Moskova ile derinleşen ilişkilere barış mesajı eşlik ediyor
Hindistan ve Rusya, 2030’a kadar ekonomik işbirliği programı ve ikili ticarette 100 milyar dolarlık hedef belirlerken Başbakan Narendra Modi, Devlet Başkanı Vladimir Putin’e Hindistan’ın Ukrayna’da barıştan yana olduğunu söyledi. Putin’in üç yıl aradan sonra Hindistan’a gerçekleştirdiği ilk devlet ziyareti, kesintisiz yakıt tedariki ve savunma, nükleer enerji ile diğer sektörlerde daha yakın işbirliği vaatlerini beraberinde getirdi.
İçindekiler
- Moskova ile derinleşen ilişkilere barış mesajı eşlik ediyor
- Hindistan’ın tarafsızlığı reddetmesi ne anlama geliyor?
- Rus petrolü temel bir sınamaya dönüşüyor
- Savunma işbirliğinde taahhütler ve gecikmeler
- Dengesiz bir yapıya sahip büyüyen ticaret ilişkisi
- Batı baskısı ihracatçıları ve rafinerileri etkiliyor
- Ticaret görüşmeleri sürerken Ukrayna diplomasisi devam ediyor
- Aralık zirvesinin tarihleri
- Öne Çıkanlar
Yıllık zirvede iki öncelik yan yana geldi: Hindistan’ın savaşın diyalog yoluyla sona erdirilmesi çağrısı ve enerji ile askeri teçhizat sağlayan ortaklığı koruma kararlılığı. Ukrayna’yı işgalinden bu yana güvenilir alıcılar arayan Rusya, petrolü için bir pazar olarak giderek daha fazla Hindistan’a bağımlı hale geldi.
Washington’ın tepkisi, Hindistan için bu ilişkinin başka alanlardaki maliyetini artırdı. ABD, Hindistan’ın Rus ham petrolü ve rafine ürünleri satın alması nedeniyle Hint mallarına yüzde 25 ek gümrük vergisi açıkladı ve toplam oranı yüzde 50’ye çıkardı. Gümrük vergisi, ithal mallardan alınan ve bu ürünleri satın alan ülkede daha pahalı hale getirebilen bir vergidir.
Modi, açılış oturumunda hem Moskova’ya hem de Batılı başkentlere seslendi. Hindistan’ın çatışmanın dışında kalmak yerine barışı aktif olarak desteklediğini savundu ve çatışmaların kalıcı bir çözüm getirmeyeceğini yineledi. Hindistan başbakanı zirvede şöyle konuştu:
Barış, ilerlemenin tek yoludur. Hepimiz barışa giden bir yol aramalıyız.
Yeni Delhi’de varılan anlaşmalar petrol ve silahların ötesine geçti. Hindistanlı profesyonellerin Rusya’da çalışmasını kolaylaştırmayı amaçlayan bir hareketlilik düzenlemesi ile tarım, deniz ürünleri ve mamul mallardaki alışverişi artırmaya yönelik adımlar da anlaşmalara dahil edildi. Kudankulam nükleer santralindeki mevcut işbirliğinin yanı sıra uzay ve havacılık çalışmaları da ortaklığın parçası olmayı sürdürdü.
Hindistan’ın tarafsızlığı reddetmesi ne anlama geliyor?
Hindistan, Rusya’nın işgalini kınayan çeşitli Birleşmiş Milletler kararlarında çekimser kaldı, Moskova’yı doğrudan eleştirmekten kaçındı ve 2022’nin başından bu yana Rus petrolünün en büyük alıcılarından biri haline geldi. Batılı eleştirmenler bu tercihleri Kremlin’e örtük destek olarak görüyor. Yeni Delhi ise 1,4 milyar insan için uygun fiyatlı enerji sağlamak ve savaşı sona erdirmek üzere baskı kurabilmek için büyük güçlerle iletişimini sürdürmek zorunda olduğunu savunuyor.
Modi ve bakanları bu tutumu barıştan yana aktif bir duruş olarak tanımlıyor. Başbakan zirvede Putin’e ve heyetlere şöyle dedi:
Hindistan’ın barıştan yana net bir tutumu var ve bu hedefe yönelik tüm çabaları destekliyor.
Yeni Delhi yaklaşımını sık sık stratejik özerklik olarak nitelendiriyor. Basitçe ifade etmek gerekirse Hindistan, ilişkilerinin başka bir hükümetin önceliklerine göre belirlenmesi yerine kendi kararlarını vermek istiyor. Soğuk Savaş dönemine uzanan Rusya ilişkilerini korurken Hint-Pasifik dahil olmak üzere ABD ve Avrupa ile savunma ve teknoloji işbirliğini de geliştirdi.
Amerikan gümrük vergileri ve yeni yaptırımlar bu dengeyi kurmayı zorlaştırdı. Buna rağmen Hindistan hükümeti, her iki ilişkide de temel çıkarlarını koruyacak alan bulunduğunu düşünüyor. Hindistan’ın tutumu, diplomasiyi pratik ihtiyaçlarla ilişkilendiriyor: uygun fiyatlı yakıt, güvenilir askeri tedarik ve önemli ihracat pazarlarına erişimin sürmesi.
Rus petrolü temel bir sınamaya dönüşüyor
Hindistan, 2025’in ocak-haziran döneminde günde yaklaşık 1,75 milyon varil Rus ham petrolü ithal etti; bu, bir yıl önceki döneme kıyasla kabaca yüzde 1’lik artış anlamına geliyor. Tüccarlar, yakın dönemde bir ay için alımların günde 1,9 milyon varile yaklaşacağını öngörürken analiz şirketleri yaz sonlarında günlük akışın 1,5 milyon varil civarında olduğunu kaydetti. Bu rakamlar farklı dönemlere ait ve alımların yıl içinde nasıl değiştiğini gösteriyor.
Avrupalı alıcıların Rus petrolünden uzaklaşmasının ardından Moskova, indirimli ham petrol ve petrol ürünlerini Asya’ya yönlendirdi. Dünyanın en büyük üçüncü petrol tüketicisi olan Hindistan önemli bir alıcı haline geldi. Putin’in kesintisiz yakıt sevkiyatı sözü, siyasi ve ticari baskılar artarken Hindistan’ın enerji arzının güvenilirliğini koruma kaygısına yanıt verdi.
Başkan Donald Trump yönetimi, Rus petrolü alımlarının Moskova’nın savaşını finanse eden gelirleri kısıtlama çabalarını zayıflattığını savunuyor. Trump, Rus enerjisini satın alan diğer ülkelerin de benzer önlemlerle karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Ayrıca Modi’nin kendisine Hindistan’ın Rus petrolü alımını durduracağını söylediğini öne sürdü; Hintli yetkililer bu iddiayı doğrulamadı.
Hindistan bakanlıkları, şirketlerin satın alma kararlarını piyasa koşullarına ve ulusal enerji güvenliğine göre aldığını söylüyor. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, daha önceki bir bilgilendirme toplantısında hükümetin tutumunu şöyle açıkladı:
Hindistan’ın ithalatı piyasa etkenlerine dayanıyor ve 1,4 milyar insanın enerji güvenliğini sağlama genel amacı doğrultusunda gerçekleştiriliyor.
Hintli rafineriler, fiyatlar ve riskler değiştikçe alımlarını ayarladı. İndirimlerin daralması ve gümrük vergisi tehditlerinin artması üzerine bazı kamu şirketleri siparişlerini azalttı. Özel rafineriler Reliance Industries ve Nayara Energy, Rus petrolünün başlıca alıcıları olmaya devam etti. Büyük Rus üreticilere yönelik yaptırımlar erişimi de kısıtladı ve kısa süreliğine başka tedarikçilere yönelmeye yol açtı.
Yediler Grubu’nun fiyat tavanı, tavanın üzerindeki fiyatlarla yapılan Rus petrolü işlemlerinde Batı’nın nakliye ve sigorta hizmetlerine erişimi kısıtlıyor. Bu nedenle pek çok kargo alternatif düzenlemelerle taşınıyor ve bu koşulları kabul eden alıcılara satılıyor. Bir rafineri açısından hesaplamada petrol fiyatı, nakliye, ödeme düzenlemeleri ve yaptırımlara maruz kalma riski rol oynuyor.
Savaş dönemindeki ticaret üzerine yapılan araştırmalar, Rusya’nın ihracatının Avrupa’dan uzaklaşıp Asya’ya yöneldiğini ve varış noktalarının belirlenmesinde siyasi yakınlığın etkili olduğunu gösteriyor. Batı pazarlarının büyük ölçüde kapanmasıyla Çin ve Hindistan tercih edilen pazarlar haline geldi. Yaptırımlar ve diplomatik ilişkiler artık Rus petrolünü kimin, hangi fiyattan satın aldığını etkiliyor.
Savunma işbirliğinde taahhütler ve gecikmeler
Hindistan silahlı kuvvetleri, hava savunma sistemleri ve denizaltılar da dahil olmak üzere Rus teçhizatına ve yedek parçalarına bağımlılığını sürdürüyor. Bu bağımlılık, ilişkiye diplomatik açıklamaların ötesinde pratik bir önem kazandırıyor: mevcut teçhizatın bakıma, yedek parçalara ve sürekli teknik desteğe ihtiyacı var.
Beş S-400 Triumf hava savunma sistemi için 2018’de imzalanan anlaşmada gecikmeler yaşandı. Son bataryaların 2026 ve 2027’de teslim edilmesi planlanıyor. Yeni görüşmelerde nükleer reaktörle çalışan bir saldırı denizaltısının kiralanması ve savaş uçakları konusunda olası işbirliği ele alınıyor.
Putin, askeri işbirliğinin geçmişini övdü ve Moskova’nın bu işbirliğini sürdürmek istediği mesajını verdi. Rusya Devlet Başkanı şöyle konuştu:
Teknik ve askeri işbirliğinde çok yüksek düzeyde bir güvene sahibiz. Tüm bu alanlarda ilerlemeyi sürdüreceğiz.
Rusya ve Hindistan, Kudankulam nükleer santralindeki ilerlemenin yanı sıra havacılık, uzay araştırmaları ve dijital teknolojilerde daha fazla işbirliğine de dikkat çekti. Bu projeler, ortaklığı yakıt ve askeri teçhizat alımlarının ötesine taşıyor.
Hindistanlı vasıflı çalışanların hareketliliğini kolaylaştıran anlaşma, ekonomik bağlara yeni bir halka ekliyor. 2030’a kadar sürecek programla birlikte bu düzenleme, işgücü, hizmetler ve Hindistan’ın Rusya pazarında daha fazla fırsat istediği sektörlerde işbirliğini genişletmenin yolunu açıyor.
Dengesiz bir yapıya sahip büyüyen ticaret ilişkisi
İkili ticaret 2022’den bu yana, büyük ölçüde petrol sayesinde, hızla büyüdü. Hindistan önemli miktarda Rus enerjisi alırken karşılığında görece az satış yapıyor. Bunun sonucunda toplam ticaret hacmindeki artış, her iki ülkenin ihracatında eşit güçte bir artış anlamına gelmiyor.
Moskova, Hindistan’dan daha fazla mal ve hizmet almak istediğini söylüyor. İki hükümetin 2030’a kadar 100 milyar dolarlık ticaret hedefi, alışverişi daha dengeli ve çeşitli hale getirmeyi amaçlayan bir programla destekleniyor. Öncelikler arasında tarım, deniz ürünleri ve imalat yer alıyor.
Yaptırımlar ödemeleri zorlaştırdı. Her iki ülkedeki bankalar işlemleri rupi ve ruble üzerinden sonuçlandırma yöntemlerini denedi; böylece işletmeler iki ulusal para birimiyle ödeme yapabildi. Ancak Rus ihracatçıların kullanmakta zorlandığı rupiler birikince bu düzenlemenin yararı sınırlı kaldı.
Şirketler işlemleri sürdürebilmek için farklı para birimlerinin ve aracıların bir arada kullanıldığı yöntemlere yöneldi. Avukatlar, ABD ve Avrupa’nın uyguladığı yaptırımları ihlal etmemek için işlemleri tek tek inceledi. Bu nedenle ticaretin akışını sürdürmek, alıcı ve satıcıların yanı sıra ödeme düzenlemelerini de gerektiriyor.
Liderler, maliyetleri düşürebilecek nakliye ve ulaşım güzergahlarını da görüştü. Bu güzergahlar arasında Arktik deniz yolu ile Hindistan limanlarını Rusya’nın uzak kuzeyine ve Hazar bölgesine bağlayan koridorlar yer aldı. Projelerin zaman ufku uzun olsa da başka yerlerdeki gerilimlere karşı ticareti daha az kırılgan hale getirme hedefiyle örtüşüyorlar.
Batı baskısı ihracatçıları ve rafinerileri etkiliyor
ABD, gümrük vergisi artışını Rusya’nın askeri harekatını destekleyen gelirleri azaltmanın bir yolu olarak sunuyor. Moskova ile enerji ticaretini sürdüren ülkelere yönelik ikincil önlemler de uygulamakla tehdit etti. Bu tür önlemler, baskıyı Rusya’dan onunla iş yapan işletme ve ülkelere yayıyor.
Avrupa Birliği, yaptırım rejimi kapsamında Hintli rafineri Nayara Energy’yi hedef aldı. Haberlerin ardından Hindistan piyasalarında dalgalanma yaşanırken ticaret uzmanları, uzun sürecek bir gümrük vergisi anlaşmazlığının Hindistan’ın ABD’ye ihracatını üçte bire kadar azaltabileceği uyarısında bulundu. Bu, tekstil ve makine gibi ihracat sektörlerinin risk altında olduğu olası kayıplara ilişkin bir uyarıydı.
Hintli yetkililer Batı hükümetlerini çifte standart uygulamakla suçladı. Yetkililer, 2024’te Avrupa’nın Rusya ile ticaretine, rekor düzeyde sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı dahil, ve ABD’nin Rusya’dan zenginleştirilmiş uranyum, paladyum ve gübre alımlarını sürdürmesine dikkat çekti. Hindistan’daki farklı siyasi görüşlerden milletvekilleri gümrük vergisi kararını eleştirerek Washington’a, zorbalık olarak nitelendirdikleri yöntemlerden vazgeçme çağrısı yaptı.
Yeni Delhi, tercihlerini fiyat ve enerji güvenliğinin belirlemeyi sürdüreceğini söylüyor. İndirimlerin azalması ya da yaptırım risklerinin artması üzerine rafineriler rotalarını değiştirdi; Rusya siparişlerini duraklatıp azalttı, Orta Doğu ve Amerika kıtalarından alım yaptı. İndirimler yeniden artınca Rusya’ya döndüler.
Hindistan’ın alım düzeni, yurt içi enerji maliyetlerini kontrol altında tutarken yurt dışında cezalarla karşılaşma riskini sınırlama çabasını yansıtıyor. Yeni yaptırımlar rafineriler, nakliye şirketleri ve bankalar açısından hukuki riskler yaratabilir. Rusya’dan savunma tedarikinin ve yedek parça sevkiyatlarının aksaması başka bir kaygı oluştururken enerji piyasalarındaki ani bir daralma Hintli tüketiciler için fiyatları yükseltebilir.
Ticaret görüşmeleri sürerken Ukrayna diplomasisi devam ediyor
Modi ve Putin, Ukrayna’daki çatışmaları ve müzakerelerin olasılığını görüştü. Amerikalı temsilciler ateşkes ve daha kapsamlı bir çözüm önerilerini sınamak üzere başkentler arasında gidip geldi. Bu çabalar, Rusya’nın Donetsk ve Luhansk’ın bazı bölgelerini kontrol etme talebi ve Kyiv’in toprak kayıplarını kabul etmeyi reddetmesi gibi engellerle karşılaştı.
Avrupalı liderler, çatışmaların durdurulması için Çin’in desteğini ararken kendi tutumlarını eşgüdüm içinde belirlemeye çalışıyor. Hindistan ise liderler arasındaki düzenli görüşmeler ve BRICS ile Şanghay İşbirliği Örgütü gibi gruplara katılımı aracılığıyla Moskova’yla kendi iletişim kanalını sürdürüyor.
Putin, Modi’yi Amerikalı arabulucularla yapılan son görüşmeler hakkında bilgilendirdiğini söyledi ve savaşa gösterdiği ilgi için kendisine teşekkür etti. Rusya Devlet Başkanı şöyle konuştu:
Başbakan Modi’ye Ukrayna’daki durum ve yürütülen görüşmeler hakkında bilgi verdim. Çatışmaya gösterdiği ilgi ve çözüm yönündeki çabaları için kendisine teşekkür ediyorum.
Hindistan’ın Moskova’nın tutumunu değiştirme kapasitesi sınırlı olsa da başka pek az ülkenin sahip olduğu temaslarını koruyor. Yeni Delhi, 2023’te Birleşmiş Milletler Şartı’na saygı ve diplomasi çağrısı yapan G20 bildirisinin hazırlanmasında eşgüdüm sağladı. Hindistan’ın yaklaşımı, Rusya ve Ukrayna destekçileriyle iletişim kanallarını açık tutmak, zararı azaltmak ve ortaya çıktığında arabuluculuk fırsatlarını değerlendirmek.
Zirvede ateşkes ya da uzlaşma için bir tarih açıklanmadı. Barış mesajına ticaret ve tedarik taahhütleri eşlik etti. Böylece toprak konusundaki temel anlaşmazlıklar müzakereleri engellemeyi sürdürürken Hindistan, Rusya ile ilişkilerini devam ettirdi.
Aralık zirvesinin tarihleri
5 Aralık 2025’teki zirvede 2018’de imzalanan silah anlaşmasından 2030’a kadar sürecek ekonomik planlara uzanan taahhütler bir araya geldi. Bu kronoloji, köklü savunma ilişkileri ile daha yakın dönemdeki petrol alımlarının Hindistan’ın Ukrayna diplomasisiyle nasıl bağlantılı hale geldiğini gösteriyor.
- 2018: Hindistan, beş S-400 Triumf hava savunma sistemi için anlaşma imzaladı.
- 2022’nin başından itibaren: Rusya’nın ticareti Avrupa’dan uzaklaşırken Hindistan, Rus petrolünün en büyük alıcılarından biri haline geldi.
- 2023: Hindistan, Birleşmiş Milletler Şartı’na saygı ve diplomasi çağrısı yapan G20 bildirisinin hazırlanmasında eşgüdüm sağladı.
- 2024: Avrupa’nın Rusya ile ticaretinde rekor düzeyde sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı yer aldı. Hintli yetkililer daha sonra Batı politikasını eleştirirken bu duruma atıfta bulundu.
- Ocak-haziran 2025: Hindistan’ın Rus ham petrolü ithalatı günlük ortalama 1,75 milyon varil oldu; bu, bir yıl önceki aynı döneme kıyasla yaklaşık yüzde 1 fazlaydı.
- 5 Aralık 2025: Yeni Delhi’deki zirvede Hindistan’ın barış çağrısı, ekonomik işbirliğini genişletme anlaşmalarıyla bir araya geldi.
- 2026 ve 2027: Son S-400 bataryalarının teslim edilmesi planlanıyor.
- 2030: Hindistan ve Rusya, ekonomik işbirliği programı kapsamında ikili ticarette 100 milyar doları hedefliyor.
Hindistan için başarının ölçüsü pratik: güvenilir enerji, savunma tedarikinin sürmesi, ABD ve Avrupa ile ticari ilişkilerin korunması ve Ukrayna’daki sivillerin savaş nedeniyle uğradığı zararın azaltılması. Putin’in ziyareti, bu hedeflerin petrol, ödemeler, ihracat ve diplomasi alanlarındaki kararlarla ne kadar yakından bağlantılı olduğunu gösterdi.
Öne Çıkanlar
- Modi, Hindistan’ın tarafsız bir tutum almak yerine diyalog ve diplomasi yoluyla Ukrayna’da barışı desteklediğini söyledi.
- ABD, Rus petrolü alımları nedeniyle Hint mallarına yüzde 25 ek gümrük vergisi getirdi ve toplam oranı yüzde 50’ye çıkardı.
- Putin, kesintisiz yakıt sevkiyatı ve askeri işbirliğinin devam edeceği sözü verdi.
- Hindistan, 2025’in ilk yarısında günde yaklaşık 1,75 milyon varil Rus ham petrolü ithal etti; bu, bir yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 1 fazlaydı.
- Hindistan ve Rusya, 2030’a kadar ekonomik işbirliği programı ile ikili ticarette 100 milyar dolarlık hedef belirledi.
- Zirve anlaşmaları, Hintli profesyonellerin hareketliliğinin kolaylaştırılmasını ve tarım, deniz ürünleri ile mamul mallardaki ticaretin genişletilmesini kapsadı.
- Son S-400 teslimatlarının 2026 ve 2027’de yapılması planlanıyor; denizaltı kiralama ve olası savaş uçağı işbirliği de görüşülüyor.
- Hindistan Rusya ile ilişkilerini koruyup barış çağrısı yaparken gümrük vergileri, yaptırımlar, ödeme güçlükleri ve tedarik gecikmeleri risk olmaya devam ediyor.






