Artan Dönüşler Zorlu Bir İş Piyasasıyla Karşılaşıyor
Eğitim Bakanlığına göre, 2024'te yurt dışında eğitim gördükten sonra yaklaşık 495.000 Çinli mezun ülkesine döndü. Bu, bir önceki yıla kıyasla yüzde 19,1'lik artış anlamına geliyor. Yurt dışında çalışma kısıtlamaları ve Çin'in teknoloji sektörlerindeki talep, uluslararası eğitim almış çalışanların tercihlerini değiştirirken dönüş oranı da son sekiz yılın en yüksek seviyesine çıktı.
İçindekiler
- Artan Dönüşler Zorlu Bir İş Piyasasıyla Karşılaşıyor
- Yurt Dışında Kalmak Neden Zorlaştı?
- Teknoloji Sektörleri Daha Fazla Başvuru Çekiyor
- Ulusal Destek İstihdama ve Yeni İşletmelere Odaklanıyor
- Yerel Teşvikler Büyük Şehirlerin Ötesine Uzanan Fırsatlar Sunuyor
- Rekabet, Yurt Dışı Diplomalarının Değerini Sınava Tabi Tutuyor
- Yurt Dışında Eğitim ve Dönüşün Dört On Yıllık Geçmişi
- Uluslararası Eğitim İçin Daha Geniş Bir Pazar
- Kısa Bilgiler
Ülkesine dönen yeni mezunların sayısı bir önceki yıla göre yüzde 12 artarak, düzenli takibin başladığı 2018'de kaydedilen seviyenin iki katını aştı. 2023'te pandemiyle bağlantılı seyahat kısıtlamalarına atfedilen kısa süreli kesinti dışında, dönüşler o tarihten bu yana neredeyse kesintisiz arttı.
İşe alım platformu Zhaopin, bu hareketliliğin yurt dışında eğitim almış kişiler arasındaki özgüveni yansıttığını belirtiyor. Platformun değerlendirmesi, ülke içindeki zorlu ekonomik koşullara ve iş piyasasındaki yoğun rekabete rağmen yapılıyor.
kararlı bir özgüven
Dönen mezunların yaklaşık yüzde 34'ü Birleşik Krallık'tan geliyor. Onu yüzde 22 ile Avustralya, yaklaşık yüzde 8 ile ABD izliyor. Bu oranlar, İngilizce eğitim veren ülkelerdeki okulların popülerliğini ve yurt dışındaki eğitimden iş hayatına geçişi zorlaştıran değişen vize kurallarını yansıtıyor.
Çin'de büyüyen sektörler de dönmek için başka bir neden sunuyor. Yapay zekâ, robotik, yeni malzemeler ve ileri imalat alanları; teknik eğitimlerinin, dil becerilerinin ve uluslararası deneyimlerinin iş bulmalarına yardımcı olacağını uman mezunların başvurularını çekiyor.
Yine de karar vermek kolay değil. Ülkedeki üniversitelerden her yıl 12 milyondan fazla öğrenci mezun olurken, açıklanan genç işsizliği oranı yaklaşık yüzde 19. Dönen mezunlar, yurt dışındaki bir diplomanın artık avantaj garantisi vermediği yoğun rekabetli bir piyasaya giriyor. Tercihlerini üç baskı şekillendiriyor: yurt dışındaki belirsizlik, Çin'in belirli sektörlerindeki fırsatlar ve yerel eğitim almış geniş bir aday kitlesiyle rekabet etme zorunluluğu.
Yurt Dışında Kalmak Neden Zorlaştı?
ABD, Çinli öğrencilere yönelik incelemeleri sıkılaştırdı. Bunlar arasında, Çin'in askerî kurumlarıyla bağlantısı bulunan öğrencilerin ülkeye girişini engelleyen 10043 sayılı Başkanlık Bildirisi de yer alıyor. ABD makamları, 2023'te Çinli öğrencilerin vize başvurularının rekor düzeydeki yüzde 36'sını reddetti.
Başlıca eğitim ülkelerindeki göç kısıtlamaları, mezuniyetten işe geçişi daha öngörülemez hâle getirdi. Bir mezun eğitimini tamamlayabilir, ancak ülkede kalıp çalışma izni almakta yine de güçlük yaşayabilir. Yurt dışı eğitimin maliyetini kariyer beklentileriyle karşılaştıran öğrenciler için bu belirsizlik önemli.
Uluslararası mezunları geleneksel olarak istihdam eden teknoloji ve finans sektörlerinde de işe alımlar donduruldu veya toplu işten çıkarmalar yaşandı. Pandemi sonrasındaki toparlanma, profesyonel iş hayatına yeni atılanlar için beklentilerin gerisinde kalırken yükselen yaşam maliyetleri ve sıkılaşan göç denetimleri de baskıyı artırıyor.
Pekin merkezli Çin ve Küreselleşme Merkezi adlı düşünce kuruluşunun başkan yardımcısı Zheng Jinlian, ülkeye dönmeyi elverişli bir ekonomik ortamda verilmiş bir karardan ziyade pratik bir hesap olarak değerlendiriyor. Mezunların, Çin'in zorluklarının farkında olsalar da ülkeyi daha güvenli bir seçenek olarak görebileceklerini söylüyor.
Ülke içindeki ekonomik durum pek iyi olmasa da yine de başka yerlerden daha iyi olabilir.
Zheng, önümüzdeki birkaç yıl içinde dönenlerin sayısının artmaya devam etmesini bekliyor. Değerlendirmesi, yurt dışındaki baskılarla ülke içindeki fırsatları bir arada ele alıyor: Mezunlar, zorlanan bir piyasa ile kesin başarı vaat eden bir piyasa arasında seçim yapmak yerine kusurlu seçenekleri karşılaştırıyor.
Birleşik Krallık, Avustralya ve ABD'den dönenlerin yoğunluğu da göç politikalarının ve jeopolitik gerilimlerin yetenek hareketliliğini nasıl yeniden şekillendirdiğini gösteriyor. Eğitim için popülerliğini koruyan ülkeler, çalışma izni ve işe alım olanakları belirsizleştiğinde kariyere başlamak için daha az cazip hâle gelebiliyor.
Teknoloji Sektörleri Daha Fazla Başvuru Çekiyor
Dönen mezunların iş başvurularındaki artışa bilgi teknolojileri ve ileri imalat öncülük ediyor. Yeni malzemeler ve optoelektronik, robotik, yapay zekâ, havacılık ve uzay ile akıllı donanım imalatının yanı sıra ilgi gören uzmanlık alanları arasında.
Yeni malzeme alanındaki özgeçmiş başvuruları 2025'te yaklaşık yüzde 90 arttı. Robotikte yüzde 75, yapay zekâ başvurularında ise yaklaşık yüzde 35 artış kaydedildi. Bu rakamlar, mezunların iş aradığı alanları gösteriyor; özellikle bilimsel bilgi ve mühendislik becerilerine dayanan sektörlere ilgi güçlü.
Bu sektörler araştırma ve geliştirmeye, yani yeni ürün veya süreçler oluşturup denemeye genellikle önemli kaynak ayırıyor. Ayrıca yüksek teknik yeterlilik ve güçlü uluslararası bağlantılar gerektiriyor; bu nedenle ilgili yurt dışı eğitimi işverenler için faydalı olabilir.
Zhaopin Başkan Yardımcısı Li Qiang, yapay zekâ, yeni enerji ve ileri imalat alanlarında çalışan şirketlerin yatırımlarını artırarak daha fazla iş olanağı yarattığını söylüyor. Küresel ölçekte büyüyen Çinli şirketler de yurt dışında eğitim almış ve dil becerilerine sahip adaylara daha fazla talep gösteriyor.
Bu şirketler için bir mezunun yurt dışı deneyimi birden fazla amaca hizmet edebilir. Teknik bilgi araştırma veya imalat alanındaki bir işle örtüşebilir; dil becerileri ve diğer pazarlara aşinalık ise uluslararası faaliyetlere katkı sağlayabilir. Dolayısıyla en iyi fırsatlar, kişinin becerilerinin şirketin yaptığı işle ne ölçüde örtüştüğüne bağlı.
Maaş verileri, eğitim düzeyleri arasında kayda değer bir fark olduğunu gösteriyor. Doktora sahibi dönen mezunların ortalama aylık maaşı 30.564 yuan, yani yaklaşık 4.400 dolar. Yüksek lisans mezunlarında bu rakam 17.028 yuan, lisans mezunlarında ise 14.760 yuan.
30.564 yuan ile 14.760 yuanlık rakamlar karşılaştırıldığında doktora mezunlarının ortalama maaşı, lisans mezunlarınınkinin iki katından fazla. Dönen mezunların sayısı artarak rekabeti yoğunlaştırırken bu fark, işverenlerin ileri uzmanlığa verdiği değeri gösteriyor.
Ulusal Destek İstihdama ve Yeni İşletmelere Odaklanıyor
Eğitim Bakanlığı, ülkeye dönen mezunların fırsat bulmasına yardımcı olmayı amaçlayan ulusal bir hizmet platformu için 50 kuruluşla ortaklık kurdu. Platformun desteği arasında girişimcilik mentorları ve yerel yönetimlerle şirketlerin ihtiyaçlarına doğrudan eşleştirme yer alıyor.
Girişim, yurt dışındaki öğrencileri Çin'in kalkınmasına katkıda bulunmaya teşvik eden uzun soluklu devlet programı Chunhui'nin 30. yıl dönümü kutlamaları sırasında başlatıldı. Platform, dönen yetenekleri becerilerinden yararlanabilecek yer ve işverenlerle buluşturmayı amaçlıyor.
Eğitim Bakanlığına bağlı Çin Akademik Değişim Hizmet Merkezi Direktörü Wang Daquan, devlet televizyonu CCTV'ye, araştırmaların yurt dışındaki gençlerin işe dönme veya iş kurma isteğinin güçlü olduğunu gösterdiğini söyledi. Bu isteği şöyle ifade etti:
çok güçlü bir istek
Bakanlık, yurt dışındaki uzmanlığa ihtiyaç duyulan öncelikli sektörler arasında yapay zekâ ve yeni malzemeleri belirledi. Bu odak, destek programını dönen mezunlardan zaten daha fazla başvuru alan sektörlerle buluşturuyor.
Mentorluk ve eşleştirme hizmetleri, dönüş sürecinin farklı ihtiyaçlarına yanıt veriyor. İş arayan bir mezunun, gereklilikleri eğitimiyle örtüşen bir işveren bulması gerekiyor. İş kurmayı planlayan birinin ise girişimini geliştirmek ve yerel desteklerle bağlantı kurmak için rehberliğe ihtiyacı olabilir. Ulusal platform her iki yolu da desteklemek üzere tasarlandı.
Yerel Teşvikler Büyük Şehirlerin Ötesine Uzanan Fırsatlar Sunuyor
Şanghay, yurt dışından dönenler için bir inovasyon ve girişimcilik merkezi olan M-Speed Space'i tanıttı. Bu girişim, eğitimini veya araştırma deneyimini bir işletmeye dönüştürmek isteyen mezunlara yerel bir seçenek sunuyor.
Ningxia Hui Özerk Bölgesi'nin başkenti Yinchuan, uzmanlaşmış teknoloji kuluçka merkezleri aracılığıyla üç yıl içinde 200'den fazla yurt dışı mezununu çekme planlarını hızlandırıyor. Kuluçka merkezi, yeni işletmelerin fikirlerini ve faaliyetlerini geliştirirken destek almasını sağlıyor.
Yerel girişimler arasında kolaylaştırılmış hane kaydı izinleri ve girişimcilik destekleri de bulunuyor. Hane kaydı, insanların bir şehre yerleşmesini etkiliyor; mali destek ise iş kurma masraflarına yardımcı olabiliyor. Bu önlemler birlikte, dönüş ve yerleşme sürecini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Pekin, Şanghay ve Shenzhen, uluslararası eğitim almış çalışanlar için geleneksel çekim merkezleri olmayı sürdürüyor. Bununla birlikte işe alım faaliyetleri, başka yerlere yönelik ilginin arttığına işaret ediyor. Beşinci kademe olarak sınıflandırılan şehirlere başvurular 2025'te yüzde 30,8 artarken ikinci ve üçüncü kademe şehirlere başvurulardaki artış yüzde 20'yi aştı.
Bu artışlar, birinci kademe iş piyasalarına yapılan başvurulardaki artışı geride bıraktı. Şehir kademeleri, kent piyasalarını gruplandırmak için kullanılan kategoriler. Rakamlar, ilginin en büyük istihdam merkezlerinin ötesine yayıldığını gösteriyor.
Sanayi taşınmasını teşvik eden politikalar ve mezunların istikrar arayışı bu değişimi destekliyor. Küçük metropol bölgelerde ve Çin'in iç kesimlerinde bulunan sanayi parkları ve kalkınma bölgeleri, daha düşük yaşam maliyetlerini büyüyen imalat ve teknoloji fırsatlarıyla bir araya getiriyor.
Yüklü öğrenci borcu olan veya şirket kurmayı uman bir mezun için konut ve gündelik yaşam maliyetleri, maaş teklifi kadar belirleyici olabilir. Küçük şehirler, Pekin veya Şanghay'daki çok yüksek konut fiyatlarına ve yoğun iş piyasalarına kıyasla daha yönetilebilir bir mali ortam sunabilir.
Rekabet, Yurt Dışı Diplomalarının Değerini Sınava Tabi Tutuyor
Çin'in işgücü piyasasına her yıl 12 milyondan fazla yerel mezun giriyor. Açıklanan genç işsizliği oranı yaklaşık yüzde 19 iken, çok sayıda yurt dışında eğitim almış adayın piyasaya katılması zaten zorlu olan iş arama sürecindeki baskıyı artırıyor.
Bazı yerel mezunlar, teknik becerileri ve İngilizce yeterlilikleri nedeniyle dönenlere ayrıcalık tanındığını düşündükleri için bu duruma tepki gösteriyor. Gerilim, hem işlere erişimle hem de farklı eğitim geçmişlerine verilen değerle ilgili.
Öne çıkan bir girişimci, güvenlik kaygılarının dönen mezunları işe almama kararlarını açıklayabileceğini öne sürerek tartışmayı kamuoyunun gündemine taşıdı. Tartışmaya ilişkin haberde girişimcinin adı verilmedi.
bazıları casus olabileceği için dönen mezunlar işe alınmıyor
Açıklama, ulusal güvenlik ve dışa açıklık üzerine internette yoğun tartışmalara yol açtı. Her iki uçta da aşırı görüşler dile getirilirken, politika çevrelerindeki genel yaklaşım küresel yeteneklerin işe alınmasını desteklemeyi sürdürdü. Yetkililer, sıkı geçmiş kontrolleri eşliğinde, ulusal güvenlik veya kritik teknolojilerle ilgili işler için bu yeteneklere modern sosyalist kalkınma hedeflerine ulaşmada ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Uluslararası İşletme ve Ekonomi Üniversitesi Profesörü Li Chang'an, yurt dışındaki öğrencilerin ileri düzeyde uluslararası bakış açıları kazandırabileceğini söylüyor. Bununla birlikte, yurt dışında geçirilen zamanın bazı mezunların döndüklerinde karşılaşacakları yoğun rekabete hazırlıksız kalmalarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Uzun süre yurt dışında yaşamış olmaları, ana karadaki iş piyasasındaki rekabeti hafife almalarına yol açabilir.
Önde gelen yerel üniversitelerin mezunları, beceriler bakımından dönenlerle giderek daha fazla aynı seviyeye geliyor veya onları aşıyor. Dolayısıyla işverenler, iyi eğitim almış daha geniş bir aday kitlesinden seçim yapabiliyor ve yabancı bir diploma tek başına eskisi kadar itibar taşımıyor.
Belirleyici olan, kişinin işini yapıp yapamayacağı, yararlı uzmanlık sunup sunamayacağı ve işverenin ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacağı. Dönen mezunlar için uluslararası deneyim hâlâ bir avantaj; ancak bu deneyimin değeri, kişinin belirli bir işe hangi beceri ve bilgileri getirdiğine bağlı.
Yurt Dışında Eğitim ve Dönüşün Dört On Yıllık Geçmişi
Çin'in 1978'de reform ve dışa açılma politikalarını başlatmasından bu yana yaklaşık 8,88 milyon Çin vatandaşı yurt dışında eğitim gördü. Eğitimlerini tamamlayan 7,43 milyon kişinin 6,44 milyonu ülkesine döndü.
Yalnızca 2012'den bu yana 5,63 milyon öğrenci ülkesine döndü. Bu, 1970'lerin sonundan itibaren dönenlerin toplamının yüzde 87'sine karşılık geliyor. Dönüşlerin bu dönemde yoğunlaşması, eğitimli kişilerin başka ülkelere kalıcı olarak yerleşeceği yönündeki önceki kaygılardan büyük bir değişime işaret ediyor.
Başlıca dönüm noktaları, bugünkü hareketliliğin nasıl geliştiğini gösteriyor:
- 1978: Çin reform ve dışa açılma politikalarını başlattı; yurt dışı eğitimle ilgili toplam verilerin başlangıç noktası bu yıl oldu.
- 2012 ve sonrası: Yaklaşık 5,63 milyon öğrenci döndü. Bu sayı, 1970'lerin sonundan bu yana dönüşlerin yüzde 87'sini oluşturuyor.
- 2018: Ülkesine dönen yeni mezunların düzenli takibi başladı.
- 2023: Pandemiyle bağlantılı seyahat kısıtlamaları nedeniyle artış eğilimi kısa süreliğine durakladı.
- 2024: Yaklaşık 495.000 mezun döndü; bu, bir önceki yıla göre yüzde 19,1 artış anlamına geliyor.
- 2025: Yeni malzemeler, robotik ve yapay zekâ alanlarındaki başvurular keskin biçimde artarken küçük şehirlere yönelik ilgi de yükseldi.
Dönen mezunlar, Çin'in araştırma, eğitim ve sağlık kurumlarında hâlihazırda önemli ölçüde temsil ediliyor. İnsan Kaynakları ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göre, 2023 itibarıyla temel ulusal araştırma projelerinin liderlerinin yüzde 70'inden fazlası yurt dışında eğitim almıştı.
Eğitim Bakanlığına bağlı üniversitelerin rektörlerinin de yüzde 70'inden fazlası, önde gelen hastanelerin yöneticilerinin ise çoğu yurt dışında eğitim geçmişine sahipti. Teknik uzmanlıkları ve uluslararası bağlantıları, Çin'in bilimsel ve tıbbi kapasitesinin gelişmesine katkıda bulundu.
Bu rakamlar, ülkeye son dönemde dönenleri çok daha uzun soluklu bir hareketliliğin parçası olarak konumlandırıyor. Yurt dışı mezunlarının dönüşü, hem güncel bir istihdam meselesi hem de araştırma yürüten, öğrenci yetiştiren ve ileri düzey sağlık hizmeti sunan kurumların kadrolarını şekillendiren bir süreç.
Uluslararası Eğitim İçin Daha Geniş Bir Pazar
Çin'de okul çağındaki çocukların sayısının azalmasının, zamanla yurt dışında eğitim alabilecek potansiyel öğrenci havuzunu küçültmesi bekleniyor. Yerel üniversitelerin sıralamalardaki yükselişi de yurt dışında diploma alma isteğini zayıflatabilir.
21. Yüzyıl Eğitim Araştırma Enstitüsü Direktörü Xiong Bingqi, yurt dışı eğitimin seçkinlere özgü bir uğraş olmaktan çıkıp çok daha geniş bir kesimin erişebildiği bir seçeneğe dönüştüğünü söylüyor. Erişimin genişlemesi, daha fazla kişinin uluslararası eğitim almasını sağlarken yabancı diplomayı bir zamanlar özellikle değerli kılan ayrıcalıklılığı da azalttı.
Bu değişim, dönüşlerdeki artışın neden zorlu iş arama süreçleriyle bir arada görülebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Yurt dışı diplomasına sahip mezunların sayısı arttı, yerel üniversiteler güçlü adaylar yetiştiriyor ve işverenler kişinin nerede eğitim gördüğünden çok belirli becerilerine ağırlık verebiliyor.
Zheng, yerel yönetimler iş, iş desteği ve yerleşme teşvikleriyle mezunları çekmeye çalışırken önümüzdeki birkaç yıl içinde dönüşlerin artmayı sürdüreceğini öngörüyor. Yinchuan'ın üç yılda 200'den fazla yurt dışı mezununu çekme hedefi, bu kapsamlı çabanın somut işe alım amaçlarından biri.
11 Şubat 2026 itibarıyla, dönen mezunlar için temel hesaplamada fırsatlar ve baskılar bir arada yer alıyor. Çin'in teknoloji sektörleri uzmanlaşmış yeteneklere ihtiyaç duyuyor ve kamu programları bu yetenekleri işverenlerle buluşturmaya çalışıyor. Mezunların ise yetenekli adaylarla dolu bir piyasada eğitimlerine uygun işler bulması gerekiyor.
Kısa Bilgiler
- 2024'te yaklaşık 495.000 Çinli mezun yurt dışındaki eğitimlerinin ardından ülkesine döndü; bu, bir önceki yıla göre yüzde 19,1 artış demek.
- Ülkesine dönen yeni mezunların sayısı yüzde 12 arttı ve 2018'de kaydedilen seviyenin iki katını aştı.
- Dönenlerin yaklaşık yüzde 34'ü Birleşik Krallık'tan, yüzde 22'si Avustralya'dan ve yaklaşık yüzde 8'i ABD'den geliyor.
- 2025'te özgeçmiş başvuruları yeni malzemeler alanında yaklaşık yüzde 90, robotikte yüzde 75, yapay zekâda ise yaklaşık yüzde 35 arttı.
- Doktora sahibi dönen mezunların ortalama aylık maaşı 30.564 yuan; yüksek lisans mezunlarınınki 17.028 yuan, lisans mezunlarınınki ise 14.760 yuan.
- Eğitim Bakanlığı, mentorluk ve eşleştirme hizmetleri sunmak üzere 50 kuruluşla ortaklık kurdu.
- Beşinci kademe şehirlere başvurular 2025'te yüzde 30,8 arttı; ikinci ve üçüncü kademe şehirlerde artış yüzde 20'yi aştı.
- Her yıl 12 milyondan fazla yerel öğrenci mezun olarak istihdam rekabetini artırıyor.
- 1978'den bu yana, yurt dışındaki eğitimlerini tamamlayan 7,43 milyon Çinli öğrencinin 6,44 milyonu ülkesine döndü.






