Oli’ye Yaklaşık 50 Bin Oy Farkı
Balen adıyla tanınan 35 yaşındaki inşaat mühendisi ve eski rapçi Balendra Shah, deneyimli liderin kendi seçim bölgesi Jhapa-5’te dört kez başbakanlık yapan K.P. Sharma Oli’yi mağlup etti. Seçim yetkilileri, Shah’ın 68.348, Oli’nin ise 18.734 oy aldığını doğruladı. Aradaki fark 49.614 oy oldu; bu sonuç, Shah’ın rakibine karşı yaklaşık dörtte bir değil, her bir Oli oyuna karşılık yaklaşık dört oy aldığı anlamına geliyor.
İçindekiler
- Oli’ye Yaklaşık 50 Bin Oy Farkı
- Eylül Protestolarından Mart Sandığına
- Çanın Ardındaki Kampanya
- Shah’ın Müziği Nasıl Siyasi Bir Dile Dönüştü?
- Katmandu’da Ezici Zafer, Madhesh’te Atılım
- Deneyimli Liderler Sandalyelerini Kaybetti
- Parlamentoda Büyük Çoğunluk Ne Anlama Geliyor?
- İstihdam, Gelir ve Hayatını Kaybedenler İçin Hesap Verebilirlik
- Hindistan, Çin ve Dışarıda Bırakılan Bir Proje
- Öne Çıkanlar
8 Mart 2026 itibarıyla açıklanan kısmi sonuçlar, Shah’ın Rastriya Swatantra Partisi’nin (RSP) doğrudan seçimle belirlenen parlamento sandalyelerinin üçte ikisinden fazlasını kazandığını gösteriyordu. Parti, doğrudan seçimle belirlenen 106 sandalyeyi kazanmış ve nispi temsilde öne geçmişti. Tahminlere göre 275 üyeli parlamentoda 190 sandalyeye ulaşabilirdi. Sayım sürerken nihai toplam henüz şekilleniyordu; Shah’ın başbakan olması bekleniyordu.
Sonuç, Nepal’in en genç başbakanının ve Madhesh bölgesinden gelen ilk başbakanının göreve gelmesinin önünü açıyor. Ülkenin güneyindeki ovalık bölge, uzun süredir tepelerdeki ve Katmandu Vadisi’ndeki siyasi elitler tarafından marjinalleştiriliyor. Shah, ocak ayına kadar Katmandu belediye başkanlığı yaptı ve seçim siyasetine yalnızca dört yıl önce girdi. 74 yaşındaki komünist lider Oli’yi yenmesi, yerleşik partilerin karşı karşıya olduğu meydan okumanın boyutunu gözler önüne seriyor.
Perşembe günkü seçim, Eylül 2025’te Oli hükümetinin düşmesine katkı sağlayan Z Kuşağı hareketinin ilk demokratik sınavıydı. Sosyal medya yasağına karşı protestoların yolsuzluk, kayırmacılık ve ekonomik durgunluğa karşı bir ayaklanmaya dönüşmesinden altı ay sonra, hareketin değişim talebi sokaklardan parlamentoya taşındı.
Shah’ın aldığı yetki, Nepal’de yönetimi 2008’de monarşinin kaldırılmasından bu yana yapılan tüm seçimlerden daha köklü biçimde yeniden şekillendirebilir. Ayrıca 2022’de kurulan partiyi; istihdam yaratma, protestolarda hayatını kaybedenler için hesap verme ve seçmenleri bıktıran sık hükümet değişikliklerine son verme yönündeki acil taleplerle karşı karşıya bırakıyor.
Eylül Protestolarından Mart Sandığına
Oli hükümeti, Eylül 2025’te TikTok ve YouTube platformlarını yasaklayarak ayaklanmayı tetikledi. Gösteriler kısa sürede bu platformlara erişim talebini aşarak yolsuzluğa, siyasi ayrıcalıkların kuşaktan kuşağa aktarılmasına ve pek çok genç Nepalliye yeterince fırsat sunmadığı düşünülen ekonomiye karşı daha geniş kapsamlı bir itiraza dönüştü.
Resmî verilere göre güvenlik güçleri, bir günde 19’u olmak üzere 77 protestocuyu öldürdü. Şiddet Oli’yi istifaya zorladı; sonraki altı ay boyunca ülkeyi geçici bir yönetim idare etti. Hayatını kaybedenler için hesap verilmesi, şimdi göreve gelecek hükümetin sorumlulukları arasında yer alıyor.
Bu seçimde yaklaşık 800 bin kişi ilk kez oy kullanmak üzere kaydoldu. Pek çoğu, eylül ayındaki şiddetin ardından Shah’ın hesap verebilirlik vaadine yöneldi. Genç işsizliğinin yüzde 20 civarında seyrettiği ülkede seçim kampanyası, yasama organındaki sandalyeleri ve bakanlık görevlerini devralan siyasi elit çocuklarının sahip olduğu ayrıcalıkları da hedef aldı.
Bu gelişmeler, Nepal’deki siyasi yarışın ne kadar hızlı değiştiğini ortaya koyuyor:
- 2008’de Nepal monarşiyi kaldırdı ve sık hükümet değişiklikleriyle geçen bir dönem başladı.
- 2022’de televizyon sunucusu Rabi Lamichhane RSP’yi kurdu; Shah da seçim siyasetine atıldı.
- Eylül 2025’te sosyal medya yasağına karşı protestolar bir ayaklanmaya dönüştü ve ölümcül şiddetin ardından Oli istifa etti.
- Ocak 2026’da Shah’ın Katmandu belediye başkanlığı görevi sona erdi.
- Perşembe günkü seçim, protesto hareketinin taleplerini sandığa taşıdı. 8 Mart itibarıyla açıklanan sonuçlar RSP’nin ezici zaferine işaret ediyordu.
RSP’nin çan sembolü kent merkezlerinde sıkça görülür oldu. Genç gönüllüler, uzun süredir kırsal Nepal’e hâkim olan geleneksel parti yapılarının dışında bir seçim ağı kurmak için şifreli mesajlaşma uygulamaları üzerinden katılımı koordine etti. Önce gösterilerle tanınan hareket için seçim, halkın öfkesini seçilmiş kurumlarda yönetime dönüştürmenin yolunu açtı.
Çanın Ardındaki Kampanya
RSP, kampanyasını Katmandu’nun Balaju semtindeki altı katlı bir binanın üst katlarından koordine etti. Parti yetkilileri bu çalışmayı Nepal tarihinin en kapsamlı seçim operasyonu olarak tanımladı. Operasyonun merkezinde, 300 çalışanı ülke genelinde üç ekibe ayıran 11 üyeli Araştırma, Strateji ve Belgeleme Departmanı bulunuyordu.
Ekipler miting organizasyonundan dijital içerik üretimine kadar farklı alanlarda çalıştı. 660 kişilik bir sosyal medya ekibi Shah’ın mesajlarının yayılmasına yardımcı olurken, büyük konuşmaları sekiz günde bir yapıldı. Bu aralık, kampanya çalışanlarına bir sonraki konuşma yapılmadan önce her konuşmayı yaygınlaştırmak için zaman tanıdı.
Adının açıklanmasını istemeyen bir RSP kampanya stratejisti, takvimin Shah’ın mesajını odaklı tutarken rakiplerin de görüşlerini kamuoyu tartışmasına taşımasına nasıl imkân verdiğini şöyle anlattı:
Sürekli konuşma yaparsanız insanların kafası karışır,
Muhalefet partilerinin bazı konuları gündeme getirmesine izin veriyor, sonra bir kez yanıt veriyoruz. Böylece mesajımız net kalıyor.
Shah’ın kampanyası, her gün beş ila yedi ilçede yol gösterileri de düzenledi. Nepal’in yedi eyaletinin her birinde kısa süreli etkinliklere katılan Shah, merkezi olarak yönetilen dijital operasyonu seçmenlerle doğrudan buluşmalarla birleştirdi. Yorucu tempoya rağmen güney ovalarından kuzeydeki tepelere uzanan yoğun program kampanyaya gözle görülür bir enerji kattı.
Geleneksel partiler, onlarca yılda geliştirdikleri himaye ağlarına ve yerel idari mekanizmalar üzerindeki etkilerine güvenebiliyordu. RSP ise yerleşik partilerin bu avantajlarıyla dijital erişimi, gönüllüleri ve koordineli etkinlikleri sayesinde rekabet etti.
Kampanyanın finansmanının önemli bir bölümü, özellikle Nepal’in değişen koalisyonlar altında durgunlaşmasını izleyen ABD’deki profesyoneller olmak üzere, yurt dışındaki Nepalli diasporadan geldi. Yerel etkinlikleri adaylar düzenlerken büyük mitingler ve dijital operasyonların masraflarını merkez parti karşıladı. Bu düzen, tutarlı bir ulusal mesajla birlikte yerel kampanyaların da sürmesini sağladı.
Parti ayrıca eski siyasi çevrelerin kontrolünde gördüğü geleneksel medya kuruluşlarını devre dışı bıraktı. Kampanya mekanizması, Shah’ın kişisel popülerliğini RSP’nin örgütlü ağıyla birleştirerek yalnızca dört yıllık partinin çok daha eski rakiplerine meydan okuyacak erişime ulaşmasını sağladı.
Shah’ın Müziği Nasıl Siyasi Bir Dile Dönüştü?
Shah, yolsuzluk ve eşitsizliği eleştiren şarkı sözleriyle sanatçı olarak ün kazandı. Bu temalar, 2008’den bu yana iktidarı dönüşümlü olarak paylaşan komünist ve demokratik sosyalist partiler arasındaki ideolojik tartışmalardan ziyade hükümet reformuna odaklanan kampanyada doğrudan karşılık buldu.
“Fedakârlık” anlamına gelen “Balidan” adlı şarkısı YouTube’da milyonlarca kez izlendi. “Nepal Gülümsüyor” anlamındaki “Nepal Haseko” adlı bir başka şarkısı ise eylül ayındaki gösterilerin marşına dönüştü. Müziği, daha adil bir siyasi sistem ve hesap verebilirlik talep eden gençlere tanıdık bir dil sundu.
Mühendislik, müzik ve yerel yönetim deneyiminin birleşimi, Shah’a Nepal’in yerleşik ulusal liderlerinin kariyerlerinden farklı bir kamuoyu kimliği kazandırdı. Katmandu belediye başkanlığı dönemi ve yolsuzluğa karşı çıkmasıyla tanınması, mevcut kitlesiyle RSP’nin yönetimde somut değişiklikler yapma vaadini buluşturdu.
Z Kuşağı’nın rolü, popüler bir sanatçıya destek vermenin ötesine geçti. Kayıt, gönüllü koordinasyonu ve sandığa katılım, gösterilerin enerjisini oya dönüştürdü. Shah’ın başarısı, dijital iletişime alışkın bir kuşağın geleneksel parti yapılarının dışında örgütlenerek yerleşik siyasi ağları sandıkta yenebileceğini gösteriyor.
Katmandu’da Ezici Zafer, Madhesh’te Atılım
RSP, Katmandu bölgesindeki 15 seçim çevresinin tamamını, Katmandu ilçesindeki 10 çevre de dahil olmak üzere kazandı. Bu ezici zafer, Nepal Kongresi ve Nepal Komünist Partisi’nin (Birleşik Marksist Leninist), bilinen adıyla CPN-UML’nin önemli bir kalesini yıktı.
Partinin yükselişi başkent ve genç kent seçmenlerinin ötesine de uzandı. Madhesh eyaletinde RSP sekiz sandalye kazanmış, 22 seçim çevresinde daha önde bulunuyordu. Bu sonuçlar, geleneksel partilerin yıllarca destek kazanmaya çalıştığı kırsal ovalık bölgelerde de RSP’ye yönelim olduğunu gösterdi.
Shah, “Madhesh’in oğlu” olarak kampanya yürüttü ve “Ab ki bar Balendra sarkar”, yani “Bu kez Balendra’nın hükümeti” sloganını kullandı. Bu çağrı, kampanyaya temiz yönetim yönündeki ulusal talebin yanı sıra bölgesel bir kimlik de kazandırdı.
Terai ovaları Nepal nüfusunun neredeyse yarısına ev sahipliği yapıyor. Buna rağmen bölgedeki topluluklar tarih boyunca tepelerden ve Katmandu Vadisi’nden gelen elitler tarafından en üst düzey görevlerden dışlandı. Shah’ın başbakan olması bu nedenle yaşı veya önceki mesleğinin ötesinde önem taşıyacak. Güney ovalarından bir lideri ülkenin en üst yürütme makamına taşıyacak.
Doğu ovalarında bulunan Jhapa-5, yıllardır Oli tarafından temsil ediliyordu. Shah’ın buradaki zaferi, yerleşik liderliğin reddedilmesini özellikle görünür kıldı: Başkent dışındaki seçmenlere de ulaşan RSP’nin desteğini genişletirken eski bir başbakanı siyasi açıdan tanıdık bir bölgede yendi.
Zaferlerin coğrafi yayılımı, sonucun neden yalnızca kentlerdeki bir protesto oyundan ibaret olmadığını açıklıyor. Katmandu’daki ezici zafer ve partinin Madhesh’teki ilerleyişi, farklı siyasi geçmişlere sahip yerlerden seçmenleri aynı değişim talebi etrafında buluşturdu.
Deneyimli Liderler Sandalyelerini Kaybetti
Oli’nin yenilgisi, yerleşik liderler arasındaki çok daha geniş çaplı çöküşün bir parçasıydı. Nepal Kongresi’nin 49 yaşındaki başkanı ve başbakan adayı olması beklenen Gagan Thapa, Dhanusha-4’te RSP adayı Amaresh Singh’e yaklaşık 11 bin oy farkla kaybetti.
CPN-UML’nin genel sekreteri Shankar Pokharel ile genel başkan yardımcıları Bishnu Paudel ve Prithvi Subba Gurung’un da aralarında olduğu 10 yöneticisi seçimi kaybetti. Sayımın aktarılan aşamasında Nepal’in en eski demokratik partisi Nepal Kongresi yalnızca 15 doğrudan seçim sandalyesi kazanmış, CPN-UML ise yedi sandalye elde etmişti.
Eski Maocu gerilla komutanı ve Prachanda olarak bilinen Pushpa Kamal Dahal, Rukum Purba’da kıl payı kazanarak yerleşik liderlere karşı oluşan dalgadan kurtuldu. Kralcı Rastriya Prajatantra Partisi yalnızca bir sandalye kazandı; bu sandalyenin sahibi Jumla’da seçilen Gyanendra Shahi oldu.
Nepal’de 18 yılda 14 hükümet kuruldu ve bunların hiçbiri beş yıllık görev süresini tamamlayamadı. Seçmenler açısından tekrarlanan lider değişiklikleri, yolsuzluk, istihdam ve kamu hizmetlerinde yeterli ilerleme sağlayamayan istikrarsızlığın simgesi haline gelmişti.
Eski seçim komiseri Bhoj Raj Pokharel, sonucu onlarca yıldır biriken hayal kırıklığının ifadesi olarak nitelendirdi. Aynı liderlerin tekrar tekrar değişmesini, kamu ihtiyaçlarına yanıt vermekten çok iktidar için verilen bir mücadele olarak tanımladı:
uzun süredir bastırılmış halk öfkesinin patlaması
koltuk kapmaca
Kayıplar, önde gelen geleneksel partilerin tamamına yayıldı ve kralcıların kazanımlarını da sınırladı. Seçimin temel mesajı, monarşinin düşüşünden bu yana siyasi hayata hâkim olan tanıdık yüzleri ve yönetim düzenini değiştirme talebiydi.
Parlamentoda Büyük Çoğunluk Ne Anlama Geliyor?
RSP’nin 190 sandalyeye ulaşacağı yönündeki tahmin, partiyi 275 üyeli parlamentoda üçte iki çoğunluk eşiğinin üzerine çıkaracak. Tahminler, en son 1959’da elde edilen ölçekte bir süper çoğunluğa ve yetkiye işaret ediyor.
Nepal’deki seçim sonuçları, hem doğrudan seçimle belirlenen sandalyeleri hem de nispi temsil yoluyla dağıtılan sandalyeleri kapsıyor. Doğrudan seçimlerde her seçim çevresinden bir temsilci seçiliyor. Nispi temsil, parlamentonun diğer bir bölümündeki sandalyeleri partilerin aldığı desteğe göre dağıtıyor. RSP’nin seçim çevrelerindeki başarısı ve nispi oyların sayımındaki liderliği birlikte, parlamentoda çok daha yüksek bir sandalye sayısına ulaşacağı yönündeki tahmini açıklıyor.
Güçlü bir çoğunluk, partiye programını uygulamak için geniş imkân sağlayacak. Ancak sorumluluğu da yoğunlaştıracak: Yıllardır süren koalisyon değişikliklerini sona erdirmek üzere seçilen bir parti, parlamentodaki gücünün istikrarlı bir hükümet ve gözle görülür sonuçlar getirmesi yönündeki beklentilerle karşılaşacak.
RSP şimdi muhalefetten hükümetin pratik sorumluluklarına geçmek zorunda. Bakanlıklara kadro bulması, kendi saflarındaki farklı çıkarları yönetmesi, iç bölünmelerden ve aşırıya kaçmaktan kaçınması gerekecek. Mutlak çoğunluğa sahip olsa bile parti içinde koalisyonları andıran pazarlıklar yaşanabilir.
Anayasa uzmanı Bipin Adhikari, zaferin büyüklüğünün halk desteğini sürdürme ve yolsuzlukla mücadele ile kurumsal reformları hayata geçirme konusunda zorluk yarattığı uyarısında bulundu:
Soru, yeni liderlerin bu dalgayı anlayıp sürdürebilecekleri.
Yetkiyi ortaya çıkaran genç seçmenler acil sonuçlar bekliyor. Güvenlerini korumak için RSP’nin seçim vaatlerini istihdamı, kamu yönetimini ve hesap verebilirliği etkileyecek kararlara dönüştürmesi gerekecek.
İstihdam, Gelir ve Hayatını Kaybedenler İçin Hesap Verebilirlik
RSP’nin seçim bildirgesi 1,2 milyon istihdam yaratmayı, kişi başına düşen geliri beş yıl içinde 1.447 dolardan 3.000 dolara çıkarmayı ve gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) olarak ölçülen ekonomiyi 100 milyar dolara büyütmeyi vaat etti. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor. Kişi başına düşen gelir, her bireyin kazandığı miktarı değil, ortalama geliri ifade ediyor.
Gelir hedefi, başlangıçtaki rakamı iki kattan biraz fazla artıracak. Bu vaatler, genç işsizliğiyle ve Körfez ülkelerine ve Malezya’ya işçi göçüyle mücadele etmesi beklenen bir hükümet için iddialı bir ekonomik program ortaya koyuyor.
Kamu kurumlarının mal ve hizmet satın alma süreci olan kamu alımlarındaki yolsuzluk da acil kaygılardan biri. RSP, bürokrasideki yolsuzluğu azaltma çabalarının parçası olarak kamu yönetimine teknoloji getirme, vergi tahsilatını modernleştirme ve hizmet sunumunu iyileştirme sözü verdi.
Göreve gelecek hükümet, eylül ayında göstericilere karşı ölümcül güç kullanımını soruşturan Gauri Bahadur Karki Komisyonu raporunu nasıl ele alacağına da karar vermeli. Bulgular yenilgiye uğrayan partilerin üst düzey isimlerini suçla ilişkilendirirse Shah, yönetim için gerekli istikrarı korurken selefleri hakkında dava açılması yönündeki baskıyla karşılaşacak.
77 kişinin ölümü için hesap verilmesi, seçimi Oli’yi deviren olaylara doğrudan bağlıyor. Temiz yönetim vaatleri nedeniyle RSP’yi destekleyen seçmenler, bu seçimi mümkün kılan şiddete karşı da yanıt bekleyecek.
Hindistan, Çin ve Dışarıda Bırakılan Bir Proje
Shah, Nepal ile açık sınırı ve derin kültürel bağları bulunan Hindistan ile Kuşak ve Yol Girişimi’yle bağlantılı yatırımları ve ekonomik etkisi bulunan Çin arasındaki ilişkileri dengelemek zorunda kalacak.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Nepal’i barışçıl seçim nedeniyle hızla kutladı. Bu mesaj, Yeni Delhi’nin RSP yönetimiyle yerleşik ilişkileri olmamasına rağmen yeni hükümetle çalışmaya hazır olduğuna işaret etti.
Partinin seçim bildirgesinde, Shah’ın kendi seçim bölgesinde bulunan Çin destekli Damak Sanayi Parkı projesine yer verilmedi. Hindistan’ın Siliguri Koridoru yakınındaki konumu projeyi siyasi açıdan hassas kılıyor. Projenin bildirgede yer almaması, bu bölgedeki Çin altyapı yatırımlarına karşı temkinli bir yaklaşımın işaretiydi.
Bölgesel diplomasi, hükümet kurma ve seçmenlere yanıt verme gibi daha acil işlerin yanında yer alacak. Shah bu göreve geniş bir yetkiyle, yeni bir partiyle ve yıllarca süren istikrarsız liderliğin şekillendirdiği beklentilerle başlıyor. RSP’nin istikrarlı yönetim sağlayıp sağlayamayacağı, bu seçimin Nepal demokrasisini kalıcı biçimde sağlamlaştırıp sağlamayacağını ya da siyasi çalkantının yeni bir dönemine dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- 8 Mart itibarıyla açıklanan kısmi sonuçlara göre RSP doğrudan seçimle belirlenen 106 sandalyeyi kazanmış ve nispi temsilde öne geçmişti; parlamentoda 190 sandalyeye ulaşması bekleniyordu.
- Shah, Jhapa-5’te Oli’nin 18.734 oyuna karşılık 68.348 oy alarak 49.614 oy farkla kazandı.
- 35 yaşındaki eski rapçi ve Katmandu belediye başkanı Shah’ın, Nepal’in en genç başbakanı ve Madhesh’ten gelen ilk başbakanı olması bekleniyordu.
- Seçim, resmî verilere göre güvenlik güçlerinin 77 protestocuyu öldürdüğü ve Oli’nin istifa ettiği Eylül 2025 protestolarının ardından yapıldı.
- RSP, Katmandu Vadisi’ndeki 15 seçim çevresinin tamamını kazandı ve Madhesh’te büyük ilerleme kaydetti; geleneksel partilerin üst düzey liderleri ise seçimi kaybetti.
- Kampanya; 660 kişilik bir sosyal medya ekibini, diaspora finansmanını, sekiz günde bir yapılan konuşmaları ve günde beş ila yedi ilçeyi kapsayan yol gösterilerini bir araya getirdi.
- Parti, 1,2 milyon istihdam yaratmayı, beş yıl içinde kişi başına düşen geliri 3.000 dolara çıkarmayı ve ekonomiyi 100 milyar dolara büyütmeyi vaat etti.
- Acil sorumluluklar arasında Karki Komisyonu raporuna yanıt vermek, yolsuzluk ve işsizlikle mücadele etmek, Hindistan ve Çin’le ilişkileri yönetmek bulunuyor.






