Çin'in Desteği Myanmar'daki Savaşı ve Askeri Yönetimin Seçimlerini Yeniden Şekillendiriyor

14 dakikalık okuma
Çin'in Desteği Myanmar'daki Savaşı ve Askeri Yönetimin Seçimlerini Yeniden Şekillendiriyor

Sınır Baskısı ve Silah Desteği Orduya Yeniden İlerleme Sağlıyor

Çin'in silahlı gruplar üzerindeki baskısı, silah sevkiyatları ve diplomatik desteği, Myanmar ordusunun bazı bölgeleri yeniden ele geçirmesine ve gözlemciler ile Birleşmiş Milletler uzmanlarının geniş çapta kınadığı bir seçimi ilerletmesine yardımcı oldu. Aung San Suu Kyi'nin seçilmiş hükümetini deviren Şubat 2021 darbesinin üzerinden yaklaşık beş yıl geçerken generaller, ülkenin büyük bölümünde çatışmalar sürmesine rağmen, parçalı muhalif güçlere karşı bir miktar ivme kazandı.

İçindekiler
  1. Sınır Baskısı ve Silah Desteği Orduya Yeniden İlerleme Sağlıyor
  2. Pekin Seçimi Neden Destekliyor?
  3. Milyarlarca Dolarlık Altyapı Yatırımları Tehlikede
  4. Uçaklar ve İHA'lar Ordunun Seçeneklerini Değiştiriyor
  5. Direnişin İHA Programları Artan Maliyetlerle Karşı Karşıya
  6. Sınır Kapatmaları Silahlı Grupları Ateşkese Yöneltiyor
  7. Çin'in Tutum Değişikliğini Dolandırıcılık Merkezleri Açıklıyor
  8. Pekin Her İki Tarafla da İlişkilerini Sürdürüyor
  9. Çin'in Nüfuzu Artarken ASEAN Zorlanıyor
  10. ABD'nin Azalan Rolü Pekin'e Daha Fazla Alan Açıyor
  11. Yakılan Evler ve Zorunlu Askerlik Sivillerin Yaşamını Şekillendiriyor
  12. Ordunun Kazanımları Barışı Uzakta Bırakıyor
  13. Öne Çıkanlar

Pekin, kuzey Myanmar'daki güçlü etnik silahlı grupları ateşkese ve ele geçirdikleri bölgeleri iade etmeye zorlamak için sınır kapatmalarını kullandı. Aynı zamanda silah tedarikini sürdürdü ve askeri yönetimin uluslararası konumunu güçlendirdi. Bu adımlar, Çin'in yerel ekonomiler üzerindeki nüfuzunu savaş alanını etkileme gücüyle bir araya getiriyor.

Myanmar üzerine çalışan Ulusötesi Organize Suçlara Karşı Küresel Girişim'in kıdemli uzmanı Jason Tower, bu değişimin büyük bölümünü Pekin'e bağlıyor.

Bu, askeri rejimin lehine bir denge oluşturmak için Çin'in gerçekten her şeyi yapmasıyla ilgili,

Çin'in çıkarları sınırlarından Hint Okyanusu'na kadar uzanıyor. Milyarlarca dolarlık altyapı yatırımları, kesintiye uğrayan ticaret ve Çin vatandaşlarını hedef alan suç merkezleri, Pekin'in kararlarını şekillendiriyor. Pekin kamuoyu önünde müdahale etmeme politikası izlediğini söylese de attığı adımlar, stratejik öneme sahip komşusundaki siyasi ve askeri gelişmeleri ne ölçüde etkileyebildiğini gösteriyor.

Myanmar ordusu, Çin sınırını ülkenin geri kalanına bağlayan ana ticaret güzergâhındaki Kyaukme ve Hsipaw dahil stratejik öneme sahip kasabaları yeniden ele geçirdi. Etnik silahlı gruplar, 2023'te başlattıkları ve çatışmaları genişleten taarruz sırasında bu bölgeleri ele geçirmişti. Ordu hâlâ geniş alanları kontrol edemiyor ve kuvvetleri birden fazla cephede yetersiz kalıyor.

Reklam

Pekin Seçimi Neden Destekliyor?

Evinde rekabetçi demokratik seçimlerin yapılmadığı, tek parti yönetimindeki Çin, pazar günü başlaması planlanan Myanmar seçimlerini destekliyor. Pekin, kontrollü bir siyasi süreci daha öngörülebilir bir yönetimi yeniden kurmanın ve çıkarlarını korumanın yolu olarak görüyor.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, 2025'in başlarında seçimin barış ve halkın isteklerini yansıtan bir yönetim getirmesini umduğunu söyledi. Belirttiği hedefler arasında ulusal uzlaşma da vardı.

taraflar arasındaki çatışmaların sona ermesiyle ülke içinde barışın sağlanması ve halkın iradesine dayalı ulusal yönetim,

Wang ayrıca şu çağrıda bulundu:

toplumsal uyum.

Çin, Rusya ve Vietnam'ın da aralarında bulunduğu ülkelerle birlikte seçim gözlemcileri gönderecek. Gözlemciler ve BM uzmanları seçimi düzmece olarak nitelendirip kınarken bu gözlemcilerin varlığı sürece uluslararası görünürlük ve bir ölçüde meşruiyet kazandırıyor.

Ordunun vekil partisi Birlik, Dayanışma ve Kalkınma Partisi sürece hâkim. 2020'deki son özgür seçimi kazanan Ulusal Demokrasi Birliği zorla feshedildi. Gerçek muhalefeti temsil eden birçok partinin seçime katılması engellendi ya da bu partiler boykot kararı aldı.

Uluslararası Kriz Grubu'nun Myanmar kıdemli danışmanı Richard Horsey, Pekin'in olağanüstü yönetimin yerine tanıdık bir anayasal çerçeve getirilmesini neden tercih ettiğini açıklıyor.

Çin, mevcut olağanüstü yönetim yerine 2008 Anayasası kapsamında Myanmar'da daha öngörülebilir bir yönetime dönülmesini istediği için seçimi destekliyor,

Pekin, istikrara ulaşmak için aşamalı reformları tam kapsamlı bir devrimden daha uygulanabilir görüyor. Gerçek muhalefetin katılmadığı bir seçimi desteklemesi de bu hesabı yansıtıyor.

Milyarlarca Dolarlık Altyapı Yatırımları Tehlikede

Çin'in Myanmar'daki başlıca çıkarı ekonomik. Ülkenin en büyük yatırımcısı olan Çin, Çin-Myanmar Ekonomik Koridoru (CMEC) dahil altyapı projelerine milyarlarca dolar taahhüt etti. 2018'de Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında kurulan koridorun, otoyollar, demiryolları, boru hatları ve limanlar aracılığıyla Çin'in güneybatısını Hint Okyanusu'na bağlaması hedefleniyor.

Rakhine eyaletindeki Kyaukphyu bu planların merkezinde yer alıyor. Çin'in buradaki yatırımları arasında büyük bir derin deniz limanı ile bölgeyi Yunnan eyaletinin başkenti Kunming'e bağlayan petrol ve gaz boru hatları bulunuyor. Bu güzergâh, aksi hâlde güvenlik açısından risk taşıyan Malakka Boğazı'ndan geçecek enerji sevkiyatlarına alternatif sunuyor.

Reklam

Darbeyle birlikte başlayan çatışmalar koridoru sekteye uğrattı ve Çin yatırımlarını tehlikeye attı. Arakan Ordusu, Rakhine eyaletindeki birçok büyük kenti ele geçirerek buradaki projeleri riske soktu. Pekin'in müdahalesi, ordunun daha fazla toprak kaybetmesinin önemli yatırımları savunmasız bırakabileceği yönündeki kaygısını yansıtıyor.

Çin başlangıçta Şubat 2021'de iktidarı ele geçiren rejimi desteklemeyi reddetti. Pekin, darbeyi stratejik çıkarlarına ve yatırımlarına zarar veren bir gelişme olarak gördü. Ayrıca Çin'in yetersiz, dolandırıcılık merkezleri konusunda işbirliğine isteksiz ve Çin'e düşmanca yaklaşmaya eğilimli bulduğu Genelkurmay Başkanı Min Aung Hlaing'den de memnun değildi.

Çin'in COVID-19'u izleyen yıllardaki ekonomik yavaşlaması, komşu ülkeleri ve Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki projeleri etkiledi. Pekin, iç ekonomik sorunlarına odaklandıkça uluslararası meseleler daha düşük öncelik kazandı. ABD'nin müdahalesinin sınırlı kalması koşuluyla Myanmar, büyük ölçüde Yunnan eyalet yönetiminin gündeminde yer alıyor.

Uçaklar ve İHA'lar Ordunun Seçeneklerini Değiştiriyor

Çin, gelişmiş silahlar ve yeni İHA teknolojileriyle askeri desteğini artırdı. Bu sistemler, ordunun muhalif güçlere daha isabetli saldırılar düzenlemesini sağlarken kendi askerlerinin daha az tehlikeye girmesine imkân veriyor.

Tower, kuzey Myanmar'da ordunun konumunun güçlenmesini silahlarla ve etnik silahlı örgütler üzerindeki baskıyla ilişkilendiriyor.

Çin'le bağlantılı yeni İHA teknolojileri, etnik silahlı örgütlere yapılan baskı ve cuntanın ülkenin kuzeyinde karşılaştığı direnişin azalması, bunların hepsi Çin sayesinde,

Stimson Center'ın analizine göre Çin, Ağustos 2024'ten bu yana altı savaş uçağı ve başka askeri teçhizat teslim etti. Myanmar Hava Kuvvetleri, daha gelişmiş uçaklara kıyasla daha hafif ve işletme maliyeti daha düşük FTC-2000G eğitim uçakları aldı. Bu uçaklar, ağırlıklı olarak sivil hedeflere ya da karadan uçak düşürebilecek füzelere sahip olmayan muhaliflere yönelik saldırılar için yeterli.

Hava kuvvetleri ayrıca konumları gözlemlemek için kullanılan keşif modelleri ve mühimmat taşıyabilen silahlı versiyonlar dahil olmak üzere Çin'de üretilmiş daha fazla İHA aldı. Çin, ordunun Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi gibi uluslararası platformlara erişmesine yardımcı olarak askeri kapasitesinin yanı sıra diplomatik konumunu da güçlendirdi.

Bu kazanımlar rejimin bazı bölgelerde yeniden ilerlemesini sağladı ancak Myanmar'ın büyük bölümünde iç savaş sürüyor. Ordunun sınırlı karşı taarruzları, özellikle büyük etnik silahlı gruplar olmak üzere muhaliflerin toprak kazanımlarıyla birlikte devam ediyor.

Reklam

Direnişin İHA Programları Artan Maliyetlerle Karşı Karşıya

Muhalif güçler başlangıçta ucuz ticari İHA'ları çatışmalarda kullanmak üzere uyarlayarak üstünlük sağladı. 1027 Operasyonu sırasında İHA'larla 25 bin mühimmat bırakarak ordunun ücra karakollarını çaresiz bıraktılar. İnsansız hava araçları (İHA), savaşçıları doğrudan hedeflere göndermeden mevzilere saldırmanın bir yoluna dönüştü.

Ordu; mühimmat bırakabilen dört ya da altı rotorlu daha küçük dört ve altı pervaneli İHA'ları ithal ederek, üreterek ve kullanarak karşılık verdi. Ayrıca hedeflerine doğrudan çarpan, Rusya ve Çin yapımı kamikaze İHA'lar kullandı.

Yerel Halk Savunma Gücü komutanları, ordunun İHA operasyonlarının sıklığını şöyle anlatıyor:

gece gündüz.

2024'ün sonlarına doğru muhalif güçler, ordunun bu teknolojiyi ne kadar yaygın kullandığını kabul ediyordu.

askeri cunta, çatışmalarının neredeyse tamamında İHA'ları yaygın biçimde kullandı.

Direniş güçlerinin, İHA'ların çalışması için gerekli sinyalleri bozan karşı tedbirleri ya da karıştırma cihazları neredeyse hiç yok. Bu eksiklik, ordunun en isabetli silahlarından bazılarını onlara karşı kullanmasına imkân veriyor.

Çin, hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabilen ürünlere ihracat kısıtlamaları getirdi ve İHA bileşenlerinin muhalif gruplara ulaşmasını engelledi. Güney Shan ve Karenni eyaletlerindeki direniş liderleri, tedarik maliyetlerinin arttığını ve bunun İHA programlarını sürdürme kapasitelerini şimdiden etkilediğini bildiriyor.

Muhalif gruplarla bağlantıları olan kişiler, Tayland'da Myanmar direnişi için İHA ve parça alımlarına yönelik baskıların arttığını da aktarıyor. Silahlı gruplar ordunun karşı tedbirlerini aşmaya çalışırken Pekin'in kısıtlamaları, muhalefetin etkili biçimde kullandığı bir kabiliyeti zayıflatma niyetini gösteriyor.

Sınır Kapatmaları Silahlı Grupları Ateşkese Yöneltiyor

Çin'in etnik silahlı örgütlere yönelik baskısı elektrik ve internet kesintilerinin yanı sıra sınır ticaretinin durdurulmasını da içerdi. Bu önlemler yerel ekonomileri yerle bir etti ve Çin'e erişime bağımlı grupları taarruzlarını durdurmaya ya da toprak teslim etmeye itti.

Myanmar Ulusal Demokratik İttifak Ordusu (MNDAA), 20 Ocak 2025'te Kunming'de orduyla ateşkes anlaşmasını kesinleştirdi. Lashio'yu 2025 ortasına kadar ordunun kontrolüne iade etme sözü verdi. Kuzey Shan eyaletinin başkenti ve en önemli ekonomik merkezi olan Lashio, Pekin'in müdahalesinin en belirgin örneği hâline geldi.

Reklam

Anlaşma, Çin'in barış görüşmelerini zorlamak amacıyla MNDAA komutanı Peng Deren'i gözaltına aldığı yönündeki iddiaların ardından geldi. Pekin ayrıca Birleşik Wa Eyalet Ordusu'nu (UWSA), MNDAA ile Ta'ang Ulusal Kurtuluş Ordusu'nun (TNLA) güney yönünde Orta Shan eyaletine ilerlemesini durdurmak için Çin sınırındaki bölgesinden batıya hareket etmeye teşvik etti.

Çin, Wa'dan muhalif güçlere silah ve mühimmat satışını durdurmasını istedi. Kachin eyaletinin 18 ilçesinden yaklaşık 13'ünü kontrol eden Kachin Bağımsızlık Ordusu'na (KIA) da taarruzunu durdurması için baskı yaptı.

MNDAA ile Devlet İdare Konseyi (askeri yönetim organı) arasındaki ocak ateşkesinin ardından Çin, üç ana sınır kapısını yeniden açtı. TNLA ve MNDAA'nın kontrolündeki diğer üç kapıdaki ablukayı sürdürdü.

Önemli tarihler, Myanmar'daki askeri krizin ve Çin'in tepkisinin nasıl geliştiğini gösteriyor:

  • 2018: Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Çin-Myanmar Ekonomik Koridoru kuruldu.
  • 2020: Ulusal Demokrasi Birliği, Myanmar'daki son özgür seçimi kazandı.
  • Şubat 2021: Ordu, Aung San Suu Kyi'nin seçilmiş hükümetini devirdi.
  • Nisan 2021: ASEAN, Myanmar için Beş Maddelik Mutabakat'ı önerdi.
  • 2023 sonu: 1027 Operasyonu, muhaliflerin önemli kazanımlarına ve dolandırıcılık merkezlerine yönelik saldırılara sahne oldu.
  • Mayıs 2024: Shwe Kokko'ya internet ve telefon bağlantısı Tayland tarafından kesildi.
  • Ağustos 2024 ve sonrası: Stimson Center analizine göre Çin'in teslimatları arasında altı savaş uçağı ve başka askeri teçhizat yer aldı.
  • 20 Ocak 2025: MNDAA, Kunming'de ateşkes anlaşmasını kesinleştirerek Lashio'yu 2025 ortasına kadar iade etme sözü verdi.

Çin'in Tutum Değişikliğini Dolandırıcılık Merkezleri Açıklıyor

Çin'in organize suçlara duyduğu öfke, politikasını büyük ölçüde etkiledi. Çinli işletmecilerin yönettiği suç şebekeleri Myanmar'da merkezler kurdu ve Çin vatandaşlarını internet üzerinden dolandırıcılık faaliyetlerinde çalıştırmak üzere kaçırdı.

2023'te tahminen 120 bin kişi bu faaliyetlerde çalışıyordu. Tahmini yıllık gelir 15,3 milyar dolara, yani ülkede üretilen mal ve hizmetlerin toplam değeri olan Myanmar gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık dörtte birine ulaştı.

Ordunun merkezlere yönelik kapsamlı operasyonlar başlatmak istememesi, direniş için bir fırsat yarattı. Çin, 2023'ün sonlarındaki 1027 Operasyonu'na örtülü onay verdi. Üç Kardeşler İttifakı da siber dolandırıcılık merkezlerini ortadan kaldırmayı taarruzun başlıca gerekçelerinden biri olarak gösterdi.

Reklam

Taarruz, merkezleri Myanmar'ın içinde ve özellikle Tayland sınırındaki Shwe Kokko yönünde bölgenin başka yerlerine taşınmaya zorladı. Darbeden bu yana ordu, müttefik milisleri yanında tutmak için göz yumdukça dolandırıcılık faaliyetleri büyümüştü. Bu faaliyetler çeşitli silahlı gruplar için önemli gelir kaynakları hâline geldi.

Pekin, faaliyetleri ortadan kaldırması için Myanmar ordusuna ve Tayland'a baskı yapmayı sürdürdü. Shwe Kokko'ya internet ve telefon bağlantısı Mayıs 2024'te Tayland tarafından kesildi. Ordu daha yakın zamanda, son aylarda kötü şöhretli KK Park merkezinin bazı bölümlerini bombalamak dahil dolandırıcılık faaliyetlerine karşı harekete geçti.

Ordu, ekonomik projelerin sürdürüleceği ve dolandırıcılık merkezlerinin hedef alınacağı konusunda Çin'e söz verdi. Bu sözleri yerine getirme kapasitesi belirsizliğini koruyor. Toprak kayıplarının sürmesi ve her iki tarafın da paraya ihtiyaç duyması, silahlı aktörlerin kâr amacıyla daha fazla suç merkezinin faaliyet göstermesine izin verebileceği koşullar yaratıyor.

Horsey, telekomünikasyon dolandırıcılığının sınırlar ötesinde yayılmasını şöyle tanımlıyor:

uluslararası suçun inatçı bir kanseri

Pekin Her İki Tarafla da İlişkilerini Sürdürüyor

Çin, askeri, ekonomik ve diplomatik açıdan ordunun başlıca destekçisi; bununla birlikte orduyla savaşan etnik silahlı gruplarla da ilişkilerini sürdürüyor. Bu bağlar Pekin'e rakip güç merkezlerinin tamamında nüfuz kazandırıyor ve belirli bir bölgeyi kim kontrol ederse etsin çıkarlarını korumasına yardımcı oluyor.

Pekin'in devlet kurumlarıyla çalışmayı tercih etmesi, ordunun toprak üzerindeki denetimi sınırlı olsa da rejimle üst düzey temasların sürmesini sağlıyor. Ordu hâlâ uluslararası havalimanlarını, deniz limanlarını ve yabancı büyükelçiliklerin çoğunun bulunduğu ticaret başkenti Yangon dahil önemli ekonomik bölgeleri kontrol ediyor.

Direniş, darbeden önce ekonomik açıdan daha az önemli olan bölgelerin yanı sıra Çin'le ticaretin yapıldığı ve eskiden müreffeh olan güzergâhları da kontrol ediyor. Bu sınır güzergâhlarında 1027 Operasyonu'ndan bu yana faaliyet çok azaldı. Pekin'in ticareti yeniden canlandırma isteğine rağmen güzergâhları bütünüyle açma girişimleri başarısız oldu.

Çin'in özel temsilcileri farklı gruplar aracılığıyla kapalı kapılar ardında diplomasi yürüttü. Bu temaslar muhalefete açık desteğin gerisinde kalıyor. Pekin ayrıca eski Myanmar Cumhurbaşkanı U Thein Sein'i, Devlet İdare Konseyi'nin başkan yardımcısı Soe Win'i ve seçime katılan siyasi partileri ayrı ayrı davet etti.

Çin, Min Aung Hlaing'in Moskova ile gelişen bağlarına karşı da temkinli görünüyor. Pekin'in birden fazla aktörle ilişki kurması, tek bir lidere bütünüyle bel bağlamak yerine rakip çıkarları yönetme çabasını yansıtıyor.

Reklam

Çin'in Nüfuzu Artarken ASEAN Zorlanıyor

Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN), Nisan 2021'de Beş Maddelik Mutabakat'ı önerdi. Dört yılı aşkın bir süre sonra bu barış çerçevesi büyük ölçüde kâğıt üzerinde kaldı; bölgesel çabalar tıkandı ve generaller üzerinde etkili bir baskı kurulamadı.

Çin'in Myanmar ordusuyla yakınlaşması, ASEAN'ın sınırlı nüfuzunu daha belirgin hâle getirdi. Pekin'in geniş katılıma dayanmayan bir seçimi desteklemesi, rejimin meşruiyet iddiasını güçlendirirken bölgesel örgütün itibarını ve üyeleri içindeki sorunları ele alma kapasitesini zayıflatabilir.

Myanmar'ı yakından izleyen bağımsız analist David Mathieson, Çin'in faaliyetleriyle ASEAN'ın sicili arasındaki karşıtlığı şöyle anlatıyor:

Bölgesel örgütten daha fazla 'ilerleme' kaydeden taraf Çin ise ve bölgesel çabaları sonuçsuz kaldıysa, ASEAN buna öfkeyle tepki gösteremez,

Çin'in çoğu ASEAN ülkesiyle ekonomik ilişkileri ona siyasi nüfuz kazandırıyor. Bölge hükümetleri genel olarak Çin ve ABD ile ilişkileri arasında denge kurduğundan Pekin, bu bağlara zarar vermeden Myanmar'da daha fazla siyasi girişimde bulunabileceğine inanıyor.

ASEAN barışı ilerletmek istiyor ancak orduyla doğrudan iletişim kurmak için etkili kanallardan yoksun. Çin generallerle sık sık temas kuruyor ve uzun yıllara dayanan bir yakınlığa sahip. Aynı zamanda onlara karşı savaşan bazı güçlerle iletişim kuruyor ve etnik silahlı gruplar üzerinde önemli bir nüfuz kullanıyor.

ABD'nin Azalan Rolü Pekin'e Daha Fazla Alan Açıyor

ABD, Myanmar'daki 2015 genel seçimlerinde seçmen eğitimini ve sivil toplumu destekledi. Washington darbenin ardından diplomatik ilişkilerini alt düzeye indirdi. ABD'nin azalan varlığı, Çin'e kayda değer bir dirençle karşılaşmadan nüfuzunu artırmak için daha fazla alan sağladı.

Beş yıl önce Amerikan programları, uluslararası alanda demokrasiyi güçlendirmeyi ve bölgedeki Çin nüfuzuna karşı koymayı hedefliyordu. Bu çabalar o zamandan beri ciddi biçimde azaltıldı ve Myanmar'ın gidişatı üzerinde anlamlı bir nüfuza sahip başlıca dış aktör olarak Çin kaldı.

Trump yönetimi, tarifeler dışında Myanmar'a pek ilgi göstermedi. Rejim lideri sıfatıyla Min Aung Hlaing'e gönderilen tarife mektubu, Washington'ın rejimi kamuoyu önünde ilk kez tanıması anlamına geldi. Hlaing, Amerikan yaptırımlarının kaldırılmasını isteyen ve tarife müzakereleri için üst düzey bir heyeti Washington'a göndermeyi teklif eden uzun bir yanıt verdi.

USAID'in dağıtılması ve demokrasiyi destekleme programlarındaki kesintiler Naypyidaw'da memnuniyetle karşılandı. Bunlar rejimin, Washington'ın artık kendisine karşı koymadığına ya da komşu ülkelerle ilişkilerini engellemediğine inanmasını teşvik etti.

Ulusal Birlik Hükümeti ve diğer demokratik güçler, mali desteği ve güçlü bir uluslararası destekçinin mücadelelerinin arkasında olduğuna dair güvenceyi yitirdi. Bu geri çekilme, Çin'in silahları, sınır baskısı ve diplomatik desteğinin yarattığı dengesizliği daha da artırıyor.

Reklam

Yakılan Evler ve Zorunlu Askerlik Sivillerin Yaşamını Şekillendiriyor

Savaş, ekonomik çöküş ve doğal afetler nedeniyle Myanmar'daki insani koşullar kötüleşmeye devam ediyor. Tahminlere göre yalnızca kuru bölgede ordu tarafından yakılan evlerin sayısı 110 bin ila 120 bin arasında. Şiddet, nüfusun büyük bölümünü etkiledi.

Ordu, savaş alanındaki yenilgilere zorunlu askerlikle karşılık verdi. Binlerce genç Burmalı erkek yurt dışına kaçtı, saklandı ya da direnişe katıldı. 60 binden fazlası orduya katılarak tükenen safları doldurdu. İsyancı kaynaklar, bu askerlerin deneyimsiz olsalar da fark yarattığını söylüyor.

Yirmili yaşlarının başındaki bir erkeğin takma adı olan Mu Mu, askerler hizmet edebilecek erkekleri almak için köyüne girdiğinde ahşap bir evin altındaki çukurda saklandı. Beklerken bacakları kontrolsüz biçimde titriyordu.

Ailesi daha sonra kaçmasına yardımcı olmak için başını tıraş edip keşiş cübbesi hazırladı. Kontrol noktalarındaki görevlilere rüşvet veren Mu Mu, Yangon'a ulaştı. Köyünden yaklaşık 35 kişi ordu tarafından götürüldü.

Bu tür deneyimler, siyasi planlarla gündelik yaşam arasındaki mesafeyi gösteriyor. Asker alımı ordunun insan gücünü yeniden artırabilirken aileler saklanma, kaçma ya da silahlı direnişe katılma seçenekleriyle karşı karşıya kalıyor.

Ordunun Kazanımları Barışı Uzakta Bırakıyor

Çin'in desteği ve ordunun toprakları yeniden ele geçirmesi Myanmar'ın siyasi krizini çözmedi. Planlanan seçimin çatışmaların yoğunluğunu azaltması beklenmiyor. Rejimin oy kullanılacak bölgeleri güvence altına almaya çalışması ve direniş güçlerinin karşı koymasıyla bölünmeleri derinleştirip şiddeti artırması daha olası.

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde Güneydoğu Asya güvenliği araştırmacısı Morgan Michaels, ordunun şiddetinin yarattığı öfkenin boyutunu şöyle anlatıyor:

Şiddet çok büyük boyutlara ulaştı ve bundan etkilenmemiş neredeyse hiç kimse yok,

Michaels, ordunun zayıflığı nedeniyle dayatılan bir ateşkesin siyasi uzlaşma için neden sınırlı bir fırsat sunduğunu açıklıyor.

Bu yüzden şu anda bir siyasi süreç öngörmek zor. Cephe hatlarını tutamadığınız için ateşkese zorlanmak başka bir şey; barış için siyasi pazarlık ise hâlâ çok uzak görünüyor.

Myanmar halkına yaşatılan acılar, generallere karşı nesiller boyu sürebilecek bir öfke bıraktı. Ordu ateşkes fırsatlarını boşa harcar ya da iki yıl sonra bile altyapı projelerinde ilerleme görülmezse Çin tutumunu yeniden değiştirebilir.

Reklam

Şimdilik Pekin, hedeflerine en iyi hizmet eden seçeneğin ordunun seçim planlarını desteklemek olduğuna karar vermiş görünüyor: istikrar, sınır güvenliği ve ekonomik yatırımların korunması. Desteği, rejimin neler başarabileceğine bağlılığını koruyor.

Myanmar'da Çin'e yönelik düşmanlık, Pekin'in nüfuzunu artırmak için çatışmayı teşvik ettiği algısı da dahil olmak üzere, büyüdü. Stimson Center'ın kıdemli araştırmacısı ve Çin Programı Direktörü Yun Sun bu görüşe karşı çıkıyor.

Çin'in ülkedeki siyasi aktörlerden herhangi biri üzerinde nüfuz kurmak için savaşa ihtiyacı yok,

Yun, Pekin'in yaklaşımına yön verdiğini düşündüğü gerekçeleri şöyle anlatıyor:

Bence Çinliler, durumu bir dinamik olarak gördüklerini, güç dengesinin zamanla bir ölçüde istikrar sağlayacağını söyleyecekler.

Çin'in bu dengeyi değiştirme kapasitesi, iade edilen topraklarda, kısıtlanan ticarette ve silahlara erişimdeki değişikliklerde görülüyor. Myanmar'da savaşın sürmesi, bu değişimlerle tarafların kabul edeceği bir siyasi anlaşma arasında ne kadar büyük bir mesafe olduğunu gösteriyor.

Öne Çıkanlar

  • Çin'in silahları, diplomatik desteği ve etnik silahlı gruplara yönelik baskısı, Myanmar ordusunun bazı bölgeleri yeniden ele geçirmesine yardımcı oldu.
  • Seçime ordu hâkim; Ulusal Demokrasi Birliği feshedildi ve gerçek muhalefet seçime katılamıyor.
  • Pekin, milyarlarca dolarlık altyapı yatırımlarını korumayı ve Çin vatandaşlarını hedef alan dolandırıcılık merkezlerini önlemeyi amaçlıyor.
  • 20 Ocak 2025'teki ateşkes, MNDAA'nın Lashio'yu 2025 ortasına kadar ordunun kontrolüne iade etme taahhüdünü içeriyor.
  • Çin'in ihracat kısıtlamaları ve Tayland'daki satın alma zorlukları, direnişin İHA programlarının maliyetini artırıyor.
  • ASEAN'ın barış çerçevesi tıkanmış durumda; ABD'nin azalan müdahalesi Çin'e daha fazla siyasi alan sağlıyor.
  • Kuru bölgede tahminen 110 bin ila 120 bin ev yakıldı ve 60 binden fazla asker alımı ordu saflarını doldurdu.
  • Çin, ordu ve etnik silahlı gruplarla ilişkilerini sürdürüyor; güvenlik ve ekonomik projelerdeki ilerlemeye göre desteğini değiştirebilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir