Bulut ve ticaretle gelen toparlanma
Alibaba, satışların güçlenmesi ve yapay zekâya yöneliminin şirketi yeniden canlandırmasıyla 2025'te piyasa değerine yaklaşık 100 milyar dolar ekledi. Şirket, Pekin'in teknoloji sektörüne yönelik baskılarından ağır darbe almıştı. Aralık çeyreğinde gelir yüzde 8 artarak 280,2 milyar yuana ulaştı. Bu, bir yılı aşkın sürenin en hızlı büyümesiydi.
İçindekiler
- Bulut ve ticaretle gelen toparlanma
- Baskı dönemi Alibaba'yı nasıl değiştirdi?
- Yeniden yapılanma ve ardından gelen yön değişikliği
- Şirket içindeki iki öncelik
- Perakende toparlanmanın motoru olmayı sürdürüyor
- Uluslararası ticaret, buluttan daha hızlı büyüyor
- Yapay zekâya daha büyük yatırım ve siyasette yumuşayan hava
- Öne Çıkanlar
Toparlanma, işletmenin çeşitli alanlarına yayıldı. Yapay zekâ projelerini ve dış müşterilere satılan bilişim gücünü kapsayan bulut geliri yüzde 13 artarak yaklaşık 4,3 milyar dolara çıktı. AliExpress ve Trendyol'un da aralarında bulunduğu platformların desteğiyle uluslararası ticaret geliri yüzde 32 yükseldi.
Sonuçların açıklanmasının ardından Alibaba hisseleri sıçradı. Buna karşın şirketin piyasa değeri, baskı dönemi öncesindeki zirvesinin altında kaldı. Bu da toparlanmadan önceki kayıpların boyutunu hatırlattı.
Yönetim Kurulu Başkanı Joe Tsai ve Üst Yönetici Eddie Wu, toparlanmanın merkezine temel çevrim içi ticaret faaliyetlerini ve yapay zekâyı yerleştirdi. Stratejileri, Alibaba'nın köklü alışveriş işletmelerini bulut operasyonlarıyla ilişkilendirirken, veri ve bilişime kaynak ve yönetim odağı ayırıyor.
Baskı dönemi Alibaba'yı nasıl değiştirdi?
Pekin, 2020'de Ant Group'un halka arzını durdurarak hisselerin yatırımcılara satışına yönelik planı sekteye uğrattı. Düzenleyiciler daha sonra Alibaba'ya 2,8 milyar dolarlık bir antitröst cezası verdi. Şirket soruşturmalarla, yönetim değişiklikleriyle ve kurucusu Jack Ma'nın kamuoyu önünde sessizliğe bürünmesiyle karşı karşıyayken piyasa değerinden 400 milyar dolardan fazlası silindi.
Rakipler bu dönemi Çin'de ve yurt dışında avantaj elde etmek için kullandı. Analistler, bir zamanlar Çin internet hizmetlerinin öncüsü olan şirketin ivmesini yeniden kazanıp kazanamayacağını sorguladı.
Dolayısıyla Alibaba'nın son dönemdeki kazanımları, hisse fiyatının ötesine uzanan bir hasar döneminin ardından geldi. Baskılar müşteri güvenini de zayıflatmıştı. Yönetim değişiklikleri ve rekabet baskısı, şirketi hangi iş alanlarının ilgi ve yatırımı hak ettiğini yeniden değerlendirmeye zorladı.
Yeniden yapılanma ve ardından gelen yön değişikliği
Alibaba, 2023'te tarihinin en büyük yeniden yapılanmalarından birini başlattı. Operasyonlarını çevrim içi ticaret, bulut bilişimi, küresel perakende, lojistik, yerel hizmetler ve eğlenceyi kapsayan ayrı iş gruplarına böldü.
Bu yapı, her birime daha fazla özerklik ve sorumluluk verdi. Uygulamada gruplar, tek bir merkezî yapı üzerinden faaliyet göstermek yerine kendi kararları ve performansları konusunda daha fazla yetki aldı.
Wu üst yönetici oldu, Tsai ise yönetim kurulu başkanı olarak geri döndü. Her ikisinin de Alibaba'da uzun bir geçmişi vardı. Yeniden yapılanmayı daha dar bir öncelik listesiyle birleştiren liderlikleri, dağınık yan projelere ayrılan ilgiyi azaltıp nakdi veri ve bilişim sayesinde büyüyebilecek iş alanlarına yöneltti.
Alibaba, yeni çip ihracatı kısıtlamalarının görünümü belirsizleştirmesinin ardından bulut grubunu ayırma planından vazgeçti. Bulut şirket bünyesinde kaldı ve stratejinin merkezine yerleşti. Böylece ayrılması planlanan bir iş kolu, Alibaba'nın yapay zekâ hedeflerinin temel dayanaklarından biri oldu.
Başlıca gelişmeler birkaç yıla yayıldı:
- 2020: Pekin, Ant Group'un halka arzını durdurdu.
- Durdurma kararının ardından: Alibaba'ya 2,8 milyar dolarlık antitröst cezası verildi; şirket soruşturmalarla, yönetim değişiklikleriyle ve piyasa değerindeki sert düşüşle karşılaştı.
- 2022 sonları: ChatGPT'nin piyasaya sürülmesi, Alibaba yönetimini yapay zekâ çalışmalarını hızlandırmaya yöneltti.
- 2023: Alibaba ayrı iş grupları halinde yeniden yapılandı; Wu üst yönetici, Tsai ise yeniden yönetim kurulu başkanı oldu.
- 2025: Güçlenen çeyreklik sonuçlar, yenilenen yatırım planları ve Ma'nın Devlet Başkanı Xi Jinping'in başkanlık ettiği bir toplantıda görünmesi toparlanmanın işaretleri oldu.
Şirket içindeki iki öncelik
Wu, Alibaba ekiplerinden bir girişim gibi düşünmelerini istedi ve iki temel öncelik belirledi: kullanıcıları ilk sıraya koymak ve yapay zekâyı işin merkezine almak. Bu yaklaşım, yatırımları başlıca büyüme kaynaklarına odaklarken büyük bir kuruluşun içindeki aciliyet duygusunu yeniden canlandırmayı amaçladı.
Alibaba, yapay zekâyı bulut biriminin merkezine yerleştirdi ve geliştiricilerin kullanıp uyarlayabileceği bir açık kaynaklı model ailesini benimsedi. Yapay zekâ modeli, metin üretmek gibi görevleri yerine getiren temel sistemdir. Geliştiricilerin modeli uyarlayabilmesi, bunun çevresinde uygulamalar geliştirmelerine olanak tanır.
Bulut bilişim, her müşterinin tüm donanımı kendisinin kurup işletmesini gerektirmek yerine müşterilere bilişim gücü sağlar. Alibaba'nın stratejisinde bulut işletmesi, yapay zekâ projelerini bünyesinde barındırırken dış müşterilerin ihtiyaç duyduğu bilişim kaynaklarını da sunuyor.
Tsai ve Wu'nun tercihleri şirketin önceliklerini birbirine yaklaştırdı. Alışveriş temel iş kolu olarak kaldı, bulut bilişim kapasitesi sağladı ve yapay zekâ hem yatırımın hem de satıcıların kullandığı pratik araçların odak noktası haline geldi.
Perakende toparlanmanın motoru olmayı sürdürüyor
Taobao ve Tmall, Alibaba'nın yurt içi büyüme stratejisinin merkezine yeniden yerleşti. PDD ve ByteDance gibi rakipler pazar payı kazanırken bu platformlar daha düşük fiyatlara, kalite kontrolüne ve canlı video üzerinden alışverişe odaklandı.
Bu öncelikler, Alibaba'nın zorlu yıllarında yoğunlaşan rekabet baskısına yanıt veriyordu. Yönetim yapay zekâya daha fazla ilgi gösterse de müşteri kazanmak için fiyat, ürün kalitesi ve alışveriş deneyimi önemini korudu.
Kasım ayında düzenlenen büyük alışveriş festivali Bekarlar Günü, yapay zekâ araçları için yeniden bir deneme alanına dönüştü. Satıcılar bu araçları ürün sayfaları oluşturmak, kampanyaları hedeflemek ve müşteri hizmetlerini büyük ölçekte yönetmek için kullandı.
Bu uygulamalar, yapay zekâ stratejisini perakendedeki günlük işlere bağlıyor. Ürün sayfaları oluşturmak, alışveriş yapanların gördüğü bilgileri hazırlamak; kampanyaları hedeflemek ise satış mesajlarını potansiyel müşterilere yöneltmek anlamına geliyor. Hizmetleri büyük ölçekte yönetmek, yüksek hacimli alışveriş faaliyetlerinde müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamayı ifade ediyor.
Dolayısıyla Alibaba'nın yurt içi perakende çalışmaları yapay zekâ yatırımlarından ayrı değil, onların yanında yer alıyor. Şirket, konumunu güçlendiren alışveriş işletmelerini sağlamlaştırmaya çalışırken satıcıların bu platformlarda yürüttüğü işlerde yeni araçlardan yararlanıyor.
Uluslararası ticaret, buluttan daha hızlı büyüyor
Türkiye merkezli Trendyol ve AliExpress, Alibaba'nın sınır ötesi perakende faaliyetlerini genişletme girişimini destekledi. Enflasyon ve doların güçlenmesi birçok pazarda tüketici talebini yeniden şekillendirirken uluslararası ticaret öne çıkan bir alan oldu.
İş kolu çift haneli büyüme kaydetti; aralık çeyreğinde gelir yüzde 32 yükseldi. Bu oran, bulut gelirindeki yüzde 13'lük ve toplam satışlardaki yüzde 8'lik artışın üzerindeydi.
Bildirilen yüzde 32 ve yüzde 8'lik oranlara göre uluslararası ticaretin büyüme hızı, Alibaba'nın toplam gelirindeki artışın dört katıydı. Bu karşılaştırma, söz konusu iş kolunun şirketin geneline kıyasla ne kadar hızlı büyüdüğünü gösteriyor.
Bu nedenle Alibaba'nın toparlanmasının birden fazla kaynağı vardı. Yapay zekâ ve bulut, yeni stratejinin merkezindeydi; ancak sonuçlarda belirtilen iş kolları arasında en hızlı gelir artışı uluslararası perakendede görülürken yurt içi ticaret de yönetimin öncelikleri arasında kaldı.
Yapay zekâya daha büyük yatırım ve siyasette yumuşayan hava
Alibaba, Kovid döneminde temel modeller ve özel çipler de dahil olmak üzere yıllardır yapay zekâya yatırım yapıyordu. Temel modeller yapay zekâ uygulamalarına zemin sağlarken özel çipler, bu uygulamaları çalıştırmak için gereken bilişim donanımının bir parçasını oluşturuyor. ChatGPT'nin 2022 sonlarında piyasaya sürülmesi, yönetimi daha hızlı hareket etmeye yöneltti.
Wu, 2025'te yatırımcılara Alibaba'nın önümüzdeki üç yılda yapay zekâ altyapısına önceki on yılda yaptığından daha fazla harcama yapacağını söyledi. Ayrıca yapay genel zekâyı, yani AGI'yi şirketin misyonunun merkezine koydu.
AGI, farklı türde görevlerde geniş becerilere sahip yapay zekâ geliştirme hedefini ifade ediyor. Harcama taahhüdü, bilişim altyapısını Alibaba'nın bu hedefe ulaşma çabasının merkezî bir parçası haline getiriyor. Burada aktarılan duyuruda kesin bir harcama tutarı verilmedi.
Ma, 2025'te Xi'nin başkanlık ettiği önemli bir toplantıda yeniden ortaya çıktı. Bu, Alibaba ile devlet arasındaki ilişkilerin yumuşadığına dair görünür bir işaretti. Önceki baskı dönemi müşteri güvenini zedelediği için bu güvence önem taşıyordu; üst düzey destek, şirketin işlerini geri kazanmasına yardımcı olabilirdi.
Pekin de ülkenin teknolojik kabiliyetlerini geliştiren özel teknoloji şirketlerine destek verdiğinin sinyalini veriyordu. Alibaba, Çin'in 2030'a kadar yapay zekâda lider olma hedefinde ön saflarda yer aldı ve şirketin toparlanmasını bu ulusal hedefle ilişkilendirdi.
24 Kasım 2025 itibarıyla Alibaba'nın geri dönüşü; gelir artışını, piyasa değerindeki toparlanmayı ve daha odaklı bir liderlik stratejisini bir araya getirdi. Şirketin değeri önceki zirvesinin altında kalsa da bulut, uluslararası ticaret ve yurt içi perakendeye yeniden verilen önem, toparlanmaya somut dayanaklar sağladı.
Öne Çıkanlar
- Alibaba'nın aralık çeyreği geliri yüzde 8 artarak 280,2 milyar yuana ulaştı. Bu, bir yılı aşkın sürenin en hızlı büyümesiydi.
- Bulut geliri yüzde 13 artarak yaklaşık 4,3 milyar dolara, uluslararası ticaret geliri ise yüzde 32 yükseldi.
- Şirket, 2025'te piyasa değerine yaklaşık 100 milyar dolar ekledi ancak baskı dönemi öncesindeki zirvesinin altında kaldı.
- Joe Tsai ve Eddie Wu, 2023'teki yeniden yapılanmanın ardından Alibaba'yı temel ticaret, bulut bilişim ve yapay zekâya yeniden odakladı.
- Yeni çip ihracatı kısıtlamalarının görünümü belirsizleştirmesi üzerine Alibaba, bulut birimini ayırma planından vazgeçti.
- Wu, önümüzdeki üç yılda yapay zekâ altyapısına yapılacak harcamanın önceki on yıldaki harcamayı aşacağını söyledi.
- Jack Ma'nın Xi Jinping'in başkanlık ettiği bir toplantıda görünmesi, Pekin'le ilişkilerin yumuşadığına işaret etti.






