Pahang’daki Kraliyet Kaplan Koruma Alanı, Vahşi Doğada Sayıları 150’nin Altına Düşen Malay Kaplanları İçin Umut Vadediyor

11 dakikalık okuma
Pahang’daki Kraliyet Kaplan Koruma Alanı, Vahşi Doğada Sayıları 150’nin Altına Düşen Malay Kaplanları İçin Umut Vadediyor

Azalan Kaplan Nüfusu İçin Kraliyet Desteği

Vahşi doğada 150’den az Malay kaplanı kaldı; 1950’lerde bu sayının 3.000 olduğu tahmin ediliyordu. Malezya’nın Pahang eyaletinde Veliaht Prens Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah, Taman Negara’nın yanında bir koruma alanı kurarak ve uluslararası finansmanı, yerli halkın uzmanlığını ve yeni teknolojileri koruma çalışmalarına dahil ederek kaplanların yaşamasını kraliyet önceliği haline getirdi.

İçindekiler
  1. Azalan Kaplan Nüfusu İçin Kraliyet Desteği
  2. Taman Negara’ya Bağlanan Daha Geniş Orman Alanı
  3. Su Kaynağı ve Orman Karbonu Deposu
  4. Orang Asli Korucuları Kuşakların Bilgisini Sahaya Taşıyor
  5. Kamera Tuzakları Bir Anne ve İki Yavruyu Kaydetti
  6. Uydu Bağlantısı Uzak Karakollara Ulaşıyor
  7. Uluslararası Fon Beş Yıllık Çalışmaları Destekliyor
  8. Kaplanlardan Daha Fazlasına Sığınak
  9. Kaçak Avcılık ve Av Kaybı İyileşmeyi Tehdit Ediyor
  10. Öne Çıkanlar

30 yaşındaki prens, Al-Sultan Abdullah Kraliyet Kaplan Koruma Alanı’nı (ASARTR) 2023’te kurdu. Güneydoğu Asya’nın ilk kraliyet kaplan koruma alanı olarak tanımlanan bölge, kritik tehlike altındaki Malay kaplanının (bilimsel adıyla Panthera tigris jacksoni) avlanabileceği, üreyebileceği ve bölgeler arasında hareket edebileceği yağmur ormanlarını koruyor.

Prensin bu bağlılığı, avcılığın da yer aldığı aile geçmişinden çarpıcı bir kopuşu temsil ediyor. The Wide World Magazine’de yayımlanan tarihî anlatılara göre, büyük büyükbabası Johor Sultanı İbrahim 1900’lerin başında spor amacıyla kaplan avlıyordu. Tengku Hassanal ise onların korunmasının savunucusu oldu.

Prens, koruma stratejilerine katılıyor, uluslararası ortaklıklar kuruyor ve koruma alanının yönetiminde bilimsel uzmanlıktan yararlanılmasını destekliyor. Bu yaklaşım; kraliyet himayesini, yerli halkın bilgisini ve doğa koruma bilimini bir araya getiriyor. Uluslararası ilgi ve finansman da bu taahhütlerin ormanda somut çalışmalara dönüşmesine yardımcı oluyor.

Bu aciliyet, aynı anda etkili olan çeşitli baskılardan kaynaklanıyor. Ağaç kesimi ve tarımsal genişleme kaplanların yaşam alanlarını parçalarken, kaçakçılık şebekeleri orman sınırlarını tehdit etmeyi sürdürüyor. Taman Negara zaten koruma sağlıyordu ancak izinsiz girişleri önleyecek tampon bölgelere sahip değildi. Hayatta kalan her kaplanın önemli olduğu bu dönemde ASARTR, millî parkın yanına korunan orman alanı ekliyor.

Tehlikede olan yalnızca Malezya’nın kültürel simgelerinden birinin kaybı değil. Kaplanlar besin zincirinin en üstünde yer alan yırtıcılar; hayatta kalmaları, çevrelerindeki ormanların ve av türlerinin korunmasına bağlı. Bu nedenle koruma alanındaki çalışmalar tek bir hayvanın çok ötesine uzanıyor.

Reklam

Taman Negara’ya Bağlanan Daha Geniş Orman Alanı

ASARTR, Malezya’nın en büyük millî parkı olan Taman Negara’ya bitişik Gunung Aais ve Tekai-Tembeling orman koruma alanlarından oluşuyor. Alanın yaklaşık 1.340 kilometrekare, ayrıca 142.000 hektar olduğu belirtiliyor. Bu ölçüler birbiriyle örtüşmüyor: 1.340 kilometrekare, 134.000 hektara eşit.

Koruma alanının korunan bölgeyi yüzde 30’dan fazla genişleterek 568.500 hektar, yani yaklaşık 1,4 milyon akrelik bağlantılı bir sığınak oluşturduğu ifade ediliyor. Mevcut bir millî parkın yanında bulunması koruma planının temel unsurlarından biri; çünkü kaplanlar küçük ve birbirinden kopuk orman parçalarına değil, geniş bölgelere ihtiyaç duyuyor.

Koruma alanı ile Taman Negara arasında hareket eden kaplanlar av arayabiliyor, kendi bölgelerini belirleyebiliyor ve eş bulabiliyor. Daha geniş alan, insanlarla ve diğer kaplanlarla çatışma olasılığını da azaltıyor. Ülke genelinde sayıları 150’nin altına düşen bir nüfus için bu hareketlilik, hem günlük hayatta kalma hem de üreme açısından önem taşıyor.

Panthera’da yaban hayatı analisti olarak çalışan Chin Weng Yuen, nüfuslar arasındaki hareketliliğin gen akışını sağladığını belirtiyor. Farklı gruplardan kaplanlar çiftleştiğinde genetik özelliklerini birbirlerine aktarıyor. Bu alışveriş olmadığında küçük ve yalıtılmış gruplar genetik darboğazlarla ve akraba çiftleşmesinin yol açtığı sorunlarla karşılaşıyor. Sayıları artık düşmese bile bu durum nüfusu zayıflatabiliyor.

Pahang Eyalet Parkları Kurumu (PTNP) ASARTR’yi yönetirken, işletmesini Enggang Management Services (EMS) yürütüyor. Yönetim çerçevesi, Conservation Assured Tiger Standards (CA|TS) ve Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin korunan ve muhafaza edilen alanlara yönelik standartlarını izliyor. Çalışmalar arasında yaban hayatı devriyeleri, yaşam alanlarının korunması, izleme ve kaplanlarla daha geniş ekosistemi desteklemek üzere peyzajın iyileştirilmesi yer alıyor.

Su Kaynağı ve Orman Karbonu Deposu

ASARTR ormanları, sınırlarının ötesinde yaşayan insanlar için de değer taşıyor. Tembeling Nehri’nin başlıca su havzası olan orman, yerli halklara ve yakındaki topluluklara tatlı su sağlıyor. Bu su kaynağı, yağmur ormanlarının insan yerleşimleri için en önemli ekolojik faydası olarak tanımlanıyor.

Resmî belgelere göre koruma alanı, Malezya Yarımadası’ndaki ormanlar arasında yer üstü biyokütlesi en yüksek olan bölge. Biyokütle, gövdeler, dallar ve yapraklar dahil toprağın üstündeki bitki örtüsünün canlı maddesini ifade ediyor. Biyokütlenin yüksek olması, ormanın önemli miktarda karbon depoladığı anlamına geliyor.

Koruma alanının karbonu emme ve depolama kapasitesi, sera gazı salımlarını sınırlamaya katkı sağlıyor. Dolayısıyla bu ormanı olduğu gibi korumak, kaplanların korunmasını su güvenliği ve iklimin korunmasıyla ilişkilendirirken diğer yaban hayvanlarının bağlı olduğu yaşam alanını da muhafaza ediyor.

Reklam

Orang Asli Korucuları Kuşakların Bilgisini Sahaya Taşıyor

Malezya’nın yerli halkları Orang Asli topluluklarından yaklaşık 26 korucu ASARTR’de görev yapıyor. İz sürme becerileri ve doğada hayatta kalma bilgileri, yoğun yağmur ormanlarında yürütülen çalışmalar için büyük önem taşıyor. Bir güzergâhı, ayak izini ya da bir bozulmayı fark etmek, devriyenin neyle karşılaşacağını belirleyebiliyor.

Panthera’da proje koordinatör yardımcısı olan Adrian Cheah Chor Eu, korucuların bölgeye aşinalığıyla şehirlerden gelen doğa korumacıların bilgisini şöyle karşılaştırdı:

Koruma alanı hakkında çok fazla bilgiye sahipler. Biz (şehirde yaşayanlar) yolumuzu bulabiliriz ama orman hakkında pek bir şey bilmiyoruz.

Koruma alanı, bu bilgiyi resmî koruma prosedürlerine dahil ediyor. Devriyeler, yalnızca orman sınırlarına odaklanmak yerine ormanın derinliklerinde kaçak avcılığı durdurmayı hedefleyen bir strateji izliyor. Çalışmalar ASARTR’de üç kaçak avcılık girişimini engelledi. Koruma çalışmalarıyla ilgili kayıtlarda, alanın 2025 itibarıyla kapanlardan arındırıldığı belirtildi.

Bu ortaklık, korumadan toplulukların da maddi çıkar sağlamasını mümkün kılıyor. Koruma alanının işleyiş çerçevesini oluşturmaya yardımcı olan eski EMS Üst Yöneticisi Shah Redza Hussein, korucu maaşlarının köylerin tamamına katkı sağladığı bir sistem kurdu. Her korucunun kazancının bir bölümü topluluğa aktarılıyor.

Jahai kabilesi ve diğer Orang Asli grupları, başka yerlerdeki doğa koruma projelerinde yaşandığı gibi geleneksel topraklarından çıkarılmak yerine paydaş olarak kabul ediliyor. İstihdam, gelirin paylaşılması ve kuşaktan kuşağa aktarılan orman bilgisinin tanınması, koruma çalışmalarını köy yaşamıyla ilişkilendiriyor. Böylece doğa koruma hem geçim kaynağına hem de atalardan devralınan bir sorumluluğa dönüşüyor.

Koruma alanının modeli, yerli halkın uzmanlığını bilimsel izleme ve uluslararası destekle bir araya getiriyor. Başarı, kısmen bu uygulamalı ortaklığın sürdürülmesine bağlı; çünkü teknoloji yaban hayvanlarının hareketlerini kaydederken deneyimli korucular yerde neler yaşandığını yorumlayabiliyor.

Kamera Tuzakları Bir Anne ve İki Yavruyu Kaydetti

ASARTR genelinde yaban hayatını izlemek için 340’tan fazla kamera tuzağı kullanılıyor. Panthera’nın gözetimindeki ağ, kaplan yoğunluğu, avların dağılımı ve hayvanların ormanın farklı bölümlerini nasıl kullandığı hakkında bilgi sağlıyor. Bu kameralar, doğrudan gözlemlenmesi güç hayvanları araştırmacıların incelemesine olanak tanıyor.

2025’te kameralara iki yavrusuyla birlikte bir anne kaplan yansıdı. Bu, koruma alanında belgelenen ilk üreme vakası oldu. Görüntüler, koruma çalışmalarının, yaşam alanının ve av kaynaklarının kaplanların üreyebileceği koşulları oluşturduğuna dair umut verici bir işaret sundu.

Panthera’da yaban hayatı analisti olan Chin Weng Yuen, keşfi memnuniyetle karşıladı:

Bu gerçekten heyecan verici ve oldukça umut verici.

Kamera ağı, koruma ve yaşam alanı çalışmalarının nerelerde gerekli olduğuna karar verilmesini de destekliyor. Kaplanların nerelerde dolaştığı ve avlarının nerelerde bulunduğuna dair bilgiler, yöneticilere orman hakkında yalnızca ara sıra yapılan gözlemlerin sağlayabileceğinden daha net bir tablo sunuyor.

Reklam

Uydu Bağlantısı Uzak Karakollara Ulaşıyor

ASARTR, Kasım 2025’te EdgePoint Towers ortaklığıyla Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) uydu bağlantısını devreye aldı. Sistem, personelin bulunduğu karakolları ve kamp alanlarını birbirine bağlıyor; böylece ormanın derinliklerinde çalışan korucular ve araştırma ekipleri gerçek zamanlı iletişim kurup koordinasyon sağlayabiliyor.

Kurulumlarda bağımsız güneş enerjisi ve batarya sistemleri kullanılıyor. Bu sistemler, uzak bölgelerde yakıt ve elektriğe erişimin sınırlı olmasına çözüm getiriyor. Bağlantı; olayların bildirilmesini, yön bulmayı ve acil müdahaleyi desteklerken personele kritik verilere daha güvenilir erişim sağlıyor.

EdgePoint Towers Üst Yöneticisi Muniff Kamaruddin, enerji ve iletişim sistemlerinin doğa koruma çalışmalarını nasıl desteklemesinin amaçlandığını şöyle açıkladı:

Bağımsız güneş enerjisi ve batarya sistemlerinin entegre edilmesiyle bu kurulumlar, korucuların ve araştırmacıların verimliliğini artıracak; kritik verilere gerçek zamanlı güvenilir erişim sağlayacak ve kaplan gözlemlerine ve kaçak avcılıkla mücadele çalışmalarına daha hızlı müdahale edilmesini mümkün kılacak.

Teknoloji, uydu telefonlarına olan bağımlılığı ortadan kaldırıyor ve devriye ekiplerinin güvenliğini artırıyor. Daha hızlı iletişim, geniş ve zorlu arazide koruma alanı yöneticilerinin olaylara müdahale etmesine ve araştırmaları koordine etmesine de yardımcı oluyor.

Uydu sistemi ile kamera tuzakları farklı amaçlara hizmet ediyor. Kameralar yaban hayvanlarının varlığına ve hareketlerine ilişkin kanıt toplarken iletişim bağlantıları insanların bu bilgilere göre harekete geçmesine ve iletişimde kalmasına yardımcı oluyor. Birlikte, çalışmaları ormanda hâlâ hayati önem taşıyan korucuları destekliyorlar.

Uluslararası Fon Beş Yıllık Çalışmaları Destekliyor

Birleşik Arap Emirlikleri, Ocak 2025’te Mohamed bin Zayed Türlerin Korunması Fonu (MBZF) aracılığıyla beş yılda kullanılmak üzere 22 milyon dolar, yaklaşık 99,8 milyon RM taahhüt etti. Veliaht Prens Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed, Abu Dabi Sürdürülebilirlik Haftası sırasında Tengku Hassanal ile imza törenine katıldı.

MBZF’nin İcra Direktörü Razan Khalifa Al Mubarak, taahhüdün ardındaki aciliyeti şöyle anlattı:

Kaplan nüfusu bu hızla azalmaya devam ederse uzmanlar birkaç yıl içinde soylarının tükeneceğini öngörüyor. Al-Sultan Abdullah Kraliyet Kaplan Koruma Alanı’nı desteklemeye yönelik bu girişim, Malay kaplanının geleceğini güvence altına almak için kritik bir adım.

Fon; kaçak avcılığa karşı devriyeleri, üreme programlarını, yaşam alanlarının iyileştirilmesini ve ileri genetik uygulamalarına ve uluslararası bilimsel işbirliğine odaklanan bir araştırma tesisinin kurulmasını destekliyor. BAE Devlet Başkanı Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan’ın onuruna adlandırılan bir Yaban Hayata Yeniden Kazandırma Merkezi’nin, iyileşme çabalarının merkezinde yer alması ve Güneydoğu Asya’nın başka yerlerindeki doğa koruma çalışmalarına yol gösterebilecek bilgi sağlaması amaçlanıyor.

Reklam

Avrupa Birliği, 2024’te bir milyon avro, yaklaşık 1,18 milyon dolar hibe sağladı. Habitat Foundation da Malezya Maliye Bakanlığınca finanse edilen topluluk katılımı ve sürdürülebilir turizm projelerini destekliyor. Malezyalı yaban hayatı kuruluşu BORA ise sambar geyiği ve yaban domuzu dahil kaplanların avlarının çoğaltılmasına odaklanıyor.

Başlıca gelişmeler, koruma alanındaki koruma ve finansman düzenlemelerinin nasıl şekillendiğini gösteriyor:

  • 2023: Tengku Hassanal, Al-Sultan Abdullah Kraliyet Kaplan Koruma Alanı’nı kurdu.
  • 2024: Avrupa Birliği bir milyon avro hibe sağladı.
  • Ocak 2025: BAE, MBZF aracılığıyla beş yılda kullanılmak üzere 22 milyon dolar taahhüt etti.
  • 2025 içinde: Kamera tuzakları iki yavrusuyla birlikte bir anne kaplanı görüntüledi; koruma çalışmalarıyla ilgili kayıtlarda alanın kapanlardan arındırıldığı belirtildi.
  • Kasım 2025: EdgePoint Towers, karakollarda ve kamp alanlarında LEO uydu bağlantısını devreye aldı.
  • 2030: Malezya yaban hayatı dairesi, Malay kaplanı nüfusunu en az 400’e çıkarmayı hedefliyor.

Kaplanlardan Daha Fazlasına Sığınak

Panthera, Taman Negara’nın daha geniş çevresini bir “Kediler Diyarı” olarak tanımlıyor; çünkü bölge yedi yaban kedisi türüne ev sahipliği yapıyor: kaplan, leopar, bulutlu pars, leopar kedisi, yassı kafalı kedi, mermer kedi ve Asya altın kedisi. Bu yoğunluk, bölgeyi Güneydoğu Asya’nın yaban kedisi çeşitliliği bakımından en zengin alanlarından biri haline getiriyor.

ASARTR ayrıca Asya fillerine, Malay tapirlerine, Asya yaban köpeklerine, Malay gaur sığırlarına, beyaz elli şebeklere, domuz kuyruklu makaklara ve kasvetli yaprak maymunlarına yaşam alanı sağlıyor. Bölgenin yaban hayatı yaklaşık 380 kuş türünü ve 150 memeli türünü kapsıyor.

Kaplanlar ilgi ve finansman çekiyor, ancak ihtiyaç duydukları geniş orman alanlarını korumak başka pek çok hayvanın kullandığı yaşam alanlarını da muhafaza ediyor. Bu nedenle koruma alanındaki çalışmalar, aynı bağlantılı ekosistemde farklı beslenme biçimleri, hareket alışkanlıkları ve ihtiyaçları olan türlere de katkı sağlıyor.

ASARTR, Malezya’nın kuzeyden güneye uzanan ve 5,3 milyon hektar yağmur ormanını kapsayan bir kuşak olan Merkez Orman Omurgası’nı yeniden birbirine bağlama çabalarının da parçası. Onlarca yıllık ormansızlaşma bu peyzajı parçalara ayırarak yaban hayvanlarının orman blokları arasında hareket etmesini zorlaştırdı.

Malezya 1970’lerden bu yana birincil ormanlarının neredeyse üçte birini kaybetti. Devlet kurumlarıyla sivil toplum kuruluşlarının eşgüdümlü çalışmaları, 2024’te birincil orman kaybının 2023’e kıyasla yüzde 13 azalmasına yardımcı oldu. Planlanan 37 ekolojik koridor, yaşam alanlarını yeniden birbirine bağlamayı ve hayvanlarla genlerin peyzaj genelinde hareketini yeniden sağlamayı amaçlıyor.

Eko viyadükler ve alt geçitler de dahil ekolojik koridorların, yaban hayvanlarının orman alanları arasında hareket etmesine yardımcı olması hedefleniyor. Kaplanlar açısından bu geniş ağ, ASARTR içindeki korumanın yanı sıra tek bir koruma alanının ötesinde av, bölge ve eş bulma ihtiyacını da karşılıyor.

Reklam

Kaçak Avcılık ve Av Kaybı İyileşmeyi Tehdit Ediyor

Pahang, Kelantan ve Terengganu, Malay kaplanlarını hedef alan yasa dışı avcılığın yoğun olduğu bölgeler olmaya devam ediyor. 2020’den 2025 ortasına kadar yaban hayatı yetkilileri 4.466 kapanı imha etti. Kaçak avcıların çoğunlukla Vietnam ve Kamboçya’dan gelen yabancı uyruklular olduğu, korunan alanlara girmek için ağaç kesim yollarını ve nehirleri kullandıkları belirtildi.

Kaplan başına 200.000 ila 300.000 RM’lik karaborsa fiyatları suç örgütlerinin ilgisini canlı tutuyor. Bu nedenle kapanların kaldırıldığı ve kaçak avcılık girişimlerinin engellendiği yerlerde bile devriyeler sürekli bir tehditle karşı karşıya.

Afrika domuz vebası da yaban domuzu nüfusunu kırıp geçirerek kaplanların başlıca av kaynaklarından birini azalttı. Yiyecek kıtlaştığında kaplanlar başka kaynaklara yöneliyor ve bazen insanlarla çatışabiliyor. Dolayısıyla yırtıcıları korumak, avladıkları hayvanlarla da ilgilenmeyi gerektiriyor.

BORA’nın av türlerini artırma çalışmaları, yaşam alanlarını iyileştirerek ve sambar geyiğiyle diğer önemli av türlerinin nüfusunu yöneterek bu soruna çözüm getiriyor. Yiyecek bulunabilirliğini artırmak, yaşam alanlarını koruma ve kaçak avcılığı durdurmayla aynı iyileşme çabasının bir parçası.

Perhilitan olarak bilinen Yaban Hayatı ve Millî Parklar Dairesi, Malezya’daki kaplan nüfusunu 150’lik başlangıç düzeyinden 2030’a kadar en az 400’e çıkarma hedefi belirledi. Bu, başlangıç düzeyine göre 250 hayvanlık, yaklaşık yüzde 167’lik bir artış demek. Güncel vahşi nüfus tahmini 150’nin altında.

ASARTR’de görüntülenen anne ve iki yavru, kapanların kaldırılması ve beş yıllık uluslararası finansmanın yanı sıra umutlanmak için bir neden sunuyor. Koruma alanındaki kaplan sayısına ilişkin bir tahmin ve planlanan araştırma ve yaban hayatını yeniden kazandırma tesislerinin tamamlanma tarihi açıklanmadı.

Ulusal hedefe ulaşmak; ASARTR gibi yaşam alanlarını korumaya, ormanlar arasındaki bağlantıları sürdürmeye, av türlerinin nüfusunu yeniden oluşturmaya ve kraliyet ailesi, yerli topluluklar, doğa koruma kuruluşları ve uluslararası ortaklar arasındaki işbirliğini sürdürmeye bağlı. Amaç, Malay kaplanının nesli tükenen Cava ve Bali kaplanlarıyla aynı kaderi paylaşmasını önlemek.

Öne Çıkanlar

  • Vahşi doğada 150’den az Malay kaplanı kaldı; 1950’lerde sayılarının 3.000 olduğu tahmin ediliyordu.
  • Tengku Hassanal, Pahang’da Taman Negara’nın yanında ASARTR’yi 2023’te kurarak bağlantılı koruma altındaki yaşam alanını genişletti.
  • Orang Asli topluluklarından yaklaşık 26 korucu, kuşaklardan aktarılan orman bilgisini resmî devriye çalışmalarıyla birleştiriyor.
  • 340’tan fazla kamera tuzağı yaban hayatını izliyor; 2025’te iki yavrusuyla birlikte bir anne kaplan görüntülendi.
  • BAE, 2024’teki bir milyon avroluk AB hibesinin ardından Ocak 2025’te beş yılda kullanılmak üzere 22 milyon dolar taahhüt etti.
  • Kasım 2025’te devreye alınan uydu bağlantısı iletişimi, güvenliği ve olaylara müdahaleyi destekliyor.
  • Kaçak avcılık, ormanların parçalanması ve av türlerinin azalması başlıca tehditler olmayı sürdürüyor. Perhilitan, 2030’a kadar en az 400 Malay kaplanına ulaşmayı hedefliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir