Apple Daily'nin Kurucusuna 20 Yıl Hapis
Hong Kong'da artık yayımlanmayan Apple Daily gazetesinin 78 yaşındaki kurucusu Jimmy Lai, kentteki ulusal güvenlik yasası kapsamında verilen en ağır cezaya çarptırılarak 20 yıl hapis cezası aldı. Çin ana karasında doğan ve İngiliz vatandaşı olan medya patronuna, yabancı güçlerle iş birliği ve kışkırtıcı yayınlarla ilgili komplo suçlarından aralık ayında mahkûm edilmesinin ardından pazartesi günü ceza verildi.
İçindekiler
- Apple Daily'nin Kurucusuna 20 Yıl Hapis
- Mahkeme Neye Hükmetti?
- Jürisiz Bir Dava
- Balıkçı Teknesinden Gazete İmparatorluğuna
- Önceki Mahkûmiyetler ve Önemli Tarihler
- Sağlığı ve 1.800 Günü Aşan Hücre Tecridi
- İngiltere ve ABD Serbest Bırakılması İçin Baskı Yapıyor
- Hak Örgütleri Cezayı Kınarken Yetkililer Savunuyor
- Diğer Sekiz Sanığa Hapis Cezası
- Apple Daily'nin Kapanışı ve Basın Özgürlüğündeki Gerileme
- Bilgi, Yatırım ve Diplomasi İhtimali
- Öne Çıkanlar
Lai beş yılı aşkın süredir tutuklu. Yeni cezasının 18 yılı, ayrı bir dolandırıcılık mahkûmiyeti nedeniyle çekmekte olduğu beş yıl dokuz aylık cezaya eklenecek. Cezaların art arda çekilmesi, birinin ardından diğerinin uygulanması anlamına geliyor; yeni cezanın kalan iki yılı ise mevcut cezayla eş zamanlı çekilecek, yani iki ceza aynı döneme denk gelecek.
Ceza açıklandığında Lai, West Kowloon Hukuk Mahkemeleri binasında sakin bir şekilde gülümsedi, başını salladı ve izleyici bölümündeki destekçilerine doğru avuçlarını birleştirdi. Mahkeme salonundaki bazı kişiler gözyaşlarına boğuldu. Dışarıda yoğun polis varlığı, aralarında duruşmaya katılabilmek için günlerce sıra bekleyenlerin de bulunduğu küçük destekçi gruplarını izledi.
Lai'nin ailesi ve insan hakları örgütleri, yaşı ve kötüleşen sağlığı nedeniyle cezayı fiilen müebbet hapis olarak nitelendiriyor. Kızı Claire Lai, babasının parmaklıklar ardında bir şehit olarak ölebileceği uyarısında bulundu. Hayatta kalması hâlinde bu ceza, 90'lı yaşlarına kadar hapiste kalmasına yol açabilir.
Dava, Hong Kong'un basın özgürlüğünün merkezi olmaktan çıkıp Pekin'i eleştirmenin ağır sonuçlar doğurabildiği bir bölgeye dönüşümünde belirleyici bir an. Pekin, demokrasi talebiyle düzenlenen kitlesel protestoların ardından Haziran 2020'de ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koydu. Lai, o tarihten bu yana muhalefete yönelik baskının uluslararası simgelerinden biri hâline geldi.
Mahkeme Neye Hükmetti?
Lai üç suçlamadan mahkûm edildi: ulusal güvenliği tehlikeye atmak amacıyla yabancı güçlerle iş birliği yapmaya yönelik iki komplo ve kışkırtıcı yayın dağıtmaya yönelik bir komplo. Bu suçlar müebbet hapis cezasına kadar uzanabiliyor.
Hong Kong hükümetince ulusal güvenlik davalarına bakmak üzere seçilen üç hâkim, 855 sayfalık kararlarında Lai'yi komploların tartışmasız başlıca faili olarak nitelendirdi. Hâkimler, Lai'nin hem güvenlik yasası yürürlüğe girmeden önce hem de sonrasında Çin Komünist Partisi'ni zayıflatmaya çalışırken siyasi görüşlerini yaymak için Apple Daily'yi kullandığı sonucuna vardı.
Savcılar, yetkililere karşı nefreti körüklediğini ve yabancı yaptırımlar çağrısı yaptığını söyledikleri 161 Apple Daily makalesini kanıt olarak sundu. Yaptırımlar, bir hükümete ya da belirli kişilere baskı uygulamak amacıyla hükümetlerin aldığı önlemlerdir. Bu davada, yabancı hükümetleri harekete geçmeye çağıran girişimler, savcılığın iş birliği iddiasının temelini oluşturdu.
Mahkeme ayrıca Lai'nin Hong Kong'daki 2019 protestoları sırasında üst düzey ABD yetkilileriyle yaptığı görüşmeleri de inceledi. Bu yetkililer arasında Başkan Yardımcısı Mike Pence, Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton vardı.
Lai'nin avukatları, ulusal güvenlik yasası yürürlüğe girdikten sonra yaptırım çağrısı yapmayı bıraktığını savundu. Hâkimler ise faaliyetlerini daha örtük yollarla sürdürdüğü sonucuna vardı. Kararda hem gazetenin yayınları hem de Lai'nin yurt dışındaki temasları davanın merkezine yerleştirildi.
Jürisiz Bir Dava
Lai'nin davası Aralık 2023'te başladı ve aralık ayında karar açıklanmadan önce 156 gün sürdü. Hong Kong'daki olağan ceza davalarından farklı olarak ulusal güvenlik davaları jüri olmadan görülüyor ve sanığın suçlu olup olmadığına hâkimler karar veriyor.
Yetkililer ayrıca, ulusal güvenlik gerekçelerini öne sürerek Lai'nin tercih ettiği avukat olan İngiliz barrister Timothy Owen'ın kendisini temsil etmesini engelledi. Yabancı avukatın davadan dışlanması, hâkimlerin seçilmesi, jüri bulunmaması ve kefalete yönelik kısıtlamalar, Hong Kong'un teamül hukuku geleneğinden uzaklaşan uygulamalar arasında yer alıyor.
Lai, Aralık 2020'den bu yana kefaletle serbest bırakılmadı. Yüksek Mahkeme'nin bir kararı, ulusal güvenlik davalarını kefalet lehindeki olağan karinenin istisnası olarak belirledi. Olağan uygulamada bu karine, mahkemenin koyduğu koşullara uymak kaydıyla sanığın duruşmayı beklerken cezaevi dışında kalmasına genellikle izin veriyor.
Başyargıç Andrew Cheung geçen ay sistemi savundu. Lai'nin erken serbest bırakılması çağrılarının hukukun üstünlüğünün tam kalbine saldırdığını söyledi. Bu tutum, yabancı hükümetlerin baskısına rağmen mahkemelerin ceza davalarını yasal süreçler çerçevesinde karara bağlaması gerektiği yönündeki resmî savı yansıtıyor.
Balıkçı Teknesinden Gazete İmparatorluğuna
Jimmy Lai Chee-ying, 1947'de Guangzhou'da varlıklı bir ailede dünyaya geldi. Ailesi, komünistlerin 1949'da iktidarı ele geçirmesinin ardından her şeyini kaybetti. Lai, 12 yaşında Hong Kong'a giden bir balıkçı teknesine gizlice bindi. Giysi fabrikalarında çocuk işçi olarak çalıştı ve İngilizceyi kendi kendine öğrendi.
Lai daha sonra bir moda şirketi kurdu ve 1981'de uluslararası giyim markası Giordano'yu hayata geçirdi. Ticari başarısının ardından siyasi bir dönüm noktası geldi: Çinli yetkililerin Pekin'de demokrasi talep eden protestocuları şiddet kullanarak bastırdığı 1989 Tiananmen Meydanı katliamı.
Baskı Lai'yi derinden etkiledi. Çin hükümetini eleştiren köşe yazıları yazmaya başladı ve demokratik değerleri savunmak amacıyla medya sektörüne girdi. Hong Kong'un Çin'e devredilmesine iki yıl kala, 1995'te Apple Daily'yi kurdu.
Apple Daily, hareketli ve sık sık sansasyonel haberciliğiyle, demokrasiden yana tavizsiz tutumuyla tanındı. Hong Kong'daki diğer medya kuruluşları Pekin'i kızdırmamak için giderek daha fazla otosansür uygularken gazete, Çinli yetkilileri ısrarla eleştirmeyi sürdürdü.
Lai 1994'te İngiliz vatandaşlığı aldı ve hiçbir zaman Çin ya da Hong Kong pasaportu taşımadı. Buna rağmen Hong Kong makamları onu Çin vatandaşı kabul ediyor. Uyruk konusundaki bu anlaşmazlık, İngiltere'nin serbest bırakılması yönündeki taleplerinin arka planını oluşturuyor.
Açık sözlü eleştirileri, ilk yıllarda ona “Şişko Lai” lakabını kazandırdı. Evi bombalı saldırılara ve kendisine yönelik bir suikast planına hedef olmasına rağmen demokrasiyi destekleyen gösterilere katılmayı sürdürdü. 2020'den itibaren izinsiz toplanma nedeniyle defalarca tutuklandı.
Lai'nin hayatı, Hong Kong'un modern dönüşümünün büyük bölümünü kapsıyor: komünist Çin'den kaçanlar için bir sığınak, küresel bir finans merkezi ve bugün Pekin'in sıkı denetimi altındaki bir bölge. Kurduğu gazete, bu dönüşümün en görünür kurbanlarından biri oldu.
Önceki Mahkûmiyetler ve Önemli Tarihler
Lai, ulusal güvenlik kararından önce de birkaç hapis cezası almıştı. Bu mahkûmiyetler gösteriler, yasaklı bir anma töreni ve Apple Daily'nin merkezinin kira sözleşmesiyle bağlantılı bir dolandırıcılık davasıyla ilgiliydi.
Son cezaya giden başlıca gelişmeler birkaç yıla yayıldı:
- Haziran 2020: Pekin, demokrasi talebiyle düzenlenen kitlesel protestoların ardından Hong Kong'da ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koydu.
- Aralık 2020: Lai, kefaletle serbest bırakılmadığı tutukluluk dönemine başladı.
- Nisan 2021: Barışçıl protestolara katıldığı için 14 ay hapis cezası aldı.
- Mayıs 2021: İzinsiz bir toplanmayı düzenlediği gerekçesiyle 14 ay daha ceza aldı.
- Haziran 2021: Polis, gazetenin varlıklarına el koyup üst düzey çalışanlarını tutukladıktan sonra Apple Daily son sayısını yayımladı.
- Aralık 2021: Yasaklı Tiananmen Meydanı anma törenine katıldığı için 13 ay ceza aldı.
- Aralık 2022: Apple Daily merkezindeki kira sözleşmesinin ihlaliyle bağlantılı dolandırıcılık suçundan beş yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırıldı.
- Aralık 2023: Ulusal güvenlik davası başladı.
- Aralık, pazartesi günkü ceza açıklanmadan önce: 156 gün süren yargılamanın ardından hâkimler Lai'yi suçlu buldu.
- Pazartesi: Mahkeme, 20 yıllık ulusal güvenlik cezası verdi; 18 yılın mevcut dolandırıcılık cezasının ardından, iki yılın ise onunla eş zamanlı çekilmesine hükmetti.
Bu düzenleme, yeni cezanın 20 yılının tamamının mevcut cezayla eş zamanlı çekilmesine izin vermek yerine dolandırıcılık cezasına 18 yıl ekliyor. 78 yaşındaki bir mahkûm için bu ek süre, ailesinin onun hapisten sağ çıkamayabileceği yönündeki uyarısının temelinde yer alıyor.
Sağlığı ve 1.800 Günü Aşan Hücre Tecridi
Lai'nin ailesi ve hukuk ekibi diyabet, yüksek tansiyon, kalp çarpıntısı, ilerleyen işitme kaybı ve görmesini etkileyen retinal ven tıkanıklığı konusunda kaygılarını dile getirdi. Yüksek tansiyon, kan basıncının yüksek olmasıdır; retinal ven tıkanıklığı ise gözün ışığı algılayan bölümü olan retinadan kanı uzaklaştıran bir damarın tıkanmasını ifade eder.
Geçen ayki ceza indirimi duruşmalarında avukat Robert Pang, cezaevinde geçirilen her günün Lai'yi yaşamının sonuna biraz daha yaklaştırdığını savundu. Ceza indirimi, savunma avukatının mahkemeden daha hafif bir cezayı haklı kılabilecek koşulları dikkate almasını istediği aşamadır.
Pang, Lai'nin tutuklandığından bu yana 1.800 günden fazla hücre tecridinde kaldığını söyledi. Savunma, bu tecridin hapis cezasını Lai için diğer mahkûmlara kıyasla çok daha ağır hâle getirdiğini ileri sürdü.
Savcı Anthony Chau, Lai'nin sağlık durumunun istikrarlı olduğunu söyledi. Mahkemeye, Lai'nin beş yıllık tutukluluk süresinde yalnızca 0,8 kilogram verdiğini ve tıbben obez olduğunu belirtti. Chau ayrıca hücre tecridinin Lai'nin kendi talebi üzerine uygulandığını söyledi.
Claire Lai, babasının dişlerinin çürüdüğünü ve tutukluluk sırasında kilosunun ciddi biçimde değiştiğini söyledi. Bu koşulları yürek parçalayıcı olarak nitelendirdi. Hong Kong makamları, Lai'ye uygun tıbbi bakım sağlandığını ve sağlığına ilişkin kaygıların abartıldığını savunuyor.
Human Rights Watch ve diğer kuruluşlar, yaşı ve sağlığı nedeniyle 20 yıllık cezayı fiilen ölüm cezası olarak nitelendiriyor. Oğlu Sebastien Lai, babası için beş yılın bile pratikte ölüm cezasına denk olacağını söyledi.
Sebastien Lai, babasının hapsedilmesini gerçeği söylediği ve özgürlüğü savunduğu için verilen bir ceza olarak tanımladı:
Babam, dudaklarındaki gerçek, yüreğindeki cesaret ve ruhundaki özgürlük yüzünden hapiste.
Aile, iddianamenin gerçek bir suçtan ziyade korunan ifade özgürlüğünü cezalandırdığını savunuyor. Yetkililer ise mahkûmiyeti ve cezaevi koşullarını savunuyor; davanın dayanağı ve Lai'ye yönelik muamele konusunda taraflar arasında derin bir görüş ayrılığı bulunuyor.
İngiltere ve ABD Serbest Bırakılması İçin Baskı Yapıyor
İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, kovuşturmanın siyasi saiklerle yürütüldüğünü söyledi ve Lai'nin yaşındaki biri için 20 yıllık cezayı müebbet hapse eşdeğer olarak nitelendirdi. Ailesine kavuşabilmesi için insani gerekçelerle derhâl serbest bırakılmasını istedi.
Başbakan Keir Starmer, ocak ayında Pekin'e yaptığı ziyaret sırasında Lai'nin davasını Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile doğrudan görüştü. İngiliz hükümeti, cezanın açıklanmasının ardından Çinli yetkililerle görüşmeleri hızla sürdüreceğini bildirdi.
Sebastien Lai, İngiltere'yi yeterince çaba göstermemekle eleştirdi. Zamanın daraldığını ve babasıyla birlikte İngiliz değerlerinin de hapse atıldığını söyledi. Bu eleştiri, Londra üzerindeki itirazlarını Lai'nin koşullarını değiştirecek sonuçlara dönüştürme baskısını artırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Lai'nin mahkûm edilmesinden derin üzüntü duyduğunu söyledi ve Xi'den onu serbest bırakmayı değerlendirmesini istedi. Trump ilk başkanlık döneminde de Lai'nin serbest bırakılmasını sağlayacağına söz vermiş, medya patronuna yazdığı bir mektupta Hong Kong'u Çin'den yalnızca onun kurtarabileceğini söylemişti.
ABD Temsilciler Meclisi Çin Komitesi Başkanı John Moolenaar, Lai'nin serbest bırakılmasının ABD ile Çin arasındaki ilişkileri iyileştirmek için başlangıç noktası olması gerektiğini söyledi. Washington ve Londra, insani gerekçelerle serbest bırakılması için baskı yapıyor.
Bu diplomatik baskının Lai'nin özgürlüğünü sağlayıp sağlayamayacağı belirsizliğini koruyor. Serbest bırakılacağına dair bir tarih ya da anlaşma açıklanmadı.
Hak Örgütleri Cezayı Kınarken Yetkililer Savunuyor
Uluslararası Af Örgütü, cezayı ifade özgürlüğüne yönelik acımasız bir saldırı ve Hong Kong'un hukukun üstünlüğüyle yönetilen bir kentten korkuyla yönetilen bir kente dönüşümünde karanlık bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.
Gazetecileri Koruma Komitesi, Hong Kong'da hukukun üstünlüğünün tamamen yerle bir edildiğini söyledi ve kararı basın özgürlüğünün tabutuna çakılan son çivi olarak nitelendirdi. Sınır Tanımayan Gazeteciler ise bölgede basın özgürlüğü için perdenin kapandığını bildirdi.
Pekin ve Hong Kong makamları eleştirileri reddetti. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, ilgili ülkelere Hong Kong'da hukukun üstünlüğüne saygı göstermeleri ve sorumsuz açıklamalardan kaçınmaları çağrısında bulundu.
Hong Kong Baş Yöneticisi John Lee cezayı memnuniyetle karşıladı. Lai'nin Apple Daily'yi yurttaşların zihinlerini zehirlemek için kullandığını ve ağır cezanın halka büyük memnuniyet verdiğini söyledi.
Birbirine zıt tepkiler, kovuşturmanın merkezindeki çatışmayı yansıtıyor. Hak örgütleri davayı ifade özgürlüğüne ve gazeteciliğe saldırı olarak görürken yetkililer, bunu ulusal güvenlik yasasının uygulanması ve hukuki hesap verebilirliğin gösterilmesi olarak sunuyor.
Diğer Sekiz Sanığa Hapis Cezası
Pazartesi günü diğer sekiz sanık da altı yıl üç ay ile on yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Altısı Apple Daily'nin eski yöneticileri ya da yayın kadrosundandı; ikisi ise uluslararası lobi grubu Stand with Hong Kong ile bağlantılı aktivistlerdi.
Cezalar şöyle:
- Ryan Law, genel yayın yönetmeni: 10 yıl.
- Lam Man-chung, icra kurulu genel yayın yönetmeni: 10 yıl.
- Fung Wai-kong, yayın yazarı: 10 yıl.
- Chan Pui-man, yardımcı yayıncı: 7 yıl.
- Yeung Ching-kee, yayın yazarı: 7 yıl 3 ay.
- Cheung Kim-hung, yayıncı: 6 yıl 9 ay.
- Andy Li, aktivist: 7 yıl 3 ay.
- Chan Tsz-wah, aktivist: 6 yıl 3 ay.
Sekiz sanığın tamamı suçunu kabul etti; birkaç kişi savcılık tanığı olarak Lai aleyhine ifade verdi. Suçu kabul etmek ve savcılığa yardım etmek, güvenlik yasası uyarınca genellikle ceza indirimine imkân tanıyor. Hâkimler, bu kişilerin verdiği ifadelerin Lai'nin mahkûmiyetine önemli katkı sağladığını söyledi.
Apple Daily'ye tüzel kişi olarak 6 milyon Hong Kong doları, yani 767.000 dolar para cezası da verildi. Bu mali yaptırım, kararı bireylerin ötesine taşıyarak gazetenin işletmesini de kapsadı.
Apple Daily'nin Kapanışı ve Basın Özgürlüğündeki Gerileme
Polisin gazetenin varlıklarına el koyup üst düzey çalışanlarını tutuklamasının ardından Apple Daily, Haziran 2021'de son sayısını bastı. Gazetenin kapanması, aynı ay düzenlenen ikinci büyük polis baskınının ardından geldi. Baskında beş yönetici tutuklandı ve 18 milyon Hong Kong doları değerindeki varlığa el konuldu.
Gazetenin ortadan kalkması, Hong Kong'da yitirilen sivil özgürlüklerin simgesi hâline geldi. Eski gazetecilerin çoğu o zamandan beri bölgeden ayrıldı. Pazartesi günü verilen cezalar, gazetede editoryal ve yayıncılık görevlerinde bulunanlara yönelik cezaları artırdı.
Sınır Tanımayan Gazeteciler'e göre Hong Kong, 2002 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 18. sıradaydı. Şimdi 180 bölge arasında 140. sırada. Bu, sıralamada 122 basamaklık bir düşüşe işaret ediyor ve kenti 2002'deki konumuna kıyasla endeksin alt sıralarına çok daha fazla yaklaştırıyor.
Oxford Brookes Üniversitesi'nde hukuk dersleri veren Urania Chiu, devletin meşru biçimde eleştirilmesinin, çoğu zaman uluslararası platformlarda temas kurulmasını da içerdiği için artık kolayca suç teşkil eden iş birliği olarak değerlendirilebileceği uyarısında bulundu. Chiu'nun kaygısı, kışkırtıcılık ve yabancı güçlerle iş birliği kavramlarının ne kadar geniş yorumlanabileceğine odaklanıyor.
Gazeteciler ve akademisyenler açısından bu geniş yorum, caydırıcı bir etki yaratıyor: insanlar kovuşturma korkusuyla eleştiri yayımlamaktan ya da yurt dışında temas kurmaktan kaçınabilir. Lai'nin mahkûmiyeti, bu kaygıları gazete makaleleri, yaptırım çağrıları ve yabancı yetkililerle yapılan görüşmeler gibi belirli faaliyetlerle ilişkilendiriyor.
Bilgi, Yatırım ve Diplomasi İhtimali
Georgetown Üniversitesi Asya Hukuku Merkezi'nde kıdemli araştırmacı olan Eric Lai, eleştirel medya kuruluşlarının ve politika konusunda yabancı yetkililerle açık iletişim kurulmasının suç kapsamına alındığını söyledi. Bu durumun, şeffaf yatırım ortamları için gerekli bilgi akışını ciddi biçimde tehlikeye attığı uyarısında bulundu.
Hong Kong'un güvenilir bir finans merkezi olarak konumu, kısmen yatırımcıların politikaları, riskleri ve iş koşullarını anlamasını sağlayan bilgilere erişime bağlı. Eric Lai'nin değerlendirmesi, gazetecilik ve uluslararası tartışmalara yönelik kısıtlamaları bu pratik kaygıyla ilişkilendiriyor.
Analistler, Pekin'in Jimmy Lai'yi Washington ya da Londra ile müzakerelerde bir pazarlık unsuru olarak görebileceğini öne sürüyor. Bu ihtimalde, sağlık gerekçeleriyle merhametli tahliye, ticaret ya da başka konularda tavizlerle takas edilebilir.
Onun cezaevinde ölmesine izin verilmesi ise Çin yönetimine muhalefeti güçlendiren bir şehit yaratabilir. Bu olası sonuçların yanında acil gerçek değişmiyor: Lai, ailesinin hayatta kalmasının zor olduğunu söylediği bir ceza kapsamında hapiste.
Karar, günümüz Hong Kong'unda siyasi ifade özgürlüğüne ağır bir sınır çizdi. Sonuçları Lai'ye, eski çalışma arkadaşlarına, 2021'de kapanan gazeteye ve serbest bırakılmasını isteyen yabancı hükümetlere uzanıyor.
Öne Çıkanlar
- 78 yaşındaki Jimmy Lai, Pekin'in Haziran 2020'de yürürlüğe koyduğu Hong Kong ulusal güvenlik yasası kapsamında verilen en uzun hapis cezasına, 20 yıla mahkûm edildi.
- Yabancı güçlerle iş birliğini içeren iki komplo ve kışkırtıcı yayınlarla ilgili bir komplo suçundan mahkûm edildi.
- 18 yıl, mevcut beş yıl dokuz aylık dolandırıcılık cezasının ardından çekilecek; iki yıl bu cezayla eş zamanlı olacak.
- Apple Daily'nin altı eski çalışanı ve iki aktivistin de aralarında bulunduğu sekiz sanık, altı yıl üç ay ile on yıl arasında hapis cezaları aldı.
- Apple Daily'ye 6 milyon Hong Kong doları, yani 767.000 dolar para cezası verildi. Gazete Haziran 2021'de kapandı.
- Lai, Aralık 2020'den beri tutuklu. Savunması 1.800 günü aşan hücre tecridine ve çeşitli sağlık sorunlarına dikkat çekti.
- İngiltere ve ABD serbest bırakılması için baskı yapıyor. Starmer ve Trump, davayı Xi Jinping ile görüştü.
- Hong Kong ve Pekin cezayı hukuka uygun olarak savunuyor; hak örgütleri ve Lai'nin ailesi ise bunu özgürlüğe saldırı ve fiilen müebbet hapis olarak nitelendiriyor.






