Vietnam, Aralık 2025'ten itibaren 1. sınıftan 12. sınıfa kadar yapay zekâ eğitimini pilot olarak uygulayacak

10 dakikalık okuma
Vietnam, Aralık 2025'ten itibaren 1. sınıftan 12. sınıfa kadar yapay zekâ eğitimini pilot olarak uygulayacak

Yapay zekâ eğitimi okulun tüm kademelerine ulaşıyor

Vietnam, Aralık 2025'te seçili okullarda 1. sınıftan 12. sınıfa kadar yapay zekâ eğitimini pilot olarak uygulamaya başlayacak. Deneme Mayıs 2026'ya kadar sürecek. Ardından Eğitim ve Öğretim Bakanlığı, çerçeveyi geliştirmek ve gelecek eğitim yıllarında yaygınlaştırmaya yönelik öneriler hazırlamak üzere Haziran 2026'da değerlendirme yapacak.

İçindekiler
  1. Yapay zekâ eğitimi okulun tüm kademelerine ulaşıyor
  2. Aralık ile Haziran arasında neler olacak?
  3. Her yaş grubu için farklı hedefleri olan dört alan
  4. Yapay zekâ mevcut derslere nasıl entegre edilecek?
  5. Öğretmenleri yeni araçlar ve değerlendirme seçenekleri bekliyor
  6. Mahremiyet, önyargı ve insan denetimi
  7. Büyük şehirlerin ötesinde erişimi mümkün kılmak
  8. Çin ve ABD ile karşılaştırmalar ne gösteriyor?
  9. Ho Chi Minh City'den uygulamalı örnekler
  10. Haziran değerlendirmesinde neler ölçülebilir?
  11. Aileler öğrenimi nasıl destekleyebilir?
  12. Bilinmesi gerekenler

Bakanlık, pilot uygulamayı dijital okuryazarlığı ve çağdaş becerileri geniş ölçekte geliştirmeyi amaçlayan daha kapsamlı bir dijital dönüşüm hamlesiyle ilişkilendiriyor. Politbüro tarafından yayımlanan 71 sayılı Karar, ülke genelinde eğitim yönetiminde dijital teknoloji ve yapay zekânın daha fazla kullanılmasına yönelik bir yol haritası çiziyor. Okullardaki pilot uygulama bu gündemin temel unsurlarından biri.

Öğrenciler yapay zekâyı ayrı ve yoğun bir ders yerine mevcut dersler, projeler ve kulüpler aracılığıyla tanıyacak. Bakanlık, içeriğin mevcut öğrenme çıktılarıyla uyumlu olması ve ders programlarını aşırı yüklememesi gerektiğini belirtiyor. Okullar, öğretim koşullarına ve kaynaklarına uygun etkinlikleri seçmekte esnek olacak.

Yapay zekâ; çeviri hizmetleri, görüntü tanıma ve içerik öneren sistemler gibi gündelik araçlarda şimdiden kullanılıyor. Pilot uygulama, çocukların bu araçların ardındaki fikirleri anlamasına, onları güvenli ve sorumlu biçimde kullanmasına ve öğrenirken kendine güven kazanmasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Küçük yaştaki öğrenciler için bu, mahremiyet, adalet ve teknolojiyi yönlendirmede insanların rolüne dikkat ederek sınıfta aşina oldukları deneyimlerle bağlantılı etkinlikler anlamına geliyor.

Aralık ile Haziran arasında neler olacak?

Pilot uygulama, temel eğitim ve mesleğe yönlendirme olarak ikiye ayrılan genel eğitim sürecinin tamamını kapsıyor. İlkokul ve ortaokul, temel eğitim aşamasını oluşturuyor. Lise ise öğrencilerin daha ileri düzeyde sorunları ve gelecekteki iş yaşamlarıyla olası bağlantıları keşfedeceği mesleğe yönlendirme aşamasını oluşturuyor.

Takvim üç aşamadan oluşuyor:

  • Aralık 2025: Seçili okullarda 1. sınıftan 12. sınıfa kadar yapay zekâ eğitimi başlayacak.
  • Aralık 2025-Mayıs 2026: Okullar; bilgisayar bilimi, STEM, seçmeli konular, projeler ve ders dışı kulüpler aracılığıyla farklı yaklaşımları deneyecek.
  • Haziran 2026: Bakanlık sonuçları değerlendirecek, çerçeveyi geliştirecek ve gelecek eğitim yıllarında daha geniş ölçekte uygulamaya yönelik öneriler hazırlayacak.

Katılımcı okulların sayısı ve adları ile uygulamanın daha geniş ölçekte başlayacağı tarih henüz açıklanmadı. Değerlendirmenin, okulların içeriği nasıl sunduğundan çıkarılan dersleri kullanarak deneme sonrasındaki süreci şekillendirmesi amaçlanıyor.

Reklam

Her yaş grubu için farklı hedefleri olan dört alan

Çerçeve, tüm sınıf düzeylerinde ele alınacak dört alanı kapsıyor: insanı merkeze alan düşünme, yapay zekâ etiği, yapay zekâ teknikleri ve uygulamaları ile yapay zekâ sistemi tasarımı. Bu alanlar birlikte, yapay zekâyı insanlar tarafından oluşturulan ve yönlendirilen, hem yararları hem de sınırları bulunan araçlar olarak ele alıyor. Öğrenciler ayrıca veriyi anlamayı, sorun çözmeyi ve ekip çalışmasını deneyimleyecek.

İlkokul öğrencileri yapay zekâyı görüntü ve ses tanıma gibi basit örneklerle tanıyacak. Erken yaşta tanışmaları, 1. sınıf öğrencilerinden ileri düzey kodlama yapmalarının isteneceği anlamına gelmiyor. Derslerde, yapay zekâyı insanların oluşturduğu ve kişisel bilgilerin korunması gerektiği anlatılacak.

6. sınıftan 9. sınıfa kadar olan ortaokul öğrencileri veri ve algoritmalarla çalışmaya başlayacak. Algoritma, bir görevi yerine getirmek için kullanılan talimatlar dizisidir. Öğrenciler ödevlerine destek olması için yapay zekâ araçlarını denerken sonuçlardaki riskleri, hataları ve önyargıları fark etmeyi öğrenecek.

Lise öğrencileri, kurallara göre çalışan modellerden temel makine öğrenmesi projelerine kadar basit yapay zekâ sistemleri tasarlamaya yönelecek. Kurallara göre çalışan bir model, insanlar tarafından belirlenen talimatları uygularken makine öğrenmesi verilerdeki örüntülerden yararlanır. Öğrenciler daha ileri düzeyde sorun çözme becerilerini geliştirecek ve teknoloji ile bağlantılı alanlardaki olası kariyer seçeneklerini araştırmaya başlayacak.

Bu ilerleyiş, uygulamalı kullanımı değerlendirme becerisiyle birleştiriyor. Bir yapay zekâ özelliğini tanıyan çocuk, bir yanıtı kontrol eden genç ve basit bir sistem tasarlayan daha büyük bir öğrenci, aynı dört alan kapsamında farklı düzeylerde çalışmış olacak.

Yapay zekâ mevcut derslere nasıl entegre edilecek?

Okulların yapay zekâ etkinliklerini mevcut müfredattaki hedeflerle ilişkilendirmesi teşvik ediliyor. Bir fen bilimleri öğretmeni, biyoloji dersinde görüntüleri sınıflandırmak için görsel bir yapay zekâ aracından yararlanabilir. Bir matematik öğretmeni, insanın izlediği yöntemle basit bir modelin yaklaşımını karşılaştırarak örüntü tanımayı inceleyebilir.

Reklam

Bir edebiyat öğretmeni, sözlü sunumları ve geri bildirimi desteklemek için konuşmayı metne dönüştüren bir araçtan yararlanabilir. Projeler ve temalı haftalar, basit bir trafik levhası algılayıcısı oluşturmak ya da sınıfta mahremiyet kuralları geliştirmek gibi uygulamalı çalışmalar etrafında farklı dersleri bir araya getirebilir.

Bakanlık, yerel yönetimlere mevcut kaynaklardan en iyi şekilde yararlanmalarını ve dağınık yatırımlardan kaçınmalarını tavsiye ediyor. Okullar mevcut laboratuvar ve cihazları kullanabilir, açık öğrenme materyallerinden yararlanabilir, eğitim ve uygulamalı etkinlikler için iş ortaklarıyla çalışabilir. Amaç, öğrencilere ya da öğretmenlere ek yük getirmeden öğrenmeyi desteklemek.

Esneklik, olağan derslerin ötesine de uzanıyor. Okullar tekil konuları derslere entegre edebilir, yapay zekâ kulüpleri kurabilir ya da toplum atölyeleri düzenleyebilir. Her okul, etkinlikleri mevcut öğrenme çıktılarıyla bağlantılı tutarak koşullarına uygun yöntemleri seçebilir.

Öğretmenleri yeni araçlar ve değerlendirme seçenekleri bekliyor

Pilot uygulamanın merkezinde öğretmenler yer alacak. Bakanlık, çekirdek öğretmen ekiplerini eğitmeyi ve ders planlama, sınıf yönetimi ile yeni değerlendirme biçimlerine yardımcı olabilecek yapay zekâ araçlarını denemeyi planlıyor. Bu çalışmalar, yapay zekâyı öğrencilerin ödevlerinin yanı sıra eğitimcilerin işlerine de dahil ediyor.

Talimatlara yanıt olarak içerik üreten üretken yapay zekâ, öğrenci ödevleri konusunda öğretmenlerin şimdiden çeşitli sorularla karşılaşmasına yol açıyor. Planda tarif edilen pratik yaklaşımlardan biri, özgün düşünceyi ödüllendirirken aracın nasıl kullanıldığı açıkça belirtilmek koşuluyla yapay zekâdan rehberli biçimde yararlanılmasına izin vermek.

Vietnam'daki yükseköğretim kurumları, değerlendirmelerde üretken yapay zekâ kullanımına yönelik yapılandırılmış yaklaşımları denedi. Modellerden biri, hiç yapay zekâ kullanılmamasından tamamen yapay zekâ kullanımına kadar uzanan düzeyler belirliyor; görevler ise çalışmanın yönlendirilmesi ve kontrol edilmesinde insanların rolünü koruyacak biçimde tasarlanıyor. Söz konusu araştırma üniversitelerle ilgili olsa da ilkeleri okul ödevlerine de yön verebilir.

Öğretmenler öğrencilerden kişisel bir anlatım kullanmalarını, gerçek dünyadan veri toplamalarını ya da çalışmalarını açıklayacakları sözlü bir savunma yapmalarını isteyebilir. Öğrencilerin yapay zekâyı nerede ve neden kullandıklarını açıklamaları şartıyla beyin fırtınası ya da biçimlendirme için kullanımına izin verilebilir. Kullanımın açıklanmasını da içeren basit değerlendirme ölçütleri, dijital muhakeme becerilerini geliştirirken akademik usulsüzlükleri azaltmaya yardımcı olabilir.

Reklam

Mahremiyet, önyargı ve insan denetimi

Öğrencilerin ve öğretmenlerin yapay zekânın yararlarının yanı sıra mahremiyet, rıza ve önyargı konularını da anlaması gerekecek. Kişisel veriler adları, fotoğrafları, ses kayıtlarını, sınav sonuçlarını ve konum bilgilerini içerebilir. Bir yapay zekâ öğretmeni, öğrencinin etkileşimlerini ve performansını kaydedebilir; bu da söz konusu bilgilerin nasıl işlendiğini okulun sorumluluk alanına dahil eder.

Okullar, veri politikaları açık olan araçları seçmeli, geçerli bir gerekçe olmadan hassas bilgi toplamaktan kaçınmalı ve bilgilerin yerel düzeyde kontrol edilmesine olanak tanıyan seçenekleri tercih etmeli. Sınıf etkinliklerinde öğrenci çalışmalarının ya da kişisel ayrıntıların yer aldığı durumlarda bu tercihler önem taşıyor.

Bir model farklı gruplar için farklı sonuçlar ürettiğinde ya da kalıp yargıları tekrarladığında önyargı ortaya çıkabilir. Dersler, öğrencilerin bir modeli kimin geliştirdiğini, hangi bilgilerle eğitildiğini ve nerelerde başarısız olabileceğini sorgulamasına yardımcı olabilir. Bu noktaları kontrol etmek, öğrencilere bir yapay zekâ yanıtını otomatik olarak kabul etmek yerine incelemek için pratik bir yöntem sunuyor.

Okulların dijital davranış kuralları; açıklama, kaynak gösterme ve saygılı kullanım konusunda açık beklentiler belirleyebilir. Öğretmen denetimi önemini koruyor. Bakanlık, yapay zekâyı okul yönetiminde de denemeyi planlıyor; burada otomasyonun insan muhakemesini desteklemesi için gerekli önlemler alınmalı.

Büyük şehirlerin ötesinde erişimi mümkün kılmak

Vietnam, kırsal ve dağlık bölgelerde yaşayanlar dahil tüm öğrencilere yapay zekâ öğrenimi sunmayı hedefliyor. Bu nedenle farklı yerel koşullarda etkinliklerin yürütülmesi, pilot uygulamanın esnekliğe ve okulların halihazırda sahip olduğu olanakların kullanımına verdiği önemin bir parçası.

Vietnamlı ve Britanyalı araştırmacıların yürüttüğü yakın tarihli projelerde, yapay zekâ araçlarına yönelik öğretim yöntemlerini birlikte geliştirmek üzere farklı bölgelerdeki okullarla çalışıldı. Projeler; öğretmenlerin kapasitesi, cinsiyet eşitliği ve farklı koşullara uygun uygulamalı kaynaklar üzerinde duruyor. Bu yaklaşım, okulların koşullarına uygun uygulama modellerini seçmesine olanak tanıyan yönergelerle örtüşüyor.

Okullar cihazları dönüşümlü kullanabilir, laboratuvar saatlerini adil biçimde paylaştırabilir ve çevrimdışı çalışabilen içeriklerden yararlanabilir. Bu düzenlemeler, ekipmanların paylaşılması ve etkinliklerin mevcut kaynaklara göre planlanması için pratik çözümler sunuyor.

Reklam

Yerel telekomünikasyon ortakları, eğitim platformları için düşük maliyetli bağlantı paketleri sunmaya yardımcı olabilir. Vietnamlı teknoloji şirketleri okullara ücretsiz erişim seçenekleri ve öğretmen eğitimi sağlayabilir. Ekipmanla birlikte dil ve konumu da gözetebilmek için öğrenme materyalleri Vietnamca ve etnik azınlık dillerini destekleyecek seçeneklerle sunulmalı.

Bu önlemler, şehirlerdeki, küçük kasabalardaki ve daha uzak bölgelerdeki okulların uygulamaya güvenle katılabilmesini amaçlıyor. Öğretmenlerin hazırlanması, uygun materyaller ve cihazlara erişim, sınıf etkinliklerinin uygulanabilir olmasını sağlayan unsurlar arasında yer alıyor.

Çin ve ABD ile karşılaştırmalar ne gösteriyor?

Çin ve ABD, Vietnam için farklı örnekler sunuyor. Çin, yapay zekâ içeriğini mevcut derslere entegre ediyor, ulusal platformlar kuruyor ve politikaları merkezî olarak koordine ediyor. ABD ise eyaletlerin ve okul bölgelerinin kararlarına dayanan, özel şirketlerin önemli rol oynadığı merkeziyetçi olmayan bir yaklaşım izliyor.

Vietnam kendi okul sistemine uygun unsurlardan yararlanabilir. Yapay zekânın mevcut derslere entegre edilmesi programın yönetilebilir kalmasını sağlarken ulusal bir yeterlilik çerçevesi öğrencilerin her düzeyde neleri bilmesi gerektiğini belirleyebilir.

Kamu kurumları ile özel şirketler arasındaki ortaklıklar ekipman, platform ve öğretmen eğitimi sağlayabilir. Güvenlik ve kalite standartlarını ise devlet belirler. Bu roller, pilot uygulamanın ortak kaynak kullanımına verdiği önemi okulların ne öğreteceği ve teknolojiyi nasıl kullanacağı konusunda tutarlı beklentilere duyulan ihtiyaçla birleştiriyor.

Ho Chi Minh City'den uygulamalı örnekler

Ho Chi Minh City, dijital araçlar ve yapay zekânın okul hizmetlerini nasıl destekleyebileceğine dair şimdiden örnekler sunuyor. Kentte ilçeler genelinde çevrimiçi kayıt sistemleri kullanılıyor; ebeveynlerin sorularını yanıtlayan ve onlara yol gösteren sohbet sistemleri de bu hizmetlere dahil.

Harita tabanlı bir sistem ailelerin yakındaki okulları bulmasına yardımcı olurken planlamayı da destekliyor. Bu hizmetler, çocukların hangi okula gidebileceği dahil ailelerin ve eğitim yetkililerinin vermesi gereken gündelik kararlarla teknolojiyi buluşturuyor.

Kentin eğitim dairesi, öğrenimle ilgili iki yapay zekâ çözümünü de deniyor. Bunlardan biri, öğrencilerin eğitim içeriğiyle etkileşimlerini inceliyor ve her öğrenciye göre uyarlanmış materyaller ile programlar öneriyor. Diğeri ise öğrencilerin zorlandığı konuları belirlemek için geçmiş verileri analiz ederek öğretmenlerin hedefli dersler planlamasına yardımcı oluyor.

Reklam

İki deneme, öğretimin farklı yönlerine odaklanıyor: bireysel öğrenciler için kaynak ve program seçmek ile daha fazla ilgi gerektiren ders konularını belirlemek. Kayıt hizmetleriyle birlikte bu uygulamalar, yapay zekânın hem yönetim hem de öğretim alanlarında geniş ölçekte kullanılmasına ilişkin pratik örnekler sunuyor.

Haziran değerlendirmesinde neler ölçülebilir?

Bakanlık, Mayıs 2026'da sona erecek pilot uygulamanın ardından değerlendirme yapmayı; değerlendirme ve çerçevenin geliştirilmesini ise Haziran ayında gerçekleştirmeyi planlıyor. Etkinliklerin becerileri geliştirirken mevcut ders sürelerine uygun olup olmadığını değerlendirmede okullardan elde edilen veriler belirleyici olacak.

Öğrencilerin sınıf düzeylerine göre becerileri, öğretmenlerin kendine güveni ve eğitimlerin tamamlanma durumu yararlı ölçütler arasında. Bir diğer ölçüt, sahip oldukları cihazlarla etkinlikleri yürütebilen okulların oranı. Okullar, temel derslerin süresini azaltmadan yapay zekâyı derslerine entegre eden derslerin sayısını da izleyebilir.

Örnek öğrenci çalışmaları, kısa anketler ve odak grupları pilot uygulamanın pratikte nasıl işlediğini göstermeye yardımcı olabilir. Bu amaçla toplanan bilgiler anonimleştirilmeli; yani kimliği belirleyici ayrıntılar çıkarılmalı ve veriler özenle işlenmeli.

Değerlendirme, bakanlığın çerçeveyi geliştirmesine ve gelecekteki yaygınlaştırma için öneriler hazırlamasına yardımcı olacak. Ayrıca esnek uygulama biçimlerinin, öğretmen eğitiminin ve mevcut kaynakların denenen etkinlikleri desteklemekte yeterli olup olmadığını inceleme olanağı sunacak.

Aileler öğrenimi nasıl destekleyebilir?

Ebeveynler çocuklarıyla mahremiyet ve adalet hakkında konuşarak, bağımsız düşünmelerini teşvik ederek pilot uygulamayı destekleyebilir. Bir çocuğa yapay zekâ aracının bir öneriye nasıl ulaştığını sormak, bu fikirleri gündelik sohbetlerin parçası haline getirebilir.

Çocuk iki aracın yanıtlarını karşılaştırabilir ya da yapay zekâ özetini özgün metinle kontrol edebilir. Bu basit etkinlikler farklılıkları fark etme, hataları belirleme ve bir yanıtın neden yararlı olduğunu ya da neden kontrol edilmesi gerektiğini açıklama fırsatı yaratır.

Aileler, okullarının açıklama kurallarını da öğrenebilir ve öğrencilerin bu kurallara uymasına yardımcı olabilir. Yapay zekâ kullanımına ne zaman izin verildiğini ve öğrencilerin bunu nasıl belirtmesi gerektiğini bilmek, sınıftaki beklentileri evde yapılan çalışmalarla ilişkilendirir.

Pilot uygulama, hem okullar hem de aileler için yapay zekâyı öğrenmeyi onu sorgulamayı öğrenmekle bir araya getiriyor. Mahremiyet, adalet, bağımsız düşünme ve öğretmen rehberliği, en küçük sınıflardan gelecekteki mesleklere hazırlığa kadar programın parçası olmayı sürdürüyor.

Bilinmesi gerekenler

  • Vietnam'daki pilot uygulama, Aralık 2025-Mayıs 2026 arasında seçili okullarda 1. sınıftan 12. sınıfa kadar yürütülecek.
  • Eğitim ve Öğretim Bakanlığı, çerçeveyi geliştirmek ve yaygınlaştırma önerilerine yön vermek üzere Haziran 2026'da değerlendirme yapmayı planlıyor.
  • Dört alan; insanı merkeze alan düşünme, yapay zekâ etiği, teknikler ve uygulamalar ile sistem tasarımını kapsıyor.
  • Öğrenim, basit tanıma araçları ve mahremiyet farkındalığından veri, algoritmalar ve temel yapay zekâ projelerine doğru ilerleyecek.
  • Okullar, ders programlarını aşırı yüklemeden yapay zekâyı mevcut derslere, projelere, seçmeli etkinliklere ve kulüplere entegre edecek.
  • Öğretmenlere eğitim verilecek; ders planlama, sınıf yönetimi ve değerlendirme için yapay zekâ araçları denenecek.
  • Mahremiyet, önyargı, kullanımın açıklanması ve insan denetimi temel kaygılar arasında.
  • Esnek kaynaklar ve öğretim yaklaşımlarıyla şehirlerde, kırsal bölgelerde ve dağlık alanlarda yaşayan öğrencilerin katılımı hedefleniyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir