7 Kasım talimatı büyük pazaryerlerini baskı altına aldı
Endonezya, ithal ikinci el giysi satan ilanları kaldırmaları ve çevrim içi mağazaları kapatmaları için ülkenin en büyük e-ticaret platformlarına talimat verdi. Böylece uzun süredir uygulanan ithalat kısıtlaması doğrudan ülkenin dijital alışveriş pazarını da kapsadı. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Bakanlığı, 7 Kasım 2025'te düzenlenen toplantıda, yetkililerin yerli üreticilere zarar verdiğini söylediği yasa dışı ithalatı dizginlemek için Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto'nun talimatı üzerine pazaryeri işletmecilerini ve Endonezya E-Ticaret Birliğini toplantıya çağırdı.
İçindekiler
- 7 Kasım talimatı büyük pazaryerlerini baskı altına aldı
- Neler yasak, satıcılar neleri satmayı sürdürebilir?
- Kısıtlama süreci nasıl gelişti?
- Bir ilanı kaldırmak neden yalnızca başlangıç?
- Platformların verdiği taahhütler
- Hükümetin kaygılarının ardındaki ithalat verileri
- Alışveriş yapanlar ve yerli üreticiler ticareti neden farklı değerlendiriyor?
- İkinci el giysi esnafının gelirini sürdürme planı
- Dijital ticaret kurallarında daha kapsamlı bir değişim
- Denetim; limanlara, fiyatlara ve arza da bağlı
- Bilinmesi Gerekenler
Birliğin üyeleri arasında Shopee, Tokopedia, TikTok Shop by Tokopedia, Lazada, Blibli ve diğer büyük işletmeciler bulunuyor. Talimat, çevrim içi pazaryerleri ve sosyal platformlar üzerinden yapılan satışları kapsıyor. Toplantının ardından bazı platformlar ilgili ilanları kaldırmaya başladı. Yetkililer, kurallara uyulup uyulmadığını değerlendirmek için takip denetimleri planladı.
Hükümet, bu adımın dijital ekonominin bazı kesimlerince göz ardı edilmeyi sürdüren mevcut bir yasağı uygulamaya koyduğunu belirtiyor. Temel ayrım, giysilerin nereden geldiğiyle ilgili: İthal ikinci el giysiler yasak; ancak kişilerin kendi giysilerini ve Endonezya içinden temin edilen kullanılmış ürünleri yeniden satmasına izin veriliyor.
KOBİ Bakanı Maman Abdurrahman, talimatı Endonezyalı üreticileri korumaya yönelik bir önlem olarak sundu. Cakarta'daki bir basın toplantısında konuşan Abdurrahman, platformların yasa dışı ikinci el ürün ilanlarına erişimi kapatması gerektiğini söyledi.
İthal ikinci el giysi akışı iç piyasayı yok ediyor. Yerel üreticileri korumak ve e-ticaret platformlarının yasa dışı satışlara erişimi kapatmasını sağlamak istiyoruz,
Hükümetin kısıtlamalara gerekçe olarak gösterdiği açıklamaya göre, Endonezya'daki tekstil işletmeleri ve milyonlarca küçük firma yerli ürünlere yönelik talebe dayanıyor. Yetkililer, ithal ikinci el giysilerin menşeini ve hijyen koşullarını doğrulamanın güç olması nedeniyle kısıtlamaları tüketiciyi koruma önlemi olarak da nitelendiriyor. Pazaryerlerinden yerli ürünlere daha fazla görünürlük kazandırmaları ve etkilenen esnafın yasal ürünlere geçmesine yardımcı olmaları istendi.
Neler yasak, satıcılar neleri satmayı sürdürebilir?
Endonezya'nın Ticaret Kanunu ve uygulama düzenlemeleri, kullanılmış ürünlerin çoğunun ithalatını ve ticaretini yasaklıyor. Hükümet, yasal çerçevenin bir parçası olarak Ticaret Bakanlığı'nın 2023 tarihli 31 No'lu Yönetmeliği'ne atıfta bulunuyor. Yönetmelik, kısıtlamaya tabi ürünleri listeliyor ve çevrim içi pazaryerlerinin, ithal ikinci el giysiler de dahil olmak üzere yasaları ihlal eden ürünlerin satışını önlemesini şart koşuyor.
Pazaryerleri yasa dışı ilanları kaldırmalı ve aynı ürünleri yeniden satışa koymaya çalışan mükerrer ihlalciler hakkında işlem yapmalı. Dolayısıyla bir ilanı kapatmak, kasım talimatının yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Platformlardan ayrıca yasaklı satışların arkasındaki mağazalarla ilgili işlem yapmaları ve farklı adlarla geri dönme girişimlerini izlemeleri bekleniyor.
Yasaklı ikinci el giysileri ithal edenler beş yıla kadar hapis ve 5 milyar rupiaha kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Yetkililer, küçük ölçekli satıcıların stoklarını kaçakçılardan veya aracılardan alırken yasal riskleri çoğu zaman anlamadığını söylüyor. Denetimler başlangıçta ithalatçılara ve büyük tedarikçilere odaklandı. Ürünlerini değiştirmeye istekli satıcılara ise bilgilendirme ve danışmanlık desteği sunuldu.
KOBİ Bakanlığı, ülke içinden temin edilen ikinci el ürünlerin yasal olduğunu vurguladı. Kendi giysilerini satan kişiler ya da Endonezya içinde elde edilmiş ikinci el giysileri yeniden satan işletmeler ticarete devam edebilir. İthal balyalara dayanmayan vintage mağazaları ve yardım amaçlı ikinci el mağazaları da bu yerli yeniden satış kapsamında yer alıyor.
Hedef, gümrük denetimlerinden, vergilerden ve ürün güvenliği kurallarından kaçırılarak sınırları aşan ikinci el giysi akışı. Balya, satıcıların satış için tek tek ayırabildiği, sıkıştırılmış büyük bir giysi paketidir. Ürünler bir mağazaya ya da çevrim içi ilana ulaştığında, menşelerini tespit etmek denetimlerin temel görevlerinden biri hâline geliyor.
Kısıtlama süreci nasıl gelişti?
Kasım talimatı, yasaklı ikinci el giysi ithalatını durdurmaya yönelik yıllardır süren girişimlerin ve Ticaret Bakanlığı'nın yasa dışı çevrim içi ilanlara karşı bir yılı aşkın zamandır yürüttüğü çalışmaların ardından geldi. Yetkililer, satıcıların tespit edilmekten kaçınmak için ürünlerini ilan etme biçimlerini sürekli değiştirdiğini belirtti.
Öne çıkan tarihler ve rakamlar, bildirilen giysi akışı sürerken denetim çalışmalarının da devam ettiğini gösteriyor:
- Ticaret Bakanlığı, Mart 2023'e kadar e-ticaret ve sosyal ticaret platformlarında ithal ikinci el giysilerin reklamını yapan yaklaşık 40 bin bağlantının kaldırıldığını söyledi.
- Endonezya E-Ticaret Birliğine göre, birliğin üyeleri 2023'te yasaklı ürünleri azaltmak için birlikte çalışmaya başladı.
- KOBİ Bakanlığı, 2024'te ithal ikinci el giysi miktarının yaklaşık 3.600 tona ulaştığını tahmin etti.
- Ocak-Temmuz 2025 döneminde bitmiş tekstil ürünleri ve ikinci el giysi ithalatı 78 milyon ABD dolarını aştı. Bu tutar, 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 17'den fazla arttı.
- KOBİ Bakanlığı, Ağustos 2025'e kadar yaklaşık 1.800 ton ikinci el giysi girişi olduğunu bildirdi.
- KOBİ Bakanlığı, 7 Kasım 2025'te büyük platformları toplantıya çağırarak yasa dışı ithal giysi satışlarını kaldırmaları talimatını verdi.
Kasım toplantısının ardından takip denetimleri planlandı, ancak tarihleri açıklanmadı. Pazaryeri işletmecilerinin önündeki acil görev, kaldırma talimatını, yasaklı ürünleri yeniden listeleyen satıcılara karşı işlem yapılmasını da içeren sürekli bir denetime dönüştürmek.
Bir ilanı kaldırmak neden yalnızca başlangıç?
Ticaret Bakanlığı Tüketiciyi Koruma ve Ticaret Genel Müdürlüğü vekili Moga Simatupang, reklamları kaldırıldıktan sonra geri dönen satıcılarla ilgili yinelenen sorunu anlattı. Simatupang, e-ticaret ekipleriyle daha yakın iş birliği yapılması çağrısında bulundu.
Bir kez kaldırıldıktan sonra farklı bir adla yeniden ortaya çıkabiliyor. Bununla ilgilenmek için e-ticaret ekibinin yardımına ihtiyacımız var,
Satıcılar tespit edilmekten kaçınmak için anahtar kelimeleri, fotoğrafları ve ürün başlıklarını değiştirdi. Bakanlık yetkilileri, satıcıların kullanılmış sözcüğünü ikinci el gibi ifadelerle değiştirdiğini ve ithal stokları açığa çıkarabilecek orijinal çuvalların fotoğraflarını kullanmadığını belgeledi. Bazıları platform değiştiriyor ya da mağaza adlarını yeniliyor.
Pazaryeri işletmecileri, tespit edilmesi güç ilanları bulmak için manuel incelemeleri otomatik araçlarla birleştirdiklerini söylüyor. Sektör temsilcileri, ekiplerinin ilanları toplu hâlde kaldırabilmesi için hükümetten şüpheli bağlantı listelerini hızla paylaşmasını istedi. Ayrıca meşru yerli ikinci el satışların yanlışlıkla engellenmemesi için yasa dışı stokların açık biçimde tanımlanmasını talep ediyorlar.
Shopee Indonesia Kamu İşlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Radynal Nataprawira, şirketin hangi ilanları kaldıracağına karar verirken genel anahtar kelime filtreleri yerine inceleme ekiplerinden yararlandığını söyledi. Bu yaklaşımı, kurallara uyan satıcıların zarar görmesini önlemenin bir yolu olarak nitelendirdi.
Adil olmasını sağlamak için süreç algoritmik değil, manuel yürütülüyor,
Aynı sözcükler hem yasal hem de yasa dışı satışlarda kullanılabildiği için insan incelemesi önem taşıyor. İkinci el olarak tanımlanan bir ilan, yerli bir giysiyi de ithal bir balyadan çıkarılmış giysiyi de anlatıyor olabilir. Bu nedenle yalnızca ürün açıklamasına güvenmek yerine stokun menşesini denetlemek, platformlar için uygulamadaki temel zorluklardan biri.
Platformların verdiği taahhütler
Tokopedia ve TikTok Shop by Tokopedia, ithal ikinci el giysilerin platformlarında yasak olduğunu ve ihlallerin kaldırıldığını söyledi. Lazada ise hükümetin talimatlarına uyacağını ve Endonezya kurallarını pazaryerinin genelinde uygulayacağını bildirdi.
Endonezya E-Ticaret Birliği, üyelerinin 2023'ten bu yana yasaklı ürünleri azaltmak için çalıştığını ve sorumlu bakanlıklarla eşgüdüm sağlamayı sürdüreceğini açıkladı. Birliğin başkanı Hilmi Adrianto, rekabeti iyileştireceği ve Endonezya moda işletmelerini destekleyeceği gerekçesiyle politikaya destek verdi.
Bu politika, sağlıklı bir çevrim içi ticaret ekosistemini güçlendirmek ve Endonezya'nın yerel moda sektörünün büyümesini desteklemek açısından önemli,
Platformların birbiriyle bağlantılı iki sorumluluğu bulunuyor: Yasaklı ithal stokları hizmetlerinden uzak tutmak ve yasal satıcıların platformlara erişimini sürdürmek. Bakanlık ayrıca satıcıların yasal ürünlere geçmelerine yardımcı olmalarını ve yerli ürünleri alışveriş yapanlara daha görünür kılmalarını istiyor.
Mükerrer ilanlarla başa çıkmak için hükümet ve platform ekiplerinin sürekli denetim yapması ve bilgileri daha hızlı paylaşması gerekecek. Büyük ölçekte faaliyet gösteren satıcılar açısından menşei doğrulamak, platformların destekleyici kanıt istemesini gerektirebilir. Hızlı itiraz süreçleri, denetimler sürerken yerli ürün satan meşru satıcıların yanlışlıkla kaldırılan ilanlarını yeniden yayımlamalarına yardımcı olabilir.
Hükümetin kaygılarının ardındaki ithalat verileri
Resmî verilere göre, Ocak-Temmuz 2025 arasında bitmiş tekstil ürünleri ve ikinci el giysi ithalatı 78 milyon ABD dolarını aştı. Bu tutar, bir önceki yılın aynı aylarına göre yüzde 17'den fazla artışa işaret ediyor. Başlıca kaynak ülkeler Çin, Vietnam ve Bangladeş oldu. Bu rakam, bitmiş tekstil ürünleriyle ikinci el giysileri birlikte kapsıyor; dolayısıyla yalnızca ikinci el giysilerden daha geniş bir kategoriyi ifade ediyor.
KOBİ Bakanlığı, son yıllarda ikinci el giysi girişlerinde ayrıca keskin bir artış olduğunu bildirerek 2024 için yaklaşık 3.600 ton, Ağustos 2025'e kadar ise yaklaşık 1.800 ton tahmininde bulundu. Ağustos ayına kadar bildirilen miktar, bakanlığın 2024'ün tamamı için tahmininin yarısına karşılık geliyordu; ancak bu iki rakam farklı süreleri kapsıyor. Önceki yıllardaki miktarlar çok daha düşüktü.
Hükümet araştırmaları da yasağa rağmen ikinci el giysi ithalatının önceki on yılda keskin biçimde arttığını ortaya koydu. Yetkililer bu eğilimi, denetimlerin dijital pazaryerleri ve sosyal medya üzerinden yapılan alışverişin hızına yetişmekte zorlandığının göstergesi olarak görüyor.
Perakendeciler ve fabrika sahipleri, yasa dışı ikinci el giysilere hem çevrim içi ortamda hem de fiziksel pazarlarda ulaşmanın kolaylaştığını anlattı. Politika yapıcılar, akışın sürmesinin Endonezya'yı toplu kullanılmış giysi sevkiyatlarının hedefi hâline getirebileceğinden ve milyonlarca kişiye istihdam sağlayan yerli dokuma, boyama ve konfeksiyon şirketlerinin işlerini elinden alabileceğinden kaygı duyuyor.
Prabowo'nun talimatı hem arzı hem de geçim kaynaklarını ele alıyor. Cumhurbaşkanı, KOBİ Bakanlığı'na yasa dışı ikinci el giysi satışlarını durdururken ithal balyalara bağımlı esnafa alternatif ürünler geliştirme talimatı verdi. Bakanlığın açıkladığı hedef, fiyat, tasarım ve değişen trendlere uyum açısından rekabet edebilecek Endonezya modasına geçiş yapmak.
Alışveriş yapanlar ve yerli üreticiler ticareti neden farklı değerlendiriyor?
Orta Cakarta'daki Pasar Senen, yurt dışından temin edilen ikinci el giysilerle dolu askılarıyla tanınan pazarlar arasında yer alıyor. İkinci el alışverişi, Endonezya'nın birçok kentinde alışveriş kültürünün bir parçası hâline geldi. Müşteriler, sıradan mağazalarda bulması zor olabilecek uygun fiyatlı ve özgün ürünleri arıyor.
Birçok müşteri yeniden kullanımı atığı azaltmanın bir yolu olarak da görüyor. İthal balyalar konusunda uzmanlaşmış satıcılar, bu işin düzenli gelir sağladığını ve geleneksel pazarlara müşteri çektiğini söylüyor. Dolayısıyla bu stokların kaldırılması hem tek tek satıcıları hem de çevresindeki alışveriş hareketliliğini etkiliyor.
Yerli giysi üreticileri ise farklı bir baskıya dikkat çekiyor. Ucuz ithal ikinci el giysilerin, büyük yurt dışı üreticilere kıyasla zaten daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya olan örgü, dikiş ve küçük moda markalarına ayrılan harcamaları azalttığını söylüyorlar. Maman, süregelen ürün akışının iç piyasayı aşındırdığını ve küçük Endonezya markalarını işlerini bırakmaya itebileceğini savundu.
Anlaşmazlığın iki tarafını da fiyatlar ilgilendiriyor. Uygun fiyatlı giysi arayan müşteriler, yerli alternatifler daha pahalıysa seçimlerini değiştirmekte zorlanabilir. Yerli üreticilerin ise üretimi sürdürebilmek için yeterli satış yapması gerekiyor. Bu nedenle hükümetin geçiş çabası, satıcıların mevcut müşterilerinin karşılayabileceği fiyatlarda yasal ürünler bulunmasına bağlı.
İkinci el giysi esnafının gelirini sürdürme planı
KOBİ Bakanlığı, etkilenen satıcıları yüzlerce yerli giyim markasıyla buluşturarak onların yeniden satıcı ya da resmî distribütör olmasını sağlıyor. Bu düzenlemede satıcılar, aracılardan ithal ikinci el giysi almak yerine Endonezyalı bir markanın tedarik ettiği ürünleri satacak.
Bakanlık ayrıca finansmana erişimi kolaylaştırmak ve yerli üreticilerin üretim maliyetlerini düşürmek için çalışmalar yürütüyor. Yetkililer, yerli giysilerin ikinci el alışverişi yapan müşteriler için ulaşılabilir fiyatlarda kalmasını ve hızla değişen zevklere uygun tasarımlar sunmasını istiyor.
KOBİ Bakanlığı Küçük İşletmelerden Sorumlu Başkan Yardımcısı Temmy Satya Permana, yasal stoklara geçerken satıcıların gelirini korumak amacıyla hükümetin markalar, platformlar ve esnaf arasında iş birliği hazırladığını söyledi.
KOBİ esnafının gelir kaybetmesine izin vermeyeceğiz. Yasal ürünleri satmayı sürdürebilmeleri için yerli markalar, e-ticaret platformları ve satıcılar arasında iş birliği modelleri hazırlıyoruz,
Yetkililere göre Pasar Senen'deki bazı ikinci el giysi satıcıları yerli üretim giysilere geçmeye hazır olduklarını belirtti. Yerel yönetimlerin bu işletmelerin ayakta kalmasını desteklemesi bekleniyor.
Satıcıların bu geçişi yapıp yapamayacağı açısından finansman, üreticilerle bağlantı kurma ve rekabetçi fiyatlar belirleyici önem taşıyor. Satıcıların müşterilerinin satın alacağı ürünleri güvenilir biçimde temin etmesi, yerli markaların ise mevcut mağazalarının ötesinde dağıtım ağına ulaşması gerekiyor. Önerilen ortaklıkların bu ihtiyaçları buluşturması amaçlanıyor.
Dijital ticaret kurallarında daha kapsamlı bir değişim
Endonezya'nın ithal ikinci el giysilere yönelik adımı, yurt dışından yapılan perakende alışverişe getirilen daha sıkı denetimlerle birlikte yürütülüyor. Yetkililer, vergisiz girebilecek ithalat için son derece düşük bir eşik uyguluyor ve belirli ticaret anlaşmaları olmayan ülkelerden gelen malların yerel ithalatçılar aracılığıyla işlem görmesini şart koşuyor.
Bu kurallar, yurt dışındaki depoların doğrudan Endonezyalı müşterilere sevkiyat yapmasını zorlaştırıyor. Yerel ithalatçı, her satışın doğrudan yabancı satıcıdan alıcıya gitmesi yerine, malları Endonezya'nın gerekliliklerine uygun olarak ülkeye getirmekten sorumlu işletme olarak hareket ediyor.
Endonezya, Temu'nun da pazarına girmesine izin vermedi. Yetkililer, yerel aracılar olmadan doğrudan yurt dışından sevkiyata dayanan platform modelinin yerli satıcıları zarara uğrattığını ve vergi tahsilatını zorlaştırdığını savundu. Yurt dışından gönderilen küçük paketlere dayanan hızlı moda işletmeleri de benzer güçlüklerle karşılaştı.
Shopee, Tokopedia ve Lazada, Endonezya kuralları çerçevesinde yerel ithalatçı ağları üzerinden faaliyet göstermeyi sürdürüyor. Politika yaklaşımı, yerli ithalat düzenlemeleri içinde çalışabilen platformları destekliyor ve yetkililere kurallara uyumdan sorumlu tutabilecekleri yerel bir işletme sağlıyor.
Dijital vergi tahsilatı da değişikliklerin bir parçası. Temmuz 2025'te yürürlüğe girmesi planlandığı belirtilen bir düzenleme, pazaryerlerinin belirli bir gelir aralığındaki satıcıların gelirinden küçük bir miktarda vergi kesmesini gerektirecekti. Önerinin amacı, vergi kurallarına uyumu iyileştirmek ve çevrim içi satıcılarla fiziksel mağazaları daha eşit koşullara getirmekti. 9 Kasım tarihli haberde uygulama durumu belirtilmedi.
Denetim; limanlara, fiyatlara ve arza da bağlı
Endonezya'nın coğrafyası kısıtlama çalışmalarını zorlaştırıyor. Kaçakçılar sevkiyatları takımadalar genelindeki daha küçük limanlardan geçirebiliyor; büyük balyalar ülkeye ulaştıktan sonra bölünüp yeniden etiketlenebiliyor. Çevrim içi mağazalara yönelik işlemler, sınır denetimlerine ve toptancı tedarikçilere de dayanan ticaretin perakende aşamasını hedefliyor.
Yetkililer, yasa dışı ikinci el giysilere el konulacağını ve bunların imha edileceğini; ithalatçıların ise para cezası ve hapis cezasıyla karşılaşacağını söylüyor. Tüketiciler, yerli üretim giysiler satın almaya ve şüpheli ilanları bildirmeye teşvik edildi. Platformlardan yasa dışı ikinci el ürün stoklarını hizmetlerinden uzak tutmaları ve esnafın yasal, yerli ürünlere alternatif bulmasına yardımcı olmaları bekleniyor.
Bakanlığın fiyatlara yönelik çalışmaları da uygulamada önem taşıyor. İkinci el giysi müşterilerinin çoğu öncelikle uygun fiyat arıyor. Bu nedenle kısıtlamalar tek başına yeterli değil; satıcıların uygun maliyetli alternatif ürünler bulması gerekiyor. Finansman, üretim ve üreticilerle satıcılar arasındaki bağlantılara yönelik destek, bu ürün değişikliğini mümkün kılmayı amaçlıyor.
7 Kasım talimatı, yasaklı ithalatı durdurmak, çevrim içi satış kanallarını kaldırmak, yerli ürünlerin yeniden satışını korumak ve esnafın sattığı ürünleri değiştirmesine yardımcı olmak gibi görevleri bir araya getiriyor. Devam edecek denetimler platformların kurallara uyup uymadığını değerlendirecek. Geçiş çabaları ise yerli tedarikçilerin esnafın fiyat, tasarım ve düzenli stok ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacağına bağlı olacak.
Bilinmesi Gerekenler
- Endonezya, 7 Kasım 2025'teki toplantının ardından büyük e-ticaret platformlarına ithal ikinci el giysi ilanlarını kaldırma ve bu ürünleri satan mağazaları kapatma talimatı verdi.
- Hükümet, yasal çerçevenin bir parçası olarak Ticaret Kanunu'na ve Ticaret Bakanlığı'nın 2023 tarihli 31 No'lu Yönetmeliği'ne atıfta bulunuyor.
- Kişilerin kendi giysilerini ve Endonezya içinden temin edilen kullanılmış ürünleri yeniden satmasına izin veriliyor.
- İthalatçılar beş yıla kadar hapis ve 5 milyar rupiaha kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir.
- Ticaret Bakanlığı, Mart 2023'e kadar yasa dışı satışlara yönlendiren yaklaşık 40 bin bağlantının kaldırıldığını söyledi.
- KOBİ Bakanlığı, ikinci el giysi girişini 2024'te yaklaşık 3.600 ton, Ağustos 2025'e kadar ise yaklaşık 1.800 ton olarak tahmin etti.
- Bitmiş tekstil ürünleri ve ikinci el giysi ithalatı Ocak-Temmuz 2025 döneminde 78 milyon ABD dolarını aşarak bir önceki yıla göre yüzde 17'den fazla arttı.
- Bakanlık, ikinci el giysi esnafını yüzlerce yerli markayla buluşturuyor, finansmana erişim için çalışıyor ve üretim maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor.
- Kısıtlama, daha sıkı ithalat denetimleri, Temu gibi doğrudan yurt dışı sevkiyat yapan platformlara yönelik kısıtlamalar ve pazaryeri satıcılarına vergi getirilmesi önerisiyle birlikte yürütülüyor.






