Osmanlılardan Erdoğan’a: Türkiye’nin Güney Asya’da Genişleyen Rolü

12 dakikalık okuma
Osmanlılardan Erdoğan’a: Türkiye’nin Güney Asya’da Genişleyen Rolü

Askerî Bağlar Eski Bir İlişkiyi Yeniden Gündeme Taşıyor

Türkiye’nin Pakistan’la ilişkisi, 2025’te iki gelişmeyle yeniden dikkat çekti: Mayıs ayında Hindistan ile Pakistan arasındaki çatışmalar sırasında Türkiye’nin askerî yardım sağladığına dair haberler ve Hintli soruşturmacıların kasım ayında, Delhi’deki tarihî Kızıl Kale’de düzenlenen saldırının koordinasyonuna Türk bir irtibat görevlisinin yardım ettiği yönündeki iddiası.

İçindekiler
  1. Askerî Bağlar Eski Bir İlişkiyi Yeniden Gündeme Taşıyor
  2. Osmanlı Çıkarları Hint Okyanusu’na Nasıl Ulaştı?
  3. Babür, Barut ve Babürlü Bağlantısı
  4. Hilafet Hareketi’nden Haydarabad’a
  5. Üç Kardeş ve Mayıs 2025 Krizi
  6. Savunma İşbirliği Silah Alımının Ötesine Geçiyor
  7. Ankara ve İslamabad Neden Daha Yakın İlişkiler İstiyor?
  8. Bangladeş Bölgeye Yeni Bir Boyut Katıyor
  9. Keşmir, Ermenistan ve Yunanistan Hindistan’ın İlişkilerini Karmaşıklaştırıyor
  10. Ticaret, Açık Deniz Gazı ve Katar’ın Finansal Rolü
  11. Ekonomik Baskılar ve Farklı Güvenlik Öncelikleri
  12. Öne Çıkan Noktalar

Saldırıya ilişkin iddia, soruşturma kapsamında ortaya atılmış bir iddia olarak kaldı. Daha önceki askerî kriz sırasında Türkiye, Pakistan’a silah aktardığını reddetti; ancak küresel uçak takip sistemleri, bir Türk C-130 askerî uçağının Pakistan’a vardığını tespit etti. Uçağın varlığı, Ankara’nın İslamabad’a verdiği destek etrafındaki tartışmanın bir parçası hâline geldi.

28 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye’nin Güney Asya’daki faaliyetleri savunma üretimi, istihbarat işbirliği, ticaret, enerji ve diplomasi alanlarına yayılıyordu. Pakistan, Türkiye’nin bölgedeki en yakın ortağıydı. Bangladeş’in değişen dış ilişkileri ile Hindistan’ın Ermenistan ve Yunanistan’la bağları da tabloya başka boyutlar ekliyordu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yaklaşımı, çoğu zaman neo-Osmanlıcı olarak tanımlanıyor: Eski Osmanlı İmparatorluğu’yla ilişkilendirilen bağlardan yararlanarak, özellikle İslam dünyasında, modern Türkiye’nin etkisini genişletme çabası. Güney Asya’daki bu bağların geçmişi beş yüzyıldan daha eskiye uzanıyor; Babür İmparatorluğu’nun kurucusu Babür’le askerî işbirliğini ve daha sonraki dönemde Hint Müslümanlarının Osmanlı hilafetine bağlılığını kapsıyor.

Tarih, ilişkinin duygusal çekiciliğini açıklamaya yardımcı oluyor. İlişkinin pratik çerçevesini ise güncel çıkarlar belirliyor. Pakistan, Türk silahlarına, teknolojisine ve diplomatik desteğine erişim sağlarken Türkiye, savunma sanayisi için bir pazar ve Orta Asya ile Güney Asya’daki hedeflerini birbirine bağlayan bir ortak kazanıyor.

Osmanlı Çıkarları Hint Okyanusu’na Nasıl Ulaştı?

Hindistan’ın, günümüzde Türkiye olan topraklarla bağları Osmanlılardan önceye dayanıyordu. Hindistan’ı, başkenti daha sonra İstanbul adını alan Konstantinopolis olan Roma ve Bizans imparatorluklarına ticaret bağlıyordu. Orta Doğu’yu dönüştüren Arap fetihlerinin ardından bu ilişkiler zayıfladı; Türk topluluklarının Anadolu’da denetimi ele geçirip Osmanlı İmparatorluğu’nu kurmasıyla başka bir biçimde yeniden canlandı.

16. yüzyılın başlarında, Orta Doğu’nun büyük bölümüne yayılan Osmanlı hâkimiyeti imparatorluğu Hint Okyanusu kıyılarına ulaştırmıştı. Osmanlı yöneticileri iki güçlü rakiple karşı karşıyaydı: İran’daki Şii Safevi İmparatorluğu ve deniz ticaretini denetlemek amacıyla Doğu Afrika’dan Hindistan ve Güneydoğu Asya’ya uzanan kıyılarda kaleler kuran Portekiz.

Reklam

Osmanlı padişahı, Mısır’ı fethettikten sonra halife unvanını üstlendi. Halife, daha geniş Müslüman topluluğunun liderliğini iddia ediyordu. Bu da padişaha kendi topraklarının ötesine ulaşabilecek bir tür dinî otorite sağlıyordu. Osmanlı nüfuzu Orta Afrika’ya, Orta Asya’ya ve Endonezya’ya doğru uzanıyordu.

Dinî konum, pratik ittifaklara duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmıyordu. İran, Rusya, Portekiz ve Habsburgların oluşturduğu tehditlerle karşı karşıya kalan Osmanlılar; Fransa, Buhara Özbek Hanlığı, bugünkü Endonezya’da bulunan Açe ve çeşitli Hint krallıkları gibi birbirinden farklı ortaklarla ilişkiler geliştirdi. Güney Asya’yla ilişkileri, rakip güçlere karşı müttefik bulmaya yönelik bu daha geniş çabanın bir parçasıydı.

Babür, Barut ve Babürlü Bağlantısı

Osmanlı askerî yardımı, Babür’ün Kâbil hükümdarlığından Hindistan’da Babürlü yönetiminin kuruculuğuna yükselişinde önemli rol oynadı. Barutlu silahların alt kıtada yaygın olmadığı dönemde Sultan I. Selim, Babür’e destek olmak üzere komutanlar, askerler, toplar ve fitilli tüfekler gönderdi.

Toplar topçu ateşi sağlarken fitilli tüfekler erken dönem ateşli silahlar arasındaydı. Bu silahlara ve onları kullanmayı bilen kişilere erişim, Hindistan’da savaşların yürütülme biçiminin değişmesine yardımcı oldu. Osmanlı yardımı, imparatorluğun askerî kapasitesini Babür’ün Güney Asya’daki hedefleriyle buluşturdu.

Babürlü-Osmanlı ilişkileri daha sonra işbirliği ile rekabet arasında gidip geldi. Her iki imparatorluğun da sınırlarının ötesinde hedefleri vardı ve dinî otorite konusundaki rekabet hâlindeki iddiaları ilişkilerini karmaşıklaştırıyordu. Ortak bağlar her zaman ortak siyasi çıkarlar doğurmuyordu.

Türk kökenli hükümdarlar, Delhi Sultanlığı ve Babür İmparatorluğu dâhil Hindistan’daki birçok büyük Müslüman devleti kurdu. Bu tarih, Osmanlılarla kurulan daha özel diplomatik ve askerî ilişkilerin yanı sıra Güney Asya ile Türk dünyası arasındaki uzun süreli bağın da bir parçasını oluşturuyor.

18. yüzyılda Babürlü gücü gerilerken İstanbul, Hindistan’daki daha küçük Müslüman devletler için yeniden önem kazandı. Osmanlılar, Avrupa’nın sömürgeleştirmesinden kaçınmayı başaran tek büyük Müslüman imparatorluk olarak varlıklarını sürdürdü ve hilafet iddiasını korudu. Mysore, meşruiyet ve koruma için Osmanlı başkentine yönelen devletler arasındaydı.

Hilafet Hareketi’nden Haydarabad’a

İngiliz yönetimi altında Osmanlı padişahı, Hint Müslümanları için sembolik önemini korudu. Bu bağlılık, 1919 ile 1922 arasında Osmanlı halifesini savunmayı ve İngilizlerin imparatorluğu dağıtma planlarına karşı çıkmayı amaçlayan Hilafet Hareketi’yle siyasi bir harekete dönüştü.

Reklam

Mustafa Kemal Atatürk’ün hilafeti kaldırması, bu kurumu koruma ya da yeniden kurma çabalarını hemen sona erdirmedi. Haydarabad prensliğinin Nizamı, hilafeti Hindistan topraklarında yeniden kurma olasılığını araştırdı. Oğulları Osmanlı prensesleriyle evlenerek yönetici aileyi eski imparatorluk hanedanına bağladı.

Tarihçi Sam Dalrymple, Nizam’ın 1931’de attığı bir sonraki adımı şöyle anlatıyor:

son halifeden, torunlarını İslam’ın bir sonraki halifeleri olarak belirleyen bir belge aldılar.

Haydarabad’ın 1948’de Hindistan’a katılması bu hedeflere son verdi. Bu olay, imparatorluk ve hilafet ortadan kalktıktan sonra bile Osmanlıların dinî otoritesinin Güney Asya’da ilgi görmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.

Erdoğan’ın günümüz perspektifi, hem Osmanlı hem de Babür imparatorluklarının çöküşüyle bağlantılı tarihî kayıp duygusundan besleniyor. Bu bakış, kendisini Babür mirasının devamcısı olarak gören Pakistan’la Türkiye’nin ilişkilerini güçlendirmeye yardımcı oldu. Ancak günümüzdeki ortaklık, somut askerî ve ekonomik projelere de dayanıyor.

Üç Kardeş ve Mayıs 2025 Krizi

Pakistan, Türkiye ve Azerbaycan, “üç kardeş” olarak bilinen gayriresmî bir savunma grubu oluşturuyor. Ortak askerî tatbikatlar, savunma ekipmanlarını birlikte üretmeye yönelik anlaşmalar ve gelişen istihbarat bağları sayesinde işbirlikleri giderek daha görünür hâle geldi.

Mayıs 2025’te Hindistan ile Pakistan arasındaki çatışmalar, Pahalgam’da 26 Hindu turistin ölümüne yol açan bir terör saldırısının ardından yaşandı. Türkiye, Pakistan’ı destekleyen bir tutum alarak Keşmir’i de içeren bir başka gerilimde İslamabad’la ilişkisini öne çıkardı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Türkiye’ye Keşmir’e verdiği “sarsılmaz destek” için teşekkür etti. Kriz sırasında yayımlanan haberlerde Türkiye’nin Pakistan’a askerî ekipman ve istihbarat desteği sağladığı aktarıldı. Ankara silah aktarımını reddederken Türk C-130 uçağının takip sistemlerince tespit edilen varışı, Türkiye’nin müdahalesinin boyutuna ilişkin ilgiyi canlı tuttu.

Erdoğan, Şerif’le yaptığı görüşmelerde terörle mücadele için istihbarat paylaşımının önemini de ele aldı. Türkiye’nin Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Pakistan’ın ISI’ı arasındaki işbirliği, profesyonel bilgi alışverişini kapsıyor. Askerî ve istihbarat ilişkilerinin önemli bir bölümü ise kamuoyuna açıklanmıyor.

Bu uzun süreli ilişki kapsamında anlatılan başlıca gelişmeler kısa bir zaman çizelgesinde şöyle sıralanabilir:

  • 16. yüzyılın başları: Osmanlıların genişlemesi Hint Okyanusu’na ulaştı ve I. Selim, Babür’e askerî destek verdi.
  • 1919-1922: Hilafet Hareketi, Osmanlı halifesini savunmak için Hindistan’da seferber oldu.
  • 1931: Haydarabad Nizamı, Sam Dalrymple’ın aktardığı belgeyi aldı.
  • 1948: Haydarabad’ın Hindistan’a katılması, hilafeti yeniden kurma hedeflerini sona erdirdi.
  • 2023: Pakistan-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması yürürlüğe girdi.
  • Mayıs 2025: Türkiye, Hindistan’la çatışmaları sırasında Pakistan’ı destekledi.
  • Ağustos 2025: Pakistan ve Bangladeş, İshak Dar’ın Dakka ziyareti sırasında altı anlaşma imzaladı.
  • Kasım 2025: Hintli soruşturmacılar, Kızıl Kale’deki saldırıya Türk bir irtibat görevlisinin karıştığını öne sürdü.
Reklam

Savunma İşbirliği Silah Alımının Ötesine Geçiyor

Türkiye ile Pakistan, hazır ekipman satın almanın ötesine geçen bir savunma ilişkisi geliştirdi. Ortak üretim ve teknoloji transferi, Pakistan’a üretimde rol verirken Türkiye’ye de sistemlerini satma ve sanayi ortaklıklarını genişletme fırsatı sağlıyor.

PN MİLGEM savaş gemisi programı bunun başlıca örneklerinden biri. Ortaklık, Türkiye’den askerî uzmanların Pakistan silahlı kuvvetlerini geliştirmesine yardımcı olmasını ve insansız hava aracı savaşı kabiliyetlerine ilişkin anlaşmaları da kapsıyor.

Başlıca projeler ve ilgi alanları şunları içeriyor:

  • MİLGEM korvetleri: 1,5 milyar dolar değerindeki anlaşma kapsamında ortaklaşa üretilen dört gemi.
  • T129 ATAK helikopterleri: Pakistan 30 helikopter sipariş etti.
  • JF-17 uçakları konusunda işbirliği: Türkiye havacılık ve uzay alanında işbirliğine ilgi gösterdi.
  • İnsansız hava aracı kabiliyetleri: Teknoloji transferi anlaşmaları gelişen savunma ilişkisinin bir parçasını oluşturuyor.

Türkiye’nin savunma ihracatı 2013 ile 2023 arasında yüzde 106 arttı ve 2023’te 7 milyar doları aştı. Bu oran, söz konusu dönemde ihracatın iki kattan fazla arttığını gösteriyor. Bayraktar insansız hava aracı gibi yerli sistemler bu büyümeye katkı sağladı ve Libya, Dağlık Karabağ ile Ukrayna’daki çatışmalarda öne çıktı.

Hindistan’ın kaygısı, Pakistan’ın Türk teknolojisine daha fazla erişmesinin ülkenin konvansiyonel askerî üstünlüğü açısından ne anlama gelebileceğine odaklanıyor. Gelişmiş TB2 insansız hava aracı teknolojisinin olası bir transferi, Pakistan’ın Keşmir’deki tartışmalı Kontrol Hattı boyunca istihbarat toplama, faaliyetleri izleme ve keşif yapma kapasitesini artırabilir. Bu kabiliyetler, silahlı kuvvetlerin rakiplerinin nerede faaliyet gösterdiğini ve ne yapmaya hazırlandığını anlamasına yardımcı oluyor.

Ankara ve İslamabad Neden Daha Yakın İlişkiler İstiyor?

Türkiye’nin Güney Asya’ya ilgisi, itibar ve stratejiyi bir araya getiriyor. Alt kıtanın kalabalık Müslüman nüfusu ve Müslüman devletlerle kurulan bağlar, Türkiye’nin İslam dünyasındaki konumunu güçlendiriyor. Pakistan’da Türk dizileri, kültürü ve siyasi anlatılar popülerlik kazandı; birçok kişi Türkiye’yi örnek alınabilecek bir ülke olarak görüyor.

Pakistan, Türkiye’ye savunma ürünlerini sergileyebileceği, Orta ve Güney Asya’daki erişimini genişletebileceği, Arap nüfuzuyla rekabet edebileceği ve uzun süredir rakibi olan İran üzerindeki baskıyı sürdürebileceği bir ortak da sağlıyor. Ankara’nın çıkarları, Yeni Delhi’yle yaşadığı anlaşmazlıkların ötesine uzanıyor.

Pakistan ise Suudi Arabistan ve İran’ın ekonomik ve siyasi nedenlerle Hindistan’la daha sıcak ilişkiler kurduğu bir dönemde Türkiye’yi güvenilir bir ortak olarak görüyor. Türkiye’nin desteği, İslamabad’a diğer önemli ortaklıklarının yanı sıra yeni bir diplomatik ilişki sağlıyor.

Reklam

ABD’nin Hindistan’la daha yakın stratejik ilişkisi de bu hesabın bir parçası. Ankara ve İslamabad bu yakınlaşmayı stratejik bir kuşatma biçimi olarak algılıyor ve askerî koordinasyon ile ekonomik bütünleşmeyi güçlendirerek bunu dengelemeye çalışıyor.

Türkiye’nin dış politikası da Avrupa Birliği ve ABD’yle ilişkilerindeki gerilemelerin ardından değişti. Türkiye, geleneksel Batılı müttefik rolünden daha fazla stratejik özerkliğe yöneldi. Bu, mevcut ilişkilerini sürdürürken kararlarını kendi önceliklerine göre alma çabasının güçlenmesi anlamına geliyor.

Türkiye’nin coğrafi konumu bu yaklaşımı destekliyor. Ülke, Avrupa’nın doğu, Asya’nın ise batı kapısında bulunuyor. Bu konum, Batılı güçlerin ciddi sınamalarla karşı karşıya olduğu bir dönemde Türkiye’nin daha iddialı bir rol üstlenmesine yardımcı oldu. Türkiye’nin savunma ortaklığı modeli, yerli silah üretimini geliştirirken stratejik özerkliğini koruyan ve ABD ile diğer Batılı ortaklarla ilişkilerini derinleştiren Hindistan için de bir örnek oluşturuyor.

Bangladeş Bölgeye Yeni Bir Boyut Katıyor

Bangladeş’in değişen ilişkileri, Türkiye’nin faaliyet gösterdiği Güney Asya tablosunu genişletti. Şeyh Hasina hükümetinin Temmuz 2024’te düşmesinin ardından Dakka, Hindistan’ı giderek daha fazla hasım olarak görürken 1971’de Hindistan’ın bağımsızlık kazanmasına yardım ettiği Pakistan’a yakınlaştı.

Ağustos 2025’te Pakistan ile Bangladeş, diplomatik ve resmî pasaport sahiplerine vizesiz seyahat imkânı tanıyan bir anlaşma imzaladı. Bu, Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar’ın Dakka ziyareti sırasında imzalanan altı anlaşmadan biriydi. Ziyaret, 13 yıl aradan sonra bu düzeyde gerçekleşen ilk ziyaretti.

Bangladeş geçici hükümetinin başdanışmanı Profesör Muhammed Yunus, hükümetinin dış politika yaklaşımını genel hatlarıyla şöyle tanımladı:

herkesle iletişim kurmak

Yunus, Hindistan’la ticarete bağımlılığı azaltmayı ve Pekin’in yanı sıra Pakistan ve Türkiye dâhil diğer bölgesel ortaklarla daha yakın ilişkiler kurmayı hedefledi. Bu yönelim, Hasina döneminde Hindistan’a yakın çizgiden kopuşa işaret ediyordu.

Haberlerde ayrıca Bangladeş’in, Pakistan Hava Kuvvetleri’nin Hindistan’la mayıs ayındaki çatışmalarda kullandığı Çin yapımı J-10 ve JF-17 savaş uçaklarını satın alma konusunda bilgi aldığı belirtildi. Yunus, nisanda Keşmir’de düzenlenen terör saldırılarını kınarken bir başka komşu ülkenin gelişmiş askerî ekipman edinme olasılığı Hindistan’ın güvenlik kaygılarını artırdı.

Keşmir, Ermenistan ve Yunanistan Hindistan’ın İlişkilerini Karmaşıklaştırıyor

Hindistan ile Türkiye arasında, sınırlı ikili ticaretin ve Güney Asya’nın ötesine uzanan anlaşmazlıkların belirlediği huzursuz bir ilişki var. Türkiye’nin Keşmir konusunda Pakistan’ı desteklemesi gerilim kaynaklarından biri. Hindistan’ın Yunanistan ve Ermenistan’la giderek ısınan ilişkileri de bir diğer kaynak.

Reklam

Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki Dağlık Karabağ rekabeti, Ankara ile Yeni Delhi’yi karşıt taraflara yerleştiriyor. Türkiye Azerbaycan’ı güçlü biçimde destekliyor ve 2023’te Bakü’ye yaklaşık 106 milyon dolar değerinde silah sağladı. Hindistan ise Ermenistan’la yakın ilişkiler geliştirdi ve ülkenin en büyük savunma tedarikçisi hâline geldi.

Bu ilişkiler, Güney Kafkasya’yı Güney Asya’nın güvenlik hesaplarına bağlıyor. Pakistan’ın Türkiye ve Azerbaycan’la işbirliği, Hindistan’ın Ermenistan’la savunma ilişkisiyle yan yana duruyor; böylece coğrafi açıdan uzak bölgelerde örtüşen ortaklıklar ortaya çıkıyor.

Türkiye’nin büyüyen savunma sanayisi, bu geniş erişimin merkezinde bulunuyor. Silah satışları, ortak üretim ve eğitim, Ankara’nın diplomatik ilişkilerini süreklilik taşıyan pratik işbirliğine dönüştürmesine imkân tanıyor. Hindistan’ın buna yanıtı, Türkiye’yle anlaşmazlıkları yönetmenin yanı sıra kendi sanayi ve uluslararası ortaklıklarını geliştirmeyi de içeriyor.

Ticaret, Açık Deniz Gazı ve Katar’ın Finansal Rolü

Pakistan-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması 2023’te yürürlüğe girerek ticaret, yatırım ve ekonomik işbirliğini düzenlemeye başladı. İki ülke, ikili ticareti 2027’ye kadar 5 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Stratejik ekonomik ilişkileri ortak jeopolitik çıkarlara, yerleşik bağlara ve genişleyen ticaret ve yatırım ilişkilerine dayanıyor.

Enerji işbirliği, ilişkileri daha da derinleştirecek başka bir yol olabilir. Türkiye’nin Pakistan’ın karasularındaki gaz rezervlerini çıkarma ve pazarlama çalışmalarına olası katılımı, Pakistan’a büyük ölçüde kullanılmamış açık deniz kaynaklarından gelir elde etme fırsatı sunabilir.

Türkiye açısından bu katılım, Asya kaynaklarını Avrupa pazarlarına bağlayan bir enerji merkezi olma hedefine uygun düşer. Enerji merkezi; üretimi, taşımayı ve alıcıları birbirine bağlayarak bir ülkenin yakıtın tüketicilere ulaştırılmasında daha büyük rol oynamasını sağlar.

Askıya alınan İran-Pakistan doğal gaz boru hattı, bu olasılığa bölgesel bir boyut katıyor. Pakistan’ın Türkiye’yle enerji işbirliğine yönelmesi, İran’ın aleyhine sonuçlanabilecek ekonomik ilişkilerindeki bir değişime işaret ediyor.

Katar da enerji ve mali destek yoluyla iki ülkeyi birbirine bağlıyor. Sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) başlıca üreticilerinden biri olan Katar, enerji piyasalarında kayda değer bir etkiye sahip. LNG, gemiyle taşınabilmesi için sıvılaştırılmış gazdır.

Pakistan’ın 2018-2019’daki ödemeler dengesi sıkıntıları sırasında Katar, 3 milyar dolarlık mevduat ve doğrudan yatırım paketi sağladı. Ödemeler dengesi sorunu, bir ülkenin yurt dışına yaptığı ödemeleri karşılayacak kadar döviz bulmakta zorlanması anlamına geliyor. Doha, 2018’de cari açıkla karşı karşıya kalan Türkiye’ye de 15 milyar dolarlık doğrudan yatırım yapacağını duyurdu. Cari açık, bir ülkenin uluslararası gelirleri ile harcamaları arasındaki farktır.

Reklam

Ekonomik Baskılar ve Farklı Güvenlik Öncelikleri

Pakistan’ın Uluslararası Para Fonu’ndan destek almaya devam etmesi, iddialı projeler için kullanılabilecek kaynakları sınırlıyor ve diplomatik hareket alanını daraltıyor. Türkiye ise kur oynaklığı ve enflasyon baskılarıyla karşı karşıya. Her iki ülke de stratejik hedeflerini zorlu ekonomik koşullarla dengelemek zorunda.

Bu kırılganlıklar, ortaklığın olası sarsıcı etkilerini sınırlamaya çalışan Batılı güçlere de nüfuz imkânı sağlıyor. Mali ihtiyaçlar, hükümetlerin harcamalar ve uluslararası işbirliği konusundaki tercihlerini etkileyebilir.

Türkiye’nin NATO üyeliği, özellikle ittifak dışındaki ortaklarla savunma işbirliğinde stratejik özgürlüğüne sınırlar getiriyor. Pakistan da Çin ve ABD’yle karmaşık ilişkilerinin birbiriyle çatışan taleplerini yönetmek zorunda.

İki ülkenin güvenlik öncelikleri aynı değil. Türkiye ağırlıklı olarak Doğu Akdeniz’e, Suriye’ye ve Kürt meselesine odaklanıyor. Pakistan’ın öncelikli gündeminde ise Hindistan ve Afganistan bulunuyor. Ortak çıkarlar işbirliğini destekleyebilir; ancak farklı öncelikler, her hükümetin ayırabileceği zaman ve kaynak miktarını belirliyor.

Enerji ve savunma üretimi, daha da geliştirilebilecek alanlar olmaya devam ediyor. İşbirliği, deniz platformlarından havacılık ve uzay alanına, füze teknolojisine ve elektronik harp sistemlerine genişleyebilir. Elektronik harp, askerî amaçlarla elektronik sinyallerin kullanılmasını veya kesintiye uğratılmasını içeriyor. Açıklanan ticaret hedefi 2027’yi somut bir takvim olarak ortaya koyarken daha geniş sanayi olanakları kaynaklara ve anlaşmalara bağlı.

Öne Çıkan Noktalar

  • Türkiye’nin Güney Asya’yla bağları beş yüzyıldan daha eskiye uzanıyor ve Osmanlıların Babür’e askerî yardımını kapsıyor.
  • Hilafet Hareketi ve Haydarabad’ın sonraki hedefleri, Osmanlı hilafetinin Hindistan’da kalıcı bir sembolik çekiciliğe sahip olduğunu gösteriyor.
  • Pakistan, Türkiye ve Azerbaycan, gayriresmî “üç kardeş” grubu aracılığıyla işbirliği yapıyor.
  • Türkiye, Hindistan’la Mayıs 2025’te yaşanan çatışmalar sırasında Pakistan’ı destekledi ve bildirilen silah transferlerini reddetti.
  • Hintli soruşturmacılar kasım ayında, Türk bir irtibat görevlisinin Kızıl Kale’deki saldırının koordinasyonuna yardım ettiğini öne sürdü.
  • Savunma projeleri arasında 1,5 milyar dolarlık anlaşma kapsamında üretilen dört MİLGEM korveti ve Pakistan’ın sipariş ettiği 30 T129 ATAK helikopteri bulunuyor.
  • Pakistan ve Türkiye, 2027’ye kadar ikili ticareti 5 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor; enerji işbirliği de olası bir büyüme alanı.
  • Bangladeş’in Pakistan, Çin ve Türkiye’yle yakınlaşması Hindistan’ın bölgesel kaygılarını artırıyor.
  • Ekonomik baskılar, ittifak taahhütleri ve farklı güvenlik öncelikleri Türkiye-Pakistan ortaklığını sınırlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir