Çin'in Durian İştahı, Malezya'nın Eski Altın Kasabasını Musang King'in Başkentine Dönüştürüyor

16 dakikalık okuma
KL Durians Top 5 Spots You Can’t Miss — Musang King …

Raub'un yeni zenginliği ağaçlarda yetişiyor

Çin, 2024'te 7 milyar dolar değerinde durian ithal etti; bu, 2020'de kaydedilen değerin üç katıydı. Malezya'nın Pahang eyaletinde eski bir altın madenciliği kasabası olan Raub'da bu talep, yaklaşık 2.000 hektarlık alana yayılmış tahminen 150.000 durian ağacının yeni ekonominin temelini oluşturmasına yardımcı oldu.

İçindekiler
  1. Raub'un yeni zenginliği ağaçlarda yetişiyor
  2. Musang King neden yüksek fiyata satılıyor?
  3. Yağ palmiyelerinden daha varlıklı hanelere
  4. Taze ihracat, yüksek beklentili bir pazara kapı açıyor
  5. Değerli hasadın ardındaki emek
  6. Güçlü talep varken fiyatlar neden düşebiliyor?
  7. Raub'daki arazi anlaşmazlığı bahçeleri tehdit ediyor
  8. Bölgesel yarışta Tayland ve Vietnam önde
  9. Durian ticareti diplomatik bir jest hâline geliyor
  10. Musang King adını korumak
  11. Çin kendi durian arzını oluşturmaya çalışıyor
  12. Üretimin genişlemesi çevreye ve gıda güvenliğine maliyet getiriyor
  13. Malezya'nın hedefi bahçelerin ötesine uzanıyor
  14. Öne çıkanlar

Malezya, 2018'den Haziran 2025'e kadar Çin'e 6,37 milyar RM (1,51 milyar dolar) değerinde 115.359 ton durian ürünü gönderdi. Bu sevkiyatlarda meyve püresi, ezme, dondurulmuş meyve ve bütün taze durianlar yer aldı. Ticaret, yetiştiricilere zenginlik, işleme tesisleri ile nakliye şirketlerine iş, Musang King'i yetiştiği yerde tatmak isteyen ziyaretçiler getirdi.

Raub, 19. yüzyılda bir altın madenciliği kasabasıydı ve 1900'lerin başında, madencilerin yeni kazılmış kumları tepsilerde eleyerek altın zerrecikleri toplamasıyla ülke çapında tanındı. Bugün kasabanın değerli sarı ürünü, Musang King'in tereyağını andıran, tatlı ve acımsı etli kısmı. Çinli tüketicilerin bu çeşide taktığı adla o, “durianların Hermès'i”.

Durianın keskin kokusu tüketicileri ikiye bölüyor. Hayranları tatlı lezzeti ve kremamsı dokusu nedeniyle ona “meyvelerin kralı” derken, diğerleri ağır kokusundan uzak duruyor. Çin'de durian yeni bir prestij kazandı; tatlılarda, sütlü çayda, hatta hot pot'ta kullanılıyor.

Raub'un kimliği, dikenli yeşil meyvenin dev bir heykelinde, alçak duvarlardaki duvar resimlerinde ve “Musang King durianlarının memleketine hoş geldiniz” yazılı tabelalarda görülüyor. Meyveyi taşıyan kamyonlar kasabanın dağ yollarından geçiyor ve artık kasabanın ticaretine eşlik eden kokuyu yayıyor.

Raub ihracatçısı Fresco Green'in fabrika müdürü Chee Seng Wong, fırsatın boyutunu şöyle anlattı:

Çinlilerin yalnızca yüzde 2'si durian almak istese bile bu, fazlasıyla yeterli iş demek.

Reklam

Musang King neden yüksek fiyata satılıyor?

Musang King; tereyağını andıran dokusu, tatlı ve acımsı tadı, karmaşık lezzet profiliyle değer görüyor. Varlıklı Çinli tüketiciler arasındaki yeri lüks bir ürünü andırıyor: Özgün meyve yüksek fiyatlara satılıyor ve Fransız moda evi Hermès'in Birkin çantası gibi bir statü sembolü işlevi görebiliyor.

Bir Musang King durianı, kalitesine ve mevsimine bağlı olarak 14 ila 100 dolar arasında bir fiyata alıcı bulabiliyor. Güneydoğu Asya'daki yaygın çeşitlerin fiyatı ise 2 doların altında. Bu fiyat farkı, yetiştiriciliğin zorluğunu ve alıcıların aradığı lezzet özelliklerini yansıtıyor.

Raub'daki Uncle Thing Durian Leisure Farm'ın sahibi Lu Yuee Thing, kasabanın yetiştirme koşullarının altını çiziyor:

Raub'un toprağı durian yetiştirmek için çok uygun. Ayrıca iklimi de çok iyi.

Kasabanın coğrafi konumu da tanındığı lüks çeşidi yetiştirmek için ideal.

Kuzeydoğu Çin'den 33 yaşındaki durian satıcısı Xu Xin, güney Çin'den iki durian ihracatçısıyla birlikte Raub'u ziyaret etti. Müşterilerin tatlılığın ötesinde özellikler aramaya başladığını şöyle anlattı:

Belki başlangıçta yalnızca tatlı durianları seviyorduk. Ama artık koku, yoğunluk ve incelikli lezzetler gibi özellikleri arıyoruz.

Günümüzde dükkâna girip ‘Bu partide acı olan var mı?’ diye soran müşterilerin sayısı arttı.

Xu'nun yol arkadaşlarından biri, çok daha fazla alıcıya ulaşılabileceğini düşündü:

Henüz tatmamış o kadar çok insan var ki. Pazar potansiyeli çok büyük.

Malezya'nın kırsal kesimlerini ziyaret eden Çinli turistlere, en hafif çeşitlerden en yoğun lezzetlilere doğru sıralanmış tabaklar sunuluyor. Yerel tavsiye, her porsiyonun yeni tatlar ortaya çıkarması için bu sırayı izlemek. Böylece karamel ve kremadan Musang King'le özdeşleşen, neredeyse alkollü içecekleri andıran acılığa doğru ilerleniyor.

Yağ palmiyelerinden daha varlıklı hanelere

Raub'daki çiftçiler, talihleri değiştikçe ürünlerini de değiştirdi. Wong, 1990'lardaki ekonomik durgunluk sırasında yetiştiricilerin durian ağaçlarını kesip Malezya'nın başlıca ticari ürünü olan yağ palmiyesi diktiğini hatırlıyor. Bu dönüşü şöyle anlattı:

Şimdi tam tersi. Yeniden durian yetiştirmek için yağ palmiyelerini kesiyorlar.

Üretimdeki patlama çok sayıda milyoner yarattı. Bir zamanlar geçim sıkıntısı çeken çiftçiler ahşap evlerini tuğla evlerle değiştirdi ve çocuklarının yurt dışında eğitim görmesi için ödeme yaptı.

Eric Chan, uydular ve robotlar için kod yazmayı bırakıp yemeklerde kullanılmak üzere durian ezmesi tedarik eden bir şirket kurdu. Daha sonra şirketteki kontrol hissesini yaklaşık 4,5 milyon dolara, ilk yatırımının yaklaşık 50 katına sattı. Chan, yerel hanelerdeki değişimi şöyle anlattı:

Herkes iyi para kazandı.

Evlerini ahşaptan tuğlaya dönüştürdüler. Çocuklarını üniversite için yurt dışına gönderebiliyorlar.

Reklam

Durian çiftliği sahibi Jovi Kong, lüks otomobiller ve biri Raub'da, diğeri Kuala Lumpur'da olmak üzere iki mülk edindi. 2019'da kasabanın refahını şöyle anlatmıştı:

Raub diğer Malezya kasabalarından çok farklı; burada yaşayanlar zengin.

Uncle Thing'in çiftliğinde bir zamanlar kasaları taşımak için kullanılan eski püskü ciplerin yerini Japon yapımı pikaplar aldı. Aile işletmelerinde işler paylaşılıyor; oğullar genellikle durianların taşınmasına yardım ederken kızlar hesap ve finans işlerini yürütüyor.

Yerelde Uncle Thing olarak tanınan Lu, meyvenin katkısını şöyle anlattı:

Durian, buradaki ekonomiye çok katkı sağladı.

Bahçelerle birlikte paketleme, lojistik, işleme ve bağlantılı hizmetler de büyüdü. Otantik bir Musang King deneyimi arayan turistler restoran ve otellere de katkı sağlıyor. Dolayısıyla Raub'un zenginliği, ağaç sahibi olanların ötesine geçerek hasadı hazırlayan, taşıyan ve satan işletmelere de yayılıyor.

Taze ihracat, yüksek beklentili bir pazara kapı açıyor

Çin, dünya durian ithalatında ilk sıraya yerleşti ve küresel talebin yaklaşık yüzde 95'ini oluşturuyor. Dünyadaki durian ihracatının yüzde 90'ından fazlası Çin pazarlarına gidiyor. Malezya'nın bu ticaretteki payı, daha önce yalnızca dondurulmuş ürünlere izin verilirken 2024'te ikili bir anlaşmayla taze durianlarının da Çin'e girişinin açılmasıyla yeni bir güzergâh kazandı.

Çin, 2024'te Malezya'dan 1 milyar RM değerinde durian ithal etti. Taze ürünlere erişim Malezya'nın rekabet gücünü artırdı, ancak hasat yöntemi sıkı bir teslimat takvimi gerektiriyor.

Malezya durianları ağaçta doğal olarak olgunlaşıyor ve toplanmadan önce yere düşüyor. Bu yöntem, ağaçtan toplanıp taşınırken olgunlaşan Tayland ve Vietnam durianlarına kıyasla daha yoğun bir lezzet ve daha yumuşak bir meyve eti sağlıyor. Malezya meyvesinin raf ömrü de daha kısa.

Taze Malezya durianlarının, yere düştükten sonraki 48 saat içinde tüketicilere ulaşabilmesi için depolama ve nakliye boyunca sıcaklığın kontrol edildiği eksiksiz bir soğuk zincire ihtiyacı var. Hava kargo taşımacılığı bu süreye yetişmeye yardımcı oluyor ancak nakliyeyi pahalılaştırarak meyvenin yüksek fiyatlı konumunu pekiştiriyor.

Çin'deki Malezya Ticaret ve Sanayi Odası (MayCham), Malezya'daki hava koşullarının yarattığı zorluklara rağmen Çin'in Malezya'dan durian ithalatının 2025'te yüzde 15 ila 20 artacağını öngördü. Bu, 2025'e yönelik bir tahmindi; kesinleşmiş bir sonuç açıklanmadı.

MayCham Başkanı Loh Wee Keng, çiftlikteki en iyi meyvenin maliyetini şöyle anlattı:

Şu anda çiftlik fiyatıyla kilogramı 30 RM'nin altında A sınıfı Musang King bulmak mümkün değil.

Mayıs gibi sezon dışı dönemlerde fiyatlar kilogram başına 80 RM'ye kadar çıkabiliyor.

Reklam

Değerli hasadın ardındaki emek

72 yaşındaki Lu, sarp ve engebeli arazide durian toplamak için erkenden kalkıyor. Meyveler ağaçlardan sarkıyor ya da yere yakın ağlarda duruyor olabiliyor. Birkaç yıl önce düşen bir durian omzuna çarptı; ağrısı hâlâ zaman zaman nüksediyor.

Çiftlik sahibi, yüksek fiyatların işin kolay olduğu anlamına geldiği varsayımına karşı uyardı:

Çiftçiler kolayca para kazanıyor gibi görünüyor. Ama iş kolay değil.

Lu, 1980'lerde önce kampung, yani köy durianı çeşitlerini yetiştirmeye başladı. Fiyatlar oynak, kârlar küçüktü. Kendisinin de aralarında olduğu bazı çiftçileri arazilerini yağ palmiyesine çevirmeye iten baskıyı şöyle hatırladı:

Durum o kadar kötüydü ki bazı çiftçiler onun yerine yağ palmiyesi dikmeye başladı.

Daha iyi çeşitler ve Musang King ihracatı sonunda daha yüksek kazanç getirdi. Uncle Thing'in dükkânında hasat edilen meyveler kalite sınıflarına ayrılıyor. A sınıfında büyük ve yuvarlak meyveler bulunurken C sınıfındakiler daha küçük ve biçimsiz oluyor. Ayrı bir sepetteki en gösterişli örneklerden oluşan AA sınıfı durianlar ise Çin'e giden uçaklara yükleniyor.

Bahçe işleri budama, gübreleme ve zararlılarla mücadeleyi de kapsıyor. Raub'un engebeli arazisi makinelerin kullanımını zorlaştırdığından işlerin çoğu elle yapılıyor. Genç kuşaklar bu denli fiziksel güç gerektiren işleri giderek daha az üstlenmek istiyor; bu da sektörün gelecekteki iş gücü konusunda kaygı yaratıyor.

Güçlü talep varken fiyatlar neden düşebiliyor?

Malezya'da yaşanan arz fazlası, ana hasat mevsiminde Musang King fiyatlarını kilogram başına 60-80 RM'den 10 RM'ye (2,4 dolar) kadar düşürdü. Bazı yetiştiriciler, aracıları devreden çıkarıp işletmelerini ayakta tutmak için meyveyi doğrudan bahçelerinden tüketicilere satmaya başladı.

Federal Tarımsal Pazarlama Kurumu Gıda Güvenliği ve Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Faisal Iswardi Ismail, arz fazlasını Musang King gibi daha düşük kaliteli klon çeşitler üreten yeni bahçelere bağladı. Bu meyveler, Çin ve Singapur gibi büyük pazarların ihracat standartlarını karşılayamadı.

Dolayısıyla bir çeşidin yüksek fiyatlı adını taşıması, yüksek fiyat ödeyen alıcılara erişebileceği anlamına gelmiyor. Meyvenin varış pazarının kalite ve ihracat koşullarını da karşılaması gerekiyor. Bu pazarlara uygun olmayan meyve fazlası, A sınıfı ihracat ürünlerinin yüksek fiyatlarıyla aynı anda görülebiliyor.

Federal Tarımsal Pazarlama Kurumu, durumdan etkilenen kampung durianlarını satın alarak ezme ve püreye dönüştürülmeleri için özel tesislere gönderdi. Bütün meyve satmak zorlaştığında işleme, çiftçilere başka bir satış kanalı sunuyor.

Kurum ayrıca Agro MADANI satış programını başlattı. İki günde 30 tondan fazla durian ve mevsim meyvesi satılırken, yalnızca ilk gün 100.000 RM gelir elde edildi.

Reklam

Raub'daki arazi anlaşmazlığı bahçeleri tehdit ediyor

Pahang yetkilileri, devlet arazisine yasa dışı olarak dikildiğini söyledikleri binlerce durian ağacını kesti. Çiftçiler, arazileri onlarca yıl boyunca sorunsuz işlediklerini ve şimdi kira ödemeleri ya da araziden ayrılmaları yönünde taleplerle karşı karşıya olduklarını söylüyor.

Pahang Eyalet Uygulama Birimi, Mart-Nisan 2025 arasında Raub yakınlarındaki 202 hektarlık alanda yasa dışı Musang King plantasyonlarına yönelik operasyonlar düzenledi. Etkilenen çiftçilerin çoğunu temsil eden Musang King'i Koruma İttifakı, eyalet yönetimini Mayıs 2024'te verilen ve ağaçların kesilmesini ya da yapıların yıkılmasını yasaklayan Temyiz Mahkemesi kararını ihlal etmekle suçladı. Anlaşmazlığın çözüldüğüne dair bilgi verilmedi.

Çiftçilerin anlattıkları, 1948'den 1960'a kadar süren Malaya Olağanüstü Hâli dönemine uzanıyor. Ormanlık Malaya'nın kıyılarına kaçan çok sayıda Çinli çiftçi, yasal arazilerin dışında kalan yerleri temizleyip işledi. Savlarının bir bölümü, geçmişte kayıt dışı tarımın teşvik edildiği yönündeki anlatımlarına dayanıyor.

Malezya, 1974'te vatandaşları kendi tüketimleri için kısa süreli bahçecilik veya çiftçilik yapmaya teşvik eden Yeşil Kitap Planı'nı yürürlüğe koydu. Bu çiftçiler daha sonra onlarca yıl boyunca rahatsız edilmedi. Arazinin uzun süreli kullanımı ve yetkililerin mülkiyete ilişkin tutumu, mevcut çatışmanın merkezinde yer alıyor.

Raub'un tarım geçmişini yeni ihracat pazarıyla ilişkilendiren başlıca tarihler şöyle:

  • 1948-1960: Malaya Olağanüstü Hâli, Çinli çiftçilerin ormanlık alanların yakınlarına yerleşmesinin tarihsel arka planında yer aldı.
  • 1974: Yeşil Kitap Planı, kişisel tüketim için bahçecilik ve çiftçiliği teşvik etti.
  • Mayıs 2024: Temyiz Mahkemesi, Musang King'i Koruma İttifakı'nın atıfta bulunduğu kararı verdi.
  • 2024: İkili anlaşmayla taze Malezya durianlarının Çin'e girişine izin verildi.
  • Mart-Nisan 2025: Pahang'ın uygulama operasyonları Raub yakınlarında 202 hektarlık alanı kapsadı.
  • Haziran 2025: Malezya'nın 2018'den bu yana Çin'e gönderdiği durian miktarı 6,37 milyar RM değerinde 115.359 tona ulaştı.

Bölgesel yarışta Tayland ve Vietnam önde

Çin, 2023'te 6,7 milyar dolar değerinde 1,43 milyon ton taze durian ithal etti. Bu ithalatın yüzde 99,8'ini Tayland ve Vietnam karşıladı; Malezya ise büyük ölçüde yüksek fiyatlı çeşitlerinin itibarı ve fiyatıyla rekabet ediyor.

Vietnam, Temmuz 2022'de taze durianlarını Çin'e ihraç etme onayı aldı ve iki yıldan kısa sürede ikinci büyük tedarikçi oldu; Tayland'ı geride bırakma hedefi var. 2024'ün ilk yedi ayında Çin'e taze durian ihracatı 1,22 milyar dolara ulaştı; bu, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 46 artış anlamına geliyor.

Vietnam, 2024'ün ilk iki ayında Çin'e ihraç edilen durianların yüzde 62'sini sağlayarak kısa süreliğine ilk sıraya yükseldi. İkinci çeyrekteki hasadın ardından Tayland yeniden ilk sıraya yerleşti.

Reklam

Vietnam'ın Tien Giang eyaletindeki meyve ihracatçısı Phuong Ngoc Cai Be Company'nin direktörü Vo Tan Loi, marka bilinirliği farkını şöyle anlattı:

Vietnam'ın Tayland ve Malezya'da bulunmayan Ri6 gibi durian çeşitleri olsa da Malezya'nın Musang King'i gibi ünlü bir çeşidi yok.

Vietnam'ın kara sınırı da ülkeye başka bir avantaj sağlıyor. Durianları, Friendship Pass üzerinden yaklaşık 36 saatte Çin pazarlarına ulaşabiliyor; Tayland meyvelerinin ulaşması ise en az üç-dört gün sürüyor. Vo şöyle açıkladı:

Çin'e kara yoluyla bağlı olmak, Vietnam'ın durianları kamyon veya trenlerle daha hızlı ve daha düşük maliyetle taşımasını sağlıyor.

Kamboçya, Nisan 2025'te Çin'e taze durian ihraç etme onayı alan en yeni Güneydoğu Asya ülkesi oldu. Durian Academy danışmanı Lim Chin Khee, ülkenin karşılaştığı zorluğu şöyle anlattı:

Kamboçya uluslararası pazardaki itibarını hâlâ oluşturuyor.

Tayland'ın Monthong ya da Malezya'nın yüksek fiyatlı Musang King'i gibi köklü bir marka bilinirliğine sahip değil.

Durian ticareti diplomatik bir jest hâline geliyor

Pekin'in Güneydoğu Asya'daki üreticilerle imzaladığı anlaşmalar; Tayland, Vietnam, Malezya, Kamboçya, Endonezya, Filipinler ve Laos'la ilişkilerin kutlanması olarak sunuldu. Çin devlet medyası, 2024'te rekabeti şu sözlerle tanımladı:

Bu durian yarışında herkes kazanıyor.

Ticaret anlaşmalarına Çin'in bölgesel altyapı yatırımları eşlik ediyor. 2021'de hizmete giren Çin-Laos Demiryolu, her gün çoğu Tayland durianı olan 2.000 tondan fazla meyve taşıyor.

Yüksek fiyatlı meyveler diplomatik hediye olarak da kullanılıyor. Malezya Kralı İbrahim, 2024'teki devlet ziyaretinde Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'e Musang King'in de bulunduğu iki kutu seçkin durian sundu. Aynı yılın başlarında Çin Başbakanı Li Qiang ile Malezya Başbakanı Anwar Ibrahim, bir durianı bıçak ve kaşıkla açmaya çalışırken görüntülendi.

Malezya Başbakan Yardımcısı Ahmad Zahid Hamidi, Kasım 2024'te bu jestlerle ticari planlar arasında bağ kurdu:

Durian diplomasisi yalnızca diplomasi değil, durian ticaretidir.

Malezya'da Musang King plantasyonlarını daha da geliştirmek için Çinli iş insanlarıyla birlikte çalışmalı, aşağı yönlü sanayileri de birlikte güçlendirmeliyiz.

Aşağı yönlü sanayiler, hasat edilen meyveyi ezme, püre ve hazır gıda gibi ürünlere dönüştürüyor. Çin açısından bu ticaret, gıda ithalatını farklı bölgelere yaymayı amaçlayan yatırım ve anlaşmalar ağının, yani daha geniş kapsamlı “gıda İpek Yolu”nun bir parçası.

Yeni Zelanda, yüksek fiyatlı altın kivisinin büyük bölümünü Çin'e gönderiyor. Çin pazarı, Şili kirazları ve Kenya avokadoları için de önemli bir varış noktası. Böylece durian, değerli ithal meyvelerin daha geniş ticaretinin bir parçası oluyor.

Reklam

Musang King adını korumak

Malezya, Musang King'in fikrî mülkiyet statüsünü Mart 2034'e kadar yeniledi. Bu tescil, çeşidin “Malezya'ya ait” olduğu ve başka ülkelerdeki durian satıcılarının bu çeşit üzerinde hak iddia edemeyeceği anlamına geliyor.

Bu koruma Çin'de önem taşıyor; ithalat hacimleri çok daha yüksek olduğu için tüketiciler Tayland ve Vietnam durianlarıyla çok daha sık karşılaşıyor. Malezya'nın fikrî mülkiyet statüsüne saygı gösterilmesi, özgünlüğü ve diğer durian çeşitlerinin fiyatlarının dört-beş katına ulaşabilen fiyatları desteklemeyi amaçlıyor.

Guangdong Reform Derneği'nin yönetim kurulu başkanı olan ve bir Shenzhen ithalatçısının Guangzhou'da Malezya durianları satmasına da yardımcı olan Peng Peng, ticari marka tescilinin değerini şöyle anlattı:

Fiyat savaşlarından sonra kalite ve markalaşma açısından ticari marka görece iyi bir strateji olabilir.

Daha önce Taylandlı alıcıların Malezya'da olgunlaşmamış Musang King'leri toplayıp Çin'de “Tayland Musang King'i” adıyla sattığı olaylar yaşandı. Tayland hükümeti bu uygulamaları yasakladı ve olay kapanana kadar Malezya durianlarının ithalatını durdurdu. Bu olay, Malezya'nın Çin'e taze ihracat konusunda müzakereleri hızlandırmasına da yol açtı.

Malezya, Çinli tüketicilere kendi çeşitlerinin özelliklerini tanıtmak için çalıştı. Bazı tüccarlar daha yüksek fiyat istemek için kampung durianlarını Musang King diye etiketleyerek pazardaki güvene zarar verdi.

Loh Wee Keng, dürüst tanımlamalar yapılması ve meyvenin daha iyi tanınması çağrısında bulundu:

Dürüstçe satılırsa kampung durianlarının bile pazarı var. Çinli tüketicilere Musang King, D24 ve diğer çeşitlerin gerçek özelliklerini öğretmeliyiz.

Çin kendi durian arzını oluşturmaya çalışıyor

Çin'in ada eyaleti Hainan, devlet medyasının “durian özgürlüğü” adını verdiği hedef doğrultusunda yerli durian yetiştiriciliğini geliştiriyor. Yerel olarak yetiştirilen ilk durianlar 2023'te büyük bir tanıtımla piyasaya ulaştı; 2025 hasadının 2.000 tona ulaşması bekleniyordu.

Çin devlet medyası, Ağustos 2024'te bu hedefi şöyle ifade etti:

Bir kere, durian alırken artık Taylandlı ve Vietnamlı satıcılara bel bağlamak zorunda kalmayacağız!

Hainan'ın üretimi şu anda Çin'in durian tüketiminin yüzde 1'inden azını karşılıyor. Buna rağmen üretimin genişlemesi, işleri Çin'in alımlarına bağlı olan ihracatçılar için potansiyel bir tehdit oluşturuyor.

Hainan'daki toprağın ve iklimin farklılığı meyvenin tadını etkiliyor. Loh, Malezya Musang King'inin kimliğini koruyacağını savundu:

Hainan Musang King'i, Malezya'nın özgün çeşidinin yerini alamaz.

Toprak ve iklim nedeniyle tadı farklı. Bir arkadaşım da burada yetiştirmeyi denedi ama başarılı olamadı.

Lu, Çin'in yetiştiricilik çabalarına daha pratik yaklaştı:

Hainan denemesinde şimdiden başarılı oldu. Kendi arzları olursa ve daha az ithalat yapmaya başlarlarsa pazarımız etkilenir. Ama bu, kaygılanabileceğimiz bir şey değil. Yapabileceğimiz tek şey çiftliklerimize iyi bakmak ve verimi artırmak.

Raub'daki başka kişiler, Hainan'ın Malezya durianlarıyla boy ölçüşemeyeceğinden hâlâ emin. Ticari açıdan belirleyici olan, Çin'in kendi üretiminin ne ölçüde büyüyeceği ve bunun pazara ürün sağlayan bahçelerden yaptığı alımları nasıl etkileyeceği.

Reklam

Üretimin genişlemesi çevreye ve gıda güvenliğine maliyet getiriyor

Endonezya, Laos ve Malezya'da yeni durian plantasyonları ormansızlaşmaya yol açarak habitatları ve ekosistemleri bozdu. Bu genişleme, Malaya kaplanı da dâhil olmak üzere nesli tehlike altındaki yaban hayatı için risk oluşturuyor.

Vietnam'da çok sayıda kahve çiftçisi durian yetiştiriciliğine geçti; bu da şiddetli hava koşullarından zaten etkilenen küresel kahve fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı. Vietnamlı yetkililer yerel yönetimlerden plantasyon alanlarını gözden geçirmelerini, planlamayı eşgüdüm içinde yapmalarını ve plansız genişleme yerine profesyonelce yönetilen durian plantasyonlarını teşvik etmelerini istedi.

Gıda güvenliği de Çin pazarına erişimi etkiledi. Çinli yetkililer 2024'te Tayland durianlarında, meyvenin daha sarı görünmesini sağlamak için kullanıldığı düşünülen kanserojen bir boya maddesi buldu. Aynı yıl Çin, son partilerde ağır metal kadmiyum oranının yüksek çıkmasının ardından 15 Vietnam paketleme fabrikası ve 18 plantasyondan durian ithalatını durdurdu.

Vietnam Güney Meyve Araştırma Enstitüsü Başkanı Vo Huu Thoai, daha sıkı denetim çağrısında bulundu:

Çin'in ithal meyveler için giderek daha katı koşullar getirmesiyle, fiyatların makul olmasını ve meyvenin tüketim için güvenli olmasını sağlamak üzere Vietnam'daki ilgili taraflar durian plantasyonları ve paketleme fabrikaları üzerindeki denetimlerini artırmalı.

Malezya ve Singapur'daki alıcıları başka bir konu kaygılandırıyor: Çin'e yapılacak büyük miktardaki taze ihracat, meyvenin ülke içindeki fiyatını artırabilir. Kuala Lumpur'da yaşayan 54 yaşındaki iş insanı Tan Guet Meng bu endişesini şöyle dile getirdi:

Taze durianlar Çin'e satılmaya başladığına göre, fiyatları giderek artacak gibi görünüyor.

Singapur'da durian tezgâhları işleten Raymond Ng, satıcılar ve müşteriler üzerindeki baskıyı şöyle anlattı:

Malezya durianları büyük ölçekte Çin'e ihraç ederse Singapurlular pahalı durian yemek zorunda kalabilir. Fiyatlar artarsa buna ayak uydurmak zorunda kalırız. Aslında durian zaten şu anda da ucuz değil.

Malezya'nın hedefi bahçelerin ötesine uzanıyor

Malezya'nın durian ihracat değerinin 2030'a kadar 1,8 milyar RM'ye, ihracat hacminin ise 69.000 tona ulaşması öngörülüyor. Hükümet, Musang King plantasyonlarını büyütmek ve hasat edilen meyveyi başka ürünlere dönüştüren faaliyetleri geliştirmek için Çinli işletmelerle iş birliğini teşvik etmeyi sürdürüyor.

Sektör değerlendirmeleri, Malezya'yı fiyat ve kalite bakımından Tayland durianlarından farklı bir segmente yerleştiriyor. Malezya'nın yüksek fiyatlı meyveleri, Çinli tüketicilerin başka pahalı ithal ürünlere ayırabileceği harcamalar için de rekabet ediyor.

Loh, rakip ürünleri şöyle sıraladı:

Aslında kivilerle, kirazlarla ve çilek, üzüm gibi Japonya'dan gelen ürünlerle de rekabet ediyoruz.

Raub, “Musang King Durian Kasabası” kimliğini benimsedi. Tabelaları, duvar resimleri, bahçeleri ve işleme tesisleri; Çinli tüketicilerin tercihlerinin bir zamanlar altınla anılan ekonomiyi nasıl dönüştürdüğünü yansıtıyor.

Çiftçilerin şimdi kaliteyi ve itibarı korurken değişken fiyatları, arazi anlaşmazlıklarını, işin fiziksel zorluklarını, bölgesel rekabeti ve Çin'in kendi durianlarını üretme çabalarını da yönetmesi gerekiyor. İhracattaki büyüme fırsatlar sunuyor; ancak yüksek fiyatlı ürünleri alan müşterilere ulaşan meyvelerin onların standartlarını karşılaması, taze varması ve güvendikleri bir adı taşıması gerekiyor.

Reklam

Öne çıkanlar

  • Raub'da yaklaşık 2.000 hektarlık alana yayılmış tahminen 150.000 durian ağacı bulunuyor.
  • Çin, 2024'te 7 milyar dolar değerinde durian ithal etti; bu, 2020'deki değerin üç katıydı.
  • Malezya, 2018'den Haziran 2025'e kadar Çin'e 6,37 milyar RM değerinde 115.359 ton durian ürünü gönderdi.
  • Taze Malezya durianları 2024'te Çin pazarına girdi ve ağaçlardan düştükten sonraki 48 saat içinde teslim edilmeleri gerekiyor.
  • Yüksek fiyatlı Musang King meyveleri tanesi 14 ila 100 dolar arasında satılabiliyor; daha düşük kaliteli ürünlerde ise fiyatlar sert biçimde düştü.
  • Pahang'ın Mart-Nisan 2025'teki uygulama operasyonları Raub yakınlarında 202 hektarlık alanı kapsadı ve etkilenen çiftçilerin itirazlarına yol açtı.
  • Çin'in 2023'teki taze durian ithalatının yüzde 99,8'ini Tayland ve Vietnam sağladı.
  • Malezya, Musang King'in fikrî mülkiyet statüsünü Mart 2034'e kadar yeniledi.
  • Hainan'ın 2025 durian hasadının 2.000 tona ulaşması bekleniyordu; yerli üretim Çin'in tüketiminin yüzde 1'inden azını karşılıyor.
  • Malezya, 2030'a kadar 69.000 ton durian ihracatından 1,8 milyar RM gelir elde etmeyi öngörüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir