Tek deniz suyu kaynağından üç yararlı ürün
Çin'in Shandong eyaletindeki kıyı kenti Rizhao'da bulunan kompakt bir tesis, deniz suyu ve endüstriyel atık ısıyı tatlı suya, hidrojene ve kimyasal üretiminde kullanılmak üzere konsantre tuzlu suya dönüştürüyor. Proje işletmecileri 8 Aralık 2025 itibarıyla tesisin üç haftadan uzun süredir kesintisiz çalıştığını bildirdi. Bu, su arıtımını enerji üretimiyle birleştiren sistem için erken bir dönüm noktası.
İçindekiler
- Tek deniz suyu kaynağından üç yararlı ürün
- Atık ısı, suyu tuzdan ayırmaya nasıl yardımcı oluyor?
- Hidrojenin enerji tüketimi ne anlama geliyor?
- Deniz suyundan hidrojen üretmenin iki yolu
- Üç ürün akışı iş modelini nasıl etkiliyor?
- Elektrik bağlantıları daha büyük tesisleri destekleyebilir
- Tatlı su tasarrufu ve kıyıların korunması
- Üretim ve araştırma, hidrojen ekosistemini büyütüyor
- Çin'in projeleri Mısır ve Suudi Arabistan'a uzanıyor
- Daha uzun süreli işletme bir sonraki sınav
- Öne Çıkanlar
İşletmeciler tatlı su maliyetini metreküp başına yaklaşık iki yuan, yani yaklaşık 28 ABD senti olarak açıkladı. Bu tutar, birçok kentteki tipik belediye şebeke suyu tarifelerinin altında. Tesis ayrıca yüksek saflıkta hidrojen üretiyor ve deniz kimyasalları üreticilerine satılabilecek mineral bakımından zengin tuzlu suyu bünyesinde tutuyor.
Bildirilen yıllık üretim ve işleme miktarları yaklaşık 800 ton arıtılan deniz suyu, 450 metreküp ultra saf su, 192.000 standart metreküp yeşil hidrojen ve yaklaşık 350 ton konsantre tuzlu su. Su, endüstriyel soğutmadan evsel kullanıma kadar çeşitli alanlar için üretiliyor.
Bildirildiğine göre hidrojen üretimi, standart metreküp başına yaklaşık 4,2 kilovatsaat elektrik tüketiyor. Sistemin öne çıkan yanı, bu süreci yakındaki çelik ve petrokimya tesislerinden gelen ısıyla çalışan su üretimiyle birleştirmesi. Bu ısı normalde havaya ya da okyanusa karışıp kaybolacaktı.
Rizhao, üç potansiyel gelir kaynağını tek bir tesiste bir araya getiriyor: su, hidrojen ve kimyasal ham madde. Sistemin ticari açıdan asıl sınavı, bakım, elektrik ve finansman maliyetlerini yönetilebilir düzeyde tutarken ekipmanın bu üretim miktarlarını güvenilir biçimde sürdürebilmesi olacak.
Atık ısı, suyu tuzdan ayırmaya nasıl yardımcı oluyor?
Rizhao tesisi, nispeten düşük sıcaklıklarda kesintisiz ısı üreten sanayilerin yanına tatlı su üretimini konumlandırıyor. Bu ısı, yüksek sıcaklık eşikleri gerektirmeden deniz suyunu çok temiz suya dönüştüren bir ayırma aşamasında kullanılıyor.
Membran distilasyonu ile nemlendirme ve ardından nem giderme, bu tür ısı kaynaklarına uygun teknikler arasında yer alıyor. Membran distilasyonunda suyu ayırmak için membran kullanılıyor. Nemlendirme ve nem giderme yönteminde ise su, buharlaşma ve yoğunlaşma döngüsünden geçiriliyor. Her iki yöntem de başka birçok endüstriyel amaç için fazla düşük olan ısıdan yararlanabiliyor.
Elde edilen tatlı suyun bir kısmı kullanıcılara verilirken bir kısmı da suyu hidrojen ve oksijene ayırmak için elektrik kullanan elektrolizöre aktarılıyor. Geriye kalan konsantre tuzlu su ise brom, magnezyum tuzları ve endüstriyel tuz üretimi dâhil olmak üzere kimyasal üretiminde kullanılabiliyor.
Çelik fabrikaları ve rafineriler, orta ve düşük sıcaklıklarda büyük miktarda ısı açığa çıkarıyor. Deniz suyundaki tuzu giderme işlemi olan tuzdan arındırmada bu ısının geri kazanılması, tatlı su üretimi için gereken ek elektrik miktarını azaltıyor. Kıyıdaki sanayi parkları; bol deniz suyu, bol atık ısı ve kesintisiz soğutma ihtiyacını bir arada sunuyor.
Tuzdan arındırma ve elektrolizin bu ısı kaynaklarının yanına kurulması işletme maliyetlerini ve üretimin karbon yoğunluğunu düşürebilir. Ayrıca sanayi kullanıcılarının belediye şebekelerinden daha az su çekmesini sağlayarak yerel nehirler ve yeraltı suyunu barındıran akiferler üzerindeki baskıyı hafifletebilir.
Hidrojenin enerji tüketimi ne anlama geliyor?
Bildirilen standart metreküp başına 4,2 kilovatsaat elektrik ihtiyacını kilogram başına ifade etmek, diğer hidrojen projeleriyle karşılaştırmayı kolaylaştırıyor. Standart metreküp, referans koşullarında gaz hacmini ölçüyor ve yaklaşık dokuzda bir kilogram hidrojen içeriyor.
Bu hesaplamaya göre Rizhao'nun değeri kilogram başına yaklaşık 47 kilovatsaat. Bu, suyu elektrik kullanarak ayrıştıran iki yerleşik ekipman türü olan modern alkali elektrolizörlerin ve proton değişim membranlı elektrolizörlerin çalışma aralığında.
Yenilik, elektrolizörün çevresindeki sistemde: düşük maliyetli endüstriyel atık ısıyla beslenen bir deniz suyu arıtma hattında. Bu birleşim, elektroliz ekipmanının ihtiyaç duyduğu temiz besleme suyunu üretirken su maliyetini ve tatlı su talebini azaltıyor.
Hidrojenin yeşil olarak adlandırılıp adlandırılamayacağını yine de elektrik kaynağı belirliyor. Bu tanım için düşük karbonlu elektrik gerekiyor. Atık ısı, su üretiminin ısıl aşamasını ucuzlatıyor ancak elektrolizör yine de önemli miktarda elektriğe ihtiyaç duyuyor.
Kilovatsaat başına üç ila beş ABD senti maliyetle, kilogram başına yaklaşık 47 kilovatsaat elektrik tüketimi hidrojenin elektrik faturasını kilogram başına yaklaşık 1,40 ila 2,35 dolara çıkarır. Ekipman, bakım ve finansman maliyetleri bu tutara eklenir ve bu maliyetler büyük ölçüde değişebilir.
Deniz suyundan hidrojen üretmenin iki yolu
Rizhao, deniz suyunun önce tuzdan arındırıldığı, ardından arıtılmış suyun geleneksel bir elektrolizöre verildiği bir yöntem izliyor gibi görünüyor. Sistemin ayırt edici özelliği, su üretiminde büyük elektrikli pompalar ve tuzu gidermek için suyu membranlardan yüksek basınçla geçiren ters ozmoza dayanmak yerine yakındaki atık ısıdan yararlanması.
Doğrudan deniz suyu elektrolizi ise farklı bir yol izliyor. Araştırmacılar, ayrı bir tuzdan arındırma aşaması olmadan deniz suyu kullanan ya da suyu sürecin bir parçası olarak yeterince arıtan sistemler geliştiriyor. Bu yaklaşım, rüzgâr çiftlikleri ve platformların denizde hidrojen üretip boru hattı veya gemiyle karaya gönderebileceği açık denizlerde özellikle cazip.
Deniz suyunun kimyasal yapısı bu yöntemi zorlaştırıyor. Klorür, sülfat ve organik maddeler ekipmanın çalışmasını olumsuz etkileyebilir. Standart hücrelerde anot tepkimeleri klor üretimini destekleyerek korozyona yol açabilir ve istenmeyen bir kimyasalın oluşmasına neden olabilir. Kum, biyolojik kirlenme olarak bilinen canlı organizma birikimi ve kabuklaşma olarak bilinen mineral birikintileri de ekipmanın ömrünü kısaltabilir.
Araştırma ekipleri klorür aşındırmasına dirençli katalizörleri, istenmeyen tepkimelerde rol alan iyonları engelleyen gözenekli ayırıcıları ve kloru tepkime bölgesinden uzak tutan tasarımları test ediyor. Çin kıyılarında yapılan yüzer bir demonstrasyon, elektroliz için temiz bir su katmanını yalıtıp besleme suyunu okyanustan çeken membranlı bir sistemin sert deniz koşullarında çalışabildiğini şimdiden gösterdi.
Açık deniz ve uzak noktalardaki rüzgâr tesisleri, alan ve bakım erişimi kısıtlı olduğundan bu yaklaşımları tercih edebilir. Kıyıdaki sanayi parkları ise atık ısıya ve yakındaki su ve hidrojen müşterilerine sahip oldukları için önce tuzdan arındırma, ardından elektroliz yöntemini tercih edebilir. Korozyona dirençli katalizörler, yeni membranlar ve membransız çalışma tasarımları üzerine laboratuvar ve pilot çalışmalar sürüyor.
Üç ürün akışı iş modelini nasıl etkiliyor?
Metreküp başına iki yuanlık tatlı su, projenin kamuoyunun en kolay anlayabileceği fiyat iddiası. Bildirilen maliyet, birçok kentsel şebeke suyu tarifesinin altında. Su yüksek saflıkta olduğundan sanayi müşterilerinin kendi bünyelerinde ek arıtma yapma ihtiyacını da azaltabilir.
Temiz su elektrolizörleri de korur. Su maliyetinin düşmesi, su kıtlığı yaşayan eyaletlerde hidrojen üretiminin ekonomik fizibilitesini iyileştirebilir. Suyu ve hidrojeni birlikte üretmek yatırım maliyetlerini iki ürüne yayarken, tuzlu su kullanılarak üretilen kimyasallardan elde edilen gelir de işletme giderlerinin bir kısmını karşılayabilir.
Rizhao küçük ölçekli bir tesis olmayı sürdürüyor ancak bu model, Çin'in kıyı sanayi koridorları için olası bir örnek sunuyor. Shandong, Hebei ve Jiangsu'daki çelik kümeleri, bol atık ısıya sahip oldukları ve daha büyük ekipmanlara yer sağlayabilecekleri için potansiyel konumlar arasında.
Üç ürün akışı, işletmenin değişen fiyatlarla başa çıkmasına da yardımcı olabilir. Su ve kimyasal ham madde gelirleri, hidrojen gelirindeki dalgalanmaları dengeleyebilir. Kredi kuruluşları ve yatırımcılar için projenin cazibesi, kesintisiz çalışmasına ve her bir ürüne yönelik talebe bağlı olacak.
Elektrik bağlantıları daha büyük tesisleri destekleyebilir
Çin'in elektrik şebekesi, doğudaki sanayi müşterilerinin yenilenebilir enerjiye erişimini iyileştiriyor. Ultra yüksek gerilim iletim hatlarını kullanan bir koridor, batı eyaletlerindeki büyük rüzgâr ve güneş enerjisi sahalarını doğudaki elektrik talep merkezlerine bağlıyor.
Yeni hatlar, Gansu'daki ek üretim kapasitesini Shandong'a elektrik sağlayan şebekeye bağlıyor. Kesintisiz yenilenebilir elektriğe erişim, daha büyük bir Rizhao tesisinin elektrolizörlerini genişletmesine ve hidrojen üretiminin düşük karbon emisyonlu kalmasına olanak sağlayabilir.
Tesisin iki farklı enerji ihtiyacı var: deniz suyunun arıtılması için ısı, elektroliz için elektrik. Atık ısı sürecin ısıl ihtiyacını karşılarken yenilenebilir enerji, atık ısının tek başına tesisin enerji ihtiyacını karşılayamadığı dönemler dâhil olmak üzere elektrik yükünü destekleyebilir.
Daha büyük ekipmanların her iki enerji kaynağına da uyum sağlaması gerekecek. Kıyı modelinin değeri, bağlantılarını uygulanabilir kılacak kadar yakın konumlanmış deniz suyu, endüstriyel ısı, elektrik ve müşterileri bir araya getirmesinden kaynaklanıyor.
Tatlı su tasarrufu ve kıyıların korunması
Bir kilogram hidrojen üretmek için genellikle yaklaşık dokuz litre temiz su gerekiyor. Üretimin, kentlerin, çiftliklerin ve sanayinin sınırlı su kaynakları için zaten rekabet ettiği bölgelerde büyümesi hâlinde bu talep önemli bir boyuta ulaşabilir.
Yeni hidrojen talebine yönelik beklentiler, önümüzdeki on yıl içinde milyarlarca metreküp tatlı suya ihtiyaç duyulacağını gösteriyor. Deniz suyu ve atık su, kıt içme suyu kaynakları üzerindeki baskıyı azaltabilecek alternatifler sunuyor.
Araştırmalar, tuzdan arındırmanın elektrolizle birleştirilmesinin ve yakıt hücreleriyle elektrolizörlerden çıkan atık ısının geri kazanılmasının toplam enerji faturasını birkaç yüzde puan azaltabileceğini gösteriyor. Kıyı sularını kullanmak ve aksi hâlde boşa gidecek ısıdan yararlanmak, tarım ve kentler için daha fazla içme suyunun kullanılabilir kalmasını da sağlıyor.
Tuzlu suyun yönetimi çevresel açıdan bir gereklilik olmaya devam ediyor. Konsantre tuzlu su dikkatsizce denize bırakılırsa deniz ekosistemlerine zarar verebilir. Rizhao'da öngörüldüğü gibi bunun kimyasal üretimi için satılması, yeniden okyanusa deşarj edilmesi ihtiyacını azaltıyor.
Deniz suyu alım sistemlerinin de dikkatle tasarlanması gerekiyor. Suyun ince eleklerden düşük hızla çekilmesi ve alım noktalarının balık ve larvaların daha az bulunduğu yerlere kurulması, deniz canlılarına verilen zararı azaltabilir. Daha fazla sanayi parkı tuzdan arındırma ile hidrojen üretimini birleştirmeyi değerlendirirken bu önlemler, izinler ve toplum desteği açısından önem taşıyor.
Üretim ve araştırma, hidrojen ekosistemini büyütüyor
Çin'in büyüyen hidrojen üretim sektörü ve iş ortağı ağı, Rizhao gibi projeler için daha geniş bir zemin sunuyor. Tianjin'de, artık Avrupalı bir şirketin tam kontrolünde olan büyük bir elektrolizör fabrikası her yıl yüzlerce megavatlık alkali modül tedarik ediyor.
Fabrika otomasyon ve kalite sistemlerini geliştirdi ve hâlihazırda faaliyette olan en büyük hidrojen projelerinden bazılarına ekipman sağladı. Tam kontrolün, uluslararası siparişlerde tasarım değişikliklerinin daha hızlı yapılmasını, lojistiğin daha sıkı yönetilmesini ve kalite güvencesinin güçlenmesini sağlaması amaçlanıyor.
HydrogenPro Üst Yöneticisi Jarle Dragvik, değişikliği üretim kapasitesini çok büyük projelerden gelen taleple uyumlu hâle getirmenin bir yolu olarak tanımladı:
Bu, operasyonları yalınlaştırmak ve büyük ölçekli projelere hazır, maliyet açısından verimli bir yapı oluşturmakla ilgili.
Şanghay'da küresel ölçekte faaliyet gösteren bir su ve enerji şirketi, fotovoltaik, rüzgâr enerjisi, enerji depolama, yeşil hidrojen ve deniz suyunu tuzdan arındırma alanlarında üniversiteler ve laboratuvarlarla çalışmak üzere bir inovasyon merkezi açtı. Fotovoltaik, güneş ışığını elektriğe dönüştüren teknolojileri ifade ediyor.
Bu üretim ve araştırma çalışmaları, entegre bir projenin ihtiyaç duyduğu teknolojileri bir araya getiriyor: hidrojen üretim ekipmanları, temiz su sistemleri, yenilenebilir elektrik ve depolama. Ayrıca tasarım iyileştirmelerinin laboratuvarlardan faal tesislere aktarılmasına olanak sağlıyor.
Çin'in projeleri Mısır ve Suudi Arabistan'a uzanıyor
Çinli şirketler hidrojen uzmanlıklarını yurt dışına da taşıyor. Şirketlerden biri, rüzgâr ve güneş enerjisi üretimiyle bağlantılı, hedefinde amonyak ihracatı olan bir yeşil hidrojen projesini Mısır'da inşa ediyor. Bir diğeri ise Suudi Arabistan'daki ortaklarıyla hidrojeni amonyağa dönüştürecek dev bir tesis tasarlamak için çalışıyor.
Bu projeler, ekipman, hizmet ve işletme bilgisini sağlayan tedarik zincirinin uluslararası erişimini gösteriyor. Yerli üretim kapasitesi ve yurt dışı ortaklıkları, Rizhao gibi kıyı projeleriyle eş zamanlı olarak gelişiyor.
Ortak hedef, elektrik üretimini, su tedarikini ve hidrojen üretimini ortaya çıkan ürünler için bir pazarla buluşturmak. Rizhao bu yapıya yerel bir endüstriyel ısı kaynağı ve tuzlu su için bir kullanım alanı eklerken Mısır ve Suudi Arabistan'daki projeler, amonyak üretimiyle bağlantılı hidrojene odaklanıyor.
Daha uzun süreli işletme bir sonraki sınav
Üç haftadan uzun süren kesintisiz çalışma, güvenilirlik açısından erken dönemde kayda değer bir eşik. Mühendislerin entegre ekipmanın zaman içinde nasıl performans gösterdiğini anlamak için daha uzun çalışma sürelerine ihtiyacı var.
İncelemeler, ısıyla çalışan arıtma sistemlerinde kullanılan membranların kirlenmesine, borularda kabuklaşmaya ve atık ısı miktarı değiştikçe devreye girip çıkan elektrolizörlerin kararlılığına odaklanacak. Daha uzun çalışma süreleri bakım ihtiyaçlarının ve en uygun çalışma aralıklarının belirlenmesine yardımcı olacak.
Bir sonraki genişleme tarihi açıklanmadı. Gelecekteki tesislerde doğrudan deniz suyu elektrolizi ile önce tuzdan arındırma, ardından elektroliz seçenekleri arasındaki tercih yerel koşullara bağlı olacak. Rüzgâr ve dalga enerjisinden yararlanan açık deniz tesisleri kompakt ekipmanı tercih edebilirken, kıyı sanayi tesisleri bol atık ısıyla beslenen ayrı bir su arıtma aşamasını tercih edebilir.
Rizhao'nun uygulamadaki katkısı, sanayi kıyılarında zaten mevcut olan kaynakları bir araya getirmesi. Tesis deniz suyunu yararlı ürünlere dönüştürüyor, aksi hâlde kaybolacak ısıyı geri kazanıyor ve tatlı su kaynaklarına bağımlılığı azaltıyor. Bu modelin ne kadar yaygın biçimde tekrarlanabileceğini, kesintisiz çalışma ve üç ürünün tamamını üretip satmanın toplam maliyeti belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- 8 Aralık 2025 itibarıyla Shandong'daki Rizhao tesisinin üç haftadan uzun süredir kesintisiz çalıştığı bildirildi.
- İşletmeciler tatlı su üretim maliyetini metreküp başına yaklaşık iki yuan, yani yaklaşık 28 ABD senti olarak açıkladı.
- Bildirilen yıllık miktarlar arasında işlenen 800 ton deniz suyu, 450 metreküp ultra saf su, 192.000 standart metreküp hidrojen ve 350 ton tuzlu su bulunuyor.
- Hidrojen üretiminde elektrik tüketimi standart metreküp başına yaklaşık 4,2 kilovatsaat, kilogram başına ise yaklaşık 47 kilovatsaat.
- Endüstriyel atık ısı tuzdan arındırmayı desteklerken yeşil hidrojen üretimi için yine de düşük karbonlu elektrik gerekiyor.
- Tuzlu su satışı okyanusa deşarjı azaltabilir; deniz canlılarını korumak için deniz suyu alım sistemlerinin dikkatle tasarlanması gerekiyor.
- Yenilenebilir enerji bağlantıları, elektrolizör üretimi ve araştırma ortaklıkları daha büyük tesisleri destekleyebilir.
- Daha uzun süreli işletme; bakım ihtiyaçlarını, güvenilirliği ve su, hidrojen ve kimyasal ham madde üretimini birleştirmenin ticari değerini ortaya koyacak.






