Daha düşük zararlar, toparlanmanın ilk işaretini veriyor
Malezya'daki Starbucks lisansını elinde bulunduran Berjaya Food, 30 Eylül'de sona eren ilk çeyreğinde gelirinin yüzde 3,3 arttığını ve 14,8 milyon ringgit net zarar ettiğini bildirdi. Zarar yarıdan fazla azalırken Gazze'deki savaşla bağlantılı boykot baskısının yaklaşık iki yıldır sürdüğü dönemin ardından iyileşmenin ilk işaretlerinden biri görüldü.
İçindekiler
- Daha düşük zararlar, toparlanmanın ilk işaretini veriyor
- Düşüş nasıl gelişti?
- Yerel sahiplik neden mesajın bir parçası oldu?
- Mali veriler ne söylüyor?
- Promosyonlar azalırken analistler toparlanmayı değerlendiriyor
- Kahve pazarındaki hareketlilik fiyat baskısını artırıyor
- Bölge genelindeki restoran işletmecileri benzer baskılarla karşı karşıya
- Seçici yurt dışı büyüme nakit üzerinde ek baskı yaratıyor
- Yatırımcılar iyileşmenin kalıcı olacağına dair kanıt arıyor
- Özet
İyileşme, haziranda sona eren mali yılda kaydedilen 292 milyon ringgitlik rekor zararın ve onlarca Starbucks şubesinin kapatılmasının ardından geldi. Müşteri ziyaretleri azalırken Berjaya Food, maliyetleri düşürmek amacıyla Malezya'daki yaklaşık 400 mağazalık ağını yaklaşık 320 mağazaya indirdi.
Berjaya Food Üst Yöneticisi Sydney Lawrance Quays, müşteri trafiğinin iyileştiğini ve ticaret koşullarının 2024'ün en kötü aylarına kıyasla daha istikrarlı olduğunu söyledi. Bir röportajda toparlanmanın gözle görülür ancak kırılgan olduğunu belirten Quays, boykot öncesindeki performansa dönmenin zaman alacağını ifade etti.
Toparlanma yavaş ilerliyor ancak önümüzde olumlu işaretler görüyoruz.
Yönetim, boykot baskısının bir ölçüde hafiflemesini kamuoyunun işletmeyi daha iyi anlamasına bağlıyor. Starbucks Malezya, ABD'li ana şirketin bir birimi değil, yerel olarak Berjaya Food tarafından işletiliyor ve çalışanlarının çoğu Müslüman. Şirket, bu açıklamaların 2023'ün sonlarında çatışmanın tırmanmasının ardından sosyal medyada yayılan kafa karışıklığını gidermeye yardımcı olduğunu söylüyor.
Ticari açıdan karşılaşılan zorluk da değişti. Zuspresso Sdn Bhd tarafından işletilen yerel zincir ZUS Coffee, hızlı büyümenin ardından mağaza sayısında Starbucks'ı geride bıraktı. Starbucks'a geri dönen müşterilerin artık daha fazla seçeneği var. Bu da toparlanmayı kamuoyu algısının yanı sıra fiyat, kolaylık ve hizmet alanlarında bir rekabete dönüştürüyor.
Düşüş nasıl gelişti?
Starbucks Malezya'nın son sonuçları, Berjaya Food'u mağaza ağını küçültmek zorunda bırakan uzun süreli gerilemenin ardından geldi. Bu süreç, şirket kazandığından fazlasını harcamayı sürdürürken daha küçük bir çeyreklik zararın neden önemli olduğunu açıklıyor.
- 2023'ün sonları: Gazze'deki çatışmanın tırmanmasının ardından boykot çağrıları yayıldı; buna Starbucks Malezya'nın sahipliği ve işletilmesi konusunda sosyal medyada yaşanan kafa karışıklığı eşlik etti.
- 2024: Müşteri trafiği zayıfladı, Malezya ve Endonezya'daki uluslararası restoran markalarının gelirleri keskin biçimde düştü ve indirimler üzerinden rekabet yoğunlaştı.
- 2024 ve 2025'in başları: Berjaya Food, maliyetleri düşürüp Malezya'daki ağını yeniden şekillendirirken Starbucks şubelerini kapattı.
- 2025'in başları: Endonezya'daki bazı restoran işletmecileri kârlılıklarında değişiklikler bildirdi; Starbucks lisans sahibi Map Boga Adiperkasa ise önemli bir zararın ardından büyümesini yavaşlattı.
- Haziran 2025'te sona eren mali yıl: Berjaya Food 292 milyon ringgit zarar kaydetti.
- 30 Eylül 2025'te sona eren ilk çeyrek: Gelir bir yıl öncesine göre yüzde 3,3 arttı ve net zarar 14,8 milyon ringgite geriledi.
Malezya'daki Starbucks mağazalarının sayısının yaklaşık 400'den 320'ye düşmesi, yaklaşık 80 şubeye, yani önceki ağın yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. Yönetim, geride kalan mağazaların daha sürdürülebilir olduğunu ve müşteri trafiğinin daha yoğun olduğu bölgelerde toplandığını belirtiyor.
Yerel sahiplik neden mesajın bir parçası oldu?
Berjaya Food, küresel markadan aldığı lisans kapsamında Starbucks Malezya'nın işe alımını, tedarik zincirlerini ve yerel mevzuata uyumunu yönetiyor. İşletme helal standartlarına uygun ve çalışanlarının çoğunluğu Müslüman. Yönetim, müşterilerle iletişiminde bu noktaları öne çıkarıyor.
Lisans, yerel bir işletmenin uluslararası bir marka altında faaliyet göstermesine ve markaya telif ücreti ödemesine olanak tanıyor. Malezya'daki günlük operasyonları Berjaya Food yürütürken lisans anlaşması Starbucks ile ticari bağı koruyor. Bu yapı, mağazaların işletilmesindeki yerel rolü ve küresel markayla ilişkiyi açıklıyor.
Malezya'daki boykotlar, İsrail'le bağlantılı olduğu düşünülen işletmeleri sık sık hedef aldı. Yöneticiler, bazı tüketicilerin yerel operasyonlarla küresel siyaset arasındaki farkı daha iyi anlamaya başladığını söylüyor. Bu durum, müşterilerin sınırlı da olsa geri dönmesi ve Starbucks'tan kaçınma çağrılarının çevrimiçi ortamda azalmasıyla aynı döneme denk geldi.
Berjaya Food'un şimdi sahiplik yapısını savunmacı görünmeden anlatması gerekiyor. Malezya'daki operasyonlar ve Müslüman çalışanlarla ilgili mesajı, hizmet, fiyat-performans ve ürün yenilikleriyle müşteri bağlılığını yeniden kazanma çabasıyla birlikte yürütülüyor. Müşteriler kahveyi nereden alacaklarına karar verirken paralarının karşılığında ne elde edeceklerini de değerlendiriyor.
Mali veriler ne söylüyor?
Starbucks, Berjaya Food'un gelirinin yaklaşık yüzde 80'ini sağlıyor; bu nedenle kahve zinciri, grubun kazançlarını en fazla etkileyen işletme konumunda. Starbucks'taki toparlanma ana şirketi önemli ölçüde etkileyebilir. Buna karşılık zayıflığın sürmesi, diğer işletmelerin kayıpları telafi etme olanağını sınırlıyor.
Son çeyrekteki gelir artışı, bir yıl önceki aynı dönemle karşılaştırıldı. Zarardaki daralma, maliyet azaltımlarının ve müşterilerin kademeli dönüşünün etkisini göstermeye başladığına işaret ediyor. Rekor yıllık zarar ile daha küçük çeyreklik açık farklı süreleri kapsıyor. Bu nedenle son çeyrek için anlamlı karşılaştırma, açıklanan zararın yarıdan fazla azalması.
Geçen yılki keskin gerileme, büyümenin ölçüldüğü başlangıç düzeyini de düşürüyor. Satışlar sert biçimde azaldığında, sınırlı bir toparlanma daha güçlü bir yüzdelik değişim yaratabilir. Tek seferlik kalemler de açıklanan kâr veya zararı etkileyebilir. İşletmenin yeni operasyon yapısı altında ne kadar kazanabileceğini görmek için daha fazla çeyreklik sonuç açıklanması gerekecek.
Daha küçük mağaza ağı da bu yapının bir parçası. Düşük performans gösteren şubelerin kapatılması, bir işletmenin faaliyetini sürdürmesi için gereken devamlı giderleri azaltıyor. Berjaya Food, müşteri trafiğinin ve kâr marjlarının daha yüksek olduğu mağazalara odaklanmayı; böylece maliyetlerden sonra satış gelirinin daha büyük bölümünü elinde tutmayı hedefliyor.
Yönetimin yaklaşımı, müşterilerin geride kalan mağazalara dönmeye devam etmesine bağlı. Daha küçük bir ağ, harcamalar toparlandığında her bir şubenin mali durumunu iyileştirebilir; ancak grubun genel giderlerini karşılamak ve yeniden kâra yaklaşmak için yeterli satışa da ihtiyacı var.
Promosyonlar azalırken analistler toparlanmayı değerlendiriyor
CGS International, boykot baskısının muhtemelen 2024'te en düşük seviyesine ulaştığını düşünüyor ve önümüzdeki birkaç yılda tüketimin kademeli olarak iyileşmesini bekliyor. Kurumun tahminlerine göre, içinde bulunulan mali yılda Starbucks Malezya'nın tüketimi 2023 seviyesinin yaklaşık üçte ikisine ulaşacak, sonraki iki yılda da artış sürecek.
Bu tahmine göre beklenen iyileşmeye rağmen işletme 2023 seviyesinin yaklaşık üçte bir altında kalıyor. Tahmin, Starbucks Malezya'nın boykot döneminden önce ulaştığı hacme dönmesi için aşması gereken mesafeyi gösteriyor.
CGS International ayrıca Berjaya Food'un hacimler istikrar kazandıkça uygulama üyelerine ve Starbucks kart kullanıcılarına yönelik bazı haftalık promosyonları azalttığını belirtti. Şirket, aylar süren yoğun indirimlerin ardından müşterileri mağazalara çekmekle her satıştan daha fazla gelir elde etmek arasında daha iyi bir denge kurmaya çalışıyor.
İndirimler sipariş sayısını artırırken her içecekten elde edilen geliri düşürebilir. Müşteri trafiğinin korunması hâlinde indirimleri azaltmak kârlılığı destekleyebilir. Bu durumda müşterilerin Starbucks'ı seçmesinde hizmet, hız ve ürünler daha fazla önem kazanıyor.
Analistler toparlanmanın ne kadar hızlı ilerleyebileceği konusunda farklı görüşlere sahip. Bazıları yıl sonundaki bayram döneminin ve hanelere sağlanan geçici nakit desteğinin, temel ihtiyaçlar dışındaki harcamaları desteklemesini bekliyor. Diğerleri ise jeopolitikle bağlantılı tüketici algısı ve büyüyen yerel ve Çinli zincirlerle rekabet konusunda temkinli.
Kahve pazarındaki hareketlilik fiyat baskısını artırıyor
ZUS Coffee, yoğun mağaza ağı ve güçlü teslimat kanalları kurarak Starbucks'ın şube sayısını azalttığı dönemde pazar payı kazandı. Çinli şirketler de rekabetçi fiyatlar ve sade menülerle Malezya şehirlerinde büyüdü. Bu markaların cazibesinde uygun fiyat ve hızlı hizmetin payı var.
Starbucks, genellikle daha yüksek fiyatlarla mağaza atmosferi, müşteri deneyimi ve içecekleri kişiselleştirmek için daha geniş seçenekler sunarak rekabet ediyor. Yerel ve Çinli zincirler çoğu zaman tipik bir Starbucks latte'sinden daha ucuz içeceklerin reklamını yapıyor. Bu nedenle fiyat farkı rekabetin merkezinde yer alıyor.
2024'te piyasadaki yoğun indirimler, müşterileri markalar arasında geçiş yapmaya teşvik etti. Bu nedenle Berjaya Food'un sık uygulanan uygulama promosyonlarını azaltma kararı, tüketicilerin fırsatları karşılaştırmaya alıştığı bir döneme denk geliyor. Kâr marjlarını korumak için indirimler seyrekleştiğinde de müşterilerin alışveriş yapmayı sürdürmesi gerekiyor.
Quays, özel kahve satışları için turistleri ve Malezya'da büyüyen orta sınıfı fırsat olarak gösterdi. Ulaşım merkezleri ve alışveriş merkezleri bu müşterilere hizmet verebilir; dijital sipariş ve sadakat programları da düzenli müşterilerin elde tutulmasına yardımcı olabilir.
Kapatmaların ardından geriye kalan yaklaşık 320 mağaza, müşteri trafiğinin daha yoğun olduğu bölgelerde toplandı. Yönetim, harcamalar toparlandıkça bu odağın her bir şubenin getirisini artırmasını bekliyor. Starbucks'ın öne çıkardığı üst düzey deneyimin yanı sıra konum, kolaylık ve hizmet de önem taşıyacak.
Bölge genelindeki restoran işletmecileri benzer baskılarla karşı karşıya
Malezya ve Endonezya'daki büyük ABD'li fast food ve kahve markalarının gelirleri, İsrail'le bağlantılı olduğu düşünülen işletmelere yönelik boykot çağrılarının yayılmasıyla 2024 boyunca keskin biçimde düştü. Zarar Starbucks'la sınırlı kalmadı; işletmeciler fiyatları, menüleri ve müşterilerle iletişim biçimlerini değiştirdi.
Malezya'da KFC ve Pizza Hut'ı işleten QSR Brands, 2023'te vergi öncesi kâr açıklarken 2024'te zarara geçti. Yönetim satışları istikrara kavuşturmak için fiyat indirimlerine, helal vurgusuna ve yerel istihdama ağırlık verdi.
Endonezya'da Pizza Hut'ın işletmecisi Sarimelati Kencana, zarar ettiği dönemin ardından 2025'in başlarında yeni menü ürünleri ve dijital pazarlamanın desteğiyle yeniden kâra geçti. KFC'nin Endonezyalı işletmecisi ise zararını azalttı ve mali durumunu desteklemek için bir kümes hayvanı tedarikçisindeki hissesini sattı.
Starbucks lisans sahibi Map Boga Adiperkasa, 2025'in başlarında önemli bir zarar açıklamasının ardından büyümesini yavaşlattı. Farklı tepkiler, işletmecilerin müşterileri geri kazanma çabalarını nakdi koruma ve mali baskının daha da artmasını sınırlama önlemleriyle dengelediğini gösteriyor.
Tüketici aktivizmi, bazı pazarlarda içecek ve atıştırmalık markaları da dahil yerel alternatiflere yarar sağladı. Sosyal medya, itibar baskısının sınırlar ötesinde hızla yayılmasına imkân tanıdı; bu da uluslararası şirketleri stratejilerini uyarlamaya, yerel halkla ilişkilerini geliştirmeye ve bazı durumlarda ürün portföylerini yeniden şekillendirmeye yöneltti.
Seçici yurt dışı büyüme nakit üzerinde ek baskı yaratıyor
Berjaya Food, Malezya'da maliyetleri düşürürken ülke dışında büyümeyi hedefliyor. Şirket, İskandinav bölgesinin bazı kesimlerinde Starbucks'ı geliştirme haklarına sahip ve 2025'te faaliyete başlamasının ardından İzlanda'daki üçüncü şubesini açmayı planlıyor. Planlanan açılış için tarih verilmedi.
Yurt dışındaki mağazalar zamanla gelir potansiyeli sunsa da yeni bir işletme, istikrarlı faaliyete geçmeden önce de masraf yaratıyor. Başlangıç maliyetleri son sonuçları olumsuz etkiledi. Berjaya Food'u izleyen analistler, bu harcamaların Malezya operasyonundan sağlanan istikrarlı nakit akışıyla karşılanması gerektiğini söylüyor.
Berjaya Food ayrıca Kenny Rogers Roasters'ı işletiyor ve Malezya ile Filipinler'de Paris Baguette için unlu mamuller üretiyor. Bu faaliyetler şirkete kahve dışında da iş alanları sağlasa da Starbucks, kârın başlıca kaynağı olmaya ve grup gelirlerinin çoğunu oluşturmaya devam ediyor.
Dolayısıyla şirketin stratejisinin birbiriyle bağlantılı iki ayağı var: Malezya'da daha küçük ve verimli bir Starbucks ağı işletmek ve yurt dışında seçilmiş fırsatları değerlendirmek. Mali denge, ülkedeki işletmenin ne kadar hızlı toparlanacağına ve yeni operasyonların faaliyete geçerken ne kadara mal olacağına bağlı.
Redseer Strategy Consultants ortağı Roshan Raj, hükümetlerin uyguladığı kısıtlamalar ve tüketicilerin hoşnutsuzluğu da dahil olmak üzere, Güneydoğu Asya'nın bazı kesimlerinde yabancı markaların karşılaştığı baskılara dikkat çekti.
Yabancı markalar aynı anda iki zorlukla karşı karşıya: hükümet kısıtlamaları ve memnuniyetsiz tüketiciler.
Berjaya Food yönetiminin sözünü ettiği acil önlemler müşteri algısına, mağaza maliyetlerine ve yatırım yapılacak yerlere odaklanıyor. Şirketin yurt dışı planları, Malezya'daki toparlanmanın yanı sıra yatırımcıların izlemesi gereken başka bir alan oluşturuyor.
Yatırımcılar iyileşmenin kalıcı olacağına dair kanıt arıyor
Çeyreklik sonuçların açıklandığı gün Berjaya Food hisseleri yaklaşık yüzde 2 yükseldi; ancak yıl genelinde yaklaşık yüzde 25 düşüşte kaldı. Olumlu tepki, çeyrekteki iyileşmeyi yansıtırken uzun süreli düşüş şirketin karşı karşıya kaldığı mali baskıyı gösterdi.
Araştırma kuruluşları farklı görüşlere sahip. Bazıları mevsimsel talep ve tüketimin iyileşmesiyle önümüzdeki çeyreklerde zararın azalmasını bekliyor. Bazıları ise marka algısı ve güçlü rekabet nedeniyle temkinli tavsiyelerini koruyor. Birkaç analist, Berjaya Food'un pazar payını savunmak için pazarlama harcamalarını artırması hâlinde faaliyet giderlerinin yükselme ihtimaline de dikkat çekiyor.
RHB Bank, boykot döneminin başlarında yayımladığı bir araştırma notunda temkinli bir tutum sergileyerek çatışma devam ederken toparlanmanın zor olacağı uyarısında bulunmuştu. Bankanın değerlendirmesi, müşteri ve pazar payını geri kazanmak için gereken çabaya odaklanıyordu.
Boykot sonrası toparlanma kolay olmayabilir ve Berjaya Food'un pazar payını geri kazanması için büyük çaba göstermesi gerekebilir.
Promosyonların daha seyrek hâle gelmesiyle birlikte mağaza ziyaretleri ve alışveriş başına ortalama harcama izlenmesi gereken göstergeler olacak. Yatırımcılar ayrıca Malezya ağındaki yeni değişiklikleri, İskandinav ülkelerindeki açılışların hızını ve yerel ve Çinli rakiplerle aradaki fiyat farkının açılıp açılmadığını da takip edecek.
Kalıcı bir ateşkes veya Orta Doğu'daki gerilimin azalması, müşteri algısını olumlu etkileyebilir. Berjaya Food'un daha güçlü kazançlara dönmesi, kendi kontrolündeki ticari kararlara da bağlı: maliyetleri yönetilebilir seviyede tutmak, müşterileri elde tutmak ve daha küçük bir mağaza ağından daha fazla gelir elde etmek.
Özet
- Berjaya Food, 30 Eylül'de sona eren çeyrekte gelirinin yüzde 3,3 arttığını ve net zararının 14,8 milyon ringgit olduğunu bildirdi; zarar yarıdan fazla azaldı.
- Grup, haziranda sona eren mali yılda 292 milyon ringgit zarar etti ve Starbucks Malezya'nın mağaza ağını yaklaşık 400 şubeden 320'ye indirdi.
- Yönetim, müşterilerin yerel olarak işletilen, helal standartlarına uygun ve çalışanlarının çoğu Müslüman olan şirketi daha iyi anlamasıyla boykot baskısının hafiflediğini söylüyor.
- Grup gelirlerinin yaklaşık yüzde 80'ini Starbucks sağlıyor; dolayısıyla kahve zinciri, Berjaya Food'un toparlanmasında kilit önemde.
- ZUS Coffee mağaza sayısında Starbucks'ı geride bıraktı. Yerel ve Çinli zincirler fiyat ve kolaylık açısından güçlü rekabet sunuyor.
- CGS International, içinde bulunulan mali yıldaki tüketimin 2023 seviyesinin yaklaşık üçte ikisi olacağını, sonraki iki yılda kademeli artış görüleceğini tahmin ediyor.
- Berjaya Food bazı haftalık promosyonları azalttı ve İzlanda'da planlanan üçüncü şube de dahil olmak üzere İskandinav ülkelerinde seçici biçimde büyümeyi hedefliyor.
- Rekabet, müşteri algısı, pazarlama giderleri ve yurt dışındaki açılış maliyetleri görünümü etkilerken analistler toparlanma konusunda farklı görüşlere sahip.






