Malezya, 2030’a kadar yapay zekâ ülkesi olma hedefi için 2026’yı başlangıç noktası olarak belirledi

13 dakikalık okuma
Malezya, 2030’a kadar yapay zekâ ülkesi olma hedefi için 2026’yı başlangıç noktası olarak belirledi

1,36 Milyar RM’lik Bütçe Ulusal Yapay Zekâ Hamlesinin Önünü Açıyor

Malezya, yapay zekâyı dağınık denemelerden çıkarıp kamu hizmetlerinin ve işletmelerin günlük faaliyetlerinin bir parçası hâline getirmeye hazırlanıyor. Ülkenin 2030’a kadar yapay zekâ ülkesi olma hedefinde 2026 bir dönüm noktası olarak belirlenirken, Dijital Bakanı Gobind Singh Deo, 2026-2030 dönemini başarılı projelerin ekonominin geneline yayılacağı süreç olarak tanımladı.

İçindekiler
  1. 1,36 Milyar RM’lik Bütçe Ulusal Yapay Zekâ Hamlesinin Önünü Açıyor
  2. Ulusal Yapay Zekâ Ofisinin Görevleri
  3. Veri ve Otomatik Kararlara Güven Oluşturmak
  4. Veri Merkezleri Yatırımın Yanı Sıra Kaynak İhtiyacını da Artırıyor
  5. Yapay Zekâyı Geliştirecek ve Kullanacak İnsanları Yetiştirmek
  6. İşletmelerin Pratik Fayda Görebileceği Alanlar
  7. Kamu Hizmetleri İlk Sınavlardan Biri Olacak
  8. Yapay Zekânın Malezya’nın Sanayi Stratejisindeki Yeri
  9. Uygulamayı Yavaşlatabilecek Unsurlar
  10. Malezya Sonuçları Nasıl Ölçebilir?
  11. Öne Çıkanlar

2026 Bütçesi, Dijital Bakanlığına 1,36 milyar RM ayırıyor. Bu tutarın 248,5 milyon RM’si işletme harcamalarına, 1,11 milyar RM’si ise kalkınma projelerine ayrılıyor. Daha kapsamlı hamle kapsamında Malezya Dijital Hızlandırıcı Hibesi’ne 53 milyon RM, Ulusal Yapay Zekâ Ofisi’ni güçlendirmek için 18,1 milyon RM ve GovTech Malaysia’yı desteklemek için 20 milyon RM tahsis ediliyor.

Malezya’nın dijital altyapısı da büyüyor. Ülke, 2021-2023 döneminde veri merkezi yatırımlarından yaklaşık 115 milyar RM çekti. Sektörün 2030’a kadar yaklaşık 30.900 kişiye istihdam sağlaması bekleniyor. Politika yapıcılar, faydaların mimarlık, elektrik işleri, soğutma, güvenlik, bulut hizmetleri ve yazılım sektörlerine de yayılmasını bekliyor.

Aralık 2025’te meclise sunulması beklenen 2026-2030 Ulusal Yapay Zekâ Eylem Planı’nın politika, beceriler, altyapı, dijital güven ve yatırımı tek bir stratejide bir araya getirmesi amaçlanıyor. Planın somut hedefleri arasında verimliliğin sürdürülebilir biçimde artırılması, kamu hizmetlerinin modernleştirilmesi ve insanların ve işletmelerin güvenebileceği emniyetli bir dijital ortam oluşturulması yer alıyor.

Küçük bir işletme için bu, müşteri sorularını yanıtlamak veya muhasebe işlerini yürütmek üzere bir asistan kullanmak anlamına gelebilir. Bir kamu kurumu içinse başvuruları daha hızlı işlemek anlamına gelebilir. Ulusal ölçekte başarıya ulaşmak için kamu kurumlarının, şirketlerin, üniversitelerin ve araştırmacıların aynı hedefler doğrultusunda çalışması; kuralların ve eğitimlerin teknolojiyle birlikte gelişmesi gerekiyor.

Reklam

Ulusal Yapay Zekâ Ofisinin Görevleri

Ulusal Yapay Zekâ Ofisi, bakanlıkları, sektör temsilcilerini, akademiyi ve sivil toplumu bir araya getirerek gündemin merkezî koordinasyonunu yürütüyor. Yakında açıklanacak eylem planı; Malezya’yı yüksek ekonomik değere sahip yapay zekâ faaliyetlerinde bölgesel bir merkez hâline getirmek amacıyla teknoloji benimseme, yetenek, yönetişim, altyapı ve sürdürülebilir yatırıma odaklanıyor.

Ofis, bu çalışmalara yön vermek üzere yedi hedef belirledi:

  • 2026-2030 Yapay Zekâ Teknoloji Eylem Planı.
  • Yapay zekâ benimsenmesine yönelik düzenleyici çerçeve.
  • Yapay zekâ teknolojilerinin kullanımını hızlandıracak programlar.
  • Yapay zekâ etik kuralları.
  • Kamu sektörü için yapay zekâ etki çalışması.
  • Ulusal yapay zekâ eğilimleri raporu.
  • Yapay zekâ girişimlerini destekleyecek veri kümelerine erişim.

Bu hedefler farklı ihtiyaçlara yanıt veriyor. Üst düzey yetkililer ve kurum yöneticileri, sistemlerin satın alınması ve denetlenmesine ilişkin yönlendirmeye ihtiyaç duyuyor. Mühendisler, girişim kurucuları ve araştırmacılar ise ürün geliştirmek için kullanılabilir verilere, teknik yönlendirmeye ve öngörülebilir bir ortama ihtiyaç duyuyor. Ulusal Yapay Zekâ Ofisinin internet sitesi, kurumun misyonunu ve programlarını açıklıyor; teknik yönlendirme ve topluluk katılımına yönelik kaynaklar da sunuyor.

Sektörel çalışma grupları sağlık, ulaşım, tarım, kamu hizmetleri, eğitim ve küçük işletmelerden gelen uzmanlığı bir araya getiriyor. Bu grupların görevi, iyi uygulamaları paylaşmak ve sorunları hızla ele alarak faydalı projelerin münferit denemelerin ötesine geçmesine yardımcı olmak.

Malezya, 2024’te Yapay Zekâ Yönetişimi ve Etik Rehberi’ni yürürlüğe koydu. Planlanan Yapay Zekâ Teknoloji Eylem Planı’nın, teknoloji değiştikçe bu kuralları güçlendirmesi amaçlanıyor. Yetkililer ayrıca yapay zekâ güvenliği ve hesap verebilirliği kapsayan bir çerçeve üzerinde çalışıldığını ve bunun 2026’nın ortalarında yürürlüğe konabileceğini belirtti.

Takvim, programın çeşitli aşamalarını birbiriyle ilişkilendiriyor:

  • 2021-2023: Malezya, veri merkezi yatırımlarından yaklaşık 115 milyar RM çekti.
  • 2024: Malezya, Yapay Zekâ Yönetişimi ve Etik Rehberi’ni yürürlüğe koydu.
  • Aralık 2025: 2026-2030 Ulusal Yapay Zekâ Eylem Planı’nın meclise sunulması bekleniyor.
  • 2026: Yapılandırılmış uygulama süreci başlayacak; güvenlik ve hesap verebilirlik çerçevesi yılın ortalarında devreye girebilir.
  • 2030: Malezya, yapay zekâ ülkesi statüsüne ulaşmayı hedefliyor.
  • 2035: Mevcut planların hayata geçirilmesi hâlinde Malezya, ASEAN’daki veri merkezi kapasitesinin yaklaşık üçte ikisine ev sahipliği yapabilir.
Reklam

Veri ve Otomatik Kararlara Güven Oluşturmak

Malezya, kamu ve özel sektörlerde veri yönetişimini kapsayan Dijital Güven ve Veri Güvenliği Stratejisi üzerinde çalışıyor. On Üçüncü Malezya Planı’yla uyumlu strateji; veri koruma, hesap verebilirlik ve dayanıklılık konularını netleştirmeyi amaçlıyor. Dayanıklılık, sistemlerin aksaklıklara karşı koyup toparlanabilme kapasitesini ifade ediyor.

Strateji, güvenli, egemen ve sürdürülebilir bulut hizmetlerine ilişkin ilkeleri belirleyen Ulusal Bulut Bilişim Politikası’nı tamamlıyor. Bulut hizmetleri, kuruluşların tüm ekipmanı kendileri işletmek yerine bilgilerini depolamasına ve bir sağlayıcının işlem gücünden yararlanmasına olanak tanıyor.

Hükümet ayrıca veri yönetişimini denetlemek, güvenilir veri akışlarını desteklemek ve veri haklarını korumak üzere Ulusal Veri Komisyonu kuruyor. Ulusal Veri Bankası da veri yönetişimini güçlendirmeye yönelik daha kapsamlı çalışmaların bir parçası.

Kurumlar ve şirketler için yapay zekâ yönetişimi, etki değerlendirmeleri, modellerin işleyişine dair belgeler, test gereklilikleri, sistem faaliyet kayıtları ve olaylara müdahale planları gibi pratik denetimleri kapsıyor. Bu önlemler, bir sistemi eğitmek için hangi bilgilerin kullanılabileceğini, otomatik bir karar birini etkilediğinde kimin sorumlu olacağını ve hataların nasıl bildirilip düzeltileceğini belirlemeye yardımcı oluyor.

Yapay zekâyı geniş ölçekte kullanan işletmelerin bu denetimleri ürün tasarımına ve satın alma süreçlerine dâhil etmesi bekleniyor. Kamu kurumlarının satın alma birimleri de sistemlerin önyargı, güvenilirlik ve gizlilik koruması açısından test edildiğine dair kanıtları giderek daha fazla talep edecek. Önyargı testleri, sistemin insanlara farklı biçimlerde adaletsiz davranıp davranmadığını incelerken güvenilirlik kontrolleri, sistemin zorlu koşullarda nasıl performans gösterdiğini değerlendiriyor.

Sınır ötesi veri aktarımını düzenleyen kurallar, Malezya’da faaliyet gösteren uluslararası şirketler için önem taşıyacak. Malezya, bölgesel düzeyde Güneydoğu Asya’da güvenlik standartlarının uyumlaştırılmasına yardımcı olmak üzere ASEAN Yapay Zekâ Güvenliği Ağı kurulmasını önerdi. Amaç, kamu güveni ve emniyetle desteklenen sorumlu yenilikçilik.

Veri Merkezleri Yatırımın Yanı Sıra Kaynak İhtiyacını da Artırıyor

Malezya’nın bölgesel bir dijital merkez olma hedefi, hızlı geniş bant bağlantısına, büyüyen 5G ağına ve yeni veri merkezlerine dayanıyor. Yetkililer, mevcut planların uygulanması hâlinde 2035’e kadar bölgesel kapasitenin yaklaşık üçte ikisine ev sahipliği yapabileceğini belirterek ülkenin ASEAN’ın veri merkezi merkezi olma yolunda ilerlediğini söylüyor.

Veri merkezleri, modern yapay zekâ modellerini eğitmek ve çalıştırmak için gereken sunucuları, grafik işlemcileri ve ağ ekipmanlarını barındırıyor. Eğitim, bir modelin verilerden örüntüler öğrenmesi sürecini; çalıştırma ise eğitilmiş sistemin görevleri yerine getirmesi için kullanılmasını ifade ediyor. Her ikisi de işlem kapasitesi, güvenilir bağlantılar ve verimli depolama gerektiriyor.

Reklam

Bulut sağlayıcıları bu kapasiteyi kiraya vererek girişimlerin ve yerleşik işletmelerin tüm donanımı satın almak yerine ihtiyaç duyduklarında bilgi işlem kaynaklarını kullanmalarını sağlıyor. Büyük miktarda veri gerektiren işlerin buluta taşınmasıyla yerel yazılım sağlayıcıları da yeni iş fırsatları yakalayabilir.

2021-2023 döneminde yapılan 115 milyar RM’lik yatırım, tesislerin ötesinde de ekonomik faaliyeti destekliyor. Veri merkezi kampüsleri uzun süreli inşaat projeleri sağlarken mühendislik uzmanları ile ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme şirketleri karmaşık sistemlerin bakımını üstleniyor. Güvenlik ve tesis yönetimi sağlayıcıları da süreklilik arz eden sözleşmeler alabiliyor.

Elektrik ve soğutma başlıca kısıtlar arasında. Yapay zekâ için yapılan hesaplamalar yüksek miktarda enerji tüketiyor; bu nedenle şebeke iyileştirmeleri ve yeni yenilenebilir enerji kapasitesi önem taşıyor. Yatırımcılar giderek daha fazla temiz elektrik ve şeffaf emisyon raporlaması talep ediyor. Böylece veri merkezi genişlemesi, Malezya’nın Ulusal Enerji Dönüşümü Yol Haritası’yla da bağlantı kazanıyor.

Soğutma sistemlerinin aşırı su tüketmeden ısıyı verimli biçimde uzaklaştırması gerekiyor. Arazi planlamasında sanayi gelişimiyle toplumun kaygıları arasında denge kurulmalı. Enerji tüketimi, yer seçimi ve dayanıklılık konularındaki açık standartlar ise sorumlu büyümeyi destekleyebilir. Elektrik arzının güvenilirliği, işletme maliyetleri, su kaynakları ve yerel ekosistemlerin korunması, gelişimin nasıl ilerleyeceğini belirleyecek.

Yapay Zekâyı Geliştirecek ve Kullanacak İnsanları Yetiştirmek

Malezya’nın veri bilimcilerine, makine öğrenmesi mühendislerine, yazılım geliştiricilerine, ürün yöneticilerine, yapay zekâ güvenliği uzmanlarına, siber güvenlik analistlerine ve belirli sektörlerde derin bilgi sahibi kişilere ihtiyacı var. Finans, sağlık, tarım ve lojistik alanlarının her biri hem teknolojiyi hem de çözmesi beklenen sorunları anlayan çalışanlar gerektiriyor.

Hükümet, bu iş gücünü yetiştirmek için bursları, mikro yeterlilik programlarını ve sektör içi stajları genişletiyor. Mikro yeterlilikler, belirli becerileri belgeleyen kısa süreli eğitim programları. Daha kapsamlı sanayi politikaları da 2030’a kadar daha geniş ve nitelikli bir iş gücünü, ayrıca sektör içinde daha fazla eğitimi destekliyor. Eğitimle uygulamalı projeleri buluşturan bu yaklaşımın, mezunları iş hayatına hazırlaması hedefleniyor.

Huawei Cloud, önümüzdeki üç yılda Malezya’da 30.000 yapay zekâ uzmanı yetiştirmeyi ve 200 yerel yapay zekâ iş ortağı geliştirmeyi planlıyor. Yetenek programında dersler, sertifikalar ve işletmelerle iş birliği bir araya geliyor. Küresel ve yerel teknoloji şirketleri de ekiplerin yapay zekâ uygulamaları geliştirmesine, değerlendirmesine ve kullanıma sunmasına yardımcı olacak staj programları ve geliştirme araçları sağlıyor.

Yerel dillerin geliştirilmesi de stratejinin bir parçası. Geliştiriciler, Bahasa Melayu’yu ve diğer yerel dilleri anlayan modeller üzerinde çalışıyor. Böylece sohbet botları, arama araçları ve dijital asistanlar, başka pazarlar için tasarlanmış yanıtlara yönelmek yerine yerel kültürü yansıtabilecek.

Reklam

Bu tür modeller, kamu hizmetlerinin ve küçük işletmelerin kullanıcıların tercih ettiği dilde iletişim kurmasına yardımcı olabilir. Yerel ifadeleri ve bağlamı anlamanın önem taşıdığı belge analizi ve içerik denetimi gibi işlerde de verimliliği artırabilir.

Okullar ve teknik enstitüler, yapay zekâ konularını müfredata ekliyor. Öğretmenlere sorumlu kullanım konusunda eğitim verilirken kamu çalışanları da yapay zekâyı politika çalışmalarında ve hizmet sunumunda nasıl uygulayacaklarını öğreniyor. Amaç, gelişmiş araçları yalnızca dar bir kesimin değil, küçük işletmeler de dâhil geniş bir iş gücünün kullanımına açmak.

İşletmelerin Pratik Fayda Görebileceği Alanlar

Sağlık, ulaşım, tarım, eğitim, kamu hizmetleri ve küçük işletmeler, yapay zekânın benimsenmesinde öncelikli alanlar arasında. Sağlık sektöründeki olası uygulamalar arasında teşhis desteği, randevu planlama ve hastane lojistiği bulunuyor. Eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenme araçları ve öğretmenlere öğrencilerle daha fazla vakit geçirme olanağı sağlayan idari araçlar kullanılabilir.

Ulaşım alanındaki uygulamalar; trafik akışını değişen koşullara göre düzenlemeyi, tren ve otobüs ekipmanlarının bakım zamanını öngörmeyi, liman ve havalimanı operasyonlarını iyileştirmeyi kapsıyor. Limanlar ve havalimanları, işlem sürelerini kısaltmak amacıyla sensörler ve analiz araçları kuruyor. Böylece insanlar ve mallar tesislerden daha verimli biçimde geçebiliyor.

İmalat ve lojistik, Malezya’nın ihracat ekonomisinin temel unsurları arasında. Yapay zekâ ürün kalitesinin denetlenmesine, talebin öngörülmesine ve depoların düzenlenmesine yardımcı olabilir. Bunlar, tekrarlandıkça verimlilik artışına katkı sağlayabilecek pratik işler.

Tarımda hassas tarım araçlarıyla toprak, zararlılar ve hava durumu izlenebilir, sulama yönetilebilir. Dronlar ve düşük maliyetli sensörler, girdi israfını azaltıp verimi artırmaya yardımcı olabilir. Küçük işletmeler ise satış, muhasebe ve müşteri hizmetleri için dijital asistanlardan yararlanabilir.

53 milyon RM’lik Malezya Dijital Hızlandırıcı Hibesi, yapay zekâ, blokzincir ve kuantum teknolojilerinin benimsenmesini destekliyor. Hibenin, deneme yapmanın maliyetini ve yeni araçları mevcut işleyişe bağlamanın zorluklarını azaltarak şirketlerin proje başlatmasına ve başarılı olanları büyütmesine yardımcı olması amaçlanıyor.

Sektör birlikleri ve kuluçka merkezleri, pratik değeri yüksek uygulamaları belirlemeye ve şirketlerin öğrendiklerini paylaşmaya yardımcı olabilir. Bir denemeden düzenli kullanıma geçmek için kuruluşların teknolojiyi günlük işlere entegre etmesi, çalışanları eğitmesi ve beklenen faydaların ortaya çıkıp çıkmadığını denetlemesi gerekiyor.

Kamu Hizmetleri İlk Sınavlardan Biri Olacak

GovTech Malaysia’ya, kamu kurumlarının sunduğu hizmetlerin hızını ve kalitesini artırmak üzere 20 milyon RM ayrıldı. Girişim; ödeme, kimlik doğrulama, mesajlaşma ve bir başvurunun ya da talebin sonuçlanana kadar izlenmesi süreci olan vaka yönetimi alanlarında kanıtlanmış araçlardan yararlanmayı hedefliyor.

Reklam

MyGOV Malaysia uygulaması, kamu hizmetleri için tek durak noktası olarak kullanıma sunuluyor. Kurumlar, 2025 sonuna kadar 15 milyon kişinin kaydolmasını hedefleyen ulusal dijital kimlik sistemi MyDigital ID’yi de hızla yaygınlaştırıyor.

MyDigital ID, kişilerin kimliklerini doğrulama sürecini kolaylaştırabilir, dolandırıcılığı azaltabilir ve bekleme sürelerini kısaltabilir. MyGOV uygulamasıyla birlikte kullanıldığında kamu hizmetlerine erişimi daha kolay hâle getirebilir. Bu değişikliklere açık gizlilik ve veri paylaşımı kurallarının da eşlik etmesi gerekiyor.

Yapay zekânın kamu yönetimindeki uygulamaları arasında işlemlerin daha hızlı yürütülmesi ve dolandırıcılığın daha iyi tespit edilmesi bulunuyor. Daha kapsamlı hedef, talebin iletilmesiyle yanıt alınması arasındaki gecikmeleri azaltarak hizmetleri daha kolay kullanılabilir ve daha şeffaf hâle getirmek.

Kurumlar genelinde uygulama süreci zorlu olacak. Satın alma süreçlerinin iyileştirilmesi, standartların güncellenmesi ve kamu çalışanlarının yeni beceriler edinmesi gerekiyor. Sistemler çalışmaya başladığında eğitim ve yönetişim düzenlemelerinin hazır olması için finansmanın doğru zamanda sağlanması önemli. Aksi takdirde projeler aksayabilir veya kurumlar ve eyaletler arasında hizmet kalitesi farklılıkları ortaya çıkabilir.

Yapay Zekânın Malezya’nın Sanayi Stratejisindeki Yeri

Malezya’nın yapay zekâ gündemi, imalat ve teknoloji sektörlerinin katma değerini artırma çabalarıyla bağlantılı. Ulusal Yarı İletken Stratejisi, ülkenin çip tasarımındaki rolünü ve daha yüksek katma değerli üretim alanlarını güçlendirmeyi amaçlıyor. Öne çıkan programlardan biri, elektrik ve elektronik ihracatının değerini 2030’a kadar yaklaşık 1 trilyon RM’ye çıkarmayı hedefliyor.

Yeni Sanayi Ana Planı 2030 ve Ulusal Enerji Dönüşümü Yol Haritası da ek politika desteği sağlıyor. Yarı iletken stratejisiyle birlikte bu planlar, yapay zekâ iş yükleri için de gerekli olan otomasyon, test ve tasarım yetkinliklerini teşvik ediyor.

Kerian Entegre Yeşil Sanayi Parkı, Kulim Yüksek Teknoloji Parkı ve Johor-Singapur Özel Ekonomik Bölgesi, ileri sanayi ve veri altyapısına dayanak olacak merkezler olarak konumlandırılan yerler arasında. Bu merkezler yatırımcıları tedarikçiler, üniversiteler ve iş gücü eğitim programlarıyla buluşturuyor.

Dijital altyapı yatırımları uzun yıllara yayıldığından arazi, enerji ve veri akışlarına ilişkin öngörülebilir kurallar önem taşıyor. Yatırımcıların uygulama takvimlerinin de netleştirilmesine ihtiyacı var. Ulusal Yapay Zekâ Ofisinin planladığı kamu etki çalışmaları, eğilim raporları ve açık veri kümeleri, işletmelerin ilerlemeyi değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Bakanlıklar ve sektörler arasındaki çalışma gruplarının, satın alma ve standartlar konusundaki güçlükleri azaltması amaçlanıyor. Görevleri arasında, uygun görülen durumlarda başarılı denemelerin ulusal platformlara dönüşmesine yardımcı olmak da var; böylece her kuruluş aynı sorunları tek başına çözmek zorunda kalmayacak.

Uygulamayı Yavaşlatabilecek Unsurlar

Nitelikli iş gücü arzı hâlâ bir kısıt oluşturuyor. Malezyalı şirketler deneyimli mühendisler ve ürün yöneticileri için bölge genelinde rekabet ederken nitelikli çalışanların ülkeden ayrılması da ilerlemeyi yavaşlatabiliyor. Rekabetçi ücretler, açık kariyer yolları ve deneyimli uzmanları çeken vize uygulamaları bu baskıları hafifletebilir.

Reklam

Üniversitelerle işverenler arasındaki ortaklıklar da önem taşıyor. Gerçek sektör sorunlarıyla bağlantılı stajlar ve bitirme projeleri, eğitimi daha faydalı kılabilir ve işverenlerin ilgili deneyime sahip kişiler bulmasına yardımcı olabilir. Sınıf içi eğitim, iş yeri deneyimi ve güncel platformlara erişimin birlikte geliştirilmesi gerekiyor.

Enerji kapasitesi de bir başka zorluk. Elektrik arzı, şebeke bağlantıları ve soğutma sistemleri bilgi işlem talebine ayak uyduramazsa maliyetler artabilir ve güvenilirlik düşebilir. Yenilenebilir enerji üretimi, verimlilik standartları ile emisyon ve su kullanımına ilişkin şeffaf raporlama, yatırım kararlarını etkileyecek.

Güven de hızla zedelenebilir. İyi tasarlanmamış sistemler önyargıları yeniden üretebilir, çok sayıda kararda hatalara yol açabilir veya hassas bilgileri açığa çıkarabilir. Gizlilik önlemleri, güvenlik testleri, olay bildirimi ve kırmızı ekip testleri bu riskleri sınırlamaya yardımcı olabilir. Kırmızı ekip testi, bir sistemdeki zayıflıkların başkaları tarafından kullanılmadan önce kasıtlı olarak aranmasıdır.

Sınır ötesi veri aktaran şirketlerin açık kurallara ve öngörülebilir onay süreçlerine ihtiyacı var. Önerilen Ulusal Veri Komisyonu ve bölgesel yapay zekâ güvenliği iş birliğinin bu istikrarı desteklemesi amaçlanıyor. Yerel topluluklar açısından sorumlu kalkınma, sanayi ihtiyaçlarını karşılarken hava, su ve yerel ekosistemleri de korumalı.

Malezya Sonuçları Nasıl Ölçebilir?

Malezya’nın 2030’a doğru ilerleyişi, hizmetlerde ve işletme faaliyetlerinde yaşanan değişimlerle değerlendirilebilir. Kamu hizmetleri için yapay zekâyı sorumlu biçimde kullanan hizmetlerin sayısı, işlem sürelerinin kısalması, teşhis ve denetim çalışmalarındaki doğruluk artışı ve vatandaş memnuniyeti puanları yararlı ölçütler arasında.

Sanayi için yapay zekâyı temel faaliyetlerinde kullanan işletme sayısı, yapay zekâyla bağlantılı gelir artışı ve işe yerleşen eğitimli uzman sayısı yararlı göstergeler olabilir. Eğitim katılımcılarının sayısı ve yatırım taahhütleri, çalışan sistemlere ve bunları kullanabilecek bir iş gücüne dönüşmeli.

Altyapı göstergeleri arasında veri merkezi kapasitesi, enerji kaynaklarının dağılımı, ağ yanıt süreleri ve kesintisiz çalışma oranı yer alıyor. Kesintisiz çalışma oranı, bir hizmetin ne kadar düzenli biçimde erişilebilir kaldığını ifade ediyor. Yönetişim de tamamlanan etki değerlendirmeleri, model denetimleri, veri koruma kurallarına uyum, bildirilen olaylar ve bunları çözmek için geçen süre üzerinden aynı titizlikle ölçülmeli.

Ulusal Yapay Zekâ Ofisinin planladığı eğilim raporu, etki çalışmaları ve veri kümelerinin yayımlanması, kamuya açık bir gösterge panelini destekleyebilir. Yıllık değerlendirmelerle finansman, eğitim ve politikalar 2026-2030 döneminde uyumlu tutulabilir.

5 Kasım 2025 itibarıyla eylem planının aralık ayında açıklanması beklenirken güvenlik ve hesap verebilirlik çerçevesi 2026’nın ortalarında gündeme gelebilir. Her iki adım için de kesin tarihler belirtilmiş değil. Bu kilometre taşları, Malezya’nın yatırım, altyapı ve eğitim taahhütlerini nasıl eşgüdümlü bir ulusal programa dönüştüreceğini belirlemeye yardımcı olacak.

Öne Çıkanlar

  • Malezya, 2030’a kadar yapay zekâ ülkesi olmayı hedefliyor; yapılandırılmış uygulama süreci 2026’da başlayacak.
  • 2026 Bütçesi, Dijital Bakanlığına 1,36 milyar RM ayırıyor. Bu tutarın 248,5 milyon RM’si işletme giderlerine, 1,11 milyar RM’si ise kalkınmaya ayrılıyor.
  • Ödenekler arasında Malezya Dijital Hızlandırıcı Hibesi için 53 milyon RM, Ulusal Yapay Zekâ Ofisi için 18,1 milyon RM ve GovTech Malaysia için 20 milyon RM bulunuyor.
  • 2026-2030 Ulusal Yapay Zekâ Eylem Planı’nın Aralık 2025’te meclise sunulması bekleniyor.
  • Malezya, 2021-2023 döneminde veri merkezi yatırımlarından yaklaşık 115 milyar RM çekti. Sektörde 2030’a kadar yaklaşık 30.900 kişiye istihdam sağlanması öngörülüyor.
  • Huawei Cloud, üç yılda 30.000 yapay zekâ uzmanı yetiştirmeyi ve 200 yerel iş ortağı geliştirmeyi planlıyor.
  • MyDigital ID, 2025 sonuna kadar 15 milyon kayıtlı kullanıcıya ulaşmayı hedefliyor.
  • Nitelikli iş gücü, elektrik, su, gizlilik ve kurumlar arası eşgüdüm, uygulamanın temel zorlukları arasında.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir