Pekin Eski Bir Çimento Fabrikasını Küresel Bir Matematik Merkezine Nasıl Dönüştürdü

11 dakikalık okuma
Pekin Eski Bir Çimento Fabrikasını Küresel Bir Matematik Merkezine Nasıl Dönüştürdü

Yanqi Gölü kıyısındaki eski bir fabrikaya yeni bir amaç

Bugün 200'den fazla araştırmacı, Pekin'in kuzey ucunda eski bir çimento fabrikasının bulunduğu alana kurulan Pekin Matematik Bilimleri ve Uygulamaları Enstitüsü'nde tam zamanlı çalışıyor. Araştırmacıların yaklaşık üçte biri Çin dışından geliyor. Dağ manzarasına ve açık günlerde Çin Seddi'nin görülebildiği Yanqi Gölü'nün kıyısındaki enstitü; geometri, cebir, kuantum alanları ve sicim teorisi üzerine çalışan bilim insanlarının buluşma noktası haline geldi.

İçindekiler
  1. Yanqi Gölü kıyısındaki eski bir fabrikaya yeni bir amaç
  2. Araştırma kampüsü nasıl örgütleniyor?
  3. Eğitim, kampüsü geleceğin araştırmacılarına bağlıyor
  4. Kongre, önde gelen bilim insanlarını Pekin'de buluşturuyor
  5. Siyasi ayrılıkların ötesinde ortak matematik
  6. Araştırmacıları enstitüye çeken özellikler
  7. Bimsa matematiği yapay zekâyla neden buluşturuyor?
  8. Moleküler modellerden halka açık sergilere
  9. Büyüme, finansman ve açıklık taleplerini artırıyor
  10. Öne Çıkanlar

Bimsa adıyla bilinen enstitü, Ukrayna ve Rusya da dahil olmak üzere hükümetleri anlaşmazlık yaşayan ülkelerden matematikçileri bir araya getiriyor. Araştırmacılar aydınlık odalarda karatahtaların başında buluşup zor problemleri çözüyor. Enstitüyü ziyaret eden akademisyenler, uzmanlığın, bilimsel etkinliğin ve disiplinler arası işbirliği olanaklarının alışılmadık ölçüde yoğun olduğunu belirtiyor.

Pekin Belediyesi ile Tsinghua Üniversitesi enstitüyü ortaklaşa destekliyor. Bu destek, rekabetçi işe alım paketlerinin finansmanına ve idari işleri sınırlayarak araştırmacılara seminerlere ve matematik çalışmalarına daha fazla zaman bırakmayı amaçlayan bir çalışma düzeninin kurulmasına yardımcı oldu. Enstitünün materyallerinde ve kamuya açık iş ilanlarında yıllık maaş aralıkları 700 bin yuan ile 3,5 milyon yuan olarak belirtiliyor.

Bimsa'nın kurucu dekanı ve başkanı Shing-Tung Yau, bu gelişmede merkezi bir rol oynadı. Çalışmaları diferansiyel geometriyi ve matematiksel fiziği yeniden şekillendiren Fields Madalyası sahibi Yau, uluslararası saygınlığını deneyimli araştırmacıları ve yükselen yetenekleri çekmek için kullandı. Bağlantıları, kampüsü daha geniş bir enstitü ve konferans ağına da bağlıyor.

27 Kasım 2025 itibarıyla Bimsa'nın çekiciliği, konumu ve maaşlarının ötesine uzanıyordu. Araştırma zamanı, uluslararası meslektaşlar, eğitim bağlantıları ve büyük bilimsel etkinlikleri bir araya getiren enstitü; akademisyenlere temel soruların peşinden giderken yapay zekâ, bilimsel hesaplama ve diğer pratik alanlarda kullanılacak matematiği geliştirme olanağı sunuyordu.

Reklam

Araştırma kampüsü nasıl örgütleniyor?

Bimsa kendisini hem temel hem de uygulamalı matematiğe açık bir araştırma kampüsü olarak tanımlıyor. Çalışmaların kabaca yarısı uygulamalı matematiğe, yaklaşık dörtte biri saf matematiğe, geri kalanı ise yapay zekâ ve veri bilimi dahil disiplinler arası alanlara odaklanıyor. Bu dağılım, aynı kurum bünyesinde soyut araştırmalara ve pratik projelere geniş bir alan tanıyor.

Araştırma grupları cebirsel geometri, cebirsel topoloji, analiz ve geometri, sayı teorisi, matematiksel fizik ve genel görelilik alanlarında çalışıyor. Diğer çalışma alanları arasında kuantum alanları ve sicimler, kuantum simetrisi, kriptografi, hesaplamalı matematik, istatistik ve olasılık bulunuyor. Uygulamalı matematik araştırmacıları makine öğrenmesi, optimizasyon, bilimsel hesaplama algoritmaları ve dijital ekonomiyle bağlantılı projeler de dahil olmak üzere karmaşık sistemlerin matematiksel modelleri üzerine çalışıyor.

Seminerler, çalıştaylar ve okuma grupları bu araştırmacıları düzenli olarak bir araya getiriyor. Haftalık buluşmalarda farklı alanlardan öğretim üyeleri yakın zamanda elde edilmiş önemli sonuçları ve teknikleri sunuyor. Amaç; meslektaşların kendi uzmanlık alanlarının dışındaki gelişmeleri anlamasına yardımcı olmak, işbirliklerine zemin hazırlamak ve bir alandaki buluşun başka bir alanda kullanılmasına kadar geçen süreyi kısaltmak.

ABD ve Asya'da çalışmış Güney Koreli teorik fizikçi Kimyeong Lee, Bimsa'daki günlük fikir alışverişini enstitünün başlıca çekim noktalarından biri olarak nitelendirdi. Büyük Amerikan üniversitelerinin kaynaklarıyla daha küçük kurumlarda araştırmacıların karşılaşabildiği kısıtlı olanakları karşılaştırdı.

ABD'de çok sayıda mükemmel üniversite var, ancak daha küçük kurumlar sınırlı olanaklar sunabiliyor. Bimsa'da etkileşim her yerde.

Lee'nin gözlemi, enstitü modelinin önemli bir yönüne işaret ediyor: Çok sayıda etkin araştırma grubunu tek bir kampüste toplamak, akademisyenlere farklı matematiksel araçlar kullanan kişilerle düzenli olarak çalışma olanağı sağlıyor. Haftalık fikir alışverişleri, bu yakınlığı ortak çalışmaya dönüştürmek için yapılandırılmış bir ortam sunuyor.

Eğitim, kampüsü geleceğin araştırmacılarına bağlıyor

Bimsa'daki birçok araştırmacı, matematikte araştırma kariyeri hedefleyen öğrencileri yetiştirmek üzere 2021'de açılan Tsinghua Üniversitesi Qiuzhen Koleji'nde de ders veriyor. Öğretim üyeleri öğrencileri son derece istekli ve yeni bilgileri hızla kavrayan kişiler olarak tanımlıyor. Bu bağlantı, enstitünün geleceğin üniversite öğretim üyelerini ve sektörde çalışacak araştırmacıları yetiştirmesine katkı sağlıyor.

Reklam

Enstitüde ders veren Rus matematikçi Semen Artamonov, öğrencilerin giriş düzeyindeki konuları hızla geride bırakmaya hazır geldiğini anlattı.

Sanki konuları zaten biliyorlar ve ileri düzey içerik için gelmişler.

Bimsa'nın Tsinghua bünyesindeki Yau Matematik Bilimleri Merkezi'ne yakınlığı; ortak seminerleri, öğrencilerin ortak danışmanlığını ve iki kampüsü de içeren projeleri destekliyor. Bu bağlantılar sınıf içi eğitimi etkin araştırma gruplarına bağlıyor ve öğrencilere saf matematik, uygulamalı matematik ve matematiksel fizik alanlarında çalışan akademisyenlere erişim sağlıyor.

Eğitim ilişkisi, Pekin'in matematik alanındaki hedeflerinin iki yönünü de birbirine bağlıyor. Uluslararası işe alımlar deneyimli araştırmacıları kente çekerken Qiuzhen Koleji geleceğin araştırmacıları olmayı hedefleyen öğrencileri yetiştiriyor. Bimsa öğretim üyeleri araştırma görevleri ve dersleri aracılığıyla her iki sürece de katılıyor.

Kongre, önde gelen bilim insanlarını Pekin'de buluşturuyor

Bimsa, 2023'ten bu yana iki hafta süren ve Fields Madalyası sahiplerini, Turing Ödülü kazananlarını, Nobel ödüllülerini ve matematik, fizik ve bilgisayar bilimi alanlarındaki araştırmacıları bir araya getiren Uluslararası Temel Bilimler Kongresi'ne ev sahipliği yapıyor. Programda dersler, panel tartışmaları ve etkili makalelerle yaşam boyu katkıları ödüllendiren törenler yer alıyor.

Matematik ve fizik alanlarının önde gelen isimleri kongrenin düzenleyicileri ve komite üyeleri arasında yer aldı. Kongre, genç araştırmacılara kıdemli akademisyenlerle yoğun biçimde bir araya gelme olanağının yanı sıra açık problem oturumları ve yoğunlaştırılmış kurslara katılma fırsatı sunuyor. Ayrıca kampüsün, kısa vadede ticari kullanıma yönelik uygulamalı projelerin yanı sıra temel araştırmalar için de bir buluşma noktası olma rolünü güçlendiriyor.

Frontiers of Science ödülleri, son yıllarda matematik, teorik fizik ve bilgisayar bilimi alanlarında yayımlanan öne çıkan makaleleri ödüllendiriyor. İlk kongrede ödül alanlar arasında matematikçiler Máté Matolcsi ve László Végh de vardı. Ödüle layık görülen çalışmalar, uzun süre çözülememiş problemlerde kaydedilen ilerlemeleri ve algoritmalardaki çığır açıcı gelişmeleri içeriyordu. Yaşam boyu başarı ödülleri ise tüm araştırma dallarını şekillendiren akademisyenleri onurlandırdı.

İranlı teorik fizikçi ve Bimsa profesörü Mohammad Hossein Yavartanoo, etkinliğin ölçeğini açık sözlerle anlattı.

Çok büyük bir etkinlikti. Dünyanın hiçbir yerinde buna benzer bir şey görmemiştim.

Kongre, enstitünün günlük araştırma faaliyetlerini çok daha geniş kapsamlı uluslararası bir buluşmanın parçası haline getiriyor. Genç akademisyenler için dersler ve yoğunlaştırılmış kurslar, alanlarının önde gelen isimlerinden öğrenme fırsatı sunuyor. Bimsa açısından etkinlik, Pekin'i temel bilimlerin kavşak noktası haline getirme hedefini ortaya koyuyor.

Reklam

Siyasi ayrılıkların ötesinde ortak matematik

Ülkeleri arasındaki çatışmaya rağmen Ukraynalı ve Rus araştırmacılar Bimsa'da yan yana çalışıyor. Enstitü, her iki ülkeden akademisyenleri ağırlamayı uluslararası araştırma yaklaşımının bir parçası haline getirdi. İşbirliği, bireysel görevlendirmelerin ötesine geçerek diğer kurumlarla ortaklıkları da kapsıyor.

Moskova'daki HSE Üniversitesi ile yürütülen Geometri ve Fizik projesi bunun örneklerinden biri. Proje, homolojik ayna simetrisi ve birasyonel cebirsel geometri üzerine odaklanıyor. Pekin ve Moskova'daki konferanslar yüz yüze katılımı çevrim içi katılımla birleştirerek kıdemli matematikçileri ve kariyerlerinin başındaki araştırmacıları buluşturdu.

Kasım 2024'te cebirsel geometri ve matematiksel fizik üzerine düzenlenen ortak konferans 30'dan fazla matematikçiyi bir araya getirdi. Konuşmacılar arasında üç Fields Madalyası sahibi de vardı. Programın önemli bir bölümünde Çinli ve Rus doktora öğrencileriyle doktora sonrası araştırmacılar yeni çalışmalarını sundu ve kıdemli akademisyenlerden yararlandı.

HSE'nin Ayna Simetrisi ve Otomorfik Formlar Uluslararası Laboratuvarı Başkanı Valery Gritsenko, bu buluşmaların genç katılımcılara sağladığı katkıyı anlattı.

Bu, yeni nesil matematikçiler için harika bir öğrenme deneyimiydi.

Düzenli etkinlikler ve ortak projeler, tek seferlik ziyaretlere dayanmayan kalıcı bir işbirliği oluşturmayı amaçlıyor. Enstitünün eğitim bağlantıları, kongresi ve ortak konferansları birkaç yıl içinde gelişti:

  • 2021: Tsinghua Üniversitesi, matematikte araştırma kariyeri hedefleyen öğrencileri yetiştirmek üzere Qiuzhen Koleji'ni açtı.
  • 2023: Bimsa, Uluslararası Temel Bilimler Kongresi'ne ev sahipliği yapmaya başladı.
  • Kasım 2024: Cebirsel geometri ve matematiksel fizik üzerine düzenlenen ortak konferans, aralarında üç Fields Madalyası sahibinin de bulunduğu 30'dan fazla matematikçiyi bir araya getirdi.

Ukraynalı matematikçi Yevgen Makedonskyi, Yanqi Gölü kampüsünde bulduğu çalışma özgürlüğünü şöyle anlattı.

Bimsa, dünyada matematik yapabildiğim ve başka hiçbir şey için neredeyse hiç endişelenmek zorunda kalmadığım ender yerlerden biri.

Araştırmacıları enstitüye çeken özellikler

Bimsa'nın işe alım paketleri, maaşın yanı sıra araştırma ve günlük yaşam desteğini de kapsıyor. Kamuya açık ilanlarda yıllık maaşların 700 bin yuan ile 3,5 milyon yuan arasında olduğu belirtilirken ek araştırma desteği, konut yardımı ve hibe olanakları da sunuluyor. Pozisyonlar doktora sonrası araştırmacılıktan profesörlüğe uzanıyor; enstitü araştırma gruplarını ve kadrosunu genişletmeyi sürdürüyor.

Reklam

Kampüsün bulunduğu yer de enstitüyü çekici kılan etkenlerden biri. Dağların yakınındaki konumu, yoğunlaşarak çalışmak için sakin bir ortam sunarken çevredeki Huairou bilim parkı temel bilim enstitüleri ve laboratuvarlarının oluşturduğu bir merkeze dönüştü. Tsinghua ile kurulan bağlantılar, Bimsa'nın ötesindeki ortak akademik faaliyetlere erişim sağlıyor.

Çin, önceki on yılda temel araştırmalara ayrılan kaynakları artırdı. Üniversiteler doğa bilimleri ve mühendislik alanlarında sıralamalarda daha başarılı olurken yeni hayırseverlik programları da temel bilimi daha uzun süreli desteklemeye başladı. Desteğin başlıca kaynağı olmaya devam eden devletin yanı sıra devlet dışındaki programlar da giderek daha fazla öne çıkıyor.

Bu gelişmeler, Bimsa gibi enstitülerin birkaç yıl sürecek araştırma programları planlamasını ve uluslararası düzeyde akademisyenler için rekabet etmesini kolaylaştırıyor. Enstitünün çekiciliği, maddi kaynakları Lee ve Makedonskyi'nin anlattığı çalışma koşullarıyla birleştiriyor: meslektaşlarla sık sık bir araya gelme ve matematiğe odaklanma zamanı.

Bimsa matematiği yapay zekâyla neden buluşturuyor?

Bimsa Başkan Yardımcısı Wu Rongling, enstitünün matematik çalışmalarını Çin'in daha geniş teknoloji hedefleriyle ilişkilendiriyor. İleri düzey yapay zekâ üzerinde denetim kurmanın daha büyük veri kümelerinden veya daha yüksek işlem gücünden fazlasını gerektirdiğini savunuyor. Ona göre bağımsız yenilik, yapay zekâ çerçevelerinin ve araçlarının ardındaki matematiği anlamaya bağlı.

Wu, bu savını söz konusu sistemleri geliştirmek için gereken bilgi üzerinden ifade etti.

Kendi matematiğimize hâkim olursak kendi yapay zekâ çerçevelerimizi geliştirebiliriz.

Modern yapay zekâ doğrusal cebirden, olasılık kuramından ve optimizasyondan yararlanıyor. Bu araçlar bir başlangıç noktası sağlasa da bilim ve sanayideki birçok problemin standart modellerin kolayca yakalayamadığı yapıları var. Moleküler dinamik, katı kısıtlar içeriyor. Fizikte simetri ve korunum yasaları bulunuyor. Malzemeler topolojik kısıtlar içerebiliyor.

Bu matematiksel yapıları bir modelin tasarımına ve eğitim hedeflerine dahil etmek, modelin daha az örnekle öğrenmesine ve daha dayanıklı olmasına yardımcı olabilir. Amaç, sistemi yalnızca daha fazla eğitim verisine ve işlem gücüne dayandırmak yerine, ilgili matematiksel bilgilerle yönlendirmek.

Wu, zorluğu gerçek dünyadaki karmaşık problemler ile devreye alınan birçok yapay zekâ modelinde kullanılan görece basit matematik arasındaki uçurum olarak tanımladı.

Yapay zekâ bugün temel matematik kullanıyor, ancak gerçek dünya problemleri karmaşık. Karmaşık problemler karmaşık araçlar gerektirir.

Wu'nun önerdiği sonraki adım, ileri matematiği yapay zekâ sistemlerinin merkezine daha fazla yaklaştırmak. Bu, modellerin kısıtları daha etkili biçimde ele almasına ve kaba kuvvete dayalı eğitimin yüksek işlem gücü gereksinimini azaltmasına yardımcı olabilir. Ayrıca enstitünün soyut araştırmalarını uygulamalı gruplarının ele aldığı pratik problemlerle buluşturuyor.

Reklam

Moleküler modellerden halka açık sergilere

Bu yaklaşımın olası uygulamaları arasında daha iyi moleküler modelleme yoluyla ilaç keşfinin hızlandırılması, iklim ve akışkan sistemlerine yönelik tahminlerin güvenilirliğinin artırılması, malzeme bilimi ve mühendisliğinde tasarımın iyileştirilmesi yer alıyor. Bu alanlar Bimsa'daki çeşitli araştırma gruplarının yanı sıra Tsinghua ve ortak kurumların uygulamalı programlarıyla da örtüşüyor.

Bimsa laboratuvarları sanayi ve kamu ortaklarıyla da çalışıyor. Dijital ekonomi projeleri arasında, istatistiksel yöntemlerin ve ölçümlerin politika ve iş dünyasındaki kararları etkilediği endeks ve modelleme çalışmaları bulunuyor. Bu programlar, çalışmaları temel ilkeler çerçevesinde tutarken öğrencilerin gerçek veri kümeleri ve pratik kısıtlarla tanışmasını sağlıyor.

Enstitünün matematiğe ilgiyi artırma çalışmaları, öğrenciler araştırma kariyerine başlamadan önce devreye giriyor. Öğretim üyeleri Tsinghua'nın Yau Matematik Bilimleri Merkezi üzerinden düzenlenen öğrenci yarışmalarına, yaz kamplarına ve tematik çalıştaylara katılıyor. Bu etkinlikler gençleri araştırmacılarla ve okulda gördükleri derslerin ötesindeki konularla buluşturuyor.

Yanqi Gölü Matematik Müzesi, alana halkın erişebilmesi için bir başka yol sunuyor. Kampüste açılan müzede temel fikirleri ve ünlü problemleri anlatan, uygulamalı biçimde deneyimlenebilen sergiler bulunuyor. Müze, saf matematiği öğrencilere ve ziyaretçilere yakınlaştırmayı ve gelecekte araştırmacı olabilecek kişilerde merak uyandırmayı amaçlıyor.

Müze, eğitim programları ve uygulamalı laboratuvarlar farklı kesimlere hitap ediyor. Bir arada ele alındıklarında kampüsteki uzmanlık gerektiren araştırmaları öğrencilerle, halktan ziyaretçilerle ve pratik problemleri çözmek için matematiksel yöntemlerden yararlanan kuruluşlarla buluşturuyorlar.

Büyüme, finansman ve açıklık taleplerini artırıyor

Bimsa'nın uluslararası modeli; siyasi gerilimler, ihracat kontrolleri ve bilimsel işbirliğini etkileyen vize engellerinin bulunduğu bir ortamda işliyor. Konferanslar, ortak laboratuvarlar ve öğrenci değişimleri istikrarlı kanallara ve öngörülebilir kurallara bağlı. Pekin'in daha geniş kapsamlı akademik diplomasisi enstitünün Asya ve Avrupa'daki üniversitelerle bağ kurmasına yardımcı olurken bu ilişkilerin sürdürülmesi için sürekli çaba gerekiyor.

Kampüs yönetimi, araştırma zamanını yoğun idari görevlerden ve siyasi müdahalelerden korumaya öncelik verdi. Enstitü büyürken bu yaklaşımı sürdürmek, kurum içi yönetimin önündeki görevlerden biri. Farklı geçmişlerden gelen bir akademik kadro oluşturmak, yeni gelenlerin yerleşmesine yardımcı olmak ve saf matematik ile uygulamalı matematik arasındaki dengeyi korumak da büyümeyle birlikte ortaya çıkan pratik gereklilikler.

Devlet bütçeleri Bimsa'nın büyümesini desteklerken Çin'de yeni hayırseverlik programları, birkaç yıl süren hibelerle temel bilime verilen desteği artırıyor. Uzun süreli projeleri desteklemek isteyen daha geniş bir fon sağlayıcı tabanı, enstitünün işe alım, büyük konferanslar ve yıllık bütçelerin ya da kısa süreli hibelerin ötesine uzanan araştırmalar için plan yapmasına yardımcı olur.

Reklam

Bimsa'nın bir sonraki aşaması, araştırmacıları enstitüye çeken koşulları sürdürmesine bağlı: zaman, meslektaşlar, kaynaklar ve uluslararası fikir alışverişine erişim. Büyüyen kampüs bu güçlü yanları bir araya getirirken istikrarlı finansmanın ve daha büyük bir kurumu yönetmenin önemi de artıyor.

Öne Çıkanlar

  • Bimsa, Pekin'in kuzeyinde Yanqi Gölü kıyısındaki eski bir çimento fabrikasında faaliyet gösteriyor. Enstitüde 200'den fazla araştırmacı tam zamanlı çalışıyor; bunların yaklaşık üçte biri Çin dışından geliyor.
  • Pekin Belediyesi ile Tsinghua Üniversitesi enstitüyü ortaklaşa destekliyor. İşe alım ilanlarında yıllık maaşların 700 bin yuan ile 3,5 milyon yuan arasında olduğu belirtiliyor.
  • Araştırmaların kabaca yarısı uygulamalı matematiğe, dörtte biri saf matematiğe, geri kalanı ise disiplinler arası alanlara odaklanıyor.
  • Birçok araştırmacı, geleceğin matematik araştırmacılarını yetiştirmek üzere 2021'de açılan Tsinghua Qiuzhen Koleji'nde ders veriyor.
  • Bimsa, önde gelen akademisyenleri dersler, tartışmalar ve bilim ödülleri için bir araya getiren Uluslararası Temel Bilimler Kongresi'ne 2023'ten bu yana ev sahipliği yapıyor.
  • Ukraynalı ve Rus araştırmacılar kampüste çalışıyor. HSE Üniversitesi ile yapılan ortaklık, araştırma ve konferansları destekliyor.
  • Başkan Yardımcısı Wu Rongling, bağımsız yapay zekâ çerçeveleri geliştirmek ve karmaşık bilimsel problemleri çözmek için ileri matematiğin gerekli olduğunu savunuyor.
  • Sanayi projeleri, öğrenci etkinlikleri ve Yanqi Gölü Matematik Müzesi, araştırmaları pratik çalışmalar ve halka yönelik eğitimle buluşturuyor.
  • Enstitü genişlerken açık işbirliğini sürdürmek, araştırma zamanını korumak ve istikrarlı finansman sağlamak temel gereklilikler arasında yer alıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir