Arazi tasarrufu sağlayan bir ürün yine de ormanları riske atabilir
Brezilya'nın Pará eyaletinde, yağ palmiyesi ekili alanlar 2006 ile 2014 arasında üç kattan fazla artarak yaklaşık 219.000 hektara ulaştı. Yeni plantasyonların yaklaşık yüzde 91'i meraların yerini aldı. Bağımsız bir değerlendirmeye göre Brezilya'nın 2010'da Sürdürülebilir Palmiye Yağı Üretim Programı'nı başlatmasının ardından, bozulmamış ormanların doğrudan tarıma açılması yeni ekim alanlarının yüzde 1'inin altına düştü.
İçindekiler
- Arazi tasarrufu sağlayan bir ürün yine de ormanları riske atabilir
- Yağ palmiyesi neden az araziden bu kadar çok ürün alıyor?
- Güneydoğu Asya'daki ormansızlaşma tablosu nasıl değişiyor?
- Brezilya'daki genişleme arazi kullanım kurallarını sınayacak
- Sertifikasyon ve piyasa kuralları standartları yükseltiyor
- Şirketler neleri izleyebilir, neleri uygulamak zorunda?
- Daha iyi ağaçlar ve daha temiz değirmenler ayak izini azaltabilir
- Yaban hayatı ve toplulukların hakları hâlâ öncelikli
- İklim baskısı verim artışından elde edilen kazanımları tehdit ediyor
- Bilinmesi gerekenler
Bu rakamlar, ürünleri süpermarket raflarındaki paketli gıdaların yarısında ve milyonlarca evin mutfağında bulunan bir sektörün temel sorununu ortaya koyuyor. Yağ palmiyesi, bir hektar araziden diğer başlıca yağ bitkilerine kıyasla çok daha fazla yağ üretiyor. Ancak üretim alanlarının genişlemesi; özellikle Güneydoğu Asya'da orman kaybına, turbalıkların kurutulmasına, yangınlara ve yaban hayatı yaşam alanlarının zarar görmesine de yol açtı.
Yağ palmiyesi, tropikal bölgelerde olgunlaştığında hektar başına genellikle 4 ila 5 ton yağ veriyor ve ağaçlar yaklaşık 30 yıl boyunca ürün veriyor. Dünya genelinde yağ palmiyesi, yağ bitkisi ekili arazilerin yaklaşık onda birini kaplıyor ancak yenilebilir bitkisel yağların üçte birinden fazlasını sağlıyor. Bu nedenle, büyüyen nüfusun sınırlı tarım arazilerinden beslenebilmesi açısından yüksek verimi büyük önem taşıyor.
Koruma kuruluşları, palmiye yağının tropikal ormansızlaşmanın yaklaşık yüzde 5'inden, dünya genelindeki ormansızlaşmanın ise yaklaşık yüzde 2,3'ünden sorumlu olduğunu tahmin ediyor. Bazı diğer ürünlerin ve arazi kullanım türlerinin payından düşük olsa da plantasyonlar, yaban hayatı ve depolanmış karbon bakımından zengin ormanların yerini aldığında ağır hasar meydana gelebiliyor.
Brezilya'nın üretici olarak artan rolü, Endonezya ve Malezya'daki değişimler ile üretim ve izleme alanındaki yeni yaklaşımlar, ormanları yeniden geniş çapta yok etmeden daha fazla palmiye yağı tedarik edilip edilemeyeceğini sınayacak. Uygulamadaki hedef, ormanları, turbalıkları ve bunlara bağımlı insanları korurken mevcut arazilerde üretimi artırmak.
Yağ palmiyesi neden az araziden bu kadar çok ürün alıyor?
Yağ palmiyesinin avantajı biyolojisinden kaynaklanıyor. İstikrarlı tropikal koşullarda her ağaç, yıl boyunca büyük meyve salkımları veriyor. Bitkilerin güneş ışığını kullanarak büyümesini sağlayan fotosentezin verimli olması ve meyvelerin yağ bakımından zenginliği, bu bitkinin yağ verimini ılıman iklimlerde yetişen yağlı tohumlardan çok daha yüksek kılıyor.
Endonezya'daki yağ palmiyesi, Brezilya'daki soya ve Almanya'daki kolzayı karşılaştıran bir senaryo analizi, iddialı iyileştirme varsayımları altında yağ palmiyesinin 2040'a kadar hektar başına yaklaşık 4,8 ton ham yağ üretebileceğini öngördü. Buna karşılık soya için yaklaşık 3,1 ton, kolza içinse 2,6 tonluk üretim öngörüldü. Araştırmacılar, talebin alternatifler yerine palmiye yağıyla karşılanması durumunda, bu farkların milyonlarca hektarlık arazi dönüşümünü önleyebileceğini belirtti.
Yağ palmiyesinin yaklaşık 30 yıllık verimli ömrü de her yıl ekilen bitkilere kıyasla arazi döngüsünü, toprağın bozulmasını ve girdi ihtiyacını azaltıyor. Ağaçların taçları zemini gölgeleyerek erozyonun ve buharlaşmanın azalmasına yardımcı oluyor. Daha iyi dikim materyali, gübreleme ve hasat yöntemleri, yerleşik üretim sisteminde verimi kademeli olarak artırabiliyor.
En verimli plantasyonlarda hektar başına yağ üretimi şimdiden 6 tonu aşıyor. Ortalama üretim ile en iyi uygulamalarla elde edilen sonuçlar arasındaki farkı kapatmak, arazi tasarrufu sağlarken arzı artırmak için en büyük fırsatı oluşturuyor.
Bu nedenle koruma kuruluşları, palmiye yağına yönelik genel boykotlara karşı uyarıyor. Palmiye yağını soya, ayçiçeği veya kolza yağıyla değiştirmek birkaç kat daha fazla arazi gerektirir ve tarımsal baskıyı başka ormanlara, çayırlara ve savanlara kaydırabilir. Tüketicilerin bitkisel yağa ihtiyacı sürüyor. Çevresel sonuç, hem bir bitkinin ne kadar araziye ihtiyaç duyduğuna hem de o arazide neler yaşandığına bağlı.
Güneydoğu Asya'daki ormansızlaşma tablosu nasıl değişiyor?
1990'larda ve 2000'lerde yağ palmiyesi plantasyonlarının yayılmasıyla Endonezya ve Malezya'da geniş çaplı orman dönüşümü yaşandı. Kurutulmuş turbalıklardaki yangınlar yoğun dumana yol açarken, yaşam alanlarının kaybı orangutanları ve diğer nesli tükenmekte olan türleri tehdit etti. Ormanların temizlenmesi ve turbalıkların bozulması sera gazı salımını da artırdı.
Turbalıklar, karbon depolayan ve zamanla biriken bitki materyalini içeriyor. Bu alanların tarım için kurutulması, söz konusu materyali karbon salımına yol açan ve araziyi yangına karşı savunmasız kılan koşullara maruz bırakıyor. Bu nedenle bozulmamış turbalıkların korunması, palmiye yağının iklim üzerindeki etkisini azaltmanın önemli bir parçası.
O zamandan bu yana palmiye yağıyla bağlantılı ormansızlaşma, fiyatların yüksek seyrettiği dönemlerde bile Endonezya ve Malezya'nın da aralarında bulunduğu başlıca üretici ülkelerde son yılların en düşük seviyesine indi. Hükümetler, birincil ormanların ve turbalıkların temizlenmesini kalıcı ya da uzun süreli kısıtlamalara tabi tuttu. Sertifikasyon güçlendi, kurumsal alıcılar ise yaygın olarak NDPE adıyla anılan Ormansızlaşmaya, Turbalıkların Tahribine ve Sömürüye Hayır taahhütlerini benimsedi.
Alıcılar bu taahhütleri tedarikçi kontrolleri ve izlenebilirlik uygulamalarıyla destekledi. İzlenebilirlik, yağın tedarik zinciri boyunca takip edilerek nerede üretildiğinin belirlenmesi anlamına geliyor. Uydu izleme sistemleri artık hassas bölgelerde orman temizliği başladığı sırada uyarı verebiliyor. Düzenlemeler, satın alma koşulları ve kamuoyu denetimi birlikte, emtia üretimindeki büyümenin orman kaybından ayrılmasına yardımcı oldu.
Tarım, küresel ormansızlaşmanın başlıca nedeni olmayı sürdürüyor. Palmiye yağı üretiminde, yeni ekim alanlarının birincil ormanların, bozulmamış turbalıkların ve diğer koruma alanlarının dışında tutulması; daha düşük etkili üretimle çok daha yüksek etkili üretim arasındaki belirleyici sınırı oluşturuyor. Küresel orman kaybındaki nispeten küçük bir pay bile biyolojik çeşitlilik ve karbon stokları olağanüstü yüksek alanlarda meydana geldiğinde ağır ekolojik zarara yol açabilir.
Brezilya'daki genişleme arazi kullanım kurallarını sınayacak
Brezilya'nın doğu Amazon bölgesinin bazı kesimlerinde ve elverişli kıyı kuşaklarında yağ palmiyesi yetiştiriciliği için önemli bir potansiyel bulunuyor. 2010'da başlatılan Sürdürülebilir Palmiye Yağı Üretim Programı, genişlemeyi orman bulunmayan arazilere yönlendirmek için agroekolojik bölgelendirmeden yararlandı. Bölgelendirme, tarıma elverişli alanları belirliyor ve çevresel kısıtlamalar nedeniyle nerelerde ekim yapılmaması gerektiğini gösteriyor.
Pará'daki değerlendirme, yağ palmiyesi ekili alanların 2006-2014 döneminde başlıca meralarda genişlediğini ortaya koydu. Alanın yaklaşık 219.000 hektara çıkması ve yeni plantasyonların yaklaşık yüzde 91'inin meraların yerini almasıyla birlikte, program başladıktan sonra bozulmamış ormanların doğrudan tarıma açılmasındaki düşüş, planlamanın yatırımların yönünü etkileyebileceğini gösterdi.
Brezilya deneyimi bazı kısıtları da ortaya çıkardı. Plantasyon kurmanın maliyetli olması, yerel teknik bilginin sınırlılığı ve altyapı eksikleri nedeniyle gelişme, elverişli olduğu tahmin edilen arazi miktarının altında kaldı. Haritada uygun görünen arazi, kendiliğinden işleyen bir plantasyona dönüşmüyor.
Bir başka çalışmada çevresel elverişliliği değerlendirmek için bulanık coğrafi bilgi sistemi yaklaşımı kullanıldı. Bu haritalama yöntemi, her alanı yalnızca elverişli ya da elverişsiz olarak sınıflandırmak yerine, elverişlilik derecesinin değişmesine olanak tanıyor. Çalışma, kullanılabilir alanların çoğu zaman parçalı olduğunu ortaya koydu. Bu nedenle mevcut plantasyonları iyileştirmek, biyolojik çeşitliliği yeniden tesis etmek ve küçük üreticileri desteklemek, büyük yeni işletmeler kurmaktan daha iyi sonuçlar verebilir.
Korunan alanların, koruma değeri yüksek bölgelerin ve turbalıkların dışında kalmaları koşuluyla, bozulmuş meralar ve daha önce tarım yapılmış araziler genişleme için öncelikli yerler. Güçlü çevresel ve sosyal güvencelere bağlanan yatırımlar, ormanlar üzerindeki baskıyı düşük tutarken istihdam ve gelir yaratabilir. Pará'daki sonuçlar, dikkatli denetim ve izlemeyle bu yaklaşımın uygulanabilir olduğunu gösteriyor.
Sertifikasyon ve piyasa kuralları standartları yükseltiyor
Sürdürülebilir Palmiye Yağı Yuvarlak Masası (RSPO), tedarik zincirinde palmiye yağını işleyen üreticiler ve işletmeler için ölçütler belirliyor. Dünya genelindeki palmiye yağı üretiminin yaklaşık beşte biri RSPO sistemi kapsamında sertifikalı. Malezya Sürdürülebilir Palmiye Yağı ve Endonezya Sürdürülebilir Palmiye Yağı gibi ulusal standartlar, RSPO ile birlikte uygulanıyor ve kamu politikalarının bir parçasını oluşturuyor.
Malezya, ulusal standardını 2020'de zorunlu hale getirdi ve yeni ekimler için son tarih olarak 2019'un sonunu belirledi. Endonezya ise reformlara yön vermek üzere farklı grupları bir araya getiren bir platform ile yönetişimi iyileştirmeyi ve küçük üreticileri kapsama almayı amaçlayan ulusal bir eylem planı oluşturdu.
Avrupa Birliği Ormansızlaşma Yönetmeliği, önemli bir pazara erişim için ek koşullar getiriyor. Yönetmelik, 31 Aralık 2020'den sonra ormansızlaştırılmış arazilerden elde edilen palmiye yağının piyasaya sürülmesini yasaklıyor ve coğrafi konuma dayalı menşe kanıtı talep ediyor. Böylece alıcıya satılan ürünün, ham maddesinin yetiştirildiği araziyle bağlantısı kuruluyor.
Bu yaklaşımların gelişiminde bazı tarihler öne çıkıyor:
- 1990'larda ve 2000'lerde plantasyonların genişlemesi Endonezya ve Malezya'da kapsamlı orman dönüşümüne yol açtı.
- 2006 ile 2014 arasında Pará'da yağ palmiyesi ekili alanlar üç kattan fazla artarak yaklaşık 219.000 hektara ulaştı.
- Brezilya, 2010'da genişlemeyi orman bulunmayan arazilere yönlendirmek amacıyla Sürdürülebilir Palmiye Yağı Üretim Programı'nı başlattı.
- Malezya, 2019'un sonunda ulusal standardı kapsamında yeni ekimler için son tarihi belirledi; standart 2020'de zorunlu hale geldi.
- 31 Aralık 2020, Avrupa Birliği Ormansızlaşma Yönetmeliği'nde belirtilen orman temizliği için son tarihtir.
- Araştırma senaryoları, iddialı üretim iyileştirmelerine ulaşılması halinde verim ve emisyonlarda 2040'a kadar yaşanabilecek değişimleri öngörüyor.
Sertifikasyon ve düzenlemeler; alıcılar sertifikalı yağ veya ormansızlaşma olmadan üretildiği doğrulanmış ürünler talep ettiğinde, yetkililer arazi yasalarını uyguladığında ve üreticiler finansmanla teknik desteğe erişebildiğinde en iyi sonucu veriyor. Standartlar koşulları belirliyor; ancak çiftçilerin ve şirketlerin bu koşulları yerine getirebilmesi için kaynaklara ve denetime de ihtiyacı var.
Şirketler neleri izleyebilir, neleri uygulamak zorunda?
Büyük tüccarlar ve gıda şirketleri NDPE politikalarını benimsedi, ilerleme göstergelerini yayımladı ve şikâyetleri ele alma sistemleri geliştirdi. Küresel ölçekte faaliyet gösteren bir tüccar, ormanları temizleyen, turbalıkları kurutan veya çalışanları sömüren tedarikçilerle çalışmayacağını belirtiyor ve kurallara uyum ile düzeltici önlemler hakkında düzenli rapor veriyor.
Büyük bir gıda üreticisi, satın aldığı ham palmiye yağı ve palmiye çekirdeği yağının tamamının sertifikasyon veya krediler kapsamında olduğunu bildiriyor. Üretici, değirmenlere kadar izlenebilirlik oranının yüzde 99, plantasyonlara kadar izlenebilirlik oranının ise yüzde 90'ın üzerinde olduğunu söylüyor. Yağı bir değirmene kadar takip etmek, işlemenin nerede yapıldığını; plantasyona kadar takip etmekse ürünün nerede yetiştirildiğini belirliyor.
Üretici ayrıca tedarik bölgelerindeki yakın dönem ormansızlaşmayı kontrol etmek için uydu izleme sistemlerinden yararlanıyor, tedarikçi listelerini yayımlıyor ve hassas bölgelerde işçi hakları, arazi mülkiyeti ve koruma konularını ele alan programlar yürütüyor. Arazi mülkiyeti, arazinin sahibi olma veya araziyi kullanma haklarının kimde olduğunu ifade ediyor ve plantasyon geliştirme projelerinin yerel topluluklara saygı gösterip göstermediğini belirleyebiliyor.
Yüksek çözünürlüklü uydular, makine öğrenmesi ve kamuya açık veri kümeleri, bulut örtüsü altında bile orman temizliğinin tespitini kolaylaştırdı. Üretici ülkelerin hükümetleri plantasyonları kaydeden, ruhsatları, haritaları ve tedarik kayıtlarını birbirine bağlayan platformlar kuruyor. Bu sistemler, işletmelerin ithalat koşullarını karşılamasına yardımcı oluyor ve denetçilerin iddiaları bağımsız biçimde gözlemlenebilen bilgilerle karşılaştırmasına olanak tanıyor.
Sorunlar ortaya çıktığında izleme, eyleme dönüşmeli. Batı Afrika'daki sivil toplum kuruluşları, plantasyon projeleriyle bağlantılı topluluk hakları ihlallerini ve orman kaybını belgeledi. Bu kuruluşlar, iyileştirme planları tamamlanana kadar faaliyetlere ara verilmesi anlamına gelen moratoryumların sürdürülmesi için sertifikasyon kurumlarına baskı yaptı. Bu örnekler, şeffaf denetimlerin, zamanında yaptırımların ve etkilenen toplulukların anlamlı katılımının gerekliliğini gösteriyor.
Daha iyi ağaçlar ve daha temiz değirmenler ayak izini azaltabilir
Genom haritalama ve seçici ıslah, daha yüksek verim sağlayan dikim materyallerinin geliştirilmesine katkıda bulunuyor. Büyük bir üretici, hektar başına yaklaşık yüzde 20 daha fazla yağ veren ıslah hatları geliştirdiğini bildiriyor. Daha hassas besin yönetimi, entegre zararlı yönetimi ve daha iyi hasat yöntemleri de ek kazanımlar sağlayabilir.
Yağ palmiyesi ekili alanların büyük bir bölümünü küçük üreticiler yönetiyor; bu nedenle söz konusu iyileştirmelere erişim büyük önem taşıyor. Eğitim, finansman ve sertifikasyona daha kolay erişim, çiftçilerin ek arazi açmak yerine mevcut arazilerinde daha fazla ürün almasına yardımcı olabilir.
Palmiye yağının sera gazı ayak izinin büyük bölümü, turbalıklardaki arazi kullanım değişikliğinden ve değirmen atık sularından kaynaklanan metan salımından oluşuyor. Turbalıkların yeni ekime açılmasını durdurmak ve kurutulmuş turbalıkları yeniden iyileştirmek, emisyonların en büyük kaynağını hedef alıyor.
Değirmenlerdeki metan yakalama sistemleri, atık sudan çıkan gazı toplayıp enerji için biyogaza dönüştürüyor. Bu yöntem, ton başına ham palmiye yağı emisyonlarını büyük ölçüde azaltabilir. Üretimden çıkan diğer ürünlerin ve artıkların enerji ya da hayvan yemi için kullanılması da çevresel dengeyi iyileştirebilir.
Senaryo modellemeleri, değirmenlerin metanı yakalaması ve turbalıkların tarıma açılmasının aşamalı olarak sona erdirilmesi halinde, palmiye yağının emisyon yoğunluğunun 2040 dolaylarında rakip yağlarınkine yaklaşabileceğini veya onların altına düşebileceğini gösteriyor. Emisyon yoğunluğu, üretilen her birim başına salınan sera gazı miktarıdır. Bu sonuç, söz konusu değişikliklerin uygulanmasına bağlı; araştırma, bu koşullar altında ortaya çıkabilecek olası bir sonucu tanımlıyor.
Yaban hayatı ve toplulukların hakları hâlâ öncelikli
Plantasyonlarda yaban hayatı koridorları, nehir kıyısındaki bitki örtüsü, koruma değeri yüksek alanlar ve karbon stokları yüksek bölgeler için güvenceler bulunmalı. Koridorlar, hayvanların yaşam alanları arasında hareket etmesini sağlıyor. Nehir kıyılarındaki tampon bölgeler su kalitesinin korunmasına yardımcı olurken, karbon bakımından zengin alanların korunması depolanmış karbonun atmosfere karışmasını önlüyor.
Plantasyonların içinde ve çevresinde koruma ve restorasyon için ayrılan araziler, daha geniş bir peyzajda bağlantıların sürmesini sağlayabilir. Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerindeki üreticiler, ormanlara bağımlı toplulukları desteklerken geniş ormanlık alanları koruyan sınır ötesi büyük koruma girişimlerine de katılıyor.
Sertifikasyonun kalıcı koruma sağlaması için kuralların uygulanması gerekiyor. Batı Afrika'da belgelenen plantasyon şikâyetleri, topluluklarla iletişimin, kamu denetiminin ve düzeltici önlemlerin yağ üretimi ve işlenmesine ilişkin teknik standartlarla birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
Küçük üreticilere destek de ormanların korunmasının bir parçası. Büyük sanayi plantasyonlarıyla bağlantılı orman temizliği azalırken bazı bölgelerde küçük işletmecilerin yol açtığı orman kaybı arttı. Verimi artıran eğitim, yasal arazi tapularına erişim ve adil satın alma sözleşmeleri, geçim kaynaklarını iyileştirirken ormanlara yayılma baskısını azaltabilir.
İklim baskısı verim artışından elde edilen kazanımları tehdit ediyor
Yağ palmiyesi sıcağa, su kıtlığına ve yağış zamanlamasındaki değişikliklere duyarlı. Güncel bilimsel çalışmaların değerlendirmeleri, artan sıcaklıkları ve düzensiz yağışları düşük verim, daha sık zararlı ve hastalık salgınları ve daha yüksek üretim riskiyle ilişkilendiriyor. En ağır yük küçük üreticilerin omuzlarında.
Uyum önlemleri alınmazsa iklim baskısı, yağ palmiyesi yetiştiriciliğine elverişli alanları daraltabilir ve üretimi daha değişken hale getirebilir. Bu nedenle verimliliği artırmak, daha iyi dikim materyali ve düzenli işletme yönetiminin yanı sıra değişen yetişme koşullarına karşı koruma gerektiriyor.
İklim baskısına dayanıklı çeşitlerin ıslah edilmesi öncelik taşıyor. Drenaj ve sulama kontrolleri de dahil olmak üzere su yönetimi yatırımları, plantasyonların şiddetli yağışlarla ve uzun kurak dönemlerle başa çıkmasına yardımcı olabilir. Malçlama, örtü bitkileri, plantasyon sınırları boyunca ağaçlandırma ve girdilerin daha hassas kullanımı da dayanıklılığı artırabilir.
Kamu politikaları; arazi kullanım planlaması, ormanların ve turbalıkların korunması, değirmenlerde metan yakalama ve yenilenebilir enerji kullanımı için teşvikler yoluyla bu uygulamaları destekleyebilir. Araştırmalar, küçük üreticilerin uyum yöntemleri ve uzun vadeli toprak sağlığı konularında bilgi eksikliği bulunduğunu gösteriyor.
Palmiye yağının arazi kullanımındaki verimliliği, gıda ve tüketim ürünlerine yönelik talebin karşılanmasında ona önemli bir rol kazandırıyor. Brezilya deneyimi ve Güneydoğu Asya'daki son değişimler, ormanlara verilen zararı azaltmanın uygulanabilir yolları olduğunu gösteriyor. Bu kazanımları sürdürmek; mevcut arazilerde daha yüksek verim, daha temiz işleme, güvenilir izleme, biyolojik çeşitliliğin korunması ve toplulukların haklarının güvence altına alınmasını gerektiriyor.
Bilinmesi gerekenler
- Olgun yağ palmiyesi hektar başına genellikle 4 ila 5 ton yağ veriyor ve yaklaşık 30 yıl boyunca ürün sağlıyor.
- Yağ palmiyesi, yağ bitkisi ekili alanların yaklaşık onda birini kaplıyor ancak dünya genelindeki yenilebilir bitkisel yağların üçte birinden fazlasını sağlıyor.
- Palmiye yağının diğer başlıca yağlarla değiştirilmesi daha fazla arazi gerektirir ve baskıyı başka yaşam alanlarına kaydırabilir.
- Koruma kuruluşları palmiye yağının tropikal ormansızlaşmadaki payını yaklaşık yüzde 5, küresel ormansızlaşmadaki payını ise yaklaşık yüzde 2,3 olarak tahmin ediyor.
- Pará'da yeni plantasyonların yaklaşık yüzde 91'i meraların yerini aldı. Brezilya'nın 2010 programı başladıktan sonra bozulmamış ormanların doğrudan tarıma açılması yüzde 1'in altına indi.
- Kuralların, sertifikasyonun ve şirket taahhütlerinin güçlenmesiyle palmiye yağıyla bağlantılı ormansızlaşma başlıca üretici ülkelerde azaldı.
- Dünya genelindeki palmiye yağı üretiminin yaklaşık beşte biri RSPO sertifikalı. Ulusal standartlar ve AB koşulları da tedarik zincirlerini şekillendiriyor.
- Daha iyi dikim materyali, gelişmiş tarım yönetimi ve metan yakalama, üretimi artırıp emisyonları azaltabilir.
- Ormanların korunması; kuralların uygulanmasına, yaban hayatının korunmasına, toplulukların haklarına ve küçük üreticilere pratik destek verilmesine bağlı.
- İklim baskısı verimi tehdit ediyor; bu nedenle dayanıklı çeşitler, su yönetimi ve uyum konusunda daha iyi bilgi büyük önem taşıyor.






