Dokuz Yeni Çita, Koruma Çalışmalarını Daha Büyük Bir Sınava Sokuyor
Botsvana'dan dokuz yabani çita, geçen hafta 10 saat süren bir yolculuğun ardından Hindistan Hava Kuvvetleri'ne ait uçakla Gwalior'a getirildi. Helikopterlerle Madhya Pradesh'teki Kuno Ulusal Parkı'nda bulunan karantina alanlarına taşındılar. Çitaların gelişi, Hindistan'ın büyüyen popülasyonu doğada kalıcı kılmaya yetecek uygun yaşam alanına sahip olup olmadığı yönündeki tartışmayı yeniden alevlendirdi.
İçindekiler
- Dokuz Yeni Çita, Koruma Çalışmalarını Daha Büyük Bir Sınava Sokuyor
- Bilim İnsanları İthalatın Durdurulmasını Neden İstiyor?
- Uygun Yaşam Alanı Yırtıcıdan Önce mi Gelmeli?
- Ölümler, Zorlu Yönetim Tercihlerini Gözler Önüne Serdi
- Hükümet Hayatta Kalma Oranlarının İyileştiğini Söylüyor
- Doğaya Salım Alanları Geçici mi, Kalıcı Hale mi Geliyor?
- Kuno'da Daha Önce Yapılan Yer Değiştirmeler Tartışmayı Şekillendirmeyi Sürdürüyor
- Yetkililer Topluluklara İş ve Destek Sözü Veriyor
- Siyasi Simgeler ve Tartışmalı Genişleme Alanları
- Uluslararası Danışmanlar İthalat Konusunda Kaygılı
- Bugünkü Tartışmanın Arka Planındaki Tarihler
- Öne Çıkan Noktalar
Project Cheetah'nın 10 Mart 2026 itibarıyla bildirdiği popülasyon 53 hayvandan oluşuyor: Namibya, Güney Afrika ve Botsvana'dan getirilen 20 yetişkin ile Hindistan'da doğan 33 yavru. Jwala ve Gamini adlı iki dişi çita, kısa süre önce sırasıyla beş ve dört yavru dünyaya getirdi. Proje kapsamında başlangıcından bu yana 20 yetişkin çitanın ithal edildiği de belirtiliyor. Buna karşılık ithal edilen yetişkinlerden dokuzunun öldüğü bildiriliyor; bu da getirilen ve hayatta kalan yetişkinlerin sayımını belirsiz kılıyor.
Popülasyon, hükümetin 2032'ye kadar 17 bin kilometrekarelik alanda 60 ila 70 çitaya ulaşma hedefinin yarısını aştı. Bu hedef, metapopülasyon olarak bilinen ve birbirine bağlı birkaç gruba yayılan, kendi varlığını sürdürebilecek bir popülasyon oluşturmayı öngörüyor. Başarı; hayvanların hayatta kalmasına, üremesine ve daha geniş bir alanda genetik çeşitliliği korumasına bağlı.
Başbakan Narendra Modi, girişimi Eylül 2022'de doğum gününde Namibya'dan getirilen sekiz çitayı doğaya salarak başlattı. Çitaların dönüşünü, Hindistan'ın ekolojik mirasındaki kopmuş bir bağın yeniden kurulması olarak sundu. Hükümet açıklamalarında proje, küresel korumaya tarihî bir katkı olarak tanımlanıyor. Çitaların, büyük Hint toy kuşu gibi nesli tehlike altındaki türleri korurken otlakların korunmasına ve yakındaki topluluklara turizm geliri sağlanmasına yardımcı olacağı belirtiliyor.
Projeyi sorgulayan yaban hayatı bilim insanları, doğumların ve ithalatın yaşam alanı sınırlı olan bir bölge üzerindeki baskıyı artırdığını söylüyor. Temel kaygıları, Hindistan'ın yabani bir popülasyonu yeniden kurup kurmadığı ya da maliyetli bir deneyi uzun süreli esaret koşullarında sürdürüp sürdürmediği.
Bilim İnsanları İthalatın Durdurulmasını Neden İstiyor?
Yaban hayatı biyoloğu ve Metastring Foundation'ın üst yöneticisi Ravi Chellam, esaret altında doğan yavruların kutlanmasının Project Cheetah'nın asıl amacını gözden kaçırdığını savunuyor. Chellam'a göre Cheetah Action Plan'de esaret altında üreme programı öngörülmemişti.
Kuno 748,76 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor ve tahmini taşıma kapasitesi yaklaşık 10 yetişkin çita. Taşıma kapasitesi, bir yaşam alanının mevcut besin, alan ve diğer kaynaklarla destekleyebileceği hayvan sayısı anlamına geliyor. Daha fazla yavrunun doğması bu sınırı kendiliğinden yükseltmiyor.
Chellam, her doğumun, yöneticilerin sonunda üreme alanlarının dışına yerleştirmek zorunda kalacağı büyüyen popülasyona katkıda bulunduğu uyarısında bulunuyor. Ona göre artan baskı, yalnızca yaşam alanını genişleterek çözülemeyecek demografik bir saatli bomba niteliğinde.
Afrika'daki yaşam alanlarında çitalar, 100 kilometrekarede bir hayvandan daha düşük yoğunluklarda yaşar. Ev alanları binlerce kilometrekareyi bulabilir. Aslan ve kaplanlara kıyasla büyük yırtıcılar arasındaki konumları daha zayıf olan çitaların, rekabetten kaçınmak için geniş alanlarda dolaşması gerekir.
Kuno, çita projesinden onlarca yıl önce Asya aslanları için seçilmişti. Eleştirmenler, giderek sıklaşan ağaçlık alanların açık otlakları ve çalılık ormanları tercih eden çitalara uygun olmadığını söylüyor. Bunun sonucunda çitaları yapay alanlarda tutmak ya da insanların yoğun yaşadığı, hayatta kalmalarının zorlaşacağı bölgelere girmelerine izin vermek arasında seçim yapmak gerektiğini belirtiyorlar.
Uygun Yaşam Alanı Yırtıcıdan Önce mi Gelmeli?
Ashoka Ekoloji ve Çevre Araştırmaları Vakfı'nda çalışan Nitin Rai, büyüyen bir popülasyonu barındırmaya yetecek yaşam alanı bulunmadığı için projenin başarısızlığa mahkûm olduğunu savunuyor. Rai'ye göre büyük ölçekli yaşam alanı restorasyonu, yırtıcıların yeniden doğaya salınmasından önce yapılmalı; restorasyonun yırtıcıların gelişiyle gerçekleşmesi beklenmemeli.
Rai, girişimi ayrıca bir “yeşil el koyma” örneği olarak nitelendiriyor: Koruma projesi aracılığıyla arazi üzerinde denetim elde edilmesi. Rai'nin değerlendirmesine göre çita, yetkililerin ormanlarda yaşayan toplulukları koruma alanlarının dışına çıkarmak için kullanabileceği bir araca dönüşüyor. Bu eleştiri, yaşam alanı tartışmasını koruma çalışmalarının insanlar üzerindeki maliyetleriyle ilişkilendiriyor.
Yaban hayatı bilim insanı Arjun Gopalaswamy ve çalışma arkadaşları, özgürce yaşayan ve varlığını sürdürebilen bir popülasyon için bol av bulunan ve insanlarla çatışmanın sınırlı olduğu, kesintisiz 10 bin ila 20 bin kilometrekarelik bir yaşam alanı gerektiğini savunuyor. Hindistan'da şu anda bu ölçekte uygun bir alan bulunmadığını söylüyorlar. Bazı Afrika ekosistemlerinde belgelenen çita ev alanları 5 bin 441 kilometrekareye ulaşıyor.
Hükümetin 17 bin kilometrekarelik hedefi, eleştirmenlerin belirttiği ölçek aralığında yer alıyor. Ancak tartışmanın odağında bu arazinin durumu ve birbirine bağlı olup olmadığı bulunuyor. Birbirinden ayrı alanların oluşturduğu bir bütün, kesintisiz bir yaşam alanından farklı yönetim gerektiriyor.
Çitlerle çevrili alanlar ve bağlantısız koruma bölgelerine yayılmış yönetilen gruplar, hayvanların hayatta kalmasını ve üremesini sağlayabilir. Eleştirmenler bu yaklaşımı, projenin ilk başta hedeflediği özgürce yaşayan bir popülasyonu yeniden kurmak yerine, tam anlamıyla işleyen doğal bir ortamın dışında koruma anlamına gelen ex situ koruma olarak nitelendiriyor.
Ölümler, Zorlu Yönetim Tercihlerini Gözler Önüne Serdi
Projenin başlamasından bu yana Kuno'da ithal edilen dokuz yetişkin çita ile Hindistan'da doğan 12 yavru öldü; toplam kayıp 21 hayvana ulaştı. Bildirilen ölüm nedenleri arasında akut kalp yetmezliği, şiddetli çiftleşme kavgaları, boğulma, zehirlenme ve nemli muson koşullarında radyo tasmalarıyla bağlantılı ağır dermatit bulunuyor. Dermatit, cilt iltihabıdır.
Daksha adlı dişi çita, yöneticilerin büyük bir alanda çiftleşmeyi teşvik etmeye çalıştığı sırada bir erkek çitanın saldırısıyla öldü. Olay mahkeme kayıtlarında yer aldı. Pavan, koşulları açıklığa kavuşmayan bir olayda boğuldu; bazı yetkililer zehirlenmeden şüphelendi.
Aralık ayında bir yavru, Gwalior yakınlarındaki Agra-Mumbai Ulusal Karayolu'nda bir aracın çarpması sonucu öldü. Yavru, park sınırlarının çok ötesine gitmişti. İlk grupla Namibya'dan gelen ve beş yaşında olduğu belirtilen Sasha adlı dişi çita ise geçen ay böbrek enfeksiyonu nedeniyle öldü.
Hükümetin danışma komitesinde görev yapan Güney Afrikalı veteriner Adrian Tordiffe, uluslararası uzmanlarla Hindistanlı yetkililer arasındaki iletişim aksaklıklarından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Bu aksaklıkların bazı vakalarda zamanında veteriner müdahalesini engellemiş olabileceğini düşünüyor.
Ölümler, doğada doğmuş hayvanları kapalı alanlarda tutma ve doğaya salma yöntemlerini bir arada kullanarak yönetmenin zorluğunu ortaya koyuyor. Kapalı alanlar daha yakından izleme ve tedavi imkânı sağlarken, serbestçe dolaşan hayvanlar yollarla, diğer yırtıcılarla ve koruma alanlarının dışındaki tehlikelerle karşı karşıya kalıyor.
Hükümet Hayatta Kalma Oranlarının İyileştiğini Söylüyor
Hükümet yetkilileri, Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin (IUCN) yönergelerinin, popülasyon aktarımı projelerinde ilk yıl yüzde 50 hayatta kalma oranının beklenen sonuçlar arasında olabileceğini belirttiğini söylüyor. Yetkililere göre yetişkinlerin hayatta kalma oranı ilk yıl yüzde 70, ikinci yıl ise yüzde 85,71 oldu.
Bu oranlar, iki yıl arasında 15,71 yüzde puanlık bir artışa işaret ediyor. Yetkililer bu iyileşmeyi, yönetim çalışmalarının ilk dönemdeki sorunlardan ders çıkardığının kanıtı olarak sunuyor.
Eleştirmenler ise ölümlerin nerede gerçekleştiğine odaklanıyor. Onlara göre birçok hayvan, veteriner hizmetlerine erişimin riskleri azaltması gereken kontrollü alanlarda öldü. Afrika'daki yabani popülasyonlarda yavru ölümleri de yüksek olabiliyor; ancak eleştirmenler, hayvanların kapalı alanların dışında nasıl bir yaşam süreceği belirsizliğini korurken onları ciddi risklere maruz bırakmanın etik olup olmadığını sorguluyor.
Ulusal Kaplanları Koruma Kurumu'ndan bilim insanları ve diğer hükümet yetkilileri, Frontiers in Conservation Science dergisinde yayımlanan bir makalede projeyi savundu. Eleştirmenlerin Afrika ve Hindistan ekosistemleri arasında aşırı basitleştirilmiş karşılaştırmalar yaptığını ve çitaların davranışlarını uyarlama yeteneğine yeterince önem vermediğini öne sürdüler.
Bu savunmaya göre serbestçe dolaşan hayvanların ilk gözlemlerinde çitaların benekli geyik, sambar geyiği, dört boynuzlu antilop ve nilgai avladığı görüldü. Hayvanlar savan otlaklarından karışık yaprak döken ormanlara kadar farklı yaşam alanlarını kullandı. Yetkililer ayrıca radyo tasması verilerinin, Kuno'da leopar yoğunluğu yüksek olmasına rağmen çitaların farklı alanları kullanarak ya da farklı saatlerde etkinlik göstererek leoparlardan ayrıştığını belirtti.
Doğaya Salım Alanları Geçici mi, Kalıcı Hale mi Geliyor?
Hükümet yetkilileri, yumuşak salım boma'larını esaret alanları değil, doğal koşullara benzer yerler olarak tanımlıyor. Boma, hayvanın yeni bir yere salınmadan önce ortama alışmasına yardımcı olmak için kullanılan bir çevrili alan. Yetkililer, etoburları yeniden doğaya kazandırmakta kullanılan ve uluslararası düzeyde kabul gören bu yöntemin, hayvanların hemen salınmasına kıyasla başarı şansını 2,5 kat artırdığını söylüyor.
Serbestçe dolaşan bazı çitalar, 2023'teki ölümlerin ardından geçici olarak yeniden kapalı alanlara alındı. Yetkililer bu kararı, sorunlar ortaya çıktıkça alınan değişiklikler anlamına gelen uyarlanabilir yönetim olarak nitelendiriyor. Kene istilaları ve kış kürkleriyle ilgili sorunları beklenmedik güçlükler arasında sayıyorlar.
Hükümetin savunmasında ayrıca 2,5 yılda doğan 21 yavruya değinildi; bunlardan 11'inin anneleriyle birlikte serbestçe dolaştığı belirtildi. Yetkililer bu doğumları ve salımları Hindistan koşullarına uyumun göstergesi olarak sundu. Son nüfus verisine göre Hindistan'da doğan yavru sayısı 33.
Chellam ve diğer eleştirmenler başarıyı, hayvanların zaman içinde kapalı alanların dışında yaşayıp üreyebilmesine göre değerlendiriyor. Hükümeti savunanlar ise kuruluş aşamasında hayatta kalma oranlarındaki iyileşmeye, üremeye, avlanmaya ve yönetimde yapılan değişikliklere daha fazla ağırlık veriyor.
Dolayısıyla anlaşmazlık, belirli bir tarihte hayatta olan hayvanların sayısından daha geniş bir konuyu kapsıyor. Yoğun insan yönetiminin ne kadar sürmesi gerektiği ve planlanan koruma alanları ağının kendi varlığını sürdüren bir popülasyonu destekleyip destekleyemeyeceği tartışılıyor.
Kuno'da Daha Önce Yapılan Yer Değiştirmeler Tartışmayı Şekillendirmeyi Sürdürüyor
Asya aslanları için hazırlık yapmak üzere 1999-2001 yılları arasında Kuno'daki 24 köyden yaklaşık 5 bin kişi başka yerlere yerleştirildi. Gujarat'taki siyasi muhalefet nedeniyle aslanlar bölgeye hiç getirilmedi. Daha sonra çita projesine altyapı sağlayan bu alan, söz konusu proje için boşaltılmıştı.
Yerinden edilen birçok aile, rehabilitasyonun yetersiz kaldığını, tazminat vaatlerinin yerine getirilmediğini ve ormanlarla bağlantılı geçim kaynaklarını kaybettiklerini hâlâ dile getiriyor. Bölge sakinleri, yer değiştirmenin üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen su kıtlığından, işsizlikten ve temel hizmetlerdeki eksikliklerden de söz ediyor.
Koruma alanları üzerine yayımlanan akademik araştırmalar, Kuno'nun ilk belirlenmesi ve hazırlanması sırasında kullanılan yöntemleri sorguladı. Araştırmalara göre topluluklarla gerçek anlamda iletişim kurmak yerine yerinden etmeye öncelik verildi. Toplumun refahına ilişkin bazı değerlendirmelerin, bölge sakinleriyle kapsamlı görüşmeler yapmak yerine yüzeysel gözlemlere dayandığı bildirildi.
Çevresel adalet çerçevesini kullanan araştırmalar üç tür adaletsizlik belirliyor. Dağıtımsal adaletsizlik, maliyetleri kimin üstlendiği ve faydalardan kimin yararlandığıyla ilgili: Ötekileştirilmiş topluluklar topraklarını ve geçim kaynaklarını kaybederken turizm gelirine erişim belirsizliğini koruyor. Usule ilişkin adaletsizlik, insanların kararlarda anlamlı söz hakkına sahip olup olmadığını sorguluyor. Tanınma adaletsizliği ise yetkililerin yerel bilgiye, toprağa yönelik kültürel bağlılığa ve geleneksel ekolojik anlayışa saygı gösterip göstermediğiyle ilgili.
Rıza konusundaki kaygılar da tartışmanın parçası olmayı sürdürüyor. Yaban Hayatı Koruma Yasası ile Orman Hakları Yasası, önceden bilgilendirilmiş rıza alınarak gönüllü yerleşim yapılmasını gerektiriyor. Ancak sahadaki anlatımlar, bazı ailelerin usule ilişkin kestirme yöntemler ve ekonomik çaresizlik nedeniyle fiilen göçe zorlandığına işaret ediyor.
Yetkililer Topluluklara İş ve Destek Sözü Veriyor
Hükümet açıklamalarında, Project Cheetah kapsamında haksız bir yerinden etme yaşanmadığı belirtiliyor. Yetkililer, yer değiştirmelerin çoğunun onlarca yıl önce aslan projesi için yapıldığına dikkat çekiyor.
Yetkililer, köy meclisleri Gram Sabha'lar aracılığıyla yürütülen yer değiştirmelerin gönüllü olduğunu, tarım arazisi, konut desteği ve beş yıl boyunca devam eden yardım gibi destek paketlerini içerdiğini söylüyor. Resmî görüşe göre koruma çalışmaları ile kalkınma bir arada yürütülebilir.
Project Cheetah kapsamında yüzlerce yerel genç, orman gözcüsü ve çita iz sürücüsü olarak istihdam edildi. Yetkililer, çevredeki topluluklara fayda sağlaması amaçlanan turizm altyapısını da geliştiriyor. Çitaları ayrıca birçok eyalette bozulmuş otlakların restorasyonu için simge tür olarak sunuyorlar.
Anlaşmazlık hem yer değiştirme geçmişini hem de bugünkü faydaların nasıl dağıtıldığını kapsıyor. Yetkililer, önceki aslan projesi ile mevcut çita girişimi arasındaki ayrıma vurgu yapıyor. Eleştirmenler ise yerinden edilen ailelerin üstlendiği ve çözüme kavuşmayan maliyetlerin aynı bölgenin koruma geçmişinin parçası olduğunu savunuyor.
Bu aileler için vaat edilen istihdam ve turizm geliri; tazminat, su, hizmetler ve geçim kaynaklarına erişim konusundaki süregelen kaygılarla yan yana duruyor. Eleştirmenlere göre ekolojik restorasyona yönelik resmî kutlamalarda bu toplumsal maliyetlere çok daha az yer veriliyor.
Siyasi Simgeler ve Tartışmalı Genişleme Alanları
Modi'nin kişisel rolü, Project Cheetah'yı öne çıkan ulusal başarılarından biri haline getirdi. İlk hayvanları doğum gününde salmasının yanı sıra projenin hızını yönetim yaklaşımına benzetti. Hükümetin basın açıklamalarında bilimsel itirazlar ideolojik saiklerle ya da sansasyon yaratma amacıyla ortaya atılmış olarak nitelendirildi.
Projenin başlangıcı, eski Başbakan Jawaharlal Nehru'nun barış güvercinleri salma geleneğiyle bilinçli bir karşıtlık olarak da sunuldu. Eleştirmenler bu karşıtlığı, yaban hayatı projelerinin güçlü bir siyasi mesaj taşıdığı daha iddialı bir korumacı milliyetçilik anlayışının parçası olarak görüyor.
Gujarat'ın Asya aslanlarını Kuno'ya göndermeyi reddetmesi, 2013'ten itibaren verilen Yüksek Mahkeme kararlarına rağmen devam etti. Eleştirmenler, Kuno bilimsel olarak hazırlanıp yasal olarak aslanlar için belirlenmiş olduğundan, daha sonra Afrika çitalarına yönelmenin siyasi açıdan elverişli olduğunu savunuyor.
Rajasthan'daki Mukundra Hills Kaplan Koruma Alanı yıllar önce çitalar için olası bir ek alan olarak belirlenmişti. Kongre eyaleti yönetirken hayvanların nakledilmesi için gereken merkezi onay beklemede kaldı. Bharatiya Janata Partisi iktidara geldikten sonra bürokratik engellerin azaldığı görüldü. Bu durum, alan seçiminde siyasi etkinin rolü konusundaki kaygıları artırdı.
Madhya Pradesh'teki Gandhi Sagar Yaban Hayatı Koruma Alanı, çitaların salınacağı bir sonraki yer olarak hazırlandı; yetkililer gerekli altyapının tamamlandığını söylüyor. Nauradehi Yaban Hayatı Koruma Alanı'nda 20'den fazla yerleşik yetişkin kaplanın yanı sıra çok sayıda gelip geçen hayvan bulunması, buranın üçüncü alan olarak önerilmesine yönelik eleştirilere yol açtı.
2022'de projenin bilimsel temellerini sorgulayan bir makalenin ortak yazarlarından Gopalaswamy, önerilen alanların taşıma kapasitesini tekrar tekrar olduğundan yüksek gösterdiğini ve diğer yırtıcılarla çatışma riskini küçümsediğini savunuyor. Eleştirmenler, Nauradehi'deki sık ormanlık alanların ve çok sayıdaki kaplanın çitaları rekabete, saldırılara ve yüksek yavru ölüm oranlarına maruz bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Uluslararası Danışmanlar İthalat Konusunda Kaygılı
Son dokuz çitanın kaynağı olan Botsvana'da da yabani çita popülasyonu geriliyor. Eleştirmenler, uzun vadeli sonuçları belirsiz bir proje için baskı altındaki popülasyonlardan hayvan almanın etik olup olmadığını sorguluyor.
IUCN'nin yeniden doğaya kazandırma yönergeleri, hayvanların tarihî yaşam alanlarına uygun alt türler kullanılarak salınmasını öngörüyor. Hindistan'a getirilen Afrika çitaları, ülkede ortadan kaybolan Asya popülasyonundan farklı bir alt türe ait. Genetik farklılıklar yönetilebilir olsa da 70 yıllık yokluğun ardından Hindistan'ın ekolojik koşullarına ve davranışlarına uyum sağlayıp sağlayamayacakları belirsizliğini koruyor.
Güney Afrikalı ve Namibyalı veterinerler, danışmanlık rollerinin büyük ölçüde göstermelik bir işleve indirildiği ve acil durumlarda kritik sağlık bilgilerinin kendilerinden saklandığı yönünde şikâyetlerini Yüksek Mahkeme'ye iletti. Projeye başlangıçta danışmanlık yapan uluslararası uzmanlar, siyasi baskının bilimsel katkıyı geri plana ittiği kaygısını dile getirdi.
Çita Koruma Fonu'nun kurucusu Laurie Marker'ın aktif görevden ayrılması da dahil olmak üzere yabancı danışmanların değişmesi, yönetim konusundaki kaygıları artırdı. Hindistan, popülasyondaki genetik çeşitliliği, yani kalıtsal özelliklerin çeşitliliğini artırmak amacıyla Kenya'dan yeni çitalar getirmek için müzakereler yürütüyor.
Yeni ithalatlar yönetilen hayvanların genetik çeşitliliğini artırmaya yardımcı olabilir. Ancak bunlar uygun alan, veterinerler arasında koordinasyon ve salım kararlarının güvenilir biçimde alınması ihtiyacını da büyütüyor. Yeni çitaların getirilmeye devam edilip edilmemesi tartışması, bu gereklilikleri hem hayvanları kabul eden hem de gönderen ülkelerdeki hayvan refahı meselesiyle bir araya getiriyor.
Bugünkü Tartışmanın Arka Planındaki Tarihler
Project Cheetah'nın bugünkü durumu, onlarca yıl önce alınan kararları yansıtıyor. Kuno'nun aslanlar için hazırlanması, nakillerine ilişkin mahkeme süreci ve ardından çitaların salınması, koruma alanının yönetiminde birbirini izleyen adımlar oluşturuyor.
- 1999-2001: Planlanan Asya aslanı projesi için Kuno'daki 24 köyden yaklaşık 5 bin kişi başka yerlere yerleştirildi.
- 2013: Yüksek Mahkeme kararlarında Asya aslanlarının Kuno'ya nakledilmesi istendi, ancak Gujarat hayvanların salınmasına karşı çıkmayı sürdürdü.
- 2022: Gopalaswamy ve çalışma arkadaşları, çita projesinin bilimsel temellerine ilişkin kaygıları dile getiren bir makale yayımladı.
- Eylül 2022: Modi, doğum gününde Namibya'dan getirilen sekiz hayvanı salarak Project Cheetah'yı başlattı.
- 2023: Ölüm ve sağlık sorunlarının ardından serbestçe dolaşan hayvanlar geçici olarak yeniden kapalı alanlara alındı.
- Aralık 2025: Gwalior yakınlarındaki Agra-Mumbai Ulusal Karayolu'nda bir aracın çarpması sonucu bir yavru öldü.
- Şubat 2026: Sasha'nın böbrek enfeksiyonu nedeniyle öldüğü bildirildi.
- Mart 2026 başı: Botsvana'dan dokuz çita geldi. Jwala ve Gamini'nin yakın zamanda doğurduğu yavrularla birlikte bildirilen popülasyon 53'e ulaştı.
- 2032: Hükümet, 17 bin kilometrekarelik alanda 60 ila 70 hayvandan oluşan bir popülasyon kurmayı hedefliyor.
Gandhi Sagar'daki salımlar, Nauradehi'ye ilişkin karar ya da Kenya ile yürütülen müzakerelerin tamamlanması için herhangi bir tarih açıklanmadı. Bir sonraki aşamada büyüyen popülasyonun nerede yaşayacağına, hayvanların alanlar arasında nasıl hareket edeceğine ve çevredeki toplulukların fayda ve maliyetleri nasıl paylaşacağına ilişkin kararlar alınması gerekecek.
Öne Çıkan Noktalar
- Botsvana'dan gelen dokuz çitayla birlikte bildirilen popülasyon 53'e ulaştı. Bu sayı, 20 yetişkin çitayı ve Hindistan'da doğan 33 yavruyu kapsıyor.
- Bildirilen toplam ölüm sayısı 21: ithal edilen dokuz yetişkin ve 12 yavru.
- Kuno 748,76 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor ve tahmini taşıma kapasitesi yaklaşık 10 yetişkin çita.
- Eleştirmenler, ithalatın durdurulmasını istiyor ve popülasyon daha fazla büyümeden önce yaşam alanlarının restore edilmesi gerektiğini savunuyor.
- Yetkililer, yetişkinlerin hayatta kalma oranının ilk yıl yüzde 70'ten ikinci yıl yüzde 85,71'e çıktığını; üreme ve başarılı avlanmanın da sürdüğünü belirtiyor.
- Daha önceki yer değiştirmeler 24 köyden yaklaşık 5 bin kişiyi etkiledi. Rehabilitasyon ve topluluklara sağlanan faydalar konusunda anlaşmazlıklar sürüyor.
- Gandhi Sagar salımlar için hazır. Önerilen Nauradehi alanına ise kaplan popülasyonu ve yaşam alanı nedeniyle itiraz ediliyor.
- Hükümetin hedefi, 2032'ye kadar 17 bin kilometrekarelik alanda 60 ila 70 çitaya ulaşmak.






