Daha yüksek emeklilik yaşı yerine ikinci bir kariyer
Seul, emeklileri görevlerine ve performanslarına göre ücretlendirilecekleri esnek sözleşmelerle yeniden işe döndürecek bir sistemi denemeye hazırlanıyor. 7 Kasım 2025 itibarıyla plan, 2026'da kamu sektöründe pilot uygulamaların başlatılmasını, 2028'e kadar tüm belediye kurumlarına yaygınlaştırılmasını ve 2029'dan sonra özel sektör işverenlerinin katılımını öngörüyor.
İçindekiler
- Daha yüksek emeklilik yaşı yerine ikinci bir kariyer
- Pilot uygulamalar nerede başlayacak?
- Seul neden 65 yaşında emeklilikten farklı bir yol izliyor?
- Yeniden işe alınan bir çalışanın işi nasıl olabilir?
- Japonya'nın deneyimi ücret ve statü konusunda dersler sunuyor
- Emekliliğin ve ücret kesintilerinin hanelere maliyeti
- Performans değerlendirmeleri nasıl adil hâle getirilebilir?
- İşgücü daralırken bakım ihtiyacı artıyor
- Emeklilik sistemi üzerindeki baskı aciliyeti artırıyor
- İşverenler ne kazanıyor, ne konuda kaygılanıyor?
- Takvim ve izlenecek sonuçlar
- Bilinmesi gerekenler
Öneri, Güney Kore'deki çalışma yaşamında dikkat çekici bir açığı hedef alıyor. Koreliler ana kariyerlerindeki işlerinden ortalama 49 yaş civarında ayrılıyor, ancak çoğu yaklaşık 69 yaşına kadar çalışmak istiyor. Yaklaşık 20 yıllık bu fark, Seul'ün nüfusu yaşlanıp işgücü arzı azalırken haneleri gelir arayışına itiyor, işverenlerinse deneyimden yoksun kalmasına yol açıyor.
Hükümet verilerine göre 55-79 yaş aralığında 10 milyondan fazla kişi çalışıyor ya da iş arıyor. Bu sayı, söz konusu yaş grubunun yaklaşık yüzde 60'ına karşılık geliyor ve kayıtların tutulmaya başlandığı 2005'ten bu yana görülen en yüksek düzeye işaret ediyor. Seul'ün önündeki zorluk, genç çalışanlar için fırsatları açık tutarken bu kişilerin daha fazlasının adil ücretli, güvenilir işler bulmasına yardımcı olmak.
Belediyeye bağlı Seul Enstitüsü, yapılandırılmış yeniden istihdam için bir yol haritası hazırladı. Emekliler daha az saat çalışacakları görevlerde ya da belirli projelerde, yenilenebilecek daha kısa süreli sözleşmelerle işe dönecek. Ücretleri, ağırlıklı olarak kıdeme göre ilerleyen bir maaş basamağını izlemek yerine işin değerini ve tamamlanan çalışmayı yansıtacak.
Seul Belediye Başkanı Oh Se-hoon, Mart 2025'te belediyenin istihdamın resmen sürdürülmesini değerlendireceğini söyledi. Bu yaklaşımı, Kore'nin yaşlanan ekonomisi için potansiyel bir yeni büyüme motoru olarak nitelendirdi. Belediyenin hedefi, bilgi birikimini korumak, bakım ve hizmet işlerinde yaşanan açıkları azaltmak, yaşlı sakinlere gelir ve amaç duygusu sağlamak.
Pilot uygulamalar nerede başlayacak?
Belediye kurumları, bilgi teknolojileri operasyonları, araştırma enstitüleri ve yaşlılara yönelik hizmetler pilot uygulamalar için öncelikli alanlar arasında. Bu işyerlerinde daha az saat çalışma, performansa dayalı ücret ve daha net iş tanımlarının verimliliği, çalışanların moralini ve hizmet kalitesini artırıp artırmadığı sınanacak.
Pilot uygulamalar başarılı olursa Seul, modeli 2028'e kadar belediyenin işlettiği tüm kurumlara yaymayı planlıyor. Başkent genelindeki özel sektör işverenleri 2029'dan sonra katılmaya davet edilecek. Planlanan teşvikler arasında ücret sübvansiyonları, vergi avantajları ve şirketlerin iş tanımlarını ve değerlendirme sistemlerini değiştirmelerine yardımcı olacak yönetim danışmanlığı bulunuyor.
Belediye, öneriyi istihdam maliyetlerini düşürmenin ötesinde bir adım olarak sunuyor. Denemeler, işin değerine göre ücretlendirmenin gerçek sorumluluk ve sonuçlarla örtüşüp örtüşmediğini ve yeni görevlerin yaşlı çalışanlar üzerinde aşırı baskı oluşturmadan kaliteyi artırıp artırmadığını incelemeyi amaçlıyor.
İşverenlere görevleri analiz etme ve değerlendirme araçlarını seçme konusunda destek verilecek. Belediye ayrıca sözleşmeler, iş tanımları ve değerlendirmeler için şablonlar yayımlamayı planlıyor. Böylece kurumlar, yönetmesi zor olabilecek değişiklikler için başlangıç noktası bulabilecek.
Seul neden 65 yaşında emeklilikten farklı bir yol izliyor?
Ulusal yasa koyucular, yasal emeklilik yaşının 60'tan 65'e çıkarılmasını ve 2033'e kadar 65'e ulaşılmasını öngören teklifleri tartıştı. Seul'ün yaklaşımı, çalışanların işten ayrıldığı yaşı genel olarak yükseltmek yerine emeklilik sonrasında ne olacağını değiştirecek.
Seul Enstitüsü, yapılandırılmış yeniden istihdamın daha esnek ve adil olabileceğini savunuyor. Tek bir emeklilik yaşı, fiziksel açıdan yorucu işlerde çalışanlarla masa başında çalışanlara aynı kuralı uyguluyor; küçük taşeronlardan büyük araştırma laboratuvarlarına kadar farklı işverenleri de aynı kapsama alıyor.
Enstitünün yaklaşımı, emeklilik sonrasındaki işlerin niteliğine ve ücretlerini belirleyen kurallara odaklanıyor. Çalışanlar çalışma saatlerini ve görevlerini daha fazla ayarlayabilirken, işverenler de ihtiyaçlarına uygun görevlerde becerileri koruyabilecek.
Seul'de çalışan iş hukuku avukatı Kim Ki-duk, ücret uygulamaları değiştirilmeden emeklilik yaşının yükseltilmesinin yaşlı çalışanların maaş kesintilerine maruz kaldığı dönemi uzatabileceği uyarısında bulundu.
Emeklilik yaşını doğrudan 65'e çıkarmak, şirketlere mevcut sistemde ayrımcı ücret kesintilerini daha uzun yıllar uygulama imkânı verir.
Eleştirisi, zorunlu emeklilikten önceki yıllarda yaşlı çalışanların ücretlerini azaltan kademeli ücret uygulamasına yönelik. Emeklilik ve ücret kuralları birbiriyle bağlantılı: Ücret sistemi değişmeden istihdam süresinin uzatılması, gelir kaybının ve anlaşmazlıkların daha uzun sürmesine yol açabilir.
Yeniden işe alınan bir çalışanın işi nasıl olabilir?
Belediye yetkilileri ve araştırmacılar, emekli olup işe dönenlerin çoğunun deneyim, muhakeme ve istikrara dayalı işler yapmasını bekliyor. Sözleşmeler belirli bir süreyi kapsayabilir ve üzerinde uzlaşılan hedefler, işin kalitesi ve sonuçlar değerlendirildikten sonra yenilenebilir.
Tam zamanlı çalışan 60 yaşındaki bir yönetici, haftada üç gün çalışacağı bir mentorluk görevine geçebilir. Bir mühendis, belirli ürün gruplarında kalite güvencesinden sorumlu olabilir. Bu örnekler, daha az saat ya da daha dar kapsamlı görevlerle ana kariyer işinden farklı bir role kademeli geçişi gösteriyor.
Olası görevler arasında mentorluk ve eğitim, kalite kontrol, güvenlik gözetimi, müşterilerle iletişim, belgelendirme ve standartlar, proje gereksinimlerini belirleme ve iş süreçlerini iyileştirme bulunuyor. Deneyimli çalışanları bu faaliyetlerde tutmak, kurumların hafızasını koruyabilir ve maliyetli hataların önlenmesine yardımcı olabilir.
Bakım hizmetlerinde işe dönen çalışanlar programları koordine edebilir, ekiplere gözetmenlik yapabilir ve ailelerle iletişim kurabilir. Araştırma birimlerinde kıdemli çalışanlar hibe değerlendirmelerine, mevzuata uyum çalışmalarına ve deney protokollerine destek olurken saha çalışmalarını genç araştırmacılar yürütebilir.
Ücret, sorumluluklarla ve ölçülebilir performansla uyumlu olacak. Her görevi uygun bir ücret bandına bağlamak için net görev tanımları, şeffaf ölçütler ve düzenli geri bildirim gerekecek. Bu görevlerde kıdeme dayalı ücret artışlarının yerini, üzerinde uzlaşılan hedeflere göre yapılan değerlendirmeler alacak.
Ücretlerinin hizmet yılları arttıkça yükselmesine alışkın çalışanlar bu sistemi yabancı bulabilir. Bu nedenle yönetim danışmanlığı ve eğitim de önerilen desteğin parçası. Bunlarla işlerin nasıl tanımlanıp değerlendirildiğine ilişkin güven oluşturulması amaçlanıyor.
Japonya'nın deneyimi ücret ve statü konusunda dersler sunuyor
Japonya, Seul'ün önerisi için en yakın örnek. Japon şirketleri, çalışanların emeklilik yaşına ulaştıktan sonra emekli maaşına hak kazanana kadar çalışmaya devam etmelerine sıkça imkân tanıyor. Bu uygulama çoğu zaman sözleşmelerle ya da daha az saat çalışmayla yürütülüyor.
Yaşlı çalışanlar çoğunlukla deneyimlerine ve fiziksel kapasitelerine uygun mentorluk, kalite güvencesi ya da destek görevlerine geçiyor. Japon şirketleri, belirsizliğin çalışanlarda ücretleri ve konumları konusunda hayal kırıklığı yaratabileceği için açık görev sınırlarının ve tutarlı değerlendirmelerin vazgeçilmez olduğunu bildiriyor.
Ücrette keskin bir düşüşün eşlik ettiği yeni bir sözleşme, çalışanların moralini bozabilir ve verimlilik kazanımlarını zayıflatabilir. Seul'ün planı, görevleri daha özenli tasarlayıp ücreti işin değerine bağlayarak bu riski ele almayı amaçlıyor.
Gerçekçi hedefler belirlemek ve sözleşmenin yanı sıra yaşlı çalışanlara program ve görevlerin belirlenmesinde söz hakkı tanımak da önemli. Seul ayrıca işe dönen emeklilerin, genç çalışanların liderlik rollerine geçmesine ve terfi basamaklarında ilerlemesine alan bırakan destek ve danışmanlık görevleri üstlenmesini istiyor.
Emekliliğin ve ücret kesintilerinin hanelere maliyeti
Güney Kore, gelişmiş ülkeler arasında yaşlı yoksulluğunun en yüksek olduğu ülkelerden biri. İnsan Hakları İzleme Örgütü, zorunlu emeklilik ve kademeli ücret uygulamalarının pek çok yaşlı çalışanı ana işlerinden çıkarıp daha düşük ücretli ve güvencesiz işlere yönelttiğini belgeliyor.
Hükümet verileri, 60 yaş ve üzerindeki çalışanların ortalama olarak 60 yaş altındakilerden yaklaşık yüzde 30 daha az kazandığını gösteriyor. Çok sayıda yaşlı, güvenlik görevliliği ya da bakım yardımcılığı gibi güvenceleri sınırlı işlerde çalışıyor.
Emeklilikten önceki ücret kesintileri, çalışanın önceki maaşının yarısına ulaşabiliyor. Bu kesintiler hane bütçesini zayıflatıyor ve emeklilik katkı paylarını azaltarak hem bugünkü geliri hem de ileriki yaşlarda kullanılabilecek parayı etkiliyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü araştırmacısı Bridget Sleap, insanların işlerinde kalıp kalamayacağını ve ne kadar ücret alacağını belirlemek için yaştan yararlanan istihdam politikalarının yol açtığı zararı şöyle anlattı:
Yaşlı çalışanların ana işlerinde çalışmayı sürdürme fırsatını ellerinden alıyor, onlara daha az ücret ödüyor ve sırf yaşları nedeniyle daha düşük ücretli, güvencesiz işlere itiyorlar.
Seul'de yaşayan 52 yaşındaki avukat Gwon Oh-hoon, hak savunucularının topladığı tanıklıkta, yıllarca çalıştıktan sonra nasıl kenara itildiğini anlattı.
Bu, insan onurunun ihlalidir. Sırf yaşlı olduğum için hayatım boyunca çalıştığım yerde çalışamıyorum.
Eleştirmenler, bu uygulamaların belirleyici ölçütü yetenek yerine yaş hâline getirdiğini savunuyor. Seul'deki pilotlar ulusal yasaları değiştiremez, ancak farklı ücret ve değerlendirme kurallarının kurumlar içindeki yaş ayrımcılığını azaltıp azaltmadığını sınayabilir. Asıl ölçüt, işe dönen çalışanların yeni bir ad altında daha düşük nitelikli işler yerine net beklentileri olan, istikrarlı ve anlamlı işlere kavuşup kavuşmadığı olacak.
Performans değerlendirmeleri nasıl adil hâle getirilebilir?
Güney Kore'nin yaş ayrımcılığını yasaklayan mevzuatı, işverenlerin 60 yaşında ya da daha ileri bir yaşta zorunlu emeklilik belirlemesine hâlâ izin veriyor. Emekliler yeni sözleşmelere geçerken bu hukuki çerçeve önem taşıyor; özellikle de değerlendirme ölçütleri belirsizse ya da yaşlı çalışanlar tercih hakkı tanınmadan daha düşük nitelikli görevlere yerleştiriliyorsa.
İşverenlerin yazılı görev tanımlarına, şeffaf puanlama ölçütlerine, değerlendirme kayıtlarına ve kararlara itiraz etmek için kolay bir yönteme ihtiyacı olacak. Bir performans sistemi, çalışanların kendilerinden ne beklendiğini ve işlerinin nasıl değerlendirileceğini anlamasına bağlı.
Güney Kore'de ve diğer bazı ülkelerde uyarlanan İleri Yaş Çalışma Yeri Endeksi; liderlik, iş tasarımı, sağlık yönetimi, bilgi aktarımı ve emekliliğe geçişi değerlendirmek için bir çerçeve sunuyor. İşverenler bu tür araçlarla ölçülebilir hedefler belirleyebilir, farklı yaş gruplarının sonuçlarını karşılaştırabilir ve ayrımcılığı tespit edebilir.
Yöneticileri yaş kalıplarını tanıyacak şekilde eğitmek, farklı yaşlardan kişilerin yer aldığı ekipler kurmak ve yaşlı çalışanlara gelişim ile sertifika programlarına erişim sağlamak, değerlendirmelerin işe odaklanmasına yardımcı olabilir. Uygulanabilecek önlemler şunlar:
- Ücret görüşmelerinden önce görevleri ve beklenen sonuçları tanımlayın.
- Mümkün olduğunda hata oranları, müşteri memnuniyeti ve projelerin tamamlanması gibi ölçülebilir göstergeler kullanın.
- Sağlık ve becerileri göz önünde bulundurarak çalışma programı ve görevler konusunda seçenekler sunun.
- Deneyimli çalışanların bilgisini aktaran ve ödüllendiren koçluk görevleri oluşturun.
- Hataların hızla düzeltilebilmesi için değerlendirme ve itiraz süreçleri sağlayın.
İşgücü daralırken bakım ihtiyacı artıyor
Seul'ün çalışma çağındaki nüfusu 2009'da zirveye ulaştı ve 2052'ye kadar yaklaşık yüzde 43 azalacağı öngörülüyor. Beklenen düşüş ulusal ortalamadan daha keskin; bu da deneyimli çalışanların kaybını başkent için daha zor telafi edilir hâle getiriyor.
Yüzyılın ortasına gelindiğinde, Seul'de 65 yaş ve üzerindeki sakinlerin yaklaşık üçte ikisinin en az 75 yaşında olması bekleniyor. Bu yaşlı nüfusun neredeyse dörtte biri 85 yaşını aşmış olacak. Dolayısıyla kent, hem çalışma çağındaki nüfusun azalmasıyla hem de önemli ölçüde bakım ihtiyacı bulunan yaşlı bir nüfusla karşı karşıya.
Bakım ve hizmet işlerinde şimdiden çalışan açığı var ve bu sektörlerde yaşlı çalışanların payı giderek artıyor. Deneyimli çalışanların daha az saatle de olsa işte tutulması, onlara bağımlı aileler için hizmetlerin devamlılığını sağlayabilir.
İşverenler, deneyimli işgücüne daha öngörülebilir biçimde erişerek işe alım ve eğitim maliyetlerini düşürürken kaliteyi de koruyabilir. Araştırma ve mühendislik alanlarında, yıllarca çalışma ve mesleki ilişkiler yoluyla edinilen pratik bilgilerin yerini doldurmak zor olabilir.
Yüksek becerili çalışanları elde tutmak için daha geniş çaplı ücret reformu çağrıları; daha iyi teşvikleri ve emeklilik sonrasında da net kariyer yollarını kapsıyor. Seul'ün önerdiği model, genç çalışanlara fırsatları korurken kıdemli uzmanlığından yararlanmayı sürdürmenin bir yolunu sunuyor.
Emeklilik sistemi üzerindeki baskı aciliyeti artırıyor
Güney Kore'nin ulusal emeklilik sistemi de mali baskıyla karşı karşıya. Hükümet, toplam emeklilik katkı paylarının gelirlerin yüzde 9'undan yüzde 13'üne çıkarılmasını; getirileri zaman içinde ve kapsama alanını iyileştirecek önlemlerle birlikte önerdi.
Önerilen katkı payı artışı dört yüzde puanı. Bu, gelirlerin daha büyük bir bölümünün emeklilik sistemine aktarılması anlamına gelecek. Değişiklik yapılmazsa sistemin büyük fonunun 2050'lerde tükenme ihtimali bulunuyor.
Politika yapıcılar, emeklilik için hak kazanma yaşının 2033'e kadar 65'e yükselmesiyle emeklilik yaşının bu yaşla uyumlu hâle getirilmesini de görüştü. İstihdamın sürdürülmesi, hanelerin az çalışılan ve emeklilik gelirine erişimin sınırlı olduğu yılları atlatmasına yardımcı olabilir.
Seul'ün önerisi, bu gelir sorununu işverenlerin deneyimli çalışan ihtiyacıyla ilişkilendiriyor. Uygun, ücretli bir göreve kademeli geçiş yapabilen bir çalışan, ana kariyerindeki işini kaybedip daha güvencesiz işler aramak zorunda kalan birine kıyasla daha sorunsuz bir geçiş yaşayabilir.
İşverenler ne kazanıyor, ne konuda kaygılanıyor?
Şirketler, yaşlı çalışanları işte tutmanın maliyetleri artıracağından ve terfileri engelleyeceğinden sık sık endişe ediyor. Önerilen model, deneyimli çalışanları bir sonraki yönetim pozisyonunu işgal etmeden ekiplere destek olan görevlere geçirerek bu kaygıya yanıt veriyor. Ücret kıdeme değil, yapılan işe göre belirlenecek.
Ücret sübvansiyonları, vergi avantajları ve danışmanlık desteğinin; görev analizinin, değerlendirmelerdeki değişikliklerin ve yönetici eğitiminin maliyetlerini karşılamaya yardımcı olması amaçlanıyor. İşverenler düzenlemenin yarar sağlayıp sağlamadığını değerlendirmeden önce bu değişiklikler idari çalışma gerektiriyor.
Küçük ve orta ölçekli şirketler bu iş yükünü özellikle zorlayıcı bulabilir. Sözleşme ve değerlendirme şablonları ile yönetim desteği, katılımı kolaylaştırabilir.
Pilot uygulamalar verimliliği artırır, hataları azaltır ve müşteri memnuniyetini yükseltirse iş gerekçesi güçlenecek. Sonuçların zayıf çıkması, Seul'ü 2028'de planlanan yaygınlaştırmadan ve 2029'dan sonra özel sektör işverenlerine yapılacak davetten önce modeli gözden geçirmeye itebilir.
Takvim ve izlenecek sonuçlar
Seul'ün programı, 7 Kasım 2025 itibarıyla hâlâ planlama aşamasında bir deneme. Takvim, uygulamanın başlatılması ve yaygınlaştırılması için aşamalar belirliyor. Sözleşmelerin nasıl işlediğini değerlendirmek için ilk fırsatı kamu sektörü sunacak.
- Mart 2025: Belediye Başkanı Oh Se-hoon, Seul'ün istihdamın resmen sürdürülmesini değerlendireceğini söyledi.
- 2026: Kamu sektöründeki pilot uygulamaların başlaması planlanıyor.
- 2028'e kadar: Pilot uygulamalar başarılı olursa Seul, modeli tüm belediye kurumlarına yaymayı planlıyor.
- 2029'dan sonra: Özel sektör işverenleri destek paketleriyle katılmaya davet edilecek.
- 2033: Ulusal teklifler, emeklilik yaşının 65'e çıkarılmasını öngörüyor; emeklilik için hak kazanma yaşı da 65'e ulaşacak.
Ulusal Meclis, belediyenin çalışmalarıyla eş zamanlı olarak emeklilik yaşı değişikliklerini ve emeklilik sistemi reformunu tartışmayı sürdürecek. Seul'den elde edilecek sonuçlar, yeniden işe alımın verimlilik, adalet ve çalışan memnuniyeti üzerindeki etkisini göstererek bu tartışmayı şekillendirebilir.
İşe dönen emekli sayısı, verimlilik ve hizmet kalitesindeki değişim, anlaşmazlıkların ne sıklıkta çıktığı izlenebilecek yararlı göstergeler arasında. Değerlendirmelerde ayrıca genç çalışanların işte kalma oranları, her iki yaş grubunun memnuniyeti ve danışmanlık görevlerinin terfi yollarını koruyup korumadığı da takip edilmeli.
Sözleşme verileri, yeni işlerin gerçekten daha az saat çalışma ya da belirli projeleri kapsayıp kapsamadığını, ücretlerin yazılı görevlerle örtüşüp örtüşmediğini ve yaşlı çalışanlara eğitim ve gelişim fırsatları sunulup sunulmadığını göstermeli. Şeffaf raporlama, çalışanların, sendikaların ve işverenlerin programın vaatlerini yerine getirip getirmediğini değerlendirmesine yardımcı olur.
Bilinmesi gerekenler
- Seul, genel bir emeklilik yaşı artışına başvurmak yerine emeklileri işin değerine ve performansa göre ücretlendirilecekleri esnek sözleşmelerle yeniden işe almayı planlıyor.
- Koreliler ana kariyerlerindeki işlerinden ortalama 49 yaş civarında ayrılıyor; birçok kişi yaklaşık 69 yaşına kadar çalışmak istiyor.
- 55-79 yaş aralığında 10 milyondan fazla kişi çalışıyor ya da iş arıyor; bu, söz konusu yaş grubunun yaklaşık yüzde 60'ı.
- Kamu sektöründeki pilot uygulamaların 2026'da başlaması, 2028'e kadar tüm belediye kurumlarına yayılması ve özel sektörün 2029'dan sonra katılması planlanıyor.
- Olası görevler arasında mentorluk, kalite kontrol, güvenlik gözetimi, bakım koordinasyonu ve araştırma desteği bulunuyor.
- İşverenlere sağlanması planlanan destekler arasında ücret sübvansiyonları, vergi avantajları, danışmanlık ve sözleşme ile değerlendirme şablonları yer alıyor.
- Adil ücret, net değerlendirmeler, çalışanların tercih hakkı ve genç çalışanlara sunulan fırsatlar modelin temel ölçütleri olacak.
- Seul'ün çalışma çağındaki nüfusunun 2052'ye kadar yaklaşık yüzde 43 azalacağı öngörülüyor. Bu da deneyimli çalışanları elde tutma çabalarına aciliyet kazandırıyor.






