Dolandırıcılık Merkezlerinden Kaçan Mağdurlar Güvencesiz Kaldı
Ocak ayının ortası ile sonu arasında 3.400’den fazla Endonezyalı, Kamboçya’da konsolosluk yardımı istedi. Hükümetin baskınları binlerce kişiyi siber dolandırıcılık merkezlerinden çıkmaya zorlayınca, 66’dan fazla ülkeden mahsur kalan insanlara katıldılar. 11 Şubat 2026 itibarıyla mağdurlar parklarda uyuyor, elçiliklerin önünde toplanıyor ve pasaportları, geçerli vizeleri ya da paraları olmadan kalacak yer arıyordu.
İçindekiler
- Dolandırıcılık Merkezlerinden Kaçan Mağdurlar Güvencesiz Kaldı
- Aylık 2.000 Dolarlık İş Vaadi Tutsaklığa Dönüştü
- Chen Zhi’nin Tutuklanması Toplu Tahliyeleri Tetikledi
- Elçiliklere Her Gün Yüzlerce Yardım Talebi Ulaşıyor
- Dolandırıcılık Merkezlerinde İşler Nasıl Zorla Dolandırıcılığa Dönüşüyor?
- Mağdurlar Cinsel Şiddeti ve Önlenebilir Ölümleri Anlatıyor
- Kamboçya’nın XXL Operasyonu Ne Vaat Ediyor?
- Araştırmacılar Baskınların Kapsamını Neden Sorguluyor?
- Mağdurların Korunması Göç Denetiminin Gerisinde Kalıyor
- İşe Alım Görevlileri Kaçmayı Başarmış İnsanları Hedef Alıyor
- Önemli Noktalar
Kamboçyalı yetkililer, kampanya kapsamında 190 noktadaki yaklaşık 200 dolandırıcılık merkezinin kapatıldığını, suç örgütlerinin 173 üst düzey yöneticisinin tutuklandığını ve son haftalarda 11.000’den fazla yabancı çalışanın sınır dışı edildiğini söylüyor. Uluslararası Af Örgütü, bunun insani sonuçlarını bir insani felaket olarak nitelendiriyor: Zorla çalıştırma ve işkenceden kaçan insanlar, ihtiyaç duydukları korumadan yoksun biçimde sokaklara çıkıyor.
Orta Afrika’dan genç bir adam olan Eric, idari iş teklifi onu Kamboçya’ya getirmeden önce devam eden bir çatışmadan kaçmıştı. Bir dolandırıcılık merkezinden kaçtıktan sonra yaşadıklarını şöyle anlattı:
Savaştan kaçıyordum, yine bir savaşın içine düştüm.
Eric’in yaşadıkları, serbest bırakıldıktan sonra mağdurların karşı karşıya kaldığı tehlikeyi gözler önüne seriyor. Merkezden ayrılmak, o anki tutsaklığa son verse de pek çok kişi ülkesine dönemiyor, tıbbi yardım alamıyor ya da güvenli bir yerde uyuyacak yer bulamıyor. Belgeleri olmayanlar ayrıca göçmenlik denetimlerinden ve gözaltına alınmaktan korkuyor.
Phnom Penh, Sihanoukville, Kampot ve Siem Reap’te Asyalılar, Afrikalılar, Güney Amerikalılar ve Avrupalılar bavullarını sokaklarda sürüklerken ya da halka açık parklarda uyurken görülüyor. Elçilikler taleplere yetişemiyor, yardım kuruluşları kaynaklarının kısıtlı olduğunu belirtiyor ve suç örgütlerinin işe alım görevlileri, sömürüden henüz kurtulmuş bu insanlara yaklaşıyor.
Aylık 2.000 Dolarlık İş Vaadi Tutsaklığa Dönüştü
Şiddetten kaçarken aylarca ağır yoksunluk yaşayan Eric’e, aylık 2.000 dolar maaşlı bir idari iş teklif eden bir e-posta geldi. Bu teklif, hayatını yeniden kurma fırsatı gibi görünüyordu. Eric 2025’in sonlarında Phnom Penh’e vardığında işe alım görevlileri onu bir ofise değil, Tayland sınırı yakınlarındaki korunaklı bir merkeze götürdü.
Yöneticiler, dünya genelindeki insanları hedef alan romantik ilişki dolandırıcılıkları ve sahte yatırım düzenekleri aracılığıyla çevrimiçi dolandırıcılık yapmaya zorladı. Eric hedeflerden birini dolandırıldıkları konusunda uyarmaya çalışınca patronları bunu öğrendi ve onu dövdü.
Eric saldırının ne kadar ağır olduğunu şöyle anlattı:
Ölebileceğimi düşünene kadar beni dövdüler,
Sonraki haftalarda ağır istismara ve açıklanamayan kaybolmalara tanık oldu. Bir çalışma arkadaşı, görünüşe göre intihar ederek pencereden atladı ve bir daha görülmedi.
Tayland ile Kamboçya arasında ortak sınır boyunca yaşanan askerî çatışmalar, Eric’e ilk kaçış fırsatını verdi. İnsan kaçakçıları onu kısa süre içinde yeniden yakalayıp başka bir tesise götürdü ve bir ay daha alıkoydu. Eric ocak ayının ortalarında yeniden kaçtı.
Eric’in artık pasaportu, parası ya da Kamboçya’da aile bağlantısı yok. Sürekli korku içinde yaşıyor ve yeniden başlayabileceği bir ülke bulmayı umuyor. Ailesinin ülkesindeki savaştan sağ çıkıp çıkmadığını bilmiyor.
Chen Zhi’nin Tutuklanması Toplu Tahliyeleri Tetikledi
Mevcut kriz, Prince Group şirketler topluluğunun kurucusu Çinli iş insanı Chen Zhi’nin tutuklanmasının ardından başladı. ABD Adalet Bakanlığı, onu geniş çaplı bir siber dolandırıcılık imparatorluğunun beyni olarak tanımladı. Kamboçyalı yetkililer ocak ayının başında Chen’i Çin’e iade etti.
Dokuz gün sonra Çin, Chen’le bağlantılı firarilere teslim olmaları hâlinde hoşgörü gösterileceğini bildirdi. Dolandırıcılık sektöründe panik yayıldı; işletmeciler, insan ticaretine maruz bırakılan işçileri alıkoyarken yakalanmamak için merkezlerin kapılarını açıp çok sayıda çalışanı serbest bırakmaya başladı.
Olaylar kısa süre içinde şu sırayla gelişti:
- 2025’in sonları: Eric, vaat edilen idari işi kabul ederek Phnom Penh’e geldi ve Tayland sınırı yakınındaki bir merkeze götürüldü.
- Ocak 2026’nın başları: Chen Zhi, Kamboçya’da tutuklanmasının ardından Çin’e iade edildi.
- İadeden dokuz gün sonra: Çin, teslim olan bağlantılı firarilere hoşgörü gösterileceğini bildirdi.
- Ocak ayının ortaları: Eric ikinci kez tutsaklıktan kaçtı; merkezlerden yapılan tahliyeler, mahsur kalan yabancıların sayısını artırdı.
- Ocak ayının ortasından sonuna kadar: 3.400’den fazla Endonezyalı elçiliklerinden yardım istedi.
- Nisan: Kamboçyalı yetkililer ülkedeki çevrimiçi dolandırıcılığı ortadan kaldırmak için son tarih belirledi.
Tahliyeler, çok farklı ihtiyaçları olan insanları aynı anda yardım aramaya itti. Bazılarının yenilenmiş seyahat belgelerine ve uçak biletine ihtiyacı var. Bazılarının ise yaralanmaları için tedaviye, insan kaçakçılarından korunmaya ve ölümlere tanık olmanın ya da cinsel şiddetten sağ çıkmanın ardından desteğe ihtiyacı bulunuyor.
Elçiliklere Her Gün Yüzlerce Yardım Talebi Ulaşıyor
Endonezya Elçiliği, ocak ayındaki yoğunluk sırasında günde 200’den fazla kişinin başvurduğunu kaydetti. Uganda ve Gana yetkilileri, ülkelerinden yaklaşık 300’er kişinin mahsur kaldığını doğrularken Kenya, yardıma ihtiyaç duyan 200’den fazla vatandaşının bulunduğunu bildirdi.
Çin ve Endonezya, vatandaşları için geçici barınma konusunda anlaşmaya vardı. Kamboçya’da diplomatik temsilciliği bulunmayan Afrika ülkelerinden gelen mağdurlar yardım almakta daha fazla zorluk yaşıyor. Bazıları, kaynak yetersizliğini gerekçe gösteren uluslararası kuruluşlar tarafından geri çevrildi.
Pasaportu, geçerli vizesi ya da parası olmayanların gidebileceği yer sayısı çok az. Bazıları kaldırımlarda uyurken, diğerleri belgesiz misafir kabul eden ucuz pansiyonlara sığınıyor. Göçmenlik kurallarını ihlal edenleri bulmaya yönelik otel ve ev denetimleri, tutsaklıktan kaçmış olsalar bile gözaltına alınmaktan korkmalarına yol açıyor.
Kenya, vize süresini aşma cezalarından muafiyet sağladı ancak mağdurların yine de ülkelerine dönüş uçak biletleri için para bulması gerekiyor. Ceza muafiyeti bir masrafı ortadan kaldırıyor; Kamboçya’dan ayrılmanın ayrı maliyetini ise çözmüyor.
Kamboçya’da elçiliği bulunmayan ülkeler, vatandaşlarına yerel düzeyde yardım etme konusunda sınırlı imkânlara sahip. Mağdurlar, bürokratik engellerle ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik yaygın fon kesintilerinin kaynaklarını azaltması nedeniyle yardım örgütlerinin geri çevirmesiyle karşılaştıklarını anlatıyor.
Dolandırıcılık Merkezlerinde İşler Nasıl Zorla Dolandırıcılığa Dönüşüyor?
Kamboçya’daki dolandırıcılık merkezleri çoğu zaman Sihanoukville’de ve Tayland sınırına yakın kasabalarda, eski kumarhane ve otellerde faaliyet gösteriyor. Suç çeteleri bu yerleri hapishaneyi andıran çalışma kampları olarak kullanıyor; insan ticaretine maruz bırakılan işçileri yurt dışındaki mağdurları dolandırmaya zorluyor.
Bu faaliyetlerin romantik ilişki dolandırıcılıkları, sahte kripto para yatırımları ve “domuz kasaplama” olarak bilinen yöntemlerle yılda 12 milyar ila 19 milyar dolar gelir sağladığı tahmin ediliyor. Bu yöntemlerde dolandırıcılar, kişiyi para göndermeye ikna etmeden önce aylar boyunca onunla ilişki kuruyor.
Uluslararası Af Örgütü araştırmacıları, 50’den fazla merkezde köleliği andıran koşulları belgeledi. İşe alım genellikle yüksek maaş ve yüzme havuzları da bulunan lüks konaklama vaat eden sosyal medya ilanlarıyla başlıyor.
İşçiler vardıklarında ise bambaşka bir ortamla karşılaşıyor: dikenli teller, elektrikli cop ve ateşli silah taşıyan silahlı gardiyanlar, hareketlerini izleyen kameralar. Mağdurlar, bir merkezden diğerine satıldıklarını ya da çalışarak bir borcu ödemeleri gerektiğinin söylendiğini anlatıyor.
Yöneticiler dolandırıcılık kotaları koyuyor. Hedeflerini tutturamayan ya da yetkililerle iletişime geçmeye çalışan işçiler, karanlık odalara götürülerek işkence görebiliyor. İnsanları çevrimiçi ortamda kandıran bu işletmeler, iş gücünü de kapatma, borç dayatma ve şiddet yoluyla kontrol altında tutuyor.
Mağdurlar Cinsel Şiddeti ve Önlenebilir Ölümleri Anlatıyor
Son haftalarda kaçan 35 kişiyle yapılan görüşmelerde tecavüz, sakatlama ve cinayet anlatımları yer alıyor. Birkaç kadın, merkez yöneticilerinin kendilerine tecavüz ettiğini, cinsel saldırı sonucu en az iki kadının hamile kaldığını söyledi.
Diğer mağdurlar, bir erkeğin parmağının kesildiğini ve kaçmaya çalışan başka bir erkeğin boğazının kesildiğini gördüklerini anlattı. Metal sopalarla ve elektrikli şok coplarıyla dayak atılması sıradan bir uygulamaydı. Mağdurlar, tıbbi yardımın esirgenmesinin önlenebilir ölümlere yol açtığını da aktardı.
Uluslararası Af Örgütü’ne konuşan mağdur Delilah, merkezinde o kadar çok kişinin öldüğünü, çalışanların cenazelerin ülkelerine gönderilmesine yardım etmek için aralarında para topladığını söyledi. Yöneticiler, hasta olanlara tıbbi yardım vermeyi yine de reddediyordu.
Gardiyanlar havaya ateş açarken çalışanların neden zorla dışarı çıktığını açıklayan Delilah şöyle dedi:
Bir adam hasta ve ölmek istemediği için zorla dışarı çıkmamız gerekti,
Cinayetlere, intiharlara ve tekrarlanan işkenceye tanık olan mağdurların, fiziksel yaralanmalarının tedavisinin yanı sıra acil ruh sağlığı desteğine ihtiyacı var. Seyahat belgelerini ve ülkelerine geri gönderilmeyi beklerken güvenli bir barınak da şart. Pek çoğu ise gözaltına alınma ya da yeniden tutsak edilme korkusuyla yaşarken temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor.
Kamboçya’nın XXL Operasyonu Ne Vaat Ediyor?
İçişleri Bakanlığı sözcüsü Touch Sokhak, Kamboçya topraklarındaki çevrimiçi dolandırıcılığı ortadan kaldırmak için nisan ayına kadar süre tanıyan ve “XXL” adı verilen kampanyayı duyurdu. Yetkililer operasyonu geçmişten kesin bir kopuş olarak sunuyor.
Yetkililer, 190 noktada yaklaşık 200 dolandırıcılık merkezinin kapatıldığını, suç örgütlerinin 173 üst düzey yöneticisinin tutuklandığını ve son haftalarda 11.000’den fazla yabancı çalışanın sınır dışı edildiğini söylüyor. Hükümet ayrıca gazetecilere Sihanoukville’de terk edilmiş bir merkeze nadir görülen bir erişim izni verdi. Odalardaki bilgisayarlar sökülmüştü ancak altyapının büyük bölümü yerinde duruyordu.
Kampanya, ağlara yönelik büyük uluslararası adımların ardından geldi. ABD ve Birleşik Krallık, Chen’in Prince Group’unu hedef alarak Güneydoğu Asya’daki bir siber dolandırıcılık ağına şimdiye kadarki en büyük yaptırımlarını uyguladı.
ABD’li yetkililer ayrıca 15 milyar dolarlık Bitcoin’e el koyma süreci başlattı ve bunu Adalet Bakanlığı tarihindeki en büyük bu tür girişim olarak tanımladı. El koyma, yetkililerin suç faaliyetleriyle bağlantılı olduğu öne sürülen varlıkları almaya çalıştığı yasal süreçtir.
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi, bölge genelindeki ağlara yaptırım uygulandığını duyurdu. Güneydoğu Asya kaynaklı kripto para dolandırıcılığıyla mücadele etmek için Columbia Bölgesi Dolandırıcılık Merkezleri Görev Gücü kuruldu.
Bu önlemler, sektörle bağlantılı işletmeler, finansal kaynaklar ve kişiler üzerinde baskı oluşturuyor. Kamboçya’daki acil sınav ise kolluk kuvvetlerinin, bu faaliyetleri sürdürmekle suçlanan operasyonlara ve nüfuzlu isimlere ulaşıp ulaşmadığı ve merkezlerde bulunan insanları koruyup korumadığı.
Araştırmacılar Baskınların Kapsamını Neden Sorguluyor?
Harvard Üniversitesi Asya Merkezi’nde misafir araştırmacı olan ve ulusötesi suç ağlarını inceleyen Jacob Sims, kampanyanın en güçlü seçkinleri hedef almaktan kaçındığını savunuyor. Hedef seçimini kaygısının merkezinde gördüğünü şöyle anlattı:
Bu baskınların hiçbirinin adı bilinen büyük dolandırıcılık merkezlerini hedef almamış olması, meselenin tam da kendisi,
Sims, kampanyanın sektörün temel yapısını korurken harekete geçildiği izlenimi yaratmayı amaçladığını söyledi:
Bu, işin özünü ve ilgili seçkinlerin çıkarlarını korurken kararlı adım atıldığı izlenimini yaratmak üzere titizlikle düzenlenmiş bir girişim.
Sims, aralarında Başbakan Hun Manet’in kuzeni Hun To’nun da bulunduğu 28 hükümet yetkilisi ve iş insanı hakkında, suç ortaklığı iddiaları nedeniyle iddianame düzenlenmesini ve yaptırım uygulanmasını önerdi.
Poipet ve Koh Kong’daki merkezlerin faaliyetlerini sürdürdüğü bildiriliyor. Sahadaki gözlemciler, başka yerlerdeki uygulamalar çok sayıda yabancıyı sokaklara dökerken Poipet’in baskınlar sırasında dikkat çekici biçimde sessiz kaldığını aktardı.
Baskın yapılan merkezlerdeki fiziksel altyapı, yeniden faaliyete geçmeye hazır hâlde ve koruma altında duruyor. Güvenlik düzenekleri ve diğer donanımları korunan binalar, baskı hafiflerse kısa sürede yeniden faaliyete geçebilir.
Ulusötesi Organize Suçlara Karşı Küresel Girişim, suç gruplarının küçük birimlere bölünerek, gece hareket ederek ve tespit edilmekten kaçınmak için tesisleri geçici olarak kapatarak kolluk kuvvetlerinin denetimlerine uyum sağladığını söylüyor. Bu değişiklikler, işçi ve faaliyet hareketliliğini denetimin bir parçası hâline getiriyor.
Mağdurların Korunması Göç Denetiminin Gerisinde Kalıyor
Uluslararası Af Örgütü, Kamboçyalı yetkililerin insan ticareti mağdurlarını belirleyip koruma sağlamakta başarısız olduğunu; kaçan çalışanları bunun yerine ceza ve gözaltıyla karşı karşıya kalan göçmenlik ihlalcileri olarak değerlendirdiğini söylüyor. Mağdurları belirlemek, dolandırıcılık yapmaya zorlanmaları da dâhil olmak üzere kandırılıp kandırılmadıklarını, kapatılıp kapatılmadıklarını ya da çalışmaya zorlanıp zorlanmadıklarını araştırmayı gerektiriyor.
Kamboçya Ulusal İnsan Ticaretiyle Mücadele Komitesi Daimî Başkan Yardımcısı Chou Bun Eng, hükümetin yaklaşımını savundu. Tarama prosedürlerinin bulunduğunu, ancak ayrıntılı insan ticareti soruşturmalarına öncelik verilmesinin gözaltı tesisleri üzerinde baskı yaratacağını söyledi. Vatandaşlarının ülkelerine geri gönderilmesi sorumluluğunun geldikleri ülkelerce paylaşılması çağrısında bulundu.
Kamboçyalı insan hakları kuruluşu LICADHO’nun müdür yardımcısı Am Sam Ath, baskı operasyonunun insani sonuçlara yeterince hazırlık yapılmadan başladığını söyledi. Binlerce kişinin, kimlerin mağdur, kimlerin suçlu olduğuna ilişkin uygun bir soruşturma yürütülmeden, kargaşa içinde binalar arasında dolaştığını anlattı.
Görevleri arasında savunmasız göçmenlere yardım etmek de bulunan Uluslararası Göç Örgütü’nün, kurtarma ekiplerinin tekrarlanan taleplerine rağmen bazı mağdur gruplara yardım etmediği bildirildi. Modern kölelik araştırmacısı Ling Li de yardım arayanlar arasındaydı.
Li, mağdurları korumakla yükümlü uluslararası kurumların tepkisini sorguladı:
Görev alanında mağdurları korumak olan uluslararası kurumlar insan ticareti mağdurlarına koruma, acil yardım ya da güvenli bir alan bile sağlayamıyorsa sahadaki rolleri nedir?
Bugün verilecek yanıt büyük ölçüde uyruk, diplomatik temsil ve paraya erişim gibi etkenlere bağlı. Bazı mağdurların geçici barınması hükümetleri tarafından ayarlandı. Diğerleri ise yiyecek, barınak ya da seyahat yardımı sağlayabilecek kuruluşlar ararken polis denetimlerinden kaçmaya çalışıyor.
İşe Alım Görevlileri Kaçmayı Başarmış İnsanları Hedef Alıyor
Sektörü izleyenlere göre dolandırıcılık örgütleri, mahsur kalan yabancılar arasından insan toplamayı sürdürüyor. Telegram ve diğer platformlardaki ilanlarda, uçak bileti parası olmayanlara eve dönecek kadar parayı hızla kazanabilecekleri öne sürülüyor.
Sokakta uyuyan ya da pansiyon parasını tüketmek üzere olan biri için bu teklifler anında çözüm sunuyor gibi görünebilir. Ancak aynı zamanda mağdurları kaçtıkları zorla çalıştırma düzenine geri götürebilecek doğrudan bir yol oluşturuyor.
Tehlike, Kamboçya’da merkezlerden salınan insanların ulaştığı kentlerle sınırlı değil. Suç örgütlerinin Güneydoğu Asya dışındaki Afrika, Güney Asya, Orta Doğu ve Pasifik adalarında da benzer tesisler işlettiği tespit edildi.
Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre Kamboçya’daki dolandırıcılık faaliyetlerinde en az 100.000, Myanmar’daysa en az 120.000 kişi tutsak. Myanmar için yapılan tahmin, Kamboçya’dakinden 20.000 daha yüksek; iki ülkenin toplamı en az 220.000 kişiye ulaşıyor. Bölgesel sektör yılda yaklaşık 64 milyar dolar gelir sağlıyor.
Kamboçya’nın nisan ayı için belirlediği tarih, uygulamaların bir sonraki resmî hedefi. Mağdurlarınsa o tarihten önce yardıma ihtiyacı var: acil belgeler, uçak bileti parası, geçici ve güvenli barınma, tıbbi tedavi ve ruh sağlığı desteği. Uluslararası eşgüdümlü bir yanıt, işe alım görevlilerinin istismar ettiği acil ihtiyaçları karşılayabilir.
Eric, güvenli biçimde ülkeden ayrılma imkânı olmadan bekleyenler arasında. Kaçtığı çatışmadan ailesinin sağ çıkıp çıkmadığına dair hâlâ haber alamazken hayatını yeniden kurabileceği bir yer bulmayı umuyor.
Önemli Noktalar
- Dolandırıcılık merkezlerinden ayrılan 66’dan fazla ülkeden binlerce mağdur, pasaportları, paraları ya da güvenli konaklama imkânları olmadan Kamboçya’da mahsur kaldı.
- Chen Zhi’nin ocak ayı başında Çin’e iade edilmesinden dokuz gün sonra, bağlantılı firarilere hoşgörü gösterileceğinin açıklanması panik ve toplu tahliyeleri tetikledi.
- Ocak ayının ortası ile sonu arasında 3.400’den fazla Endonezyalı konsolosluk yardımı istedi. Uganda ve Gana yaklaşık 300’er, Kenya ise 200’den fazla vatandaşının mahsur kaldığını bildirdi.
- Son dönemde 35 mağdurdan alınan ifadelerde tecavüz, işkence, cinayet ve tıbbi tedavinin esirgenmesinden kaynaklanan ölümler anlatılıyor.
- Kamboçyalı yetkililer, 190 noktada yaklaşık 200 merkezin kapatıldığını, suç örgütlerinin 173 üst düzey yöneticisinin tutuklandığını ve 11.000’den fazla yabancı çalışanın sınır dışı edildiğini söylüyor. Hükümet, çevrimiçi dolandırıcılığı ortadan kaldırmak için nisan ayına kadar süre belirledi.
- Araştırmacılar, denetimlerin nüfuzlu kişilere ve büyük merkezlere ulaşıp ulaşmadığını sorguluyor; Poipet ve Koh Kong’da faaliyetlerin sürdüğü bildiriliyor.
- Sınırlı barınma imkânı, göçmenlik cezaları ve uçak bileti masrafları, mağdurları yeniden zorla dolandırıcılığa götürebilecek teklifler yapan işe alım görevlilerine açık hâle getiriyor.






