Taipei’deki Bir Kahvaltıdan Küresel Çip Gücüne: Tayvan Yarı İletken Sektörünü Nasıl Kurdu?

12 dakikalık okuma
Taipei’deki Bir Kahvaltıdan Küresel Çip Gücüne: Tayvan Yarı İletken Sektörünü Nasıl Kurdu?

Mütevazı bir kahvaltı hesabı, 400 milyon NT$’lık bir karar

Şubat 1974’te bir sabah, yedi yetkili ve mühendis mütevazı bir Taipei kahvaltıcısında bir araya geldi. Soya sütü ve kızarmış hamurdan oluşan kahvaltıları 400 NT$’dan ucuza mal oldu. Üzerinde uzlaştıkları plan, entegre devre teknolojisini Tayvan’a getirmek, mühendisleri yurt dışında eğitmek ve bir demonstrasyon fabrikası kurmak için 400 milyon NT$ ayrılmasını öngörüyordu.

İçindekiler
  1. Mütevazı bir kahvaltı hesabı, 400 milyon NT$’lık bir karar
  2. Fikri ulusal bir projeye kim dönüştürdü?
  3. Tayvan’a çip üretmeyi öğreten fabrika
  4. Hsinchu yeni şirketlere büyüme alanı sağladı
  5. Morris Chang bir çip fabrikasının ne olabileceğini değiştirdi
  6. İlk dönüm noktaları bugünkü sektöre nasıl zemin hazırladı?
  7. Sözleşmeler ve eğitimle kurulan bir ağ
  8. Gümrük tarifeleri üretimin konumunu gündeme taşıdı
  9. Arizona, tek bir fabrikanın üretim zincirinin yalnızca bir parçası olduğunu gösteriyor
  10. Kahvaltıdaki karar neleri değiştirdi?
  11. Bilinmesi Gerekenler

Bu karar, RCA Projesi’ne dönüştü. Proje, United Microelectronics Corporation’ın (UMC) temelini oluşturan üretim altyapısının başlangıcı oldu; daha sonra Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) kuruldu. Aradan 50 yıl geçtikten sonra Tayvan’da üretilen çipler, dünyanın dört bir yanında akıllı telefonlara, veri merkezlerine ve yapay zekâ sistemlerine güç veriyor.

Tayvan’ın dönüşümü, ekonomik ve siyasi baskılara verilen pratik bir yanıtla başladı. 1973’teki petrol şoku maliyetleri artırmış ve ihracata dayalı ekonomiyi zorlamıştı. Diplomatik gerilemeler de adanın dünya siyasetinde giderek daha fazla yalnızlaşmasına yol açmıştı. Başbakan Chiang Ching-kuo, yardımcılarından Tayvan’a daha sağlam bir büyüme zemini sağlayabilecek bir teknoloji bulmalarını istedi.

ABD’de RCA Laboratuvarları’ndaki çalışmalara liderlik eden Çin asıllı Amerikalı mühendis Pan Wen-yuan, yoğun biçimde iş gücüne dayanan montaj işlerinden entegre devre üretimine geçilmesini önerdi. Entegre devreler, elektronik bileşenleri küçük bir yarı iletken malzeme parçası üzerinde bir araya getiren çiplerdir. Ekonomi Bakanı Sun Yun-hsuan öneriyi desteklerken, Yürütme Yuanı Genel Sekreteri Fei Hua da hayata geçirilmesi için çaba gösterdi.

Hedef, başka yerlerde üretilmiş çipleri monte etmek ya da paketlemekten ibaret değildi. Tayvan üretimin her aşamasını öğrenecek, kendi mühendislerini yetiştirecek ve teknolojiyi ülkeye getirdikten sonra geliştirecekti. Kahvaltıdaki karar, siyasi desteği somut bir sanayi hedefiyle buluşturdu: Çip üretme becerisini kazanmak ve ardından bu beceriyi işletmelere dönüştürmek.

Reklam

Fikri ulusal bir projeye kim dönüştürdü?

Yedi katılımcı; hükümet, telekomünikasyon, araştırma ve sanayi teknolojisi alanlarındaki uzmanlıkları bir araya getirdi. Üstlendikleri roller, çip programını onu finanse edebilecek, eğitim çalışmalarını düzenleyebilecek ve üretime geçirebilecek kurumlarla buluşturdu.

  • Sun Yun-hsuan, Ekonomi Bakanı.
  • Kao Yu-shu, Ulaştırma ve Haberleşme Genel Müdürü.
  • Wang Chao-chen, Endüstriyel Teknoloji Araştırma Enstitüsü Başkanı.
  • Kang Pao-huang, Telekomünikasyon Laboratuvarları Direktörü.
  • Fei Hua, Yürütme Yuanı Genel Sekreteri.
  • Fang Hsien-chi, Telekomünikasyon Genel Müdürü.
  • Pan Wen-yuan, RCA Laboratuvarları Direktörü.

Pan, planı yazmak için Grand Hotel’de on gün boyunca inzivaya çekildi. Yarı iletken üretiminin çok fazla sermaye gerektirdiği ve Tayvan’ın üstesinden gelemeyeceği kadar karmaşık olduğu yönündeki eleştirilere rağmen plan Ağustos 1974’te onaylandı. Sun programı ilerletmekte ısrar etti.

Hükümet, çalışmaları denetleme görevini Endüstriyel Teknoloji Araştırma Enstitüsü’ne (ITRI), bünyesindeki Elektronik Araştırma ve Hizmet Kuruluşu’na (ERSO) verdi. Yurt dışında yaşayan uzmanların bir araya geldiği Teknoloji Danışma Konseyi, teknoloji seçimlerine yön verdi ve projeyi pazar talebiyle bağlantılı tuttu.

Konsey, Tayvanlı üreticilerin kısa sürede müşteri bulabileceği tüketici elektroniğine odaklandı. Tercih edilen teknoloji, düşük güç tüketimi ve güvenilirliğiyle öne çıkan tamamlayıcı metal oksit yarı iletken (CMOS) oldu. Programın adımları netti: Üretim kapasitesini bütünüyle edinmek, çalıştırmayı öğrenmek, geliştirmek ve bu bilgiyi yeni şirketler aracılığıyla yaymak.

Planın onaylanmasından iki yıl sonra RCA ile teknoloji transferi sözleşmesi imzalandı. 1976’da 19 mühendis eğitim almak üzere ABD’ye gitti. Üretim yapmanın yanı sıra imalatı öğretmesi de amaçlanan bir demonstrasyon fabrikası kurmak için Hsinchu’ya döndüler. Hükümet liderleri teknolojiye hâkim olmayı ulusal bir hedef olarak gördü.

Tayvan’a çip üretmeyi öğreten fabrika

Tayvan, ilk entegre devre demonstrasyon fabrikasını 29 Ekim 1977’de açtı. Fabrikada, yedi mikrometrelik üretim süreci kullanılarak üç inç çapında silikon plakalar işlendi. Üretilmesi planlanan ürünler arasında dijital saatlere ve diğer tüketici cihazlarına yönelik çipler vardı.

Plaka, çok sayıda çipin birlikte üretildiği ince bir silikon dilimidir. Fabrika, üretim hattıyla uygulamalı bir sınıfı bir araya getiriyordu: Mühendislerin ekipmanı çalıştırması, arızaları tespit etmesi ve üretimi daha güvenilir kılmanın yollarını bulması gerekiyordu.

Reklam

İlk dönemde aksaklıklar sık yaşandı. Ancak altı ay içinde ekip verimi yaklaşık yüzde 70’e çıkardı ve ilk RCA hattını geride bıraktı. Verim, üretilen çipler içinde düzgün çalışanların oranıdır. Verimin yükselmesi, her plakadan daha fazla kullanılabilir çip elde edilmesi anlamına gelir. Böylece çalışan her çipin maliyeti düşer ve kârlı üretim daha ulaşılabilir hâle gelir.

Bu ilerleme, Tayvanlı mühendislerin yurt dışından gelen talimatları uygulamanın ötesine geçebildiğini gösterdi. Süreci yerel koşullara göre ayarlamayı ve geliştirmeyi öğrendiler. Fabrika sahasında sorun çözme alışkanlığı, adanın üretim kültürünün temel unsurlarından biri hâline geldi.

CMOS, bir çipin içindeki küçük elektronik anahtarlar olan tamamlayıcı transistör çiftlerini kullanır. Bu transistörler, beklemedeyken çok az güç tüketir. Bu özellik, 1970’lerde küçük pillerle çalışan saat ve hesap makineleri için CMOS’u uygun kılıyordu. Böylece teknik bir avantaj, tüketicilerin zaten talep ettiği ürünlerle buluştu.

Yedi mikrometrelik üretim süreci, çip üzerine işlenen özelliklerin boyutunu ifade ediyordu. O dönemde bu teknoloji ileri düzeydeydi ve ustalaşması zordu. Günümüzde önde gelen çiplerde nanometre cinsinden ölçülen üretim süreci adları kullanılıyor; bu ölçekler binlerce kat daha küçük. Yüksek verim elde etmek için gereken temel çalışmalar ise hâlâ temiz odalara, hassas litografiye, kararlı kimyasal süreçlere ve üretim koşullarının sıkı biçimde denetlenmesine dayanıyor. Litografi, çip desenlerinin plakaya aktarıldığı aşamadır.

Demonstrasyon fabrikası, Tayvan’ın ilk elektronik saatleri için çipler üretti. İhracat büyüdü ve saat ihracatı yeni üretim kapasitesi için erken bir pazar oluştururken Tayvan kısa sürede dünyanın üçüncü büyük elektronik saat üreticisi oldu. Mühendisler ayrıca modern bir plaka üretim hattı kurma, hata ayıklama ve geliştirme deneyimi kazandı. Bu bilgi artık tek bir fabrikanın ötesine taşınmaya hazırdı.

Hsinchu yeni şirketlere büyüme alanı sağladı

Hükümet, araştırma gruplarını, girişimleri ve tedarikçileri üniversitelerle ITRI yerleşkesinin yakınında buluşturmak için 1979’da Hsinchu Bilim Parkı’nı kurdu. Park, hazır arsalar, daha kolay şirket kurma süreçleri ve ortak altyapı hizmetleri sundu. Ayrıca mühendislerin fikir alışverişinde bulunup sorun çözebilecekleri bir topluluğa ev sahipliği yaptı.

Demonstrasyon fabrikasında eğitim alan mühendisler ekipler kurabiliyor, yatırım arayabiliyor ve gerekli ekipmanlarla danışmanlara yakın konumda şirketler açabiliyordu. Park, yurt dışından dönenlerin ve güvenilir iş ortakları arayan çok uluslu şirketlerin de ilgisini çekti. Araştırma, üretim ve iş geliştirme aynı sanayi bölgesinde yürütülebiliyordu.

Reklam

ITRI, 1980’de Tayvan’ın ilk ticari çip şirketi UMC’yi bünyesinden çıkardı. İlk finansmanını devlet ve yerel bankalar sağladı; daha sonra özel yatırımcılar da sürece katıldı. Böylece kamu projesi kapsamında geliştirilen bilgi, ticari üretime aktarılabildi.

Demonstrasyon fabrikasının mezunları, çip tasarımı, test ve paketleme alanlarında şirketler kurdu ya da bu şirketlere katıldı. Winbond ve ASE gibi şirketler bu ağı genişletti. Tayvan; çip tasarlama, plaka üretme, bitmiş çipleri test etme, paketleyip sevkiyata hazır hâle getirme becerilerini kazandı.

İlişkili şirketlerin bu yoğunlaşması, tek tek üreticilerin büyümesi kadar önemliydi. Bir plaka fabrikasının tedarikçilere, eğitimli çalışanlara ve üretim öncesi ve sonrasındaki aşamaları yürütebilecek şirketlere ihtiyacı vardır. Hsinchu, bu faaliyetlerin birlikte büyümesine yardımcı olarak sektörü birbirinden kopuk fabrikaların toplamı olmaktan çıkardı.

Morris Chang bir çip fabrikasının ne olabileceğini değiştirdi

ITRI, daha karmaşık çiplere hazırlanmak için 1980’lerin ortalarında çok yüksek ölçekli tümleşim projesi başlattı. Çok yüksek ölçekli tümleşim, çok sayıda elektronik bileşenin tek bir çipte bir araya getirilmesi anlamına geliyor. Proje, Tayvan’ın ilk tüketici ürünlerinin ötesine geçerek daha zorlu üretim alanlarına yönelmesini hedefliyordu.

ITRI’nin yeni lideri Morris Chang, sektördeki onlarca yıllık deneyiminden yararlanarak farklı bir iş modeli önerdi. Birçok çip tasarımcısının üreticiye ihtiyacı vardı, ancak pahalı bir fabrikaya sahip olmayı haklı çıkaracak ölçekte değillerdi. Chang, yalnızca müşteriler için çip üreten ve kendi rakip çiplerini tasarlamayan saf dökümhane modelini önerdi.

TSMC, 1987’de Hsinchu’da faaliyete geçti. Philips yaklaşık yüzde 27,5 oranında yatırım yaparken Tayvan hükümeti belirleyici bir pay sağladı. Şirket, tasarımcılara ürünlerini üretmek üzere bir iş ortağı sunuyordu; kendi çip tasarımlarıyla onlarla rekabet etmiyordu.

Bu model, tasarım şirketlerinin önündeki finansal engeli düşürdü. Şirketler çip tasarımına odaklanıp üretim siparişlerini TSMC’ye verebiliyordu. Kendi üretim fabrikaları olmadığı için bu tasarım şirketlerine genellikle fabrikasız (fabless) şirketler deniyor.

TSMC, ölçekli üretim yapabilmek için birçok müşterinin siparişini bir araya getirebiliyordu. Yüksek hacim; daha iyi süreçlere, daha sıkı maliyet kontrolüne ve daha fazla güvenilirliğe yatırım yapılmasını sağladı. Bu gelişmeler daha fazla müşteri çekti; müşterilerin siparişleri de sonraki geliştirme aşamalarının finansmanına katkıda bulundu. Model, TSMC’nin hem çip tasarlayan hem de üreten entegre cihaz üreticilerinin birçoğunu geride bırakmasını sağladı.

Reklam

İlk dönüm noktaları bugünkü sektöre nasıl zemin hazırladı?

Tayvan’ın yükselişi, birbirinden farklı birkaç aşamada gerçekleşti. Hükümet desteği ilk teknik kapasiteyi oluşturdu; demonstrasyon hattı mühendisleri yetiştirdi; yeni şirketler bu kapasiteyi pazara taşıdı; TSMC’nin dökümhane modeli ise müşteri tabanını genişletti.

  • Şubat 1974: Yedi yetkili ve mühendis, Taipei’deki kahvaltı toplantısında entegre devre programı için 400 milyon NT$ ayrılması konusunda uzlaştı.
  • Ağustos 1974: Pan Wen-yuan’ın planı onaylandı.
  • 1976: RCA ile imzalanan teknoloji transferi sözleşmesi programı destekledi; 19 mühendis eğitim için ABD’ye gitti.
  • 29 Ekim 1977: Tayvan ilk entegre devre demonstrasyon fabrikasını açtı.
  • 1979: Hükümet Hsinchu Bilim Parkı’nı kurdu.
  • 1980: ITRI, Tayvan’ın ilk ticari çip şirketi UMC’yi bünyesinden çıkardı.
  • 1980’lerin ortaları: ITRI, Morris Chang’in liderliğinde çok yüksek ölçekli tümleşim çalışmalarına yöneldi.
  • 1987: TSMC, Philips ve hükümetin yatırımıyla Hsinchu’da faaliyete geçti.
  • 2020’lerin başı: TSMC, dünyadaki sipariş üzerine üretilen çiplerin çoğunu ve ileri işlemcilerin büyük bölümünü üretti.
  • 2025: Gümrük tarifelerindeki değişiklikler, çip menşeine ilişkin kurallar ve Arizona’daki üretim yeni baskılar ve fırsatlar yarattı.

2020’lerin başında TSMC, akıllı telefonlarda, grafik kartlarında ve yapay zekâ sunucularında kullanılan ileri işlemcileri üretiyordu. Üç nanometre teknolojisiyle seri üretim yapıyor, iki nanometre teknolojisine hazırlanıyordu.

Aşırı morötesi litografi ekipmanları üreten şirketler de dâhil olmak üzere kritik ekipman tedarikçileriyle yakın ilişkiler stratejik bir avantaja dönüştü. Bu araçlar, ileri çipler için gereken son derece ince desenlerin basılmasına yardımcı oluyor. TSMC’nin başka şirketler için üretime odaklanması, bu teknik ilerlemeyi küresel elektronik sektöründeki müşterilerle buluşturdu.

Sözleşmeler ve eğitimle kurulan bir ağ

Tayvan ilk üretim kapasitesini resmî bir teknoloji transferi anlaşması, yurt dışı eğitim ve öğrendiklerini ülkeye getiren mühendislerin çalışmaları sayesinde kazandı. RCA sözleşmesi bir satış anlaşmasıydı. Teknoloji Danışma Konseyi ise projeyi yurt dışında yaşayan uzmanların bilgi birikimiyle buluşturdu.

Demonstrasyon hattı, Tayvan’a bu bilgiyi uygulamaya koyabileceği bir alan sağladı. Ardından ayrışan şirketler ve bilim parkı, yabancı ortaklarla çalışan işletmeler aracılığıyla bilgiyi yaydı. Ortaya çıkan sektör; Kaliforniya’dan gelen tasarımları, Avrupa’dan gelen ekipmanları ve Hsinchu’da edinilen üretim deneyimini bir araya getirdi.

Bu tarih, iki tartışma açısından bugün de önem taşıyor: İleri üretimin başka yerlerde ne kadar hızlı yeniden kurulabileceği ve Tayvan’ın sıkça “silikon kalkanı” olarak anılan stratejik değerinden vazgeçip geçmeyeceği. Bu terim, Tayvan’ın güvenliği ve uluslararası konumu tartışmalarında çip sektörüne atfedilen önemi ifade ediyor.

Reklam

Tayvan’ın sanayi kümelenmesini yeniden kurmak için para, zaman ve çok sayıda uzmanlık alanında yetişmiş insan gerekiyor. Tayvan’ın teknoloji sektörlerinin tarihini inceleyen yardımcı doçent Honghong Tinn, ABD’de çip üretimini genişletmenin maliyet zorluğunu şöyle anlattı:

ABD’de ölçekli çip üretiminin açıkça daha pahalı olması bekleniyor; bu nedenle muhtemelen çok büyük teşviklere ihtiyaç duyacaklar.

Teknoloji stratejisi üzerine çalışmalar yapan politika analisti Jonas Parello-Plesner, Taipei’nin ileri üretim kapasitesini ülke içinde tutma kararlılığını şöyle ifade etti:

Taipei’nin silikon kalkanından vazgeçmesi mümkün değil.

Bu iki değerlendirme, aynı üretim sisteminin farklı yönlerine işaret ediyor. Yeni fabrikalar finansal destek ve uzman ekipler gerektirirken, ileri üretim kapasitesinin nerede bulunduğu da Tayvan için stratejik değer taşıyor.

Gümrük tarifeleri üretimin konumunu gündeme taşıdı

ABD’nin 2025’te uygulamaya koyduğu yeni gümrük tarifeleri, Tayvanlı ihracatçılar için belirsizlik yarattı. Yarı iletkenler geçici muafiyet aldı; ancak şirketler üretimin bir bölümünü başka yerlere taşıma ve satış denetimlerini sıkılaştırma baskısıyla karşılaşmayı sürdürdü.

ABD ile Çin arasındaki ticari gerilim, yatırımları ve tedarik zincirlerini daha önce de başka yönlere kaydırmıştı. Bazı şirketler nihai montajı Çin anakarasının dışına taşıdı. Her iki pazara da satış yapan Tayvanlı şirketler; maliyetleri, güvenilir üretimi ve müşterilere erişimi değerlendirmek zorunda kaldı.

Ardından Çin, gümrük işlemlerinde çiplerin menşeinin nasıl belirleneceğini açıkladı. Bu yaklaşıma göre menşe, çipin nerede tasarlandığına ya da paketlendiğine bakılmaksızın, plakanın üretildiği yere göre belirleniyor.

Bir çip müşteriye ulaşmadan önce birkaç ülkeden geçebilir. Çin’in yaklaşımında belirleyici olan, tasarım ekibinin ya da paketi tamamlayan şirketin bulunduğu yer değil, plakayı üreten fabrikadır.

Çinli yetkililer bu amaçla Tayvan’ı iç pazarın parçası sayıyor. Bu nedenle Tayvan’da üretilen plakalar, Çin’in birçok ABD ürününe uyguladığı cezalandırıcı gümrük tarifelerinden muaf kalıyor. Bu yaklaşım, ABD’de üretim yapan şirketleri dezavantajlı hâle getirirken Tayvan ve Çin anakarasındaki dökümhanelerin işine yarıyor.

Bu gümrük uygulaması, üreticiler ve müşteriler için fabrika seçimine yeni bir ölçüt ekliyor. Fiyat, teknik kapasite ve güvenilir teslimatın yanı sıra plakanın üretildiği yer de bitmiş çipe uygulanacak gümrük vergisini etkileyebiliyor.

Arizona, tek bir fabrikanın üretim zincirinin yalnızca bir parçası olduğunu gösteriyor

Ticari baskılar artarken TSMC, Arizona’daki üretim kampüsünün inşasına devam etti. Nvidia, 2025’te Blackwell nesli için ABD’de üretilen ilk plakayı bu tesiste tanıttı.

Reklam

Ancak plakanın yine de TSMC’nin Tayvan’da büyük ölçekte gerçekleştirdiği karmaşık bir üretim aşaması olan ileri paketlemeden geçmesi gerekiyordu. Bu tekniklerden biri, çipleri bitmiş bir sistemde kullanılabilmeleri için birbirine bağlayan bir pakette bir araya getiren yonga-plaka-altlık yöntemidir.

Dış kaynaklı montaj ve test konusunda uzmanlaşmış bir ABD şirketiyle paketleme ortaklığı da sürüyordu; operasyonların on yılın ortasında başlaması bekleniyordu. Arizona’da üretilen plaka ve paketleme çalışmaları, üretimin fabrika sahasının ötesine uzandığını gösteriyor.

2025’teki üretim akışı, ABD’de plaka üretimini Tayvan’da ileri paketlemeyle birleştiriyordu. Dolayısıyla üretimi yurt dışında genişletmek, yeni bir fabrikayı üretimin diğer uzmanlık gerektiren aşamalarına bağlamayı da gerektiriyordu.

Tayvan’ın deneyimi, bu işin boyutunu açıklamaya yardımcı oluyor. Çip sektörü; mühendisler, fabrikalar, tedarikçiler, tasarım şirketleri, test ve paketlemeye yapılan birbiriyle bağlantılı yatırımlarla büyüdü. Bir fabrika kurmak bu ağın yalnızca bir bölümünü oluşturuyor; çevresindeki kapasiteyi geliştirmek için daha fazla çalışma gerekiyor.

Kahvaltıdaki karar neleri değiştirdi?

1974 planı, ulusal bir ekonomik hedefi somut adımlarla birleştirerek başarıya ulaştı. Liderler, Tayvan’ın hizmet verebileceği bir pazar için CMOS’u seçti; uygulamalı beceriler geliştirmek amacıyla bir demonstrasyon hattı kurdu ve yeteneklerin, tedarikçilerin ve yatırımların bir araya gelebileceği bir bilim parkını destekledi.

Mühendislere zorlu üretim sorunlarını çözme konusunda güvenildi; yeni şirketler de onların deneyimini ticari pazarlara taşıdı. Hükümetin sahiplik yapısı aynı kalmadı: Özel yatırımcıların güveni arttıkça kamu payları azaltıldı; sektör olgunlaştıkça sektörün kendi araştırma harcamaları da yükseldi.

İleri üretim artık büyük miktarda enerji ve suyun yanı sıra uzmanlık gerektiriyor. Bu gereksinimler, üretimi ister Tayvan’da ister yurt dışında genişletmeyi daha maliyetli ve karmaşık hâle getiriyor.

Taipei’deki kahvaltının kalıcı katkısı, ardından kurulan sistem oldu. Teknolojiyi ithal etme kararı; onu öğrenmeye, geliştirmeye ve yeni işletmeler aracılığıyla yaymaya yönelik bir programa dönüştü. Sabırlı yatırımlar, birbiriyle yakından bağlantılı bir sanayi bölgesi ve üretim yoluyla öğrenen mühendisler, ekonomik krizi yeni bir refah kaynağına çevirmeye yardımcı oldu.

Bilinmesi Gerekenler

  • Şubat 1974’teki kahvaltı toplantısı, Tayvan’da entegre devre üretimini geliştirmek için 400 milyon NT$’lık bir programın başlamasına yol açtı.
  • RCA teknoloji transferini ITRI ve ERSO yönetti; 1976’da 19 mühendis ABD’de eğitim aldı.
  • Demonstrasyon fabrikası 29 Ekim 1977’de açıldı. Fabrikada üç inç çapında plakalar ve yedi mikrometrelik üretim süreci kullanıldı. Verim altı ay içinde yaklaşık yüzde 70’e çıktı.
  • Tayvan dünyanın üçüncü büyük elektronik saat üreticisi ve ihracatçısı olurken saat çipleri erken bir pazar oluşturdu.
  • Hsinchu Bilim Parkı 1979’da kuruldu; UMC 1980’de ITRI bünyesinden ayrıldı.
  • TSMC, Philips’in yaklaşık yüzde 27,5 payla yatırım yaptığı ve hükümetin belirleyici bir pay sağladığı Morris Chang’in dökümhane modeliyle 1987’de faaliyete geçti.
  • 2020’lerin başında TSMC, sözleşmeli üretimde ve ileri işlemcilerde lider konumdaydı; üç nanometrelik çipler üretiyor, iki nanometre teknolojisine hazırlanıyordu.
  • Gümrük tarifeleri ve Çin’in plaka üretimine ilişkin kuralları, çiplerin nerede üretildiğine yeni bir önem kazandırdı.
  • TSMC’nin Arizona’daki genişlemesi plaka üretimini ABD’ye taşıdı; ileri paketleme ise büyük ölçüde Tayvan’da kaldı.
  • Tayvan’ın sektörü; resmî teknoloji transferi, yurt dışındaki uzmanlık, uygulamalı eğitim, bağlantılı işletmeler ve süregelen yatırımlarla büyüdü.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir