Çinli Bilim İnsanları, Güneş Işığı ve Bir Yük Deposu Kullanarak Karbondioksiti Yakıt Öncüllerine Dönüştürüyor

10 dakikalık okuma
Çinli Bilim İnsanları, Güneş Işığı ve Bir Yük Deposu Kullanarak Karbondioksiti Yakıt Öncüllerine Dönüştürüyor

Küçük Bir Enerji Deposu, Güneş Yakıtı Alanında İlerleme Sağlıyor

Çinli araştırmacılar, elektrik enerjisini geçici olarak depolayan bir malzemenin sürece yardımcı olmasıyla güneş ışığını kullanarak karbondioksit ve suyu yararlı kimyasal yapı taşlarına dönüştüren bir sistem geliştirdi. Hakemli Nature Communications dergisinde anlatılan bu ilerleme, bitkilerin fotosentez sırasında enerjiyi toplama ve kullanma biçiminden esinleniyor.

İçindekiler
  1. Küçük Bir Enerji Deposu, Güneş Yakıtı Alanında İlerleme Sağlıyor
  2. Araştırmacılar Bitkilerden Ne Esinlendi?
  3. İsviçre, Güneş Işığını Sıvı Yakıta Dönüştürüyor
  4. Japonya, Tepkimenin Temelindeki Malzemeyi Geliştiriyor
  5. Britanyalı ve Hintli Ekipler Farklı Yöntemler Deniyor
  6. Havacılık ve Deniz Taşımacılığı Neden Başka Yakıt Seçeneklerine İhtiyaç Duyuyor?
  7. Talep Hedefleri Üretimin Çok Daha Fazla Artmasını Gerektiriyor
  8. Maliyet ve Konum Ticari Zorlukları Belirliyor
  9. Verimlilik, Dayanıklılık ve Politika da Önem Taşıyor
  10. Öne Çıkanlar

Çin Bilimler Akademisi ve Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden bilim insanlarının yer aldığı ekip, gümüşle modifiye edilmiş tungsten trioksiti bir yük deposu görevi görecek şekilde tasarladı. Basitçe söylemek gerekirse bu malzeme, ışığa maruz kaldığında oluşan az miktardaki elektrik yükünü tutuyor ve kimyasal bir tepkime için gerektiğinde serbest bırakıyor.

Karbondioksitin dönüşümüne yardımcı olan katalizörlerle birlikte sistem, karbonmonoksit üretiyor. Bu ara kimyasal daha sonra işlenerek sıvı hidrokarbon yakıtlara dönüştürülebiliyor. Böylece havacılık, deniz taşımacılığı ve yalnızca elektrikle yürütülmesi zor diğer faaliyetler için olası bir yakıt kaynağı ortaya çıkıyor.

Temel ilerleme, enerjinin sistem içinde nasıl hareket ettiğini ele alıyor. Karbondioksiti yararlı bileşiklere dönüştürmek için birden fazla kimyasal tepkimenin birlikte çalışması gerekiyor. Araştırmacılar, elektronları geçici olarak depolayarak dönüşüm sürecini fosil yakıtlarla beslemeye gerek kalmadan bu tepkimeleri daha etkili biçimde birbirine bağlamanın bir yolunu geliştirdi.

Çin'deki çalışma, İsviçre'de güneş enerjisiyle kerosen üretimi, Japonya'da yeni fotokatalizörler, Britanya'da atmosferden karbon yakalayan bir reaktör ve Hindistan'da bir yakıt bileşeni üzerine araştırmaları da kapsayan uluslararası çabanın parçası. Her yaklaşım aynı zorluğun farklı bir yönünü ele alıyor: Güneş ışığını depolanabilen, taşınabilen ve daha sonra kullanılabilen kimyasal enerjiye dönüştürmek.

Reklam

Araştırmacılar Bitkilerden Ne Esinlendi?

Bitkiler güneş ışığı, su ve atmosferdeki karbondioksiti kullanarak şeker üretir; güneş enerjisini kimyasal bağlarda depolar. Yapay fotosentez, yararlı kimyasallar ya da yakıt üretmek üzere tasarlanmış ekipman ve malzemelerle bu temel süreci taklit etmeyi amaçlıyor.

Çin'deki sistemin temelinde fotokataliz süreci bulunuyor. Işık enerji sağlarken katalizör kimyasal tepkimenin gerçekleşmesine yardımcı oluyor. Araştırmacılar, petrol ürünlerine sürdürülebilir alternatifler üretmenin olası bir yolu olarak bu yöntemi yıllardır inceliyor.

Doğal fotosentezde, ışıkla oluşan elektronları geçici olarak tutan gelişmiş biyolojik mekanizmalar bulunuyor. Elektronlar elektrik yükü taşıyor ve farklı tepkime aşamaları arasında hareket etmeleri, bitkinin yakaladığı güneş ışığını depolanmış kimyasal enerjiye dönüştürmesine yardımcı oluyor.

Çinli ekip bu ilkeden gümüşle modifiye edilmiş tungsten trioksitte yararlandı. Malzemenin yük deposu, ışığa maruz kaldığı sırada elektronları depoluyor ve karbondioksiti dönüştürmek için gereken tepkimeleri yürütmek üzere serbest bırakıyor. Araştırmacılar yayımlanan makalede stratejilerini şöyle açıkladı:

Bu çalışma, verimli karbondioksit fotoredüksiyonu için biyolojiden esinlenen bir yük deposu stratejisi ortaya koyuyor ve güneş yakıtı üretimi için evrensel bir yaklaşım sunuyor.

Sistem, organik fedakâr ajanlar kullanan yaklaşımlarla benzer performans gösteriyor. Bu ajanlar, tepkimenin ilerlemesine yardımcı olmak için süreç sırasında tüketilen maddelerdir ve kullanımları çoğu zaman sürdürülebilir değildir. Yük deposu, dönüşümü bu maddelere bağlı kalmadan destekleyen bir seçenek sunuyor.

Malzeme farklı katalizörlerle de çalışabiliyor; bu da stratejinin çeşitli tepkime sistemlerinde geniş bir kullanım potansiyeli taşıdığına işaret ediyor. Doğal güneş ışığında, yapay aydınlatma ya da harici bir güç kaynağı olmaksızın dönüşüm tepkimelerini başarıyla başlatarak güneş yakıtlarının pratik uygulamalardaki potansiyelini gösterdi.

İsviçre, Güneş Işığını Sıvı Yakıta Dönüştürüyor

ETH Zürih'te Profesör Aldo Steinfeld'in liderliğindeki ekip, karbondioksit ve suyu doğrudan ortam havasından çeken endüstriyel bir tesis geliştirdi. Ardından yoğunlaştırılmış güneş enerjisi bu bileşikleri parçalayarak hidrojen ve karbonmonoksit karışımı olan sentez gazını üretiyor.

Reklam

Sentez gazı, tamamlanmış bir sıvı yakıt değil, ara üründür. Daha ileri işlemlerle kerosene ya da metanole dönüştürülür. Dolayısıyla İsviçre yaklaşımı, karbon yakalama, güneş enerjisi ve yakıt üretimini; ulaşımda ve sanayide hâlihazırda kullanılan ürünlere ulaşan bir süreçte bir araya getiriyor.

Güneş enerjisiyle üretilen kerosenin yanması sırasında salınan karbondioksit miktarı, üretiminde tutulan miktara eşit. Böylece karbon nötr bir döngü oluşuyor: Karbon havadan alınıp yakıta dönüştürülüyor ve yakıt yandığında yeniden havaya salınıyor.

Teknoloji ticari kullanıma yetecek ölçüde ilerledi ve endüstriyel ölçekte yakıt üretmesi planlanan Almanya'daki bir tesis için finansman sağlandı. Projenin, sürecin ekonomik açıdan uygulanabilirliğini göstermesi bekleniyor.

İsviçre ve Çin sistemleri benzer hedeflere farklı teknik yollarla ulaşıyor. ETH Zürih, daha ileri işlemler için sentez gazı üretmek üzere yoğunlaştırılmış güneş enerjisinden yararlanıyor. Çinli araştırmacılar ise karbondioksitin karbonmonoksite kimyasal dönüşümünü desteklemek için ışıkla oluşan elektrik yükünü depolamaya odaklanıyor.

Japonya, Tepkimenin Temelindeki Malzemeyi Geliştiriyor

Tokyo Bilim Enstitüsü ve Hiroşima Üniversitesi'nden araştırmacılar, hidrojen üretim etkinliğini geleneksel yöntemlere kıyasla 60 kata kadar artıran kurşun bazlı bir oksihalojenür fotokatalizör geliştirdi. Yaklaşımları, ışığı soğuran ve tepkimeyi yürütmeye yardımcı olan malzemenin yapısına odaklanıyor.

Malzeme, hidrojen üretiminde yaklaşık %15, karbondioksiti sıvı bir yakıt olan formik aside dönüştürmede ise %10'luk rekor kuantum verimine ulaşıyor. Kuantum verimi, soğurulan ışığın istenen tepkimeyi ne kadar etkili biçimde ürettiğini ölçüyor; dolayısıyla belirli bir kimyasal aşamanın performansını tanımlıyor.

Araştırmayı birlikte yöneten Profesör Kazuhiko Maeda, malzemenin şekil ve yapısını değiştirmenin neden önemli olduğunu şöyle açıkladı:

Bu çalışma, oksihalojenürlerin fotokatalizör olarak tüm potansiyelini açığa çıkarmak için biçimlerinin kontrol edilmesinin önemini ortaya koyuyor.

Biçimbilim, bir malzemenin şeklini ve fiziksel yapısını ifade eder. Japonya'daki çalışma, bu düzeydeki değişikliklerin fotokatalizör etkinliğini nasıl artırabileceğini gösterirken Çin'deki çalışma, elektrik yükünün tepkimeler arasında nasıl depolanıp aktarıldığını ele alıyor. Her iki araştırmanın da amacı, ışıktan sağlanan enerjiyi daha iyi kullanmak.

Reklam

Britanyalı ve Hintli Ekipler Farklı Yöntemler Deniyor

Cambridge Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, özel filtreler kullanarak atmosferden doğrudan karbondioksit yakalayan, güneş enerjisiyle çalışan bir akış reaktörü geliştirdi. Cihaz geceleri karbondioksiti soğuruyor, güneş ışığına maruz kaldığında ise sentez gazına dönüştürüyor.

Kimyasal tepkimeyi yürütmek için bir ayna güneş ışığını yoğunlaştırıyor. Reaktör harici güç kaynağı, kablo ya da pil olmadan çalışıyor. Bu, elektrik şebekesine bağlı olmayan uzak yerlerde yakıt üretimine imkân tanıyabilecek merkezi olmayan bir yaklaşım sunuyor.

Chennai'de Hindustan Teknoloji ve Bilim Enstitüsü'nden Profesör Indrajit Shown, güneş ışığını soğurarak karbondioksiti yakıt bileşeni olan asetaldehite dönüştüren, çinko ve kükürt bazlı bir malzeme geliştirdi.

Hint sistemi, önceki yöntemlerden yaklaşık 200 kat daha verimli çalışıyor ve özel aydınlatma ekipmanı yerine standart güneş ışığı kullanıyor. Shown, araştırmanın pratik amacını şöyle anlattı:

Bu araştırma yalnızca bilimsel ilerlemeyle değil, gezegene yardımcı olacak gerçek çözümler bulmakla ilgili.

Projeler farklı ürünleri hedefliyor ve farklı yöntemler kullanıyor. Cambridge ekibi, atmosferden yakalamayı sentez gazı üreten bir reaktörle birleştiriyor. Chennai'deki araştırma asetaldehit üretirken Japonya'daki çalışma hidrojen ve formik asit üretimini geliştiriyor. Çin ve İsviçre'deki ilerlemelerle birlikte bu çalışmalar, güneş yakıtı üretimine yönelik birbirinden bağımsız çeşitli yollar bulunduğunu gösteriyor.

Onlarca yıllık laboratuvar araştırmasının ardından bu alandaki uluslararası rekabet yoğunlaşıyor. Farklı yaklaşımlardaki ilerleme, güneş yakıtı teknolojisinin ticari uygulanabilirliğe yaklaştığını ve ticari başarıya ulaşabilecek birden fazla yol bulunduğunu düşündürüyor.

Havacılık ve Deniz Taşımacılığı Neden Başka Yakıt Seçeneklerine İhtiyaç Duyuyor?

Havacılık, deniz taşımacılığı ve ağır sanayi; yüksek miktarda enerji depolayabilmeleri ve mevcut altyapıyla uyumlu olmaları nedeniyle büyük ölçüde sıvı hidrokarbon yakıtlara dayanıyor. Bu sektörler, küresel karbondioksit emisyonlarının önemli bir bölümünden sorumlu ve bataryalara ya da hidrojen yakıt hücrelerine kolayca geçiş yapmaları zor.

Uçaklarda ağırlık özellikle büyük bir sorun. Taşınan ağırlığa kıyasla yüksek miktarda enerji sağlayan, yani enerji yoğunluğu yüksek yakıtlara ihtiyaç duyuyorlar. Mevcut bataryalar, ticari uçuşları uygulanamaz hâle getirecek ölçüde ağırlık eklemeden uzun mesafeli uçuşlar için yeterli enerjiyi depolayamıyor.

Reklam

Havacılık, insan faaliyetlerinden kaynaklanan küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %3'ünü oluşturuyor. Yıllık yolcu sayısının 2035'e kadar 7,5 milyara yaklaşmasıyla bu payın artacağı öngörülüyor. Bu durum, fosil kaynaklı karbon kullanımını azaltırken uçuşları sürdürebilecek yakıtlar bulma baskısını artırıyor.

Güneş enerjisiyle üretilen yakıtlar, geleneksel yakıtların doğrudan yerine kullanılabildikleri için olası bir çözüm sunuyor. Karbondioksit ve güneş ışığından üretilen kerosen, mevcut uçak motorlarında değişiklik gerektirmeden kullanılabiliyor. Metanol ise denizcilik yakıtı olarak ya da ilaç üretiminde kimyasal hammadde olarak kullanılabiliyor.

Bu yakıtlar, üretimleri sırasında tutulan karbondioksiti yeniden salarak atmosfere fosil yataklardan yeni karbon eklemek yerine kapalı bir karbon döngüsü oluşturuyor. Ayrıca mevcut yakıt dağıtım altyapısının kullanılmaya devam edilmesine imkân tanıyor.

Talep Hedefleri Üretimin Çok Daha Fazla Artmasını Gerektiriyor

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği, sürdürülebilir havacılık yakıtlarını 2050'ye kadar net sıfır karbondioksit emisyonu hedefine ulaşmak için vazgeçilmez görüyor. Güneş yakıtı teknolojileri, bataryalara kolayca geçemeyen uçaklar için sıvı yakıt üreterek bu çabaya katkı sağlayabilir.

Uluslararası Enerji Ajansı, sürdürülebilir havacılık yakıtlarının 2030'da havacılık yakıtı talebinin %10'unu, 2040'ta ise yaklaşık %20'sini karşılayabileceğini öngörüyor. Mevcut kullanım toplam tüketimin %0,1'inin altında; bu da bugünkü arzla öngörülen paylar arasında büyük bir fark bulunduğunu gösteriyor.

Başlangıç noktası %0,1'in altındayken %10'a ulaşmak, sürdürülebilir kaynaklardan sağlanan havacılık yakıtlarının payında 100 kattan fazla artış gerektiriyor. Bu rakamlar, tek tek teknolojiler laboratuvarlarda ve pilot tesislerde başarılı sonuçlar verse de gereken büyümenin boyutunu ortaya koyuyor.

Havacılık alanında belirtilen temel kilometre taşları şöyle:

  • 2030: Uluslararası Enerji Ajansı'nın öngörüsüne göre sürdürülebilir havacılık yakıtları talebin %10'unu karşılayabilir.
  • 2035: Yıllık havacılık yolcu sayısının 7,5 milyara yaklaşması bekleniyor.
  • 2040: Sürdürülebilir havacılık yakıtları, havacılık yakıtı talebinin yaklaşık %20'sini karşılayabilir.
  • 2050: Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'nin net sıfır karbondioksit emisyonu hedef yılı.

Güneş yakıtı üretiminin ulaşım talebiyle birlikte büyümesi gerekecek. Başarılı bir tepkime bu işin yalnızca bir parçası; havayollarına ve deniz taşımacılığı şirketlerine yakıt sağlamak için çok daha büyük miktarlarda, güvenilir üretim gerekiyor.

Reklam

Maliyet ve Konum Ticari Zorlukları Belirliyor

İsviçreli araştırmacılar, büyük ölçekte üretilen güneş enerjili kerosenin litre başına 1,35 ila 2,20 dolar arasında maliyeti olacağını tahmin ediyor. Bu aralık, geleneksel jet yakıtıyla rekabete doğru ilerleme kaydedildiğini gösterse de endüstriyel tesisler için gereken yüksek başlangıç yatırımı kurulumları zorlaştırıyor ve ilk yatırımcılar açısından risk yaratıyor.

Güneş yakıtı üretimi ayrıca bol güneş ışığına bağlı. Bu nedenle çöl bölgeleri tesisler için cazip konumlar olsa da tamamlanmış yakıtın uzak üretim alanlarından büyük ulaşım merkezlerine taşınması önemli altyapı yatırımları ve lojistik koordinasyon gerektiriyor.

Çöllerde üretim, biyoyakıtlara kıyasla arazi kullanımı açısından avantaj sağlıyor. Güneş yakıtı tesisleri tarıma elverişsiz arazilerde kurulabilir; böylece gıda üretimiyle rekabet etmek yerine tarım arazileri ekinler ve hayvancılık için korunabilir. Bu bölgeler ayrıca yüksek miktarda güneş enerjisi alıyor.

Almanya'daki endüstriyel tesisin, İsviçre sürecinin büyük ölçekte ekonomik olarak işleyip işleyemeyeceğini göstermeye yardımcı olması amaçlanıyor. Bu gösterim için herhangi bir tarih verilmedi. Tesisin rolü, teknolojiyi bir tepkimenin kanıtlanmasının ötesine taşıyarak üretim maliyeti ve endüstriyel işletmeye ilişkin pratik soruları ele almak.

Verimlilik, Dayanıklılık ve Politika da Önem Taşıyor

Mevcut sistemler, kullanılabilir güneş enerjisinin yalnızca bir bölümünü kimyasal bağlara dönüştürüyor. Bu dönüşümü iyileştirmek, katalizörlerin ve diğer bileşenlerin uzun süre kullanıma dayanıklı hâle getirilmesiyle birlikte teknik bir öncelik olmaya devam ediyor.

Doğal fotosentez yaklaşık %1 verimle çalışıyor. Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yakın tarihli laboratuvar çalışmaları belirli tepkime aşamalarında %13 ila %15 verime ulaştı. Bu oranlar sürecin belirli aşamalarını tanımlıyor; pratik yakıt üretimi içinse tüm aşamaların birlikte çalışması gerekiyor.

Araştırmacıların daha verimli katalizörler geliştirmeyi, elektrik yüklerinin ayrışmasını iyileştirmeyi ve kontrollü laboratuvarların dışında güvenilir biçimde çalışan sistemler kurmayı sürdürmesi gerekiyor. Gerçek çalışma koşullarında ekipmanın dayanması gereken sıcaklık ve nem değişimleri yaşanıyor.

Politika desteği, teknik ilerlemeyle yatırımlar arasında bağ kurulmasına yardımcı olabilir. Araştırmacılar, havayollarının yakıtlarının belirli oranlarını sürdürülebilir kaynaklardan elde etmesini zorunlu kılan kotalar öneriyor. Talebin garanti edilmesi, yatırımcılara üretim tesislerini finanse etmek için daha güçlü bir gerekçe sunabilir.

Ardından, son yirmi yılda güneş fotovoltaik panellerinde ve rüzgâr türbinlerinde görülen modele benzer biçimde, üretim hacminin artması maliyetleri düşürmeye yardımcı olabilir. Çin'deki yük deposu, İsviçre'deki endüstriyel proje ve diğer uluslararası ilerlemeler, kimyasal tepkimenin veriminden kullanılabilir yakıtın arz ekonomisine kadar bu geniş çabanın farklı alanlarını ele alıyor.

Öne Çıkanlar

  • Çin Bilimler Akademisi ve Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden bilim insanları, Nature Communications dergisinde tanımlanan ve güneş ışığıyla çalışan bir sistem geliştirdi.
  • Gümüşle modifiye edilmiş tungsten trioksit elektronları depolayıp serbest bırakarak karbondioksitin dönüşümünü destekliyor; daha ileri işlemlerle sıvı yakıtlara dönüştürülebilecek karbonmonoksit üretiyor.
  • Sistem, yapay aydınlatma ya da harici güç olmadan doğal güneş ışığında çalışıyor ve organik fedakâr ajanlara alternatif sunuyor.
  • İsviçre, Japonya, Britanya ve Hindistan'daki ekipler sentez gazı, kerosen, metanol, hidrojen, formik asit ve asetaldehit üretmek için farklı yollar araştırıyor.
  • Güneş yakıtları, yakalanan karbondioksiti döngüye sokarken havacılık ve deniz taşımacılığının mevcut motorları ve yakıt altyapısını kullanmasına yardımcı olabilir.
  • Büyük ölçekte güneş enerjili kerosenin tahmini maliyeti litre başına 1,35 ila 2,20 dolar arasında; yatırım, konum, verimlilik ve dayanıklılık zorluk olmaya devam ediyor.
  • Sürdürülebilir havacılık yakıtlarının mevcut kullanım payı %0,1'in altında. Talep içindeki paylarının 2030'da %10'a, 2040'ta ise yaklaşık %20'ye ulaşması öngörülüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir