Çipler, ihracat ve para birimlerinin etkisiyle sıralama değişti
Tayvan'ın, Güney Kore'nin 22 yıldır elinde tuttuğu liderliği sona erdirerek 2025'te kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılada (GSYH) Güney Kore'yi geçtiği tahmin ediliyor. Tayvan'ın istatistik kurumu, yapay zekâ çiplerine yönelik talebin ihracatı artırması ve Kore wonundaki değer kaybının Güney Kore ekonomisinin dolar cinsinden değerini düşürmesiyle, kişi başına düşen GSYH'nin 38.748 dolara ulaşmasını bekliyor. Güney Kore için tahmin ise 36.107 dolar.
İçindekiler
- Çipler, ihracat ve para birimlerinin etkisiyle sıralama değişti
- Tayvan ihracat farkını kapatıyor
- Yapay zekâ Tayvan ekonomisini neden büyütüyor?
- Tayvan'ın ivme kazanmasına birkaç gelişme katkıda bulundu
- Güney Kore'de büyüme yavaşlıyor
- Wonun değer kaybı karşılaştırmayı nasıl değiştiriyor?
- İki ekonomi kişi başına 40.000 dolara ne zaman ulaşabilir?
- Sıralamadaki değişimin tarihleri
- Kişi başına düşen GSYH ile ücretler farklı şeyler anlatıyor
- Güney Kore Tayvan'dan ne öğrenebilir?
- Özet
13 Ocak 2026 itibarıyla Güney Kore Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile Kore Merkez Bankası'na atfedilen veriler, ülkenin 2025'teki nominal GSYH'sini 1,87 trilyon dolar olarak gösteriyor. Dolar cinsinden bu, 2024'e göre yüzde 0,5'lik daralmaya karşılık geliyor. Kişi başına düşen GSYH tahmini de bir önceki yıla göre 116 dolar geriledi.
Uluslararası Para Fonu'nun Dünya Ekonomik Görünümü raporu da sıralamada değişiklik öngörüyor. Güney Kore'nin kişi başına düşen GSYH sıralamasında 2024'te dünya genelindeki 34'üncü sıradan 2025'te 37'nci sıraya gerilemesi, Tayvan'ın ise 38'inci sıradan 35'inci sıraya yükselmesi bekleniyor. Bu değişiklik gerçekleşirse Tayvan, 2003'ten bu yana ilk kez Güney Kore'yi geçmiş olacak.
Tayvan istatistik kurumunun verileriyle Güney Kore tahminleri, kişi başına 2.641 dolarlık fark gösteriyor. Diğer tahminlerde Tayvan yaklaşık 38.066 dolar, Güney Kore ise 37.430 dolar seviyesinde; bu da farkı 636 dolara indiriyor. Bu alternatif rakamların dayanağı belirtilmedi. Her iki veri grubu da Tayvan'ı önde gösterirken liderlik farkının kesin büyüklüğü kullanılan tahminlere göre değişiyor.
GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçer. Bu toplamın nüfusa bölünmesiyle kişi başına düşen GSYH, kişi başına ortalama ekonomik üretim ölçütü olarak hesaplanır. Buradaki karşılaştırma ABD doları üzerinden yapıldığından, hem ekonomik üretim hem de döviz kurları sonucu belirliyor.
Tayvan ihracat farkını kapatıyor
Tayvan'ın ihracatı 2025'te 640,7 milyar dolarla rekor kırdı ve bir önceki yıla göre yüzde 34,9 arttı. Güney Kore de 709,7 milyar dolarla en yüksek ihracat değerine ulaştı ancak artışı çok daha sınırlı kaldı.
Tayvan'ın ihracatı yıl içinde 165,8 milyar dolar artarken Güney Kore'ninki 26,1 milyar dolar yükseldi. Böylece Tayvan'ın yıllık artışı, gelişmiş teknolojiye yönelik talep artışı sırasında ihracat sektörlerinin ne kadar hızlı büyüdüğünü göstererek Güney Kore'ninkinin altı katını aştı.
Tayvan'ın ihracatı, Güney Kore'nin toplamının yüzde 69,5'inden yüzde 90,3'üne çıktı. Güney Kore mutlak değer olarak daha fazla ihracat yapmayı sürdürse de Tayvan aradaki farkı tek bir yılda büyük ölçüde kapattı.
Tayvan ekonomisi, Güney Kore ekonomisinin yaklaşık yarısı büyüklüğünde. Bu nedenle ihracatın Güney Kore'nin toplamına yaklaşması, Tayvan'ın ekonomik performansı açısından özellikle önem taşıyor. Karşılaştırma, öykünün iki yönünü bir araya getiriyor: Güney Kore daha büyük ekonomiyi elinde tutarken yurt dışına mal satan sektörlerde Tayvan daha hızlı büyüyor.
Yapay zekâ Tayvan ekonomisini neden büyütüyor?
Tayvan'ın büyümesinin merkezinde Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, yani TSMC yer alıyor. Dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi, diğer şirketler için çip üretiyor. Tayvan'ın bu dökümhane üretimindeki gücü, ihracat artışının başlıca itici güçlerinden biri hâline geldi.
Yapay zekâ hizmetleri gelişmiş çiplere ve yüksek işlem kapasitesine ihtiyaç duyuyor. Bu hizmetleri geliştirmek için dünya çapında yürütülen yoğun çalışmalar, Tayvan'ın ürettiği ürünlere güçlü talep yaratarak yapay zekâ yatırımlarını adanın fabrikalarına ve teknoloji şirketlerine doğrudan bağlıyor.
ABD'li teknoloji şirketleri Nvidia, AMD ve Amazon, Tayvan'a milyarlarca dolar yatırıyor; araştırma merkezleri ve veri tesisleri kuruyor. Bu yatırımlar, çiplere yönelik talebin yanı sıra yerel teknoloji sektöründeki faaliyetleri de artırıyor.
Analistler, Tayvan'ın 2025'te reel GSYH büyümesini yaklaşık yüzde 7,4 olarak tahmin ediyor. Reel büyüme, fiyat değişiklikleri hesaba katıldıktan sonra üretimdeki değişimi ölçer; dolayısıyla kişi başına düşen GSYH sıralamasında kullanılan dolar değerinden farklıdır. Büyük küresel yatırım bankaları, olası yavaşlamaya rağmen 2026'da ortalama yüzde 4 civarında büyüme bekliyor. Güney Kore için öngörülen oran ise yaklaşık yüzde 2.
Tayvan'ın ivme kazanmasına birkaç gelişme katkıda bulundu
Tayvan Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü Direktörü Gordon Sun, ülkenin son dönemdeki performansının ardında çeşitli gelişmeler olduğunu belirtti. Bunlar arasında ticari gerilimlerin yol açtığı tedarik zinciri değişiklikleri, pandemi sırasında dijital teknolojilerin daha hızlı benimsenmesi ve yüksek performanslı bilgi işlem ile yapay zekâya yönelik talebin devam eden artışı yer alıyor.
Tedarik zincirleri, şirketlerin parça temin ettiği, ürün ürettiği ve müşterilere teslimat yaptığı ağlardır. Bu ağlardaki değişiklikler Tayvan'a yarar sağlarken dijital hizmetlerin yaygınlaşması bilgi işlem ekipmanlarına ihtiyacı artırdı.
Dolayısıyla Tayvan'daki son hızlanma, yapay zekâ yatırımlarının son dalgasından fazlasını yansıtıyor. Sun'ın açıklaması, bu talebi şirketlerin üretimi nerede düzenlediğine ve işletmelerin teknolojiyi nasıl kullandığına ilişkin daha önceki değişikliklerle ilişkilendiriyor. Yarı iletken sektörü, peş peşe gelen çeşitli değişikliklerden yararlanabilecek bir konumda.
Güney Kore'de büyüme yavaşlıyor
Güney Kore'nin reel GSYH büyümesi art arda dört yıldır yüzde 3'ün altında kaldı. Büyümenin 2025'te yalnızca yüzde 1'e gerilemiş olması muhtemel. Bu gerçekleşirse, pandemi kaynaklı daralmanın yaşandığı 2020'den bu yana en zayıf performans olacak.
Yurt içi tüketim de yavaş toparlanıyor. Shinhan Bank ekonomisti Paik Seok-hyun, bu gecikmenin ekonomiyi etkileyen unsurlardan biri olduğunu belirtirken GSYH'nin dolar cinsinden düşmesinin başlıca nedenlerinden biri olarak wonun değer kaybetmesine işaret etti.
Güney Kore, hızla yaşlanan nüfus ve dünyanın en düşük doğurganlık oranlarından biri nedeniyle uzun vadeli baskılarla karşı karşıya. İş gücünün küçülmesi, ekonominin zaman içinde mal ve hizmet üretme kapasitesini tehdit ediyor.
Otomobil, gemi ve bellek çipleri gibi köklü sektörler de küresel ticaretteki dalgalanmalardan ve teknolojik durgunluktan etkileniyor. Siyasi belirsizlik ve ABD'nin gümrük tarifesi politikaları dâhil dış riskler, ihracata ilişkin belirsizliği artırıyor. Analistler, demografik ve sektörel sorunları ele alacak hızlı yapısal reformların eksikliğini de Tayvan'ın yoğun teknoloji ivmesi karşısında bir başka dezavantaj olarak gösteriyor.
Buna rağmen Güney Kore, önemli sanayi gücünü ve yüksek becerilere sahip iş gücünü koruyor. 2025'teki rekor ihracat toplamı, yavaşlayan büyümeyle yan yana duruyor. Bu da bir ülkenin yurt dışına daha fazla mal satarken ekonomisinin başka alanlarında zayıflık yaşayabileceğini gösteriyor.
Wonun değer kaybı karşılaştırmayı nasıl değiştiriyor?
Kore wonunun ortalama döviz kuru, 2025'te 2024'e kıyasla yüzde 4,3 değer kaybetti. Bir ekonominin üretimi yerel para biriminden dolara çevrildiğinde, para biriminin değer kaybetmesi ortaya çıkan dolar tutarını düşürür.
Güney Kore'nin won cinsinden ölçülen GSYH'si 2021'den son tahminlerin kapsadığı döneme kadar yaklaşık yüzde 29 arttı. Aynı dönemde dolar cinsinden ölçülen GSYH yalnızca yüzde 7 yükseldi. Bu fark, kur hareketlerinin ekonomik kazanımların uluslararası karşılaştırmalarda görünen büyüklüğünü nasıl azaltabildiğini gösteriyor.
Tayvan'ın para birimi olan Yeni Tayvan doları, Kore wonu ve Japon yenine kıyasla daha yavaş değer kaybetti. Bu göreli istikrar, ihracat sektörleri büyürken Tayvan'ın üretiminin dolar cinsinden değerini korumasına yardımcı oldu.
Wonun uzun süreli değer kaybı, Güney Koreli üreticilerin ithal ham madde maliyetlerini de artırıyor. Yüksek girdi maliyetleri, ürünlerinin fiyat rekabetçiliğini aşındırabilir. Dolayısıyla kur hareketleri hem istatistiksel karşılaştırmayı hem de şirketlerin karşılaştığı maliyetleri etkiliyor.
Paik'in değerlendirmesine göre döviz kuru, Güney Kore'nin dolar cinsinden GSYH'sindeki düşüşün başlıca unsurlarından biri. Ülke; yavaşlayan ekonomik büyüme, tüketimdeki toparlanmanın gecikmesi ve üretimin dolar cinsinden değerini azaltan kur dönüşümünün birleşik etkisiyle karşı karşıya.
İki ekonomi kişi başına 40.000 dolara ne zaman ulaşabilir?
Çin Cumhuriyeti Ulusal İstatistik Kurumu, Tayvan'da kişi başına düşen GSYH'nin 2026'da 40.921 dolara çıkmasını öngörüyor. Bu, Tayvan'ı sembolik 40.000 dolar eşiğinin üzerine Güney Kore'den önce taşıyacak. Bazı tahminler, Tayvan'ın 2030'a kadar 50.000 dolar düzeyine ulaşmasını da bekliyor.
Güney Kore'nin 40.000 dolara daha sonra, won zayıf kalırsa muhtemelen 2028 civarında veya daha ileride ulaşması bekleniyor. IMF başlangıçta Güney Kore'nin bu eşiğe 2027'de ulaşacağını tahmin etmiş, ancak daha sonra beklentisini ileri bir tarihe çekmişti.
Nomura Securities ekonomisti Park Jung-woo, Güney Kore'nin potansiyel ekonomik büyümesini yüzde 2'nin altında, Tayvan'ınkini ise yüzde 3'ün üzerinde tahmin ediyor. Potansiyel büyüme, geçici bir faaliyet sıçramasından ziyade ekonominin üretim kapasitesiyle sürdürebileceği büyüme hızını ifade ediyor.
Bu tahminler, Tayvan daha hızlı büyümeyi sürdürürse farkın açılabileceğine işaret ediyor. Öngörülen dolar eşikleri de daha önce Güney Kore'nin sıralamadaki yerini düşüren aynı etken olan döviz kurlarına bağlı kalmaya devam ediyor.
Sıralamadaki değişimin tarihleri
Sıralamadaki değişim birkaç yıl içinde şekillendi; ancak 2025'te ihracat büyümesindeki belirgin fark konuyu gündeme taşıdı. Önemli tarihler, önceki sıralamayı, kur etkisini ve bir sonraki tahmin edilen eşikleri bir araya getiriyor.
- 2003: Mevcut tahmin edilen sıralama değişiminden önce Tayvan'ın kişi başına düşen GSYH'de Güney Kore'yi geçtiği son yıl.
- 2021'den son tahminlere kadar: Güney Kore'nin GSYH'si won cinsinden yaklaşık yüzde 29, dolar cinsinden ise yalnızca yüzde 7 arttı.
- 2024: IMF, kişi başına düşen GSYH sıralamasında Güney Kore'yi dünya genelinde 34'üncü, Tayvan'ı 38'inci sıraya yerleştirdi.
- 2025: Tayvan'ın ihracatı 640,7 milyar dolara ulaştı ve tahminlere göre kişi başına düşen GSYH'si Güney Kore'ninkini aştı.
- 13 Ocak 2026: Karşılaştırma, 2025'e ilişkin tahmin ve öngörülere, sonraki yıllara yönelik beklentilerle birlikte dayanıyor.
- 2026: Tayvan'ın istatistik kurumu, kişi başına düşen GSYH'nin 40.921 dolara ulaşacağını öngörüyor.
- 2028 veya sonrası: IMF'nin daha önce 2027 olarak öngördüğü tarihin ertelenmesinin ardından Güney Kore 40.000 dolara ulaşabilir.
- 2030: Bazı tahminler, Tayvan'da kişi başına düşen GSYH'yi 50.000 dolar düzeyinde gösteriyor.
Tayvan'ın yakın vadeli büyümesinin 2025'teki tahmini hızından yavaşlaması bekleniyor, ancak tahminler yine de ülkeyi Güney Kore'nin önünde gösteriyor. Dolayısıyla sıralamanın değişmesi, önceki konuma hemen dönüşten ziyade büyüme hızlarındaki farkın süreceği beklentisiyle birlikte geliyor.
Kişi başına düşen GSYH ile ücretler farklı şeyler anlatıyor
Tayvan'ın kişi başına düşen GSYH'de öne geçmesi beklenirken Güney Kore ve Japonya'daki ortalama ücretler Tayvan'dakilerden yüksek kalıyor. Ekonomik üretim ile çalışanların aldığı ücret farklı şeyleri ölçüyor: ilki nüfus genelindeki üretim ortalamasını, ikincisi ise çalışanlara ödenen tutarı gösteriyor.
Economist Intelligence Unit'ten Nick Marro, Tayvan'daki ücretlerin bölgenin geri kalanına kıyasla görece düşük kaldığına dikkat çekti. Tayvan'ın teknoloji sektörü hızla büyürken bu durum, ülkenin uluslararası nitelikli çalışanları çekme ve elinde tutma kapasitesi açısından önem taşıyor.
Tayvan'da yaşayanlar, yarı iletken patlamasının getirdiği kazanımların eşit dağılmamış olabileceğine de dikkat çekti. Bazı gözlemciler, hizmet sektörünün ve ortalama ücretlerin enflasyona yetişemediğini, bunun da dengesiz kalkınma algısına katkıda bulunduğunu söylüyor.
Kişi başına düşen GSYH, tüm nüfustaki üretimin ortalamasını alırken gelir eşitsizliği ve yerel yaşam maliyetleri bireylerin deneyimini şekillendiriyor. Fiyatların yükselmesi, genel ekonomi büyürken bile ücretin satın alabildiklerini azaltabileceği için enflasyon önem taşıyor.
Güney Kore'nin nüfusu yaklaşık 51,7 milyon, Tayvan'ınki ise 23,4 milyon; yani Güney Kore'nin nüfusu Tayvan'ınkinin iki katından fazla. Nominal GSYH'si de Tayvan'ın toplamının neredeyse iki katı. Kişi başına hesaplamada Güney Kore'nin daha yüksek üretimi çok daha büyük bir nüfusa bölünürken Tayvan, daha küçük nüfusunu güçlü ihracat büyümesiyle birleştiriyor.
Güney Kore Tayvan'dan ne öğrenebilir?
Hyundai Araştırma Enstitüsü Ekonomik Araştırmalar Direktör Yardımcısı Joo Won, Güney Kore'ye Tayvan'ın ivmesinin ardındaki politikaları ve yatırım kararlarını inceleme çağrısı yaptı. Joo'nun değerlendirmesinde wonun değer kaybına ve yarı iletken sektörünün rakamlar üzerindeki etkisine de önemli yer verildi.
Kişi başına düşen GSYH'de sıralamanın değişmesi büyük ölçüde wonun değer kaybını ve yarı iletkenlerle bağlantılı bazı çarpıtmaları yansıtıyor; bu nedenle aşırı karamsar yorumlanması gerekmiyor. Yine de Güney Kore, Tayvan'ın son dönemdeki ivmesinin ardındaki politika desteğini ve şirketlerin yatırım stratejilerini yakından incelemeli, bunları nasıl örnek alabileceğini değerlendirmeli.
Tayvan'ın deneyimi, küresel talebin hızla arttığı dönemlerde teknoloji tedarik zincirinde güçlü bir konuma sahip olmanın değerini ortaya koyuyor. Güney Kore'nin deneyimi ise yavaş büyümenin para birimindeki zayıflık, demografik değişim ve başlıca ihracat sektörlerindeki belirsizlikle birleşmesiyle oluşan baskıyı gösteriyor.
Karşılaştırma, iki ekonomi için de pratik sorunları gündeme getiriyor. Tayvan, sektörler arasında eşit dağılmayan kazanımlar ve görece düşük ücretlerle karşı karşıya. Güney Kore ise daha güçlü büyümeyi yeniden yakalama, iş gücü ve şirketleri üzerindeki baskıları ele alma görevini üstleniyor. Karşılaştıkları farklı sorunlar, GSYH sıralaması ile gündelik refahın neden farklı hızlarda değişebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Özet
- Tahminlere göre Tayvan, 2025'te kişi başına düşen GSYH'de 2003'ten bu yana ilk kez Güney Kore'yi geçti.
- Başlıca tahminler Tayvan için 38.748 dolar, Güney Kore için 36.107 dolar gösteriyor; alternatif tahminlerde de Tayvan önde.
- Tayvan'ın ihracatı yüzde 34,9 artarak 640,7 milyar dolara ulaştı ve Güney Kore'nin 709,7 milyar dolarlık toplamının yüzde 90,3'üne çıktı.
- Büyümeyi yapay zekâ talebi ve Tayvan'ın yarı iletken sektörü desteklerken Güney Kore daha yavaş büyüme ve wonun değer kaybıyla karşılaştı.
- Wonun ortalama döviz kuru 2025'te yüzde 4,3 değer kaybetti; bu, Güney Kore'nin dolar cinsinden GSYH'sini düşürdü.
- Tayvan'ın 2026'da kişi başına 40.921 dolara ulaşması bekleniyor; Güney Kore 40.000 dolara 2028 civarında veya daha sonra ulaşabilir.
- Tayvan'ın kişi başına düşen GSYH'de öne geçmesine rağmen Güney Kore ve Japonya'daki ortalama ücretler Tayvan'dakilerden yüksek.






