birkaç tarihe yayıldı:

  • 28 Şubat: ABD ve İsrail, İran'a yönelik askerî harekâtı başlattı.
  • İlk 48 saat: 5.000'den fazla uçuş iptal edildi.
  • İlk hafta: Lüks seyahat şirketi Lightfoot Travel, toplam rezervasyonlarda %50 düşüş kaydetti.
  • Çatışmanın on birinci günü: Birleşik Arap Emirlikleri hava sahasını kısmen yeniden açtı, ancak hava yolu seferleri ciddi ölçüde azaltılmış olarak kaldı.
  • 17 Mart: Bazı hava yolu seferlerinin askıya alınması mart sonuna kadar uzarken aksaklıklar sürdü.
Reklam

Hava Sahasının Açılması Uçuşların Sınırlı Kalmasını Engellemedi

BAE hava sahasının kısmen açılmasının ardından Emirates, normal seferlerinin %60'ından azını gerçekleştiriyordu. Qatar Airways ve Etihad Airways ise seferlerinin sırasıyla yalnızca %11'ini ve %17'sini yapıyordu. Dolayısıyla havalimanlarının yeniden açılması, evlerine dönmeye veya tatillerine devam etmeye çalışan yolculara ancak sınırlı bir rahatlama sağladı.

On binlerce yolcu mahsur kaldı. Bazıları alternatif uçuş bulmak için çölü aşarak kara yoluyla Maskat'a gitti. Lightfoot Travel'ın Orta Doğu destinasyonlarına yönelik rezervasyonları neredeyse bir gecede yok oldu; şirket, çatışmaların ilk haftasında toplam rezervasyonlarında da %50 düşüş kaydetti.

Dubai'de acil güvenlik tehditleri sürdü. İran'a ait insansız hava araçları, iniş izni bekleyen uçakları uzun süre havada tur atmaya zorladı. Bir olayda insansız hava araçları Dubai Uluslararası Havalimanı yakınlarına düştü ve dört kişi yaralandı. Havalimanı, uluslararası yolcu trafiği bakımından dünyanın en yoğun ikinci merkezidir.

British Airways, Orta Doğu seferlerini mart sonuna kadar askıya aldı ve Abu Dabi uçuşlarını süresiz olarak iptal etti. KLM, Dubai seferlerini 28 Mart'a kadar durdurdu. Bazı seferleri yeniden başlatan hava yolları da uçakların etkilenen hava sahasına güvenli biçimde girip giremeyeceği, iniş yapıp yapamayacağı ve buradan ayrılıp ayrılamayacağı konusunda karar vermek zorunda kaldı.

Belirsizlik, hem güzergâhları hem de rezervasyon tercihlerini değiştirdi. Normalde bir Körfez havalimanında aktarma yapacak yolcular alternatif ararken, Orta Doğu'da tatil planlayanlar seyahatlerini erteledi. Bu nedenle aktarmalı yolcuların ve tatilcilerin toparlanma beklentileri birbirinden farklı: Uçuş ağının yeniden kurulması transit yolcuları geri getirebilir; ancak bir destinasyonun ziyaretçilerin orada vakit geçirmekten çekinmemesini de sağlaması gerekir.

Turizm Kayıplarına Artan Yakıt Maliyetleri Eşlik Ediyor

Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi, çatışmanın başlamasından bu yana Orta Doğu'daki uluslararası ziyaretçi harcamalarının günde en az 600 milyon dolar azaldığını tahmin ediyor. Saatlik kayıpların da yaklaşık 20 milyon dolar olduğu hesaplanıyor. Hava yollarının yanı sıra oteller, restoranlar, mağazalar ve turizm işletmeleri de gelir kaybediyor.

Oxford Economics, çatışmanın ne kadar süreceğine bağlı olarak Orta Doğu'ya uluslararası ziyaretçi gelişlerinin 2026'da bir önceki yıla kıyasla %11 ila %27 düşebileceğini öngörüyor. Bu tahminler, 23 milyon ila 38 milyon daha az uluslararası ziyaretçi ve 34 milyar ila 56 milyar dolarlık harcama kaybı anlamına geliyor.

Reklam

Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 90 dolara çıktı; bu, 2026'nın başındaki seviyesinden yaklaşık %50 daha yüksek. Birçok hava yolu için jet yakıtı maliyetleri fiilen ikiye katlandı. Taşıyıcılar aynı anda iki yönlü baskıyla karşı karşıya: Yakıta daha fazla para ödüyor, uzun güzergâhlarda da daha fazla yakıt kullanıyorlar.

Hava yolları bu maliyetleri yakıt ek ücretleri ve daha yüksek taban bilet fiyatlarıyla yolculara yansıtıyor. Thai Airways, yoğun talebi ve artan yakıt maliyetlerini gerekçe göstererek fiyatları %10 ila %15 artıracağını duyurdu. Artışların sürmesi, özellikle hanelerin erteleyebileceği tatiller gibi zorunlu olmayan seyahatlere olan talebi azaltabilir.

Hürmüz Boğazı'nda da deniz taşımacılığı ciddi biçimde aksadı. Küresel deniz yoluyla taşınan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçiyor. Bu nedenle sevkiyatların sekteye uğraması, çatışma bölgesinden çok uzaktaki enerji alıcıları için de büyük bir endişe kaynağı.

Asya'daki petrol ithalatının yaklaşık %80'i boğazdan geçiyor. Enerji maliyetlerinin yükselmesi, ekonomik faaliyetleri yavaşlatırken fiyatları artırabilir; bu birleşim stagflasyonist baskı olarak biliniyor. Enerji ithalatının tek başına gayrisafi yurt içi hasılanın %5 ila %15'ini oluşturduğu, uluslararası turizmin ise istihdam ve gelire önemli katkı sağladığı Pasifik ada ekonomileri özellikle baskı altında. Gayrisafi yurt içi hasıla veya GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçer.

Fabrikalar da Tedarik Aksaklıklarıyla Karşı Karşıya

Dünyanın en büyük ikinci helyum üreticisi olan Katar, küresel talebin yaklaşık üçte birini karşılıyor. Şüpheli İran saldırılarının ardından Ras Laffan tesisindeki üretim durdu ve bu gazı kullanan üreticiler için tedarik tehdidi doğdu.

Tayvan, Güney Kore ve Japonya'daki yarı iletken sektörleri çip üretiminde helyum kullanıyor. Dolayısıyla bu tedarikteki aksama, hava yolu ve turizm sektörlerinin ötesine geçerek elektronik bileşen üretimini de etkiliyor.

Petrokimya tedarikindeki aksama da başka bir baskı unsuru oluşturuyor. Bu malzemelerden üretilen plastik ve reçineler, elektronik ürünlerin ambalajlanmasında kullanılıyor. İhracatının yarısından fazlasını elektronik ürünlerin oluşturduğu Filipinler bu durumdan özellikle etkileniyor.

Dolayısıyla Asya ekonomileri birbiriyle bağlantılı çeşitli baskılarla karşı karşıya: Daha pahalı enerji, aksayan sanayi tedariki ve uluslararası ziyaretçilerin bölgeye erişiminin zorlaşması. Bu alanlardan birden fazlasına bağımlı ülkeler ve işletmeler, maliyetlerin tümünü aynı anda üstlenebilir.

Reklam

Malezya Neden Kısmen Korunaklı?

Avrupalı ziyaretçiler, Malezya'ya gelen toplam turistlerin %15'inden azını oluşturuyor. Bu da Avrupa'ya hizmet veren güzergâhlardaki aksaklıklara doğrudan maruziyetini sınırlıyor. Doğu Asya, Hindistan ve diğer Güneydoğu Asya ülkelerinden gelen talebin olası kayıpları dengelemesi bekleniyor; böylece Malezya, uzak pazarlara daha fazla bağımlı destinasyonlara kıyasla daha çeşitli bir ziyaretçi profiline sahip oluyor.

Bununla birlikte savaşın başlamasından bu yana Kuala Lumpur Uluslararası Havalimanı'ndan Orta Doğu destinasyonlarına giden yaklaşık 200 uçuş iptal edildi. Turizm sektörü temsilcileri 2026 için 45 milyon turist hedefinin tutturulacağı konusunda iyimserliğini korusa da Malezya da aynı havacılık aksaklıklarından etkileniyor.

Malezya Tur ve Seyahat Acenteleri Birliği Başkanı Nigel Wong, ülkenin konumu ve havacılık bağlantıları sayesinde avantajlı olduğunu söyledi:

Şu anda, tıpkı Singapur gibi, çok avantajlı bir konumdayız. Malezya, hava yolu ulaşımında bir merkez olma açısından son derece stratejik bir yerde bulunuyor.

Malezya, Müslüman yolcular için güvenli ve misafirperver bir destinasyon olarak da tanınıyor. Orta Doğu'dan gelen ziyaretçiler, genellikle daha uzun süre konaklayıp aile tatillerinde, alışverişte ve sağlık turizminde daha fazla harcama yaptıkları için değerli bir niş pazar oluşturuyor.

Bu avantajlar, yaz tatillerinde ve okul tatillerinde seyahat eden aileler de dâhil olmak üzere Körfez ülkelerinden gelen ziyaretçilerin ülkeye duyduğu güveni destekliyor. Müslüman yolculara uygun hizmetler sunulması anlamına gelen helal turizm alanındaki güçlü yönleri de Malezya'nın cazibesinin bir parçası.

Visit Malaysia 2026 kampanyası kapsamında tanıtım faaliyetleri başlatıldı ve tesisler iyileştirildi. Özellikle Çin pazarından Kuala Lumpur'a ve Penang ile Kota Kinabalu gibi ikincil destinasyonlara doğrudan uluslararası uçuşların sayısı artıyor. Daha fazla doğrudan sefer, turizm faaliyetlerinin başkent dışına yayılmasını sağlıyor ve tek bir giriş noktasına bağımlılığı azaltıyor.

Ringgit, geçen yıl ABD doları karşısında yaklaşık %10 değer kazandı; buna rağmen Malezya bölgedeki rakipleriyle karşılaştırıldığında hâlâ rekabetçi fiyatlar sunuyor. Wong, rehavete kapılmamak gerektiği uyarısında bulundu: Dış baskılara rağmen tarihî mirasın korunması, kentsel olanakların iyileştirilmesi ve diğer altyapı çalışmalarının sürdürülmesi gerekiyor. Kampanyanın başlangıçtaki güçlü ivmesini sonraki dönemlerde talebi destekleyecek yatırımların sürdürmesi gerekiyor.

Tayland, Bali ve Kamboçya Daha Fazla Risk Altında

Özellikle Bali olmak üzere Tayland ve Endonezya, uzak pazarlardan gelen turizme bağımlı oldukları için aksaklıkların uzaması durumunda daha büyük risklerle karşı karşıya. Turizm, Tayland GSYH'sinin yaklaşık %12'sini, Kamboçya GSYH'sinin ise %9,4'ünü oluşturuyor; bu nedenle hava yolu erişimi ekonomik performanslarında önemli bir rol oynuyor.

Avrupalı ziyaretçiler Bali, Phuket ve Bangkok'a yoğun biçimde seyahat ediyor; bu yolculukların çoğu Dubai, Doha veya Abu Dabi aktarmalı yapılıyor. Söz konusu havalimanlarına erişimin kesilmesi, destinasyonun kendisi açık olsa bile seyahati aksatıyor.

Reklam

Havacılık analisti Brendan Sobie, Avrupa'dan seyahat edenlerin bu destinasyonlara doğrudan uçuş seçeneği bulunmadığı için Bali ve Kamboçya'nın özellikle risk altında olduğunu belirtti. Bu destinasyonlar aktarmalı seferlere bağımlı olduğundan, bir aktarma havalimanındaki aksaklık otel rezervasyonlarına ve yerel turizm gelirlerine de yansıyor.

Tayland Oteller Birliği, hava sahasının sekiz hafta kapalı kalmasını öngören en kötü senaryoda Tayland'ın turizm gelirinde 40 milyar bahttan fazla kayıp yaşayabileceği uyarısında bulunuyor. Tayland Turizm Bakanlığı üç gelir senaryosu hazırladı. Sekiz haftalık kapanma senaryosunda yabancı ziyaretçi sayısının yaklaşık 600.000 azalacağı, kaybın ise yaklaşık 40,9 milyar baht olacağı öngörülüyor.

Dört haftalık kapanma, ziyaretçi sayısında 334.000 azalma ve 21,5 milyar baht gelir kaybı anlamına gelebilir. Bakanlık, uçuşların mevcut olduğu durumlarda bile Avrupa'daki enflasyonun ziyaretçilerin harcama gücünü ayrıca baskıladığını belirtiyor.

Taylandlı seyahat acenteleri, uzun mesafeli uçuş gerektiren pazarlardan 2025'te 10 milyon ziyaretçinin geldiğini ve bu sayının bu yıl %50 düşebileceğini söylüyor. Böyle bir düşüş, söz konusu pazarlardan yaklaşık 5 milyon daha az ziyaretçi gelmesi anlamına gelir.

Mart başındaki haftalık varış rakamları, çatışmanın tırmanmasının ardından Avrupa ve Orta Doğu pazarlarında anında %18'lik düşüş yaşandığını gösterdi. Alman, Rus, İngiliz, Fransız ve İsrailli yolcuların varışları önemli ölçüde azaldı. Tayland Seyahat Acenteleri Birliği, koşulların sürmesi durumunda yıl genelindeki düşüşün %50'ye ulaşabileceğini öngörüyor.

Malezya'nın Avrupa pazarındaki payının daha düşük olması, onu bu aksaklığın bazı etkilerinden koruyor. Tayland, Bali ve Kamboçya'da ise Körfez aktarmalı uçuşların kullanılabilirliği ile otel ve turistik yerlere ulaşabilecek ziyaretçi sayısı arasında daha doğrudan bir bağ bulunuyor.

Malezya Transit Seyahatlerde Daha Büyük Rol Peşinde

Malezya, Tayland, Singapur ve Hong Kong, Orta Doğu'daki aktarmalara alternatif arayan yolcuları çekebilir. Bu trafiği kazanmak için, yolcuları nihai varış noktalarına ulaştıran uçuşların yanı sıra güvenilir operasyonlar ve havacılık altyapısına sürekli yatırım gerekiyor.

Malezya Sivil Havacılık Otoritesi Başkanı Norazman Mahmud, yaşanan aksaklığın bölgeye Avrupa'ya daha istikrarlı bir güzergâh sunma fırsatı verdiğini söyledi:

Orta Doğu'da yaşananlar, bölgemizin yeni bir merkez hâline gelmesi için iyi bir fırsat. Orta Doğu'da aktarma yapmak yerine Avrupa'ya ulaşmak için daha güvenli ve istikrarlı bir merkez olabiliriz.

Malaysia Airlines, Londra ve Paris'e ek seferler de dâhil olmak üzere Avrupa destinasyonlarına uçuş sıklığını artırma planlarını duyurdu. Bu genişleme, olası çatışma bölgelerinden kaçınan doğrudan bağlantılara yönelik talebe yanıt veriyor ve Malezya'nın alternatif bir merkez olarak rekabet gücünü artırmayı hedefleyen daha kapsamlı iyileştirmelerin parçasını oluşturuyor.

Reklam

Doğrudan uçuş, kalkış şehriyle varış noktasını uçak değiştirmeden birbirine bağlar. Körfez merkezlerinin yaygın modeli ise çok sayıda şehirden yolcuları tek bir aktarma merkezine getirip oradan başka noktalara ulaştırır. Mevcut aksaklıklar doğrudan güzergâhlara ilgiyi artırdı; ancak aktarmalı ağlar, doğrudan seferleri destekleyemeyen çok sayıda destinasyona erişim sağlamayı sürdürüyor.

United Airlines, bir başka alternatif güzergâh olan ve Avustralya ile Yeni Zelanda'yı ABD üzerinden Avrupa'ya bağlayan Southern Cross Route'ta dikkat çekici bir değişim kaydetti. Şirket, geçen yıl günde birden az olan rezervasyon sayısının bu hafta günde 1.000'in üzerine çıktığını bildirdi.

20. yüzyılın ortalarına dayanan bu güzergâh, Los Angeles ve San Francisco gibi ABD şehirlerini kullanıyor. Hem Orta Doğu hava sahasından hem de Rusya hava sahasına getirilen kısıtlamalardan kaçınarak normalde Körfez merkezlerinden geçen yolculukları tamamlamak için başka bir seçenek sunuyor.

Daha uzun uçuş süreleri ve kapasiteyi ayarlama ihtiyacı, yakın vadede bilet fiyatlarını yüksek tutacak. Acil aksaklıklar sona erdikten sonra transit yolcuların bir bölümü alternatif güzergâhları kullanmayı sürdürürse, Güneydoğu Asya'daki havacılık merkezleri kalıcı ekonomik fayda sağlayabilir. Malezya'nın fırsatı, ilgiyi güvenilir bağlantılara dönüştürmesine bağlı.

Hava Yolu Hisseleri Düşerken Enerji Hisseleri Yükseldi

AirAsia X hisseleri çatışmaların başlamasından bu yana %28 düşerek Eylül 2025'ten beri en düşük seviyesine indi. Bu düşüş otomatik işlem durdurmalarını tetikledi ve hava yolunun jet yakıtı fiyatlarına duyarlılığı konusundaki endişeleri yansıttı.

Analistler, jet yakıtı maliyetlerindeki her 1 dolarlık artışın AirAsia X'in net kârını yaklaşık 80 milyon ringgit, yani kazancının %5,3'ü kadar azaltabileceğini tahmin ediyor. Singapore Airlines hisseleri yaklaşık %7, Cathay Pacific hisseleri ise %8 düştü.

Malezya'nın enerji sektörü ters yönde hareket etti. Brent petrol fiyatlarının yükselmesi petrol ve gaz üreten şirketlerin kazanç beklentilerini iyileştirirken, Bursa Malaysia Enerji Endeksi çatışmanın hemen ardından %4'ten fazla arttı.

PETRONAS, gerçekleşen enerji fiyatlarının düşmesi nedeniyle 2025 mali yılında temel kârının önceki yıla göre %21 azaldığını bildirdi. Arzın kesintiye uğraması endişesiyle fiyata eklenen jeopolitik risk primi, dolayısıyla hem kamu maliyesi hem de şirket kazançları açısından önem taşıyor.

Reklam

Dialog Group, Hibiscus Petroleum ve Dagang NeXchange, gerçekleşen enerji fiyatlarının yükselmesinden etkilenmeleri nedeniyle yatırımcıların daha fazla ilgisini çekti. Hava yolu maliyetlerini artıran aynı fiyat artışı, ekonominin başka alanlarında gelir beklentilerini iyileştirebiliyor.

Malezya bankaları ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları belirsizlik döneminde savunmacı özellikler sergiledi. Finans kuruluşlarının %14,5 düzeyindeki Çekirdek Ana Sermaye oranları önemli sermaye tamponları sağlıyor. Bu oran, bankanın ana sermayesini risklerine göre düzeltilmiş varlıklarıyla karşılaştırarak zararları karşılama kapasitesini gösteriyor.

Analistler, kazançları görece öngörülebilir ve Orta Doğu'daki dalgalanmalara doğrudan maruziyeti sınırlı olduğu için iç pazara odaklanan bankaları ve Tenaga Nasional gibi kamu hizmeti şirketlerini tercih ediyor. Araştırma kuruluşları ayrıca Orta Doğu tatili planlayan Çinli ve Hintli yolcuların bunun yerine Malezya'yı seçebileceğini belirtiyor. Başka yöne çevrilen bu talep, Batı ülkelerinden gelen ziyaretçi sayısındaki bazı düşüşleri telafi ederek iç turizm sektörünü destekleyebilir.

Toparlanma Güvenliğe, Fiyatlara ve Zamana Bağlı

Oxford Economics'in senaryoları, çatışmanın süresinin turizm kayıplarını ne ölçüde etkilediğini gösteriyor. Bir ila üç hafta içinde erken bir çözüm, Orta Doğu'ya gelen ziyaretçi sayısındaki yıllık düşüşü %11'le sınırlayabilir. Çatışmaların aylarca sürmesi hâlinde kayıp %27'ye çıkabilir.

Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi, hızlı toparlanma ihtimali konusunda iyimserliğini koruyor. Konseyden Gloria Guevara, hükümetler ve sektör güveni yeniden tesis etmek için birlikte çalıştığında, güvenlik olaylarının ardından turizmin hızla toparlandığı tarihsel örneklere dikkat çekiyor. Bu toparlanma kimi zaman iki ay gibi kısa bir sürede gerçekleşebiliyor.

Lightfoot Travel'dan Lucy Jackson Walsh, çatışma bittikten sonra, pandemi sonrasında ertelenmiş talebin geri dönmesine benzer bir seyahat patlaması yaşanabileceğini düşünüyor. Çatışmalar sırasında tatillerini erteleyen yolcular, kendilerini güvende hissettiklerinde yeniden rezervasyon yapabilir.

Havacılık danışmanı Jonathan Hinkles, rekabetçi fiyatlar ve geniş bağlantı ağı nedeniyle Körfez aktarma trafiğinin hızla toparlanmasını bekliyor. Orta Doğu destinasyonlarına yönelik tatil turizminin toparlanması ise daha uzun sürebilir. Toparlanma beklentisinin yaklaşık iki aydan iki yıla kadar uzanması, transit trafik ile destinasyon turizminin farklı toparlanma olasılıklarını yansıtıyor.

Yolcular, dünyadaki destinasyonlara tek aktarmayla ulaşabilmeye önem veriyor. Bu avantaj Körfez merkezlerini cazip kılmayı sürdürüyor ve güvenlik istikrara kavuştuğunda yolcuların geri dönmesi için güçlü nedenler oluşturuyor. Bu nedenle Güneydoğu Asya'daki alternatifler, istikrarın yanı sıra bağlantı ve fiyat açısından da rekabet etmek zorunda.

Reklam

Malezya'nın turizm yetkilileri, altyapı yatırımlarını ve tanıtım faaliyetlerinin ivmesini sürdürmenin gereğini vurguluyor. Ülkenin Müslüman turistlere hitap etmesi, doğrudan uçuş ağının genişlemesi ve siyasi tarafsızlığı, çatışma nisan-ağustos arasındaki yoğun Avrupa seyahat sezonuna uzanmadığı takdirde Malezya'nın daha güçlü bir konuma gelmesine yardımcı olabilir.

Havacılık operasyonlarının normale dönmesi veya turizmin tamamen toparlanması için kesin bir tarih verilmedi. KLM'nin Dubai seferlerini askıya alma kararında 28 Mart belirtilen son tarih olarak öne çıkarken British Airways'in Orta Doğu genelindeki seferleri mart sonuna kadar askıya alındı; Abu Dabi uçuşlarının iptali ise süresiz olarak devam ediyor.

Malezya'nın kısa vadeli avantajı, farklı pazarlardan gelen ziyaretçilere sahip olması. Uzun vadeli fırsatı ise alternatif arayan yolculara hizmet verecek güzergâhları ve tesisleri geliştirmekte yatıyor. Her ikisi de bölgenin genelini etkileyen aynı baskılara bağlı: Pahalı yakıt, azalan kapasite ve çatışmanın ne kadar süreceğine ilişkin belirsizlik.

Öne Çıkanlar

  • 28 Şubat'ta askerî harekâtın başlamasının ardından ilk 48 saatte 5.000'den fazla uçuş iptal edildi.
  • Dubai, Doha ve Abu Dabi aksaklıkların merkezinde kalırken, kısmi açılmalara rağmen hava yolu seferleri ciddi ölçüde azaltıldı.
  • Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi, Orta Doğu'da ziyaretçi harcamalarının günde en az 600 milyon dolar azaldığını tahmin ediyor.
  • Oxford Economics, Orta Doğu'ya gelen ziyaretçi sayısının 2026'da %11 ila %27 düşebileceğini; harcama kaybının ise 34 milyar ila 56 milyar dolara ulaşabileceğini öngörüyor.
  • Avrupalı ziyaretçiler Malezya'ya gelen turistlerin %15'inden azını oluşturuyor; Kuala Lumpur'dan Orta Doğu'ya giden yaklaşık 200 uçuş iptal edildi.
  • Malezya 2026 için 45 milyon turist hedefini koruyor ve Avrupa bağlantılarını artırarak daha fazla transit yolcu çekmeye çalışıyor.
  • Tayland'ın hava sahasının sekiz hafta kapalı kalmasını öngören senaryoda, ziyaretçi sayısının yaklaşık 600.000 azalacağı ve 40,9 milyar baht kayıp yaşanacağı tahmin ediliyor.
  • Birçok hava yolu için jet yakıtı maliyetleri fiilen ikiye katlanırken Thai Airways bilet fiyatlarını %10 ila %15 artıracağını duyurdu.
  • AirAsia X hisseleri %28 düşerken Malezya'nın enerji endeksi çatışmanın hemen ardından %4'ten fazla yükseldi.
  • Toparlanmanın yaklaşık iki aydan iki yıla kadar sürmesi bekleniyor; Körfez aktarma trafiğinin, etkilenen destinasyonlara yönelik tatil turizminden daha hızlı dönmesi öngörülüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir