Şebeke gecikmeleri Johor’daki veri merkezi patlamasını sekteye uğratıyor; hangi projelerin ilerleyeceğini elektrik bağlantıları belirliyor

11 dakikalık okuma
Şebeke gecikmeleri Johor’daki veri merkezi patlamasını sekteye uğratıyor; hangi projelerin ilerleyeceğini elektrik bağlantıları belirliyor

Yüzde 30’luk Ret Oranı, Elektrik Altyapısındaki Açığı Ortaya Koyuyor

Area Market Intelligence’a göre Johor, 2024’te yeni veri merkezi başvurularının yüzde 30’a varan bölümünü reddetti; elektrik bağlantılarındaki gecikmeler, hangi yatırımların hayata geçirilebileceğini belirlemeye başladı. Malezya eyaletinin sorunu artık ne kadar elektrik üretilebileceği değil, işletmecilerin ihtiyaç duyduğu anda bu elektriğin yeni bir tesise ulaştırılıp ulaştırılamayacağı.

İçindekiler
  1. Yüzde 30’luk Ret Oranı, Elektrik Altyapısındaki Açığı Ortaya Koyuyor
  2. Singapur’daki Kısıtlamalar Yatırımları Neden Boğazın Karşı Yakasına Yöneltti?
  3. Bölgedeki Proje Duyuruları İnşaatın Önüne Geçiyor
  4. Tamamlanmış Bir Bina Elektrik İçin Neden Yıllarca Bekleyebilir?
  5. Su Talebi Bölge Sakinlerini Tartışmaya Dahil Ediyor
  6. Altyapı Hazırlığı Arazi Değerini Değiştiriyor
  7. Yapay Zekâ Çiplerine Yönelik Kontroller Ticari Bir Sorun Daha Ekliyor
  8. İşletmeciler Elektriğe Daha Hızlı Ulaşmanın Yollarını Arıyor
  9. Johor’daki Altyapı Sıkışıklığının Takvimi
  10. Özet

Uyumsuzluğun boyutu dikkat çekici. Knight Frank’e göre Johor’da faal veri merkezi kapasitesi yaklaşık 580 megavatken, erken aşamadaki projeler de dahil olmak üzere planlanan kapasite 5,8 gigavata ulaşıyor. Bir gigavat 1.000 megavata eşit olduğundan, planlanan toplam kapasite faal durumdaki kapasitenin yaklaşık 10 katı.

Geliştiriciler, inşaat planlarıyla uyuşmayan elektrik dağıtım şirketi takvimleriyle, trafo merkezi altyapısını kimin sağlaması gerektiğine ilişkin belirsizlikle ve geliştirme sürecinin ilerleyen aşamalarında ortaya çıkan planlama sorunlarıyla karşı karşıya. Bu nedenle yatırım finansmanı ve uygun arazi artık bir projeyi hayata geçirmek için tek başına yeterli değil. Elektrik şebekesine bağlanmak için güvenilir bir tarih belirlenmesi temel bir koşul haline geldi.

Johor’un genişlemesi su talebi, bölge sakinlerinin protestoları ve gelişmiş yapay zekâ çiplerine yönelik daha sıkı denetimler nedeniyle de baskı altında. Bu meseleler birbiriyle bağlantılı: Bir tesisin müşterilerine hizmet verebilmesi için elektriğe, soğutmaya ve ekipmana ihtiyacı var. Dolayısıyla bunlardan herhangi birindeki gecikme tüm yatırımı aksatabilir.

2025’in ikinci çeyreği itibarıyla Johor, toplam değeri 164,45 milyar ringit, yani 39,08 milyar dolar olan 42 veri merkezi projesine onay vermişti. Eyalet, Malezya’nın faal BT kapasitesinin yüzde 78,6’sını oluşturuyordu. Bu rakamlar, Johor’daki gecikmelerin hem tek tek geliştiriciler hem de ülkenin dijital altyapı hedefleri açısından neden önem taşıdığını gösteriyor.

Reklam

Singapur’daki Kısıtlamalar Yatırımları Neden Boğazın Karşı Yakasına Yöneltti?

Singapur’daki kısıtlamalar, Johor’un veri merkezi yatırımları için cazibe merkezine dönüşmesine yardımcı oldu. Tarihsel olarak bölgenin başlıca dijital merkezi olan şehir devleti, ciddi elektrik ve su kısıtları nedeniyle yeni veri merkezi inşaatlarına üç yıl boyunca, Ocak 2022’ye kadar moratoryum uyguladı.

Singapur daha sonra Yeşil Veri Merkezi Yol Haritası’nı başlattı ve 300 megavatlık ek kapasiteye onay verdi. Buna karşın büyüme, sıkı sürdürülebilirlik koşulları ve fiziksel alan yetersizliği nedeniyle sınırlı kaldı.

Johor, daha ucuz arazi, Singapur’un ada olmasından kaynaklanan kısıtlamalara kıyasla daha fazla kaynak ve yakınındaki finans merkezinin fiber bağlantılarına erişim olanağı sundu. Johor Boğazı’nın hemen karşısındaki konumu, Singapur’un dijital ağlarına yakın kalırken büyümek isteyen şirketler için burayı cazip hale getirdi.

Bunun sonucunda hızlanan yatırımlar yerel altyapıya yönelik talebi artırdı. Kenanga Investment Bank Berhad, Malezya’daki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2035’e kadar ülkenin toplam enerji üretim kapasitesinin yüzde 20’sine denk geleceğini öngörüyor. Malezya, doğalgazla çalışan santrallerden 6 ila 8 gigavatlık ek üretim kapasitesi sağlamayı planlıyor. Ancak bu elektriği ulaştırmak için gereken iletim ve dağıtım iyileştirmeleri yıllar alabilir.

Bölgedeki Proje Duyuruları İnşaatın Önüne Geçiyor

Knight Frank araştırmasına göre Asya-Pasifik’te 2025’in ilk yarısında, önceki yıla kıyasla yüzde 160 artışla yaklaşık 13 gigavatlık yeni veri merkezi projesi duyuruldu. Bu projeler 180 milyar doların üzerinde yatırım gerektiriyor ve bölgenin dijital altyapıda dünyanın en hızlı büyüyen merkezi olma konumunu pekiştiriyor.

Bilgi işlem kapasitesine yönelik talebi yapay zekâ ve bulut bilişim artırıyor. Küresel veri merkezi kapasitesi talebi 2024’te yüzde 30 arttı. Ancak elektrik bağlantısı ve izin süreçlerindeki gecikmeler nedeniyle inşaatlar, proje duyurularının hızına yetişmekte zorlandı.

DC Byte’a göre taahhüde bağlanan kapasite 2019’dan bu yana altı kattan fazla arttı. Taahhüde bağlanan kapasite, araziyi, elektriği ve planlama izinlerini güvence altına almış projeleri ifade ediyor. Bu taahhütlere rağmen inşaat halindeki kapasite artık proje duyurularıyla aynı hızda artmıyor.

DC Byte’ın Amerika kıtalarından sorumlu genel müdürü Colby Cox, özellikle ABD’de müşteri talebi ile tesisleri tamamlama kapasitesi arasındaki farkı şöyle anlattı:

Piyasa soğumuyor. Aşırı taahhütte bulunuluyor ama projeler teslim edilemiyor. Özellikle ABD’de niyet ile uygulama arasında ciddi bir gerilim görüyoruz. İnşaat başlamadan projeler kiralanıyor ancak şebeke gecikmeleri ve izin süreçlerindeki aksamalar teslimat tarihlerini ileri atıyor. Sorun talep değil, geliştirme darboğazı.

Cox’un değerlendirmesi, rekabet avantajının kapasiteyi hizmete sokabilen işletmecilerde olduğunu gösteriyor. Johor da aynı pratik sınamayla karşı karşıya: Bir kampüs duyurmak ya da müşteri bulmak, bina hazır olduktan sonra sağlanacak bir elektrik bağlantısı sorununu çözmeye yetmiyor.

Reklam

Tamamlanmış Bir Bina Elektrik İçin Neden Yıllarca Bekleyebilir?

Santraller elektrik üretir. İletim hatları elektriği uzun mesafelere taşırken trafo merkezleri ve transformatörler elektriği yerel kullanıcılara ulaştırılmaya hazır hale getirir. Johor’daki darboğaz bu dağıtım zincirinde bulunuyor: Başka yerlerde elektrik üretimi mevcut olsa bile belirli bir sahada büyük bir yeni müşteriyi besleyecek altyapı olmayabilir.

Boston Consulting Group’un analizine göre, yeni bir sahada sıfırdan inşa edilen tipik bir veri merkezinin geliştirilmesi iki ila üç yıl sürüyor. Sıfırdan inşaat, yeni bir arazide yapılan inşaat anlamına geliyor. Buna bağlı elektrik şebekesi bağlantı etütleri ve altyapı iyileştirmeleri ise genellikle dört ila sekiz yıl alıyor. Böylece binanın inşaat takvimiyle elektriğin sağlanma takvimi arasında ciddi bir fark oluşuyor.

Area Market Intelligence, Johor’da üç temel aksaklığa dikkat çekiyor: Elektrik dağıtım şirketlerinin takvimlerinin geliştiricilerin inşaat planlarıyla uyuşmaması, trafo merkezlerine yapılacak yatırımın sorumluluğunun belirsiz olması ve projeler ilk onay aşamalarını geçtikten sonra ortaya çıkan planlama kısıtları.

Bölgesel elektrik üretim verilerini kullanarak bir sahayı değerlendiren geliştiriciler, daha sonra yakındaki iletim altyapısının ihtiyaç duydukları yükü karşılayamadığını öğrenebilir. Sektörde kullanılabilir elektriğin sağlanmasını bekleme süresi “elektriğe erişim süresi” olarak adlandırılıyor. Johor’da bu bekleme süresi, bir projenin ilerleyip ilerleyemeyeceğini giderek daha fazla belirliyor.

Veri merkezlerinin ayrıca son derece istikrarlı bir elektrik arzına, belirli voltaj ve frekans koşullarına ve yedekli bağlantılara ihtiyacı var. Yedeklilik, bir bağlantının kesilmesi halinde sistemlerin çalışmaya devam etmesine yardımcı olmak için alternatif bir besleme güzergâhı sağlıyor. Bu koşulları karşılamak, mevcut megavat sayısını artırmaktan çok daha fazlasını gerektirebilir.

Ulusal elektrik kuruluşu Tenaga Nasional Berhad’ın bu iyileştirmeleri yerel düzenleyiciler ve özel geliştiricilerle eşgüdüm içinde yürütmesi gerekiyor. Yeni ekipman için kimin ödeme yapacağına ve ekipmanı kimin kuracağına ilişkin net bir çerçeve olmadığında projeler aksayabiliyor.

Su Talebi Bölge Sakinlerini Tartışmaya Dahil Ediyor

100 megavat kapasiteli tek bir veri merkezi, soğutma için günde yaklaşık 4,2 milyon litre su kullanabilir. Bu miktar, binlerce sakinin su ihtiyacına eşdeğer. Johor, arıtılmış suyunun önemli bir bölümü için komşu Singapur’a bağımlı ve eyalette çeşitli su kesintileri yaşandı.

Bölge sakinleri, toz kirliliği iddiasıyla ve olası su sıkıntılarına ilişkin kaygılarını dile getirerek bir veri merkezi inşaat sahasının önünde protesto düzenledi. Gösteri, Malezya’da sektöre karşı düzenlenen ilk önemli halk protestosu olarak nitelendirildi ve genişlemenin elektrik bağlantısı sürecinin ötesinde de tepkiyle karşılaştığını gösterdi.

Universiti Teknologi Malaysia’da gayrimenkul ekonomisi uzmanı olan Doçent Dr. Muhammad Najib Razali, düzenleyicilerin su ve enerji tahsislerinin konut kullanıcılarını ve temel sektörleri koruması gerektiği yönünde mesaj verdiğini söyledi. Altyapı hizmetlerine erişimin giderek daha fazla koşula bağlandığını belirtti:

Arıtılmış suyun ve şebeke elektriğinin talep edildiğinde hazır olduğu artık varsayılmıyor. Bunlar, üst sınırlara, verimlilik koşullarına ve politika denetimine tabi, koşullu girdiler haline geliyor.

Bölge sakinleri açısından bu koşullar, gündelik hizmetlerin güvenilirliğiyle ilgili. İşletmeciler açısından ise bir sahanın kesintisiz çalışmak için gereken kaynakları elde edip edemeyeceğini belirliyor. Dolayısıyla su ve elektrik tahsisi, yerel halkın kaygılarını doğrudan yatırım kararlarına bağlıyor.

Reklam

Altyapı Hazırlığı Arazi Değerini Değiştiriyor

Dr. Najib, altyapı hizmetlerine erişimi kanıtlanmış arazilerin daha yüksek fiyattan satıldığını ve daha az gecikmeyle karşılaştığını söyledi. Alternatif su kaynaklarına erişim, geri kazanılmış su sistemleri veya daha yüksek enerji verimliliği, bir sahayı konum açısından cazip başka bir mülkten daha çekici hale getirebilir.

Tamamen belediye şebekesine ya da standart elektrik bağlantılarına bağımlı sahalar daha büyük belirsizlikle karşı karşıya. Su ve enerji, destekleyici altyapı unsurları olmaktan çıkarak arazi değeri ve yatırım riskinde temel etkenler haline geldi.

Johor’un su kaynakları üzerindeki baskıya karşılık üç yeni baraj ve su arıtma tesisi inşa ettiği bildiriliyor. Hükümet ayrıca veri merkezlerine uygulanan su tarifelerini yükseltti ve işletmecileri arıtılmış atık su kullanmaya teşvik etti.

Daha yeni tesislerden bazıları havayla soğutma sağlayan ve su kullanımını tamamen ortadan kaldıran tasarımları benimsiyor. Bu sistemler daha fazla enerji gerektiriyor ve Johor’un tropikal ikliminde daha az verimli çalışıyor. Bu nedenle su kaynaklarına yönelik talebi azaltmak, yeterli elektriği güvence altına alma zorluğunu artırabilir.

Geliştiricilerin her iki kaynağı birlikte değerlendirmesi gerekiyor. Elektrik bağlantısı daha kısa sürede sağlanabilecek bir saha yine de su kısıtlamalarıyla karşılaşabilir. Su tüketimini önleyecek şekilde tasarlanmış bir tesisin soğutma sistemi ise daha fazla elektriğe ihtiyaç duyabilir.

Yapay Zekâ Çiplerine Yönelik Kontroller Ticari Bir Sorun Daha Ekliyor

Tencent, Huawei ve Alibaba’nın da aralarında bulunduğu Çinli şirketler, Amerikan şirketlerini çeken aynı konum ve altyapı avantajları nedeniyle Johor’da önemli varlık gösteriyor. Malezya’nın veri merkezi genişlemesini yavaşlatma kararı, Çin’in ABD ihracat kontrolleri kapsamındaki gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişim sağlama çabalarını da etkiliyor.

Washington, Çin dışındaki veri merkezlerinin Çin ordusunun kullanımını destekleyen yapay zekâ modellerini eğitmek üzere kısıtlamalara tabi Nvidia çipleri satın alabileceği yönündeki kaygılarını dile getirdi. Bu konu, zaten elektrik ve su kısıtlarıyla karşı karşıya olan projelerin daha fazla denetlenmesine yol açıyor.

Malezya, Temmuz 2025’te ABD’de üretilen yüksek performanslı çiplerin tüm ihracatı, yeniden sevkiyatı ve transit geçişi için izin zorunluluğu getirdiğini duyurdu. Yeniden sevkiyat, malların varış yerine ulaşmadan önce aracı bir noktadan geçirilmesini; transit geçiş ise malların bir ülkeden geçmesini ifade ediyor.

Mevzuattaki boşluklar, Çinli veri merkezlerinin Malezya’da kullanmak üzere çip ithal etmesine teknik olarak olanak tanıyor. Ancak Kuala Lumpur, Washington’la ticaret anlaşmalarını sonuçlandırmaya çalışırken bu projeler üzerindeki denetimler sıkılaşıyor. Bu da Malezyalı politika yapıcıları Çin yatırımları ile ABD’nin stratejik kaygıları arasında denge kurmak zorunda bırakıyor.

Johor’un veri merkezi geliştirme koordinasyonundan sorumlu başkan yardımcısı Lee Ting Han, Çinli şirketlerin yeniden yapılanma hamlelerinin, değişen ticari gerilimler karşısında müşteri tabanlarını çeşitlendirme arayışından kaynaklanıyor olabileceğini belirtti. GDS Holdings’in iştiraki DayOne’ın ana şirketinden ayrılmasını örnek gösterdi. Elektrik gecikmeleri ve çip kurallarındaki belirsizlik birlikte, yeni kapasitenin nerede, ne zaman ve kimler için inşa edileceğine ilişkin kararları zorlaştırıyor.

Reklam

İşletmeciler Elektriğe Daha Hızlı Ulaşmanın Yollarını Arıyor

Microsoft, benzer şebeke gecikmeleri nedeniyle Meksika’nın Queretaro kentindeki tesisinde doğalgaz jeneratörleri kullandı. Bu örnek, büyük teknoloji şirketlerinin bile geleneksel bağlantıların yapılmasını beklerken tesisleri çalışır durumda tutmak için geçici fosil yakıtlı üretime yönelebildiğini gösteriyor.

Vantage Data Centers, Kuzey Amerika genelinde bir gigavatın üzerinde doğalgazla çalışan mikro şebeke kapasitesi kurmak için VoltaGrid’le ortaklık yaptı. Mikro şebeke, tek bir sahaya veya bir grup sahaya hizmet veren yerel elektrik sistemidir. Önerilen kapasitenin yıllar yerine aylar içinde kurulması hedefleniyor.

Google, Malezya’da farklı bir yol izleyerek TotalEnergies ile 21 yıllık elektrik alım anlaşması imzaladı. Anlaşma, Malezya’nın Kurumsal Yeşil Enerji Programı kapsamındaki Citra Energies güneş enerjisi santralinden sertifikalı, yenilenebilir bir teravatsaat elektrik sağlanmasını güvence altına alıyor.

Google’ın anlaşması, büyük bulut bilişim işletmecilerinin sürdürülebilirlik hedeflerini desteklemek ve geleneksel elektrik dağıtımından kaynaklanan bazı kısıtları aşmak için uzun dönemli, özel elektrik üretimine yöneldiğini gösteriyor. Sözleşmeye bağlanan yenilenebilir elektriğin miktarı ile belirli bir kampüse hangi takvimle sağlanacağı ise planlamanın birbirinden ayrı pratik unsurları olmaya devam ediyor.

Güneş panelleri, batarya depolaması ve tesis içi elektrik üretimi de geçici çözümler olarak ilgi görüyor. Sayaç öncesi olarak adlandırılan sistemler, tamamen geniş şebekeden sağlanan elektriğe dayanmak yerine, elektrik dağıtım sayacının müşteri tarafında yer alan ekipman aracılığıyla elektrik sağlıyor.

Bağımsız sistemlerin karşılaması gereken güvenilirlik koşulları ağır. Bu sistemleri gigavat ölçeğindeki tesislere hizmet verecek şekilde büyütmek de ciddi teknik ve finansal zorluklar yaratıyor. Boston Consulting Group, şebekeye bağlı veri merkezlerinin tercih edilen seçenek olmaya devam edeceğini öngörüyor. Şirket, projelerin ilerlemesine yardımcı olmak için elektrik bağlantısı süreçlerinde ve sözleşmelerde elektrik kuruluşlarının yatırım riskini azaltan değişikliklere işaret ediyor. Geliştiriciler ayrıca şebeke kapasitesinin mevcut olduğu ikincil pazarlardaki seçenekleri de değerlendiriyor.

Johor’daki Altyapı Sıkışıklığının Takvimi

Johor’un bugün karşı karşıya olduğu kısıtlar, bölgesel talebin artması, Singapur’un yeni inşaatları sınırlaması ve Malezya’nın tesislerin yeni dalgası için gereken kaynakları ve ekipmanları yönetmeye çalışmasıyla birkaç yıl içinde oluştu.

  • 2019’dan bu yana: DC Byte’a göre taahhüde bağlanan veri merkezi kapasitesi altı kattan fazla arttı.
  • Ocak 2022: Singapur’un yeni veri merkezi inşaatlarına yönelik üç yıllık moratoryumu sona erdi.
  • 2024: Küresel veri merkezi kapasitesi talebi yüzde 30 artarken Johor yeni başvuruların yüzde 30’a varan bölümünü reddetti.
  • 2025’in ilk yarısı: Asya-Pasifik’te önceki yıla göre yüzde 160 artışla yaklaşık 13 gigavatlık proje duyuruldu.
  • 2025’in ikinci çeyreği: Johor, toplam değeri 164,45 milyar ringit, yani 39,08 milyar dolar olan 42 projeye onay verdi.
  • Temmuz 2025: Malezya, ABD’de üretilen yüksek performanslı çiplerin ihracatı, yeniden sevkiyatı ve transit geçişi için izin zorunluluğu getirdiğini duyurdu.
  • Ekim 2025: Malezya’nın Sürdürülebilir Veri Merkezi Çerçevesi’ni yürürlüğe koyması planlanmıştı.
  • 2035: Kenanga, veri merkezlerinin elektrik tüketiminin Malezya’nın toplam enerji üretim kapasitesinin yüzde 20’sine denk geleceğini öngörüyor.

Sürdürülebilir Veri Merkezi Çerçevesi’nin kaynak kullanımına ilişkin daha net yönergeler sunması ve onay süreçlerini muhtemelen kolaylaştırması bekleniyordu. Çerçeve, trafo merkezlerinin sorumluluğuna ilişkin belirsizliği de giderebilirdi. 13 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe girdiğine ya da özel hükümlerine ilişkin bir doğrulama bulunmuyor; dolayısıyla gecikmelere etkisi belirsizliğini koruyor.

Reklam

Johor’un acil görevi, inşaat planlarını, elektrik altyapısı yatırımlarını ve kaynak tahsislerini uyumlu takvimlere oturtmak. Yeni üretim kapasitesi büyümeyi destekleyebilir. Ancak planlanan bilgi işlem kapasitesinin faaliyete geçebilmesi için projelerin trafo merkezlerine, iletim bağlantılarına, güvenilir soğutma düzenlemelerine ve ekipman kurallarında netliğe de ihtiyacı var.

Özet

  • Johor, şebekedeki dağıtım gecikmeleri gelişimi kısıtladığı için 2024’te yeni veri merkezi başvurularının yüzde 30’a varan bölümünü reddetti.
  • Planlanan 5,8 gigavatlık kapasite, faal durumdaki yaklaşık 580 megavatın neredeyse 10 katı.
  • Eyalet, 2025’in ikinci çeyreği itibarıyla toplam değeri 164,45 milyar ringit olan 42 projeye onay vermiş ve Malezya’nın faal BT kapasitesinin yüzde 78,6’sını oluşturmuştu.
  • Yeni bir veri merkezinin geliştirilmesi genellikle iki ila üç yıl sürerken, buna bağlı bağlantı etütleri ve altyapı iyileştirmeleri dört ila sekiz yıl alabiliyor.
  • Su talebi, bölge sakinlerinin protestoları ve kaynak tahsislerindeki sıkılaşma, saha seçimini ve yatırım riskini etkiliyor.
  • Malezya’nın Temmuz 2025’te çiplere yönelik izin zorunluluğu getirmesi, altyapı gecikmeleriyle zaten karşı karşıya olan sektöre ticari denetimler de ekledi.
  • İşletmeciler doğalgazla elektrik üretimi, yenilenebilir elektrik sözleşmeleri, güneş enerjisi, bataryalar ve şebeke kapasitesinin bulunduğu pazarları değerlendiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir