Çip patlamasının iki farklı sonucu
Tayvan ve Güney Kore, yarı iletken alanında iki güçlü ülke; ancak yapay zekâ patlaması ekonomilerinde belirgin biçimde farklı sonuçlar doğuruyor. Asya Kalkınma Bankası'nın 24 Ekim 2025 itibarıyla öngörüsüne göre Tayvan ekonomisi bu yıl yaklaşık yüzde 5,1 büyüyecek; Güney Kore'de ise büyümenin yüzde 0,8 civarında kalması bekleniyor. Bellek çiplerinde yaşanan derin daralmanın ardından Samsung Electronics ve SK hynix toparlanırken bile aradaki fark 4,3 yüzde puan.
İçindekiler
- Çip patlamasının iki farklı sonucu
- Çiplerin Tayvan'da neden daha büyük etkisi var?
- Yapay zekâyı çalıştıran çiplerde Tayvan'ın üstünlüğü
- Politika desteğiyle güçlenen yoğun sanayi kümelenmesi
- Güney Kore'nin bellek çiplerinde toparlanmasının sınırları
- ABD talebi ve tarifeler farkı büyütüyor
- Güney Kore'nin destekleri ve yeni kapasite için bekleyiş
- Elektrik, su ve çalışanlar büyümeyi sınırlıyor
- Jeopolitik risk ve yurt dışındaki fabrikalar
- Büyüme kazanımları ve hane halklarının üzerindeki baskı
- Büyümeyi sürdürmek için farklı öncelikler
- Özet
Ağustos ayı ihracatı bu değişimi gözler önüne seriyor. Tayvan'ın sevkiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 34 artarak rekor düzey olan 58,5 milyar dolara yaklaştı ve Güney Kore'nin 58,4 milyar dolarlık ihracatını az farkla geçti. Güney Kore'nin ihracatı o ay yüzde 1'in biraz üzerinde arttı. Tayvan'daki çok daha güçlü büyümenin ardında, yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yarı iletken ve elektronik ürün siparişlerindeki hızlı artış var.
Tahminlere göre Tayvan'da kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) 38 bin doları aşacak ve ülke yaklaşık 22 yıl sonra ilk kez Güney Kore'yi geride bırakacak. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçer; kişi başına GSYH ise bu toplamın nüfusa bölünmesiyle hesaplanır. Güney Kore toplam üretimde hâlâ çok daha büyük bir paya sahip; ancak uzun süreli zayıf büyüme aradaki farkı daraltabilir.
Yapay zekâ talebi her iki yerdeki şirketlere de destek sağlıyor. Veri merkezleri ve akıllı telefonlar, hesaplamalar için gelişmiş işlemcilere; bu işlemcilerin kullandığı bilgileri depolamak içinse büyük miktarda belleğe ihtiyaç duyuyor. Fark, bu kazanımların her ekonomiye nasıl yayıldığında yatıyor. Tayvan'da yarı iletken faaliyetleri daha yoğunlaşmışken Güney Kore'nin daha geniş sanayi tabanında talebin yavaşladığı ve daha yüksek tarifelerle karşılaşan sektörler de bulunuyor.
Çiplerin Tayvan'da neden daha büyük etkisi var?
Yarı iletkenler, Tayvan GSYH'sinin tahminen yüzde 22'sini oluştururken Güney Kore'deki payları yaklaşık yüzde 10. Dolayısıyla Tayvan'daki oran iki katından fazla. Çip sektöründeki güçlü bir döngü, Tayvan'ın toplam üretimini doğrudan daha fazla etkiliyor.
Çiplerin içindeki minik elektronik devreler olan entegre devreler, Tayvan ihracatının yaklaşık üçte birini, Güney Kore ihracatının ise yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Tayvan'ın ihracat sepeti, yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı artıştan yararlanan ürünlere daha sıkı bağlı.
Güney Kore'nin daha çeşitli sanayi yapısı ekonomik faaliyetleri daha fazla ürüne yayıyor; ancak bu ürünlerin bir kısmı aynı anda baskı altında. Otomotiv, çelik ve petrokimya sektörleri tarife engelleriyle veya daha zayıf piyasa koşullarıyla karşı karşıya. Enerji yoğun sektörler de çeşitli bölgelerde değişen maliyetler ve düzenlemelerle mücadele ediyor.
Tayvan'ın bu alandaki yoğunlaşması, yarı iletken siparişleri arttığında kazanımları büyütüyor. Ancak aynı yoğunlaşma işleri, yatırımları ve ihracatı çip talebindeki değişimlere daha açık hâle getiriyor. Mevcut büyüme farkının kaynağı; sanayi yapısı, politika tercihleri ve ticaret alanındaki risklerin yanı sıra her ekonominin ürettiği çip türleri.
Yapay zekâyı çalıştıran çiplerde Tayvan'ın üstünlüğü
Taiwan Semiconductor Manufacturing Company ya da TSMC, önde gelen Amerikalı tasarımcıların yapay zekâ işlemcileri ve akıllı telefonlar için kullandığı en gelişmiş mantık çiplerinin büyük bölümünü üretiyor. Mantık çipleri hesaplamaları ve komutları yürütüyor. Yarı iletken dökümhanesi, bu çipleri tasarlayan müşteriler için üretiyor.
Sektör tahminlerine göre Tayvan, fason çip üretiminde küresel pazarın yüzde 60'ından fazlasına sahip. En gelişmiş mantık çiplerinin üretimindeki payı ise yüzde 90'a yakın veya daha yüksek. Bu konumlar, adayı yarı iletken sektörünün en hızlı büyüyen bölümünün merkezine yerleştiriyor.
Küresel yapay zekâ çipi pazarının yakın vadede yılda yaklaşık yüzde 20 büyümesi bekleniyor. Yarı iletken sektörünün genelinde ise büyümenin yüksek tek haneli oranlara yakın olacağı öngörülüyor. Tayvan'ın gelişmiş mantık çiplerindeki gücü, bu daha hızlı büyümeden daha büyük pay almasını sağlıyor.
Mevcut yapay zekâ döngüsü, enerjiyi verimli kullanan gelişmiş paketleme ve üretim yöntemlerini de öne çıkarıyor. Paketleme, çipleri birlikte çalışabilmeleri için birbirine bağlıyor ve bir araya getiriyor. Gelişmiş paketlerde mantık işlemcileri, yüksek bant genişlikli bellek yığınlarıyla yan yana konumlandırılabiliyor; böylece aralarında büyük miktarda veri hızla aktarılabiliyor.
Güney Kore'nin bellek üreticileri de aynı sistemlere yönelik talepten yararlanıyor. Tayvan'ın avantajı, dökümhanelerinin ve paketleme şirketlerinin özellikle güçlü yatırımlar alan çeşitli üretim aşamalarında yer alması. Bu sayede yapay zekâ patlaması, Tayvan'ın yarı iletken ekonomisinin daha geniş bir bölümünü etkiliyor.
Politika desteğiyle güçlenen yoğun sanayi kümelenmesi
Hsinchu Bilim Parkı ve çevresi; çip üretimi uzmanlarını, tedarikçileri, ekipman satıcılarını ve lojistik hizmetlerini bir araya getiriyor. Bu yakınlık, Tayvanlı yarı iletken şirketlerinin maliyetleri düşürmesine, üretim verimini artırmasına ve ürünleri müşterilere daha hızlı ulaştırmasına yardımcı oluyor. Verim, üretilen çiplerden doğru çalışanların oranıdır; üretimin pahalı ve teknik açıdan zorlu olduğu koşullarda önemli bir ölçüttür.
ABD'li çip tasarımcıları, sıkışık ürün lansman takvimlerini karşılamak için bu ağa güveniyor. Malzemeler, araçlar, paketleme, test ve tasarım desteği, yaygın olarak fabrika olarak anılan büyük üretim tesislerine kısa mesafelerde sunuluyor. Tayvan'ın üstünlüğü, fabrikaların yanı sıra bu geniş ağa da dayanıyor.
Tayvan son yıllarda araştırma, ekipman ve yetenekli çalışanları elde tutmaya yönelik vergi indirimlerini güçlendirdi. Ayrıca en gelişmiş üretim kapasitesini ve paketleme faaliyetlerini adada tutmak için 2033'e kadar milyarlarca dolarlık kaynak ayırdı.
Şiddetli bir kuraklık sırasında yetkililer, üretimin durmasını önlemek amacıyla çip fabrikalarına suya öncelikli erişim sağladı. Kurak dönemlerde ve elektrik talebinin zirve yaptığı zamanlarda yarı iletken operasyonlarına öncelik verilmesi, hükümetin ulusal büyüme açısından merkezi önemdeki bir sektörü koruma çabasını yansıtıyor.
Tayvan'ın çip ekipmanı alımları son çeyreklerde Güney Kore'ninkini aştı. Bu durum, gelişmiş mantık çipleri ve değerli paketleme operasyonlarında önemli bir kapasite artışına işaret ediyor. Bu yatırımlar ihracattaki sıçramayı destekliyor; ancak yeni fabrikalar elektrik, su ve nitelikli iş gücüne olan ihtiyacı da artırıyor.
Güney Kore'nin bellek çiplerinde toparlanmasının sınırları
Samsung Electronics ve SK hynix, bellek piyasasında yaşanan derin daralmanın ardından toparlanıyor. Yapay zekâ eğitimi ve çıkarım süreçlerinin talebi artırmasıyla DRAM ve NAND fiyatları önce istikrar kazandı, ardından yükseldi. DRAM, işlemcilerin hızla erişmesi gereken verileri tutarken NAND depolama sağlıyor. Eğitim, bir yapay zekâ sistemine verilerden öğrenmeyi; çıkarım ise bu sistemi yanıt üretmek veya bir görevi yerine getirmek için kullanma sürecini ifade ediyor.
SK hynix, yapay zekâ hızlandırıcılarında kullanılan yüksek bant genişlikli belleğe yönelik talepten yararlandı. Yapay zekâ hızlandırıcıları, bu teknolojinin hesaplamalarını gerçekleştiren özel işlemcilerdir. Samsung ise yeni DRAM üretim teknolojileri üzerinde çalışıyor ve gelişmiş mantık çiplerine yönelik dökümhane faaliyetlerini genişletiyor.
Bellek piyasaları, stok döngülerine bağlı olarak sert dalgalanmalar yaşama eğiliminde. Müşterilerin ellerinde ihtiyaçlarından fazla çip bulunduğunda siparişler ve fiyatlar gerileyebiliyor; bu da kârları ve yatırımları etkiliyor. Birkaç yıla yayılan yapay zekâ geliştirme planlarına bağlı gelişmiş mantık çipi siparişleri ise daha istikrarlı olabiliyor.
Güney Kore'nin çip sektöründeki toparlanması, ekonominin diğer alanlarındaki zayıflıkla aynı döneme denk geliyor. Büyük pazarlarda otomotiv, çelik ve parça sektörleri daha yüksek tarifelerden etkileniyor. Değişen enerji maliyetleri ve bölgesel düzenlemeler diğer üreticiler üzerindeki baskıyı artırıyor. Bu nedenle yarı iletken kârlarındaki artış, ekonominin geneline sınırlı ölçüde katkı sağladı.
Güney Kore'nin ihracatı 2025'in şu ana kadarki bölümünde yalnızca sınırlı ölçüde arttı. Çip ve otomobil ihracatı yükselirken çelik ve petrol ürünleri sevkiyatları geriledi. Tek tek çip üreticilerinin performansı ile ekonominin tamamının büyüme oranı, faaliyetlerin farklı bileşimlerini yansıtıyor.
ABD talebi ve tarifeler farkı büyütüyor
Bulut bilişim şirketleri ve cihaz üreticileri yapay zekâ yarı iletkenleri ile elektronik ürün siparişlerini artırırken Tayvan'ın ABD'ye ihracatı hızla yükseldi. ABD'ye aylık sevkiyatlar bu yıl bazı dönemlerde yüzde 60'tan fazla arttı ve ihracatın rekor seviyelere çıkmasına katkıda bulundu.
Güney Kore, gümrük vergilerinin arttığı otomobil parçaları ve çelik gibi önemli kategorilerde düşüşlerle karşılaştı. ABD'ye çelik sevkiyatları yüksek tarifelerden ağır darbe alırken otomobil sevkiyatları zayıfladı. Bu baskılar, ağustosta çip ihracatı artarken Güney Kore'nin toplam ihracatının neden yalnızca sınırlı ölçüde yükseldiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
İthalatçı ekonomiler kendi teknoloji sektörlerine zarar vermekten kaçınmak istediği için birçok çip ürünü en sıkı tarife kısıtlamalarının dışında kalıyor. Geleneksel sanayi ürünleri ise farklı muamele görüyor. Sonuç olarak Tayvan'ın ihracat karması güçlü elektronik talebinden yararlanırken Güney Kore'nin daha geniş ürün yelpazesi daha fazla tarife baskısıyla karşılaşıyor.
Tayvan'ın ABD ile büyüyen ticaret fazlası da aynı değişimi yansıtıyor: Ada, ABD pazarına sattığından daha azını bu ülkeden alıyor. İki ülke arasındaki büyük ticaret dengesizlikleri politika yapıcıların dikkatini çekebilir; ancak çiplerin stratejik önemi şimdiye kadar birçok ürünü yeni tarife listelerinin dışında tuttu.
Önemli tarihler ve planlama dönemleri, kısa vadeli talebin çok daha uzun vadeli yatırımlarla nasıl yan yana ilerlediğini gösteriyor:
- Ağustos 2025: Tayvan'ın ihracatı yaklaşık 58,5 milyar dolara ulaştı ve Güney Kore'nin 58,4 milyar dolarlık ihracatını az farkla geçti.
- 24 Ekim 2025: Büyüme tahmini Tayvan için yaklaşık yüzde 5,1, Güney Kore için yüzde 0,8 düzeyindeydi.
- 2033'e kadar: Tayvan, gelişmiş çip kapasitesini ve paketleme faaliyetlerini ülke içinde desteklemek için milyarlarca dolar kaynak ayırdı.
- 2040'lı yıllara kadar: Güney Kore, kapsamlı kamu ve özel sektör yatırımlarıyla büyük bir çip üretim ve tedarikçi kümesi kurmayı planlıyor.
Güney Kore'nin destekleri ve yeni kapasite için bekleyiş
Güney Kore, daha dengeli büyüme hedefi doğrultusunda diğer stratejik sektörlere de destek sağlarken yarı iletkenlere yönelik kapsamlı bir destek paketi kabul etti. Şirketler ve ekonomistler, bu desteğin odak noktasının ve uygulama hızının hâlâ Tayvan'ın yaklaşımının gerisinde kaldığını savunuyor.
Esnek çalışma düzenlemeleri, kritik projelerde haftalık çalışma süresi sınırından muafiyet, daha hızlı izin süreçleri ve sermaye harcamalarına yönelik teşviklerin sadeleştirilmesi tartışılmaya devam ediyor. Sektör yöneticileri, zorlu takvimlerle karşı karşıya kalan projelere esneklik tanınmasını istiyor. Yeni kapasitenin nerede ve ne zaman faaliyete geçeceğine ilişkin kararlarda elektrik ve su altyapısı da belirleyici önem taşıyor.
Güney Kore'nin planladığı mega küme, uzun vadede üretim ve tedarikçi ağlarını güçlendirebilir. Fabrikalar, eğitim sistemleri, elektrik kaynakları ve su havzası kapasitesinin inşası yıllar aldığı için planın takvimi 2040'lı yıllara uzanıyor.
Otomotiv ve malzeme sektörlerine yönelik mevcut tarife baskısı, bu yatırımların tüm faydalarını sağlayabileceği zamandan çok daha önce ortaya çıkıyor. Çip sektöründeki toparlanmanın daha geniş bir büyümeye dönüşmesi, kısmen fabrika inşaatlarını bu tesisleri çalıştırmak için gereken enerji, su, çalışan ve yerel izin süreçleriyle uyumlu hâle getirmeye bağlı olacak.
Elektrik, su ve çalışanlar büyümeyi sınırlıyor
Tayvan'ın yoğun yarı iletken ağı verimli olsa da daha fazla büyümek için daha güvenilir elektrik ve su kaynakları gerekiyor. Üretim giderek daha gelişmiş süreçlere geçtikçe uygun konumlar bulmak zorlaşıyor. Yapay zekâ yatırımlarının genişlemesi, yeni elektrik üretim kapasitesi ve şebeke iyileştirmeleri gerektiriyor.
Tayvan ve Güney Kore, bu altyapıyı sağlamak için belirli tarihlere yetişmek zorunda. Tayvan'ın kuraklık ve talebin zirve yaptığı dönemlerde yarı iletken operasyonlarına öncelik verme kararları, kaynak planlamasının sanayi stratejisiyle ne kadar yakından bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Güney Kore, çip kümeleri için uzun vadeli enerji ve su kaynakları sağlamaya çalışıyor. Fabrikaların güvenilir biçimde işlemesi için gereken süreç mühendisliği ve ekipman bakımı alanlarındaki açığı kapatmak üzere eğitim programları da geliştiriyor.
Bu nedenle fabrika yatırımlarının birbiriyle bağlantılı çeşitli koşulları karşılaması gerekiyor. Üretim ekipmanı alımları ve binaların inşası; işleyen elektrik hatları, trafo merkezleri, su sistemleri ve nitelikli çalışanlarla desteklenmeli. Bu alanlardan herhangi birindeki gecikmeler üretimin başlamasını yavaşlatabilir.
Jeopolitik risk ve yurt dışındaki fabrikalar
Tayvan'ın gelişmiş çiplerdeki üstünlüğü, ekonomik ve jeopolitik riskleri önemli ölçüde tek bir yerde yoğunlaştırıyor. Tayvan Boğazı'nda yaşanacak bir çatışma, üretim ve tedarik zincirlerini ciddi biçimde aksatır. En ağır senaryoları inceleyen ekonomik modeller, kapsamlı bir çatışmanın küresel kayıplarını 10 trilyon dolara yakın hesaplıyor; bir ablukanın yol açacağı zarar ise trilyonlarca dolarla ölçülüyor.
Tayvan en gelişmiş mantık çipi üretim kapasitesinin büyük bölümünü karşılıyor ve adanın önde gelen dökümhanesi fason üretimde baskın bir paya sahip. Adanın verimliliğini, yetenekli çalışanlarının derinliğini ve birbirine sıkı biçimde bağlı tedarikçilerini başka yerlerde yeniden oluşturmak kısa vadede zor.
ABD, Avrupa, Japonya ve Güney Kore; üretimi, paketlemeyi ve malzeme tedarikini ülkelerine çekmek için sübvansiyonlar ve vergi indirimleri uygulamaya koydu. Arizona ve New York'tan Kyushu ve Dresden'e uzanan projeler yürütülüyor. Üretimi ülkeye geri taşımaya genellikle “reshoring”, müttefik ülkelerdeki konumlara kaydırmaya ise “friendshoring” deniyor.
Tayvanlı şirketler de üretimi daha fazla yere yaymak amacıyla yurt dışında bazı tesisler kuruyor. Maliyetler, iş gücü kısıtları ve fabrikaları faaliyete geçirmenin zaman alması bu sürecin hızını sınırlıyor. En gelişmiş üretim Tayvan'da yoğunlaşmayı sürdürüyor ve bu dengenin birkaç yıl daha devam etmesi bekleniyor.
Büyüme kazanımları ve hane halklarının üzerindeki baskı
Tayvan'daki teknoloji patlaması, bilgi ve iletişim teknolojileri ile yarı iletken sektörlerinde ücretleri diğer sektörlere kıyasla daha hızlı artırdı. Ulusal üretim artarken bu eşitsiz büyüme gelir farklarını da genişletiyor.
Hsinchu'daki konut sıkıntısı, teknoloji sektöründe çalışmayanların yaşam maliyetlerini artırıyor. Yerel veriler, iyi ücret alan teknoloji çalışanlarının ailelerinde doğumların hafifçe arttığına işaret ederken karşılanabilirlik sorunları diğer kişileri aile kurmaktan alıkoyuyor. Aynı sanayi patlamasının faydaları haneler arasında önemli ölçüde farklılık gösterebiliyor.
Enflasyon bazı dönemlerde ücretlerdeki reel artışları azalttı; yani ücretlerdeki yüksek artışın manşet rakamların düşündürdüğünden daha az alım gücü sağladığı görüldü. Hane halkı borçları da ekonomik üretime kıyasla yüksek. Güney Kore ise büyük şehirlerdeki geniş kapsamlı yaşam maliyeti sorunlarının yanı sıra nüfus ve karşılanabilirlik baskılarıyla karşı karşıya.
Tayvan'ın kişi başına GSYH'de öne geçeceği tahmini, hane halkları arasındaki bu eşitsiz tablonun bir parçası. Kur hareketleri dolar cinsinden ifade edilen GSYH karşılaştırmalarını, konut giderleri ve fiyatlar ise ailelerin kullanabileceği geliri etkiliyor. Fabrika ve ihracat satışlarını artırmanın yanında büyümenin niteliğini iyileştirmek de önemli.
Büyümeyi sürdürmek için farklı öncelikler
Güney Kore, inşaat ve üretim darboğazlarını gidererek çip sektöründeki toparlanmadan daha fazla yararlanabilir. Elektrik hatları, trafo merkezleri ve su altyapısı için izin süreçlerinin hızlandırılması, hizmetlerin fabrika takvimlerine uygun hâle gelmesine yardımcı olur. Gelişmiş üretim süreçlerine ve paketlemeye yönelik istikrarlı vergi indirimleri, ülkenin köklü bellek çipi gücünü tamamlayacak yerli dökümhane yatırımlarını destekleyebilir.
Ekipman teknisyenleri ve süreç mühendisleri yetiştirmek, üretimin başlamasını yavaşlatan iş gücü sıkıntısını azaltabilir. Kritik projelerde esnek çalışma düzenlemeleri sektörün talepleri arasında yer almaya devam ediyor. Mega küme planı için enerji ve suyun zamanında sağlanması, yerel izin süreçlerinin de kolaylaştırılması gerekecek.
Çip sektörü dışındaki daha değerli otomobil ve pil üretiminin, daha düşük karbon salımıyla üretilen çeliğin ve dijital hizmetlerin desteklenmesi ihracat riskini dağıtabilir. Otomotiv ve malzeme sektörlerindeki tarife sorunlarını azaltmaya yönelik ticari diplomasi, şu anda ekonomik toparlanmanın geneline sınır koyan sektörlere yardımcı olur.
Tayvan'ın öncelikleri, yarı iletkenlerdeki liderliğini korumakla büyümenin faydalarını daha geniş kesimlere yaymayı bir araya getiriyor. Yapay zekâ talebi fabrikaların ihtiyaçlarını artırırken suyun geri dönüştürülmesi, güvenilir elektrik ve eğitim stratejik önem taşıyor. Gelişmiş üretimi ülke içinde tutmak için uzun vadeli yatırım desteği ve öngörülebilir politikalar gerekecek.
Paketleme ve olgun çip üretiminin bir kısmını müttefik pazarlara taşımak, en gelişmiş teknolojilerde liderliği korurken coğrafi yoğunlaşmayı azaltabilir. ABD, Japonya ve Avrupa ile ortaklıklar, kritik araçlara ve pazarlara erişimi destekliyor. Serbest ticaret anlaşmalarının ölçülü biçimde genişletilmesi, yalnızca fiyat üzerinden rekabet etmekte zorlanan yarı iletken dışındaki sektörlere de yardımcı olabilir.
Tayvan'ın Hsinchu ve Taipei'de kur dalgalanmalarını, finansal istikrarı ve konutların karşılanabilirliğini de yönetmesi gerekiyor. Güney Kore'nin önündeki zorluk, toparlanan çip sektörünü ekonominin genelindeki daha güçlü faaliyetlerle buluşturmak. Her iki ülke de büyük sanayi yatırımlarını daha fazla haneye ulaşan kazanımlara dönüştürmek zorunda.
Özet
- Tayvan'ın 2025 yılı için büyüme tahmini yaklaşık yüzde 5,1; Güney Kore'ninki ise yüzde 0,8 civarında.
- Ağustos ayında Tayvan'ın ihracatı yaklaşık 58,5 milyar dolara, Güney Kore'ninki ise 58,4 milyar dolara ulaştı.
- Tayvan'da kişi başına GSYH'nin 38 bin doları aşması ve yaklaşık 22 yıl sonra ilk kez Güney Kore'yi geçmesi bekleniyor.
- Yarı iletkenler Tayvan GSYH'sinin yaklaşık yüzde 22'sini, Güney Kore GSYH'sinin ise yüzde 10'unu oluşturuyor.
- Tayvan gelişmiş mantık çipi üretimi ve paketlemede önde; Güney Kore'nin bellek üreticileri de yapay zekâ talebinden yararlanıyor.
- Otomobil, parça ve çeliğe uygulanan tarifeler Güney Kore'yi baskı altında bırakırken birçok çip ürünü en sıkı kısıtlamaların dışında kalıyor.
- Her iki ekonominin de yeni fabrikaları desteklemek için daha fazla elektriğe, su altyapısına ve nitelikli çalışana ihtiyacı var.
- Yurt dışındaki yatırımlar çip üretimini daha fazla yere yayıyor; ancak en gelişmiş üretim Tayvan'da yoğunlaşmayı sürdürüyor.






