Tayvan Açıklamaları Japonya ile Gerilimi Artırırken Çin, Diaoyu Dao Devriye Rekorunu Savundu

12 dakikalık okuma
Tayvan Açıklamaları Japonya ile Gerilimi Artırırken Çin, Diaoyu Dao Devriye Rekorunu Savundu

356 Günlük Devriyeler, Doğu Çin Denizi’ndeki Anlaşmazlığı Gündeme Taşıdı

Çin Sahil Güvenlik gemileri, 2025’in sonuna kadar ihtilaflı Diaoyu Dao adalarının çevresindeki sularda 356 gün devriye gezdi; böylece 2024’teki 355 günlük önceki rekoru aştı. Bir günlük artış, Pekin ile Tokyo’nun Tayvan üzerinden büyüyen diplomatik bir anlaşmazlık yaşadığı sırada adalar çevresindeki Çin deniz faaliyetlerini yıllık yeni bir zirveye taşıdı.

İçindekiler
  1. 356 Günlük Devriyeler, Doğu Çin Denizi’ndeki Anlaşmazlığı Gündeme Taşıdı
  2. Üzerinde Hak İddia Edilen Küçük Adalar
  3. Çin Tarihî İddiasını Nasıl Temellendiriyor?
  4. Japonya Neden Farklı Bir Anlatı Sunuyor?
  5. Tayvan Anlaşmazlığın Nasıl Parçası Oldu?
  6. Gerilimin Tırmanışını Gösteren Tarihler
  7. Sahil Güvenlik Karşılaşmaları Havaya Taşınıyor
  8. ABD’nin Konumu
  9. Anlaşmazlık Neden Adaların Ötesine Taşıyor?
  10. Riski Azaltma Seçenekleri
  11. Öne Çıkanlar

Japonya’nın Senkaku Adaları olarak adlandırdığı adalar Japonya’nın yönetiminde bulunuyor ve her iki ülke de üzerinde hak iddia ediyor. Çin Savunma Bakanlığı Sözcüsü Zhang Xiaogang, devriyeleri Çin’in deniz haklarını ve toprak bütünlüğünü korumaya yönelik meşru ve hukuka uygun faaliyetler olarak savundu. Diaoyu Dao ile ona bağlı küçük adaları Çin’in ayrılmaz toprakları olarak nitelendirdi.

Zhang, gerilimi tırmandırmaması için Japonya’yı da uyardı ve açıklamalarında ve eylemlerinde itidalli davranmaya çağırdı:

Japon tarafını hem sözlerinde hem eylemlerinde itidalli davranmaya ve durumu tırmandırabilecek adımlar atmaktan kaçınmaya çağırıyoruz. Aksi hâlde, bir kayayı kaldırıp kendi ayağına düşürmüş olur.

Deniz faaliyetleri, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin 7 Kasım 2025’te Çin’in Tayvan’a yönelik olası saldırısı hakkında yaptığı açıklamaların ardından yaşanan gerilimle aynı döneme denk geldi. Böyle bir saldırının Japonya’nın varlığını tehdit edebileceği yönündeki sözleri, ada anlaşmazlığını Japonya’nın ABD ile birlikte hangi koşullarda askerî güç kullanabileceğine ilişkin daha geniş bir tartışmanın parçası hâline getirdi.

22 Ocak 2026 itibarıyla karşı karşıya geliş, mülkiyete ilişkin karşıt açıklamaların ötesine geçmişti. Sahil güvenlik karşılaşmaları, bir helikopter olayı, askerî faaliyetler ve Çin’in seyahat ve eğitim uyarıları; anlaşmazlığı güvenlik, diplomasi ve sivil ilişkiler alanlarına yaymıştı.

Üzerinde Hak İddia Edilen Küçük Adalar

Diaoyu Dao ya da Senkaku Adaları, Doğu Çin Denizi’nde beş küçük ada ve üç kayalıktan oluşuyor. Üzerinde yerleşim bulunmayan bu oluşumlar, Tayvan’ın yaklaşık 120 mil kuzeydoğusunda ve Çin kıyılarından 200 mil uzakta. Toplam kara alanları yaklaşık 5,69 kilometrekare.

Çin ve Japonya, toprak üzerindeki yetkiyi kullanma hakkı anlamına gelen egemenlik konusunda hem tarihî hem hukuki iddialar öne sürüyor. Adaların Japonya tarafından yönetilmesi, ülkenin ABD ile güvenlik ilişkisinin temel unsurlarından biri. Çin ise kendi hak iddiasını öne çıkarmak için devriyeler düzenliyor ve diplomatik açıklamalarda bulunuyor.

Adaların doğrulanmış ekonomik kaynakları sınırlı olsa da önemleri yüzölçümlerinin çok ötesine uzanıyor. Tarihî husumetler, ulusal gurur, toprak bütünlüğüne ilişkin kaygılar ve Çin ile Japonya arasındaki rekabet, bu adaları düzenli olarak gerilimin odağına taşıyor.

Reklam

Çin Tarihî İddiasını Nasıl Temellendiriyor?

Çin’in tutumu, Diaoyu Dao’nun eski çağlardan beri Çin toprağı olduğunu ileri süren 2012 tarihli bir beyaz kitapta ortaya konuyor. Beyaz kitap, bir hükümetin bir konuya ilişkin tutumunu açıklayan resmî bir belge. Pekin’in argümanı, tarihî kayıtlara, haritalara ve Çin ile Ryukyu arasında, bugünkü Okinawa’ya yapılan seyahatlere ilişkin anlatımlara dayanıyor.

Çin’in aktardığı tarihî anlatı, 1368-1644 yılları arasındaki Ming Hanedanı dönemine ait kayıtları kaynak gösteriyor. Çinli yetkililer, adaların adlarına ilişkin bilinen en eski kayıtların 1403 tarihli "Kuyruk Rüzgârıyla Yolculuk" adlı eserde yer aldığını belirtiyor. Ayrıca sonraki yüzyıllara ait, adaların Çin’in yargı yetkisi altında bulunduğunu gösterdiğini söyledikleri belge ve haritalara da işaret ediyorlar.

Çin’in belgelerine göre adalar, Qing Hanedanı döneminde Tayvan’ın idari topraklarının bir parçasıydı. Pekin, Japonya adaları topraklarına katmadan önce Çin yönetimi altında bulundukları iddiasını desteklemek için Tayvan’la kurduğu bu bağlantıyı öne çıkarıyor.

Ryukyu’ya giden Çin imparatorluk elçileri, Diaoyu Dao’yu düzenli olarak seyir işareti olarak kullanıyordu. Çin’in tarihî iddiasında Hei Shui Gou, bugünkü Okinawa Çukuru, Çin toprakları ile Ryukyu arasındaki sınır olarak tanımlanıyor. Bu sınır, Chiwei Yu ile Kume Adası arasından geçiyordu.

Pekin, bu kayıtların Çin egemenliğindeki topraklarla yabancı topraklar arasında bir ayrım ortaya koyduğunu savunuyor. Sahil güvenlik devriyelerine yönelik güncel savunması da bu görüşü yansıtıyor: Çin, faaliyetleri zaten kendisine ait olan toprakları koruma amacıyla yürüttüğünü söylüyor.

Japonya Neden Farklı Bir Anlatı Sunuyor?

Japonya Dışişleri Bakanlığı, Ocak 1895’te Japonya’nın topraklarına kattığı sırada Senkaku Adaları’nın terra nullius, yani hiçbir devlete ait olmayan topraklar olduğunu savunuyor. Tokyo, dikkatli bir incelemede adaların topraklara katılmasından önce başka bir devletin kontrolünde olduğuna dair iz bulunmadığını ve bu nedenle adımlarının o dönemin uluslararası hukuk düzenine uygun olduğunu belirtiyor.

Japonya, tutumunu II. Dünya Savaşı sonrasındaki düzenlemelere de dayandırıyor. San Francisco Barış Antlaşması, adaları Okinawa’nın bir parçası olarak ABD yönetimine verdi. Tokyo bu düzenlemeyi, adaların Japon toprakları statüsünün teyidi olarak görüyor.

Reklam

ABD ile Japonya arasında 1972’de imzalanan Okinawa’nın Japonya’ya İadesi Anlaşması, adalar üzerindeki idari hakları Japonya’ya geri verdi. Tokyo, bu devri savaş sonrası uluslararası düzende Japon egemenliğinin sürekliliğine dair ek bir kanıt olarak gösteriyor.

Japon yetkililer, Çin’in 1895’te adaların topraklara katılmasından sonra yaklaşık 75 yıl boyunca Japon egemenliğine itiraz etmediğini savunuyor. Çin’in ilgisinin ancak 1970’lerde, araştırmalar çevredeki deniz tabanında petrol ve doğal gaz rezervleri bulunabileceğini gösterdikten sonra ortaya çıktığını söylüyorlar.

Bu nedenle Tokyo, Çin’in iddiasını tarihî haklara değil ekonomik çıkarlara dayandırıyor. Pekin ise tam tersini savunuyor: Çin, tarihî sahipliğinin Japonya’nın adaları topraklarına katmasından önce geldiğini söylüyor. Bu karşıt açıklamalar, aynı adalara iki ülkenin toprak anlayışlarında çok farklı yerler veriyor.

Tayvan Anlaşmazlığın Nasıl Parçası Oldu?

Başbakan Sanae Takaichi, 7 Kasım 2025’te Japonya parlamentosunun bir komitesine, Çin’in Tayvan’a yönelik askerî saldırısının Japonya için "varlığını tehdit eden bir durum" oluşturabileceğini söyledi. Böyle bir tespit, Japonya’nın müttefiki ABD ile birlikte kolektif meşru müdafaa hakkını kullanmasını mümkün kılabilir.

Kolektif meşru müdafaa, geçerli hukuki koşullar çerçevesinde bir müttefiki savunmaya yardımcı olmak için güç kullanılması anlamına geliyor. Takaichi’nin açıklamaları, Tayvan’la ilgili olası bir çatışmayı Japonya’nın askerî harekâta girişebileceği koşullarla ilişkilendirdi ve Japonya’nın bu konudaki geleneksel stratejik belirsizlik tutumundan uzaklaştı. Stratejik belirsizlik, olası karşılıkların bir kısmını açıkça ifade etmemek anlamına geliyor.

Pekin, açıklamaları Çin’in içişlerine müdahale ve tek Çin ilkesinin ihlali olarak değerlendirdi. Çin Dışişleri Bakanlığı "kesin itirazını" dile getirdi ve Tokyo’dan Pekin’in itirazlarını ele almasını talep eden sert resmî diplomatik protestolarda bulundu.

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Sun Weidong, Japonya’nın Çin Büyükelçisi Kenji Kanasugi’yi çağırarak ciddi protestolarını iletti. Sun, Tayvan’ın Çin’in kutsal toprağı olduğunu ve Tayvan sorununu çözme kararının, herhangi bir dış gücün müdahalesi olmaksızın, yalnızca Çin halkına ait olduğunu söyledi.

Sun, büyükelçiye protestosunda Pekin’in meseleye verdiği önemi şöyle ifade etti:

Tayvan meselesi, Çin’in temel çıkarlarının merkezinde yer alıyor ve dokunulamaz bir kırmızı çizgi ile temel sınır oluşturuyor.

Reklam

Japonya’nın Tayvan’a yakınlığı, tartışmayı özellikle hassas hâle getiriyor. Japonya, en yakın noktasında Tayvan’a yalnızca 110 kilometre uzaklıkta; bu da ülkeyi olası herhangi bir çatışmaya yakın konumlandırıyor. Pekin’in Tayvan yakınlarında düzenli olarak gerçekleştirdiği askerî tatbikatlar ve Takaichi’nin açıklamaları, Diaoyu Dao ve Senkaku anlaşmazlığının çevresindeki riskleri artırdı.

Gerilimin Tırmanışını Gösteren Tarihler

Anlaşmazlık, yüzyıllar öncesine uzanan tarihî iddiaları yakın dönemdeki devriye kayıtları ve diplomatik gelişmelerle bir araya getiriyor. Önemli tarihler, mülkiyet, yönetim ve askerî taahhütlere ilişkin soruların nasıl birbirine bağlandığını gösteriyor:

  • 1403: Çin’in tarihî iddiasında kaynak gösterilen "Kuyruk Rüzgârıyla Yolculuk" adlı eser, adaların adlarını kayda geçirdi.
  • Ocak 1895: Japonya, incelemelerde başka bir devletin kontrolüne ilişkin kanıt bulunmadığını belirterek adaları topraklarına kattı.
  • 1972: Okinawa’nın Japonya’ya İadesi Anlaşması, adalar üzerindeki idari hakları ABD’den Japonya’ya geri verdi.
  • 2008: Çin ve Japonya, ihtilaflı sahalarda doğal gaz ve petrol için ortak arama konusunda ilke anlaşmasına vardı; ancak uygulama daha sonra durdu.
  • 2012: Çin, Diaoyu Dao üzerindeki tarihî egemenlik iddiasını ortaya koyan beyaz kitabını yayımladı.
  • 2014: Barack Obama, Japonya ile güvenlik antlaşmasının 5. maddesinin Senkaku Adaları’nı kapsadığını kamuoyu önünde açıklayan ilk ABD başkanı oldu.
  • 2024: Çin’in denizlerdeki varlığı 355 güne ulaştı; Japon kaynakları ise adalar çevresinde art arda 158 gün süren bir dönem kaydetti.
  • 7 Kasım 2025: Takaichi, parlamento komitesine Çin’in Tayvan’a saldırısının Japonya’nın varlığını tehdit eden bir durum oluşturabileceğini söyledi.
  • 2025’in sonuna kadar: Çin Sahil Güvenlik devriyeleri 356 güne ulaşarak yeni bir yıllık rekor kırdı.

Arka arkaya kırılan devriye rekorları, Çin’in varlığının ne kadar kalıcı hâle geldiğini gösteriyor. Yıllık sayı 2024 ile 2025 arasında yalnızca bir gün arttı; ancak her iki rakam da neredeyse yılın tamamında faaliyet yürütüldüğünü ortaya koyuyor.

Sahil Güvenlik Karşılaşmaları Havaya Taşınıyor

Japon kaynakları, 2024’te Çin Sahil Güvenlik gemilerinin Senkaku Adaları çevresinde art arda 158 gün kaldığını ve bu sürenin 2025’te de devam ettiğini kaydetti. Bu kesintisiz varlığın yanı sıra, sahil güvenlik gemileri ile askerî unsurları içeren karşılaşmalar da kazara çatışma endişesini artırdı.

Bir gerginlikte Çin sahil güvenliği, Japon balıkçı teknesini ihtilaflı bölgeden uzaklaştırdığını ve "gerekli kontrol önlemlerini" aldığını söyledi. Japonya ise bir Japon balıkçı teknesine yaklaşan iki Çin gemisini durdurup bölgeden çıkardığını belirtti. İki hükümet, karşılaşmayı sularda yetki sahibi olduklarına ilişkin kendi iddiaları doğrultusunda anlattı.

Reklam

Bir Çin helikopteriyle Japon sivil uçağını içeren karşılaşma, anlaşmazlığı havaya taşıdı. Çin, Japon uçağının Çin hava sahasına "yasa dışı şekilde girdiğini" ileri sürdü ve Çin Sahil Güvenlik gemisinden havalanan bir helikopterin uçağı bölgeden çıkardığını söyledi.

Japonya ise Çin sahil güvenlik helikopterinin Japon hava sahasını ihlal ettiğini belirterek olayı bu türden dördüncü Çin ihlali olarak nitelendirdi. Karşıt açıklamalar sorumluluğu farklı uçaklara yükledi ve aşağıdaki topraklara ilişkin ülkelerin çelişen iddialarını yansıttı.

Aynı ihtilaflı bölgelerin yakınında faaliyet gösteren sahil güvenlik gemileri, balıkçı tekneleri, sivil uçaklar ve helikopterler, bir karşılaşmanın krize dönüşebileceği birden fazla nokta yaratıyor. Bir ülkenin hak iddiasını uygulama çabası, diğer ülke tarafından karşılık verilmesi gereken bir ihlal olarak görülebiliyor.

ABD’nin Konumu

ABD, adaların egemenliği konusunda tarafsızlığını koruyor; bu politika Nixon yönetimi dönemine uzanıyor. Washington, hangi ülkenin hukuki iddiasının daha güçlü olduğu konusunda tutum almıyor, ancak Japonya’ya yönelik güvenlik taahhüdünü sürdürüyor.

ABD’nin 1972’den bu yana sürdürdüğü politika, 1960 tarihli ABD-Japonya Güvenlik Antlaşması’nın adaları kapsadığı yönünde. Antlaşmanın 5. maddesi, "Japonya’nın yönetimindeki topraklara" yönelik silahlı saldırı karşısında ABD’yi "ortak tehlikeyle mücadele etmeyi" taahhüt ediyor.

Antlaşmanın ifadesi, Amerikan taahhüdünün merkezine yönetimi yerleştiriyor. Egemenlik, toprağın hukuken kime ait olduğunu; yönetim ise fiilen kimin yönettiğini ifade ediyor. Washington’ın tutumu, mülkiyet konusunda tarafsızlığını korurken Japonya’nın yönetimindeki toprakların savunulması konusunda Tokyo’ya güvence vermesini sağlıyor.

Başkan Barack Obama, 2014’te 5. maddenin Senkaku Adaları’nı kapsadığını kamuoyu önünde doğruladı. Trump ve Biden yönetimleri de bu tutumu yineledi. Başkan Joe Biden ayrıca ABD’nin savunma taahhüdünü şu sözlerle teyit etti:

Senkaku Adaları’nı da kapsayan güvenlik antlaşmamızın 5. maddesi uyarınca Japonya’yı savunmaya yönelik sarsılmaz taahhüdümüz.

Çin’in devriyeleri, Pekin’in sulardaki kendi idari varlığını göstererek egemenlik ile idari kontrol arasındaki ayrımı zorlamaya yönelik görünüyor. Bu nedenle adaları içeren bir olay, ABD’nin Japonya’ya yönelik antlaşma taahhüdü nedeniyle daha geniş bir boyut kazanabilir.

Reklam

Anlaşmazlık Neden Adaların Ötesine Taşıyor?

Analistler, adaların sınırlı kara alanı ve doğrulanmış kaynaklarının ötesinde önem taşımasının birbiriyle bağlantılı üç nedenini belirtiyor: simgesel anlamı, iç siyaset ve Çin ile Japonya arasındaki rekabet. Bunların her biri, devriyelerin ve protestoların neden anlık karşılaşmanın ötesinde önem taşıyabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Çin açısından anlaşmazlık, 19. yüzyılın sonlarından bu yana Japon yayılmacılığına karşı direnişi ve tarihî bir rakibe karşı kendi çıkarlarını savunma kapasitesinin sınanmasını temsil ediyor. Japonya açısından kontrolü korumak, toprak bütünlüğüyle ve Tokyo’nun Çin baskısı olarak gördüğü tutuma direnmekle bağlantılı.

Egemenlik konusunda tavizsiz tutumlar, milliyetçi seçmen kesimlerinin de desteğini çekiyor. Çin Komünist Partisi, milliyetçi kimliğini güçlendirmek ve iç sorunlardan dikkati uzaklaştırmak için meseleyi kullanıyor. Japonya’da ise Çin’in ihlallerine sert karşılık verilmesi, bölgesel güvenlik konusunda endişeli seçmenlere hitap ediyor.

Askerî konuşlandırmalar, diplomatik protestolar ve hukuki argümanlar başka bir rekabet alanı oluşturuyor. Her devriye ve resmî açıklama, üstünlük mücadelesinin bir parçası hâline geliyor. Analistler bu örüntüyü güvenlik ikilemi olarak tanımlıyor: Bir tarafın savunma amaçlı gördüğü önlemler, diğer tarafça tehdit olarak algılanıyor ve yeni bir karşılık verme baskısı yaratıyor.

Doğu Çin Denizi anlaşmazlığı, bölgedeki başka toprak ihtilaflarıyla birlikte varlığını sürdürüyor. Japonya ile Güney Kore, Güney Kore’de Dokdo olarak bilinen Takeshima üzerinde anlaşmazlık yaşıyor. Japonya ile Rusya Kuzey Toprakları konusunda ihtilaflı; Çin ile birçok Güneydoğu Asya ülkesi de Güney Çin Denizi’nde karşıt iddialar öne sürüyor. Bu anlaşmazlıklar bir arada, yerel bir karşılaşmanın bölgesel çıkarları daha geniş ölçekte içine çekebileceği bir güvenlik ortamı yaratıyor.

Çin’in vatandaşlarına Japonya’ya seyahat etmemeleri, orada eğitim görmemeleri yönündeki uyarıları da mevcut gerilimi ekonomik ve toplumsal ilişkilere taşıdı. Japon işletmeleri ve üniversiteleri etkilenebilir; bu da diplomatik baskının ihtilaflı sulardan uzaktaki kişilere ve kurumlara kadar ulaşabileceğini gösteriyor.

Riski Azaltma Seçenekleri

Analistler, denizde süregelen faaliyetlerin, sertleşen söylemlerin ve genişleyen askerî operasyonların çarpışma ya da yanlış hesaplama açısından tehlikeli koşullar yarattığı uyarısında bulunuyor. Giderek gelişen gemi ve uçaklar her iki tarafa daha fazla kapasite sağlarken, kriz yönetimi düzenlemelerinin sınırlı başarısı da tarafları gerilimin hızla tırmanmasına açık hâle getiriyor.

Uzmanlar, deniz kuvvetleri arasında doğrudan iletişim hatları, ihtilaflı sulardaki karşılaşmalar için üzerinde anlaşılmış kurallar ve ortak afet müdahale tatbikatları önerdi. Bu tür önlemler, egemenlik anlaşmazlığı sürerken mürettebata ve yetkililere iletişim kurmak, bir olayı yönetmek ve kazara çatışma riskini azaltmak için pratik yollar sunabilir.

Reklam

Çin ile Japonya’nın ekonomik iş birliğine yönelik girişimlerde de bir emsali bulunuyor. İki ülkenin ihtilaflı sahalarda doğal gaz ve petrol için ortak arama konusunda 2008’de vardığı ilke anlaşması, mülkiyet sorularını bir kenara bırakarak ortak fayda elde etme yolu sunuyordu. Ancak Çin’deki iç siyasi eleştirilerin ardından uygulama durdu.

Bu tür düzenlemelerin yeniden canlandırılması, iş birliği için ekonomik teşvikler yaratabilir. Zorlu siyasi görev, iki hükümet de kendi egemenlik tutumlarını korurken pratik çalışmaların ilerlemesine izin vermek olacaktır.

Uluslararası tahkim veya yargılama da teorik bir başka yol sunuyor. Bu süreçlerde bağımsız bir heyetten veya mahkemeden hukuki bir anlaşmazlığı karara bağlaması isteniyor; ancak siyasi dirençle karşılaşılıyor. Japonya, aleyhte bir kararın tutumunu zayıflatabileceği için üçüncü taraf yargılamalarına genellikle mesafeli yaklaşıyor. Çin’in Güney Çin Denizi’ne ilişkin 2016 tarihli tahkim kararını reddetmesi, toprak ihtilaflarında uluslararası hukuk mekanizmalarına yönelik isteğin sınırlı olduğunu gösteriyor.

İlerleme, Pekin ve Tokyo’daki siyasi liderlerin milliyetçi tutumlarla bölgesel istikrarı ve ekonomik iş birliğini dengelemesini gerektirecek. Mevcut iç siyasi baskılar, yakın vadede bunu zorlaştırıyor. Anlaşmazlığın çözümü ya da yeni düzenlemelerin uygulanması için bir takvim açıklanmış değil; Tayvan tartışmasının baskıyı artırmasıyla adalar gerilimin kalıcı bir kaynağı olmayı sürdürüyor.

Öne Çıkanlar

  • Çin’in Diaoyu Dao çevresindeki sahil güvenlik devriyeleri 2025’te 356 güne ulaştı ve 2024’teki 355 günlük rekoru aştı.
  • Çin Savunma Bakanlığı faaliyetleri hukuka uygun olarak savundu ve Japonya’yı durumu tırmandırmaması için uyardı.
  • Japonya’nın Senkaku Adaları olarak adlandırdığı adalar Japonya’nın yönetiminde; hem Çin hem Japonya adalar üzerinde egemenlik iddiasında bulunuyor.
  • Takaichi’nin 7 Kasım 2025’te Tayvan hakkında yaptığı açıklamalar, Çin’in diplomatik protestolarına ve Japonya büyükelçisinin çağrılmasına yol açtı.
  • Sahil güvenlik ve uçak karşılaşmalarına ilişkin Çin ve Japonya’nın açıklamaları, ihlaller ve uygulanan önlemler konusunda çelişiyor.
  • ABD egemenlik konusunda tutum almıyor, ancak Japonya ile güvenlik antlaşmasının adaları kapsadığını belirtiyor.
  • Çin’in seyahat ve eğitim uyarıları, karşı karşıya gelişi sivil ve ekonomik ilişkilere taşıdı.
  • İletişim düzenlemeleri, ortak kaynak geliştirme ve hukuki süreçler olası çözüm yolları olmaya devam ediyor; ancak önlerinde önemli siyasi engeller bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir