Konut baskısı altında daha fazla öğrenci kabulü
Hong Kong, kamu kaynaklarıyla finanse edilen sekiz üniversitesinde yurt dışından kabul edilen lisans öğrencileri için üst sınırı, 2026-27 akademik yılından itibaren yerel öğrenci sayısının yüzde 50’sine çıkarma planı yapıyor. İcra Kurulu Başkanı John Lee Ka-chiu’nun son politika planı, 2024’te yüzde 20’den yüzde 40’a çıkarılan kotanın ardından geldi. Böylece şehri uluslararası bir eğitim merkezine dönüştürmeyi amaçlayan hızlı genişleme sürüyor.
İçindekiler
- Konut baskısı altında daha fazla öğrenci kabulü
- Üst sınır kimleri kapsıyor?
- Yerel kontenjanlar korunurken ortak kaynakların da artırılması gerekiyor
- Genişlemenin takvimi
- Talep, yurt inşaatlarının yetişebileceğinden daha hızlı artıyor
- Üniversiteler nasıl daha fazla alan yaratıyor?
- Burslar ve akademisyen alımı, yetenek çekme çabasını destekliyor
- Çalışma kuralları öğrencilerle işverenleri buluşturmayı amaçlıyor
- Öğrenci kabulünün yanı sıra dil ve aidiyet konularına da eğilmek gerekiyor
- Ana finansman tahsisinin ötesinde büyüyen bir sektör
- Öğrenci deneyimini kapasite belirleyecek
- Öne Çıkanlar
Yetkililer, yerel öğrencilere ayrılan kamu kaynaklarıyla finanse edilen 15.000 lisans kontenjanının değişmeyeceğini söylüyor. Üniversiteler bu kontenjanlara ek olarak daha fazla yurt dışından öğrenci kabul edecek; kurumlardan tesis ve hizmetlerini talebe göre genişletmeleri bekleniyor.
Değişikliği anlamaya çalışan aileler için hesaplama yöntemi önem taşıyor. Yerel lisans öğrencisi sayısı 10.000 olan bir üniversite, kaynaklarının elvermesi koşuluyla yeni üst sınıra göre 5.000’e kadar yurt dışından lisans öğrencisi kabul edebilir. Bu örnekte yurt dışından gelen öğrenciler, toplam 15.000 öğrencinin yarısı değil, üçte biri olur.
Üniversite yöneticileri, Çin ana karasından ve yurt dışından daha fazla öğrenci kabul edilmesini genel olarak destekliyor. Daha çeşitli bir öğrenci topluluğunun eğitimi güçlendireceğini ve bilim, iş dünyası ve sanat alanlarında geleceğin araştırmacılarını yetiştireceğini düşünüyorlar. Kurumların ne hızla büyüyebileceğini konaklama, personel ve öğrenci desteği belirleyecek.
Hong Kong Hang Seng Üniversitesi rektörü ve rektör yardımcısı, eğitim politikası araştırmacısı Joshua Mok Ka-ho, artışın aşamalı yapılması çağrısında bulundu. Endişeleri, yurt kapasitesinin sınırlı olması ve özel kiraların yüksekliği nedeniyle Hong Kong’a gelen öğrencilerin deneyiminin olumsuz etkilenebileceği üzerine yoğunlaşıyor. Ayrıca önde gelen akademisyenleri işe almak için gerçekçi konut seçeneklerini de içeren rekabetçi istihdam paketleri gerektiğini savunuyor.
Üst sınır kimleri kapsıyor?
Hong Kong’daki sekiz devlet üniversitesini finanse eden Üniversite Ödenekleri Komitesi, kabul kotalarını belirliyor. Lisans düzeyindeki üst sınır, bu kurumlardaki tam zamanlı lisans kontenjanları için geçerli. Yurt dışından gelen öğrenciler arasında, Hong Kong’da daimi ikamet hakkı ya da ülkeye giriş hakkı bulunmayan Çin ana karası ve diğer ülkelerden başvuranlar yer alıyor.
Önerilen yüzde 50’lik üst sınır, yurt dışından ve yerel öğrencilerin sayıları arasındaki orana dayanıyor. Üniversitelere daha fazla öğrenci alma imkânı tanıyor; ancak kabul hızını her kurumun mevcut kapasitesine bağlı bırakıyor.
Bir yıl süren yüksek lisans programları da dahil olmak üzere ders ağırlıklı lisansüstü programlar, kamu kaynakları yerine genellikle öğrenim ücretleri ve diğer gelirlerle finanse ediliyor. Bu programlarda yurt dışından öğrenci sayısı için hükümetin belirlediği bir üst sınır yok. Dolayısıyla bu programlara yönelik güçlü talep, lisans düzeyindeki genişlemenin yanı sıra konut ve hizmet ihtiyacını da artırıyor.
Araştırma ağırlıklı lisansüstü programlar farklı işliyor. Kamu kaynaklarıyla finanse ediliyorlar, ancak üniversiteler ek bir üst sınır dahilinde finanse edilen kontenjanlarının üzerinde öğrenci kaydedebiliyor. Kamu kaynakları dışından finanse edilen kontenjanlar için, kamu kaynaklarıyla finanse edilen araştırma ağırlıklı lisansüstü programlardaki izin verilen oran yüzde 100’den yüzde 120’ye çıkarılıyor. Böylece bölümlerin güçlü adayları kabul etmesi için daha fazla alan açılıyor.
Yerel kontenjanlar korunurken ortak kaynakların da artırılması gerekiyor
Hükümet, Üniversite Ödenekleri Komitesi aracılığıyla yerel öğrencilere her yıl ayrılan 15.000 kamu kaynaklarıyla finanse edilen lisans kontenjanını koruma taahhüdünde bulundu. Bu kontenjanlar büyük ölçüde yerel başvuru sahiplerine yönelik şehir çapındaki kabul sistemi üzerinden dolduruluyor.
Yurt dışından daha fazla öğrenci alınması, popüler bölümler de dahil olmak üzere sınıfların yapısını değiştirirken ortak kaynaklara yönelik talebi de artıracak. Öğrencilerin ilk yılında kullanabildiği yurt yatakları, laboratuvar saatleri ve akademik danışmanlık randevuları daha fazla baskı altına girebilecek hizmetler arasında.
Üniversiteler, kabul planlarına uygun olarak personel ve tesislerini genişleteceklerini söylüyor. Yerel öğrenciler temel kabul sistemi üzerinden başvurmaya devam ederken yurt dışından başvuranlar doğrudan üniversitelere başvuruyor. Yerel öğrencilere ayrılan kamu kaynaklı kontenjanlar korunsa bile her iki kanaldan başvuran aileler popüler programlar ve konaklama için rekabetin süreceğini öngörebilir.
Genişlemenin takvimi
Son öneri, burs, konut ve üniversitelerin personel alımını kapsayan önlemlerin üzerine inşa ediliyor. Süreç, kurumların neden aynı anda birden fazla değişikliğe hazırlanmalarının istendiğini gösteriyor.
- 2023: Politika açıklamasında 2027’ye kadar yaklaşık 13.500 ek yurt yeri oluşturulması planı ve Hükümet Burs Fonu’na 1 milyar Hong Kong doları aktarılması açıklandı.
- 2024: Yurt dışından lisans öğrencisi kabul üst sınırı, yerel öğrenci sayısının yüzde 20’sine denk gelen orandan yüzde 40’a çıkarıldı.
- 2025’in ilk çeyreği: Çin ana karasından öğrencilerin Hong Kong’da eğitim almasına yönelik onay sayısı, bir yıl önceki yaklaşık 3.000’e kıyasla 8.000’e ulaştı.
- 29 Eylül 2025: Son politika planında, lisans düzeyindeki üst sınırın bir kez daha artırılması öngörülüyor. Hazırlıkların merkezinde konut, personel ve öğrencilerin uyumu yer alıyor.
- 2026-27 akademik yılı: Üst sınırın yerel öğrenci sayısının yüzde 50’sine çıkarılması planlanıyor.
- 2027: 2023 politika açıklamasında belirlenen yurt projelerinin yaklaşık 13.500 ek yer sağlaması hedefleniyor.
Üniversitelerin ek kabul kapasitesini ne ölçüde kullanacaklarına karar vermesi gerekecek. Kurumlara göre kabul artışının miktarı ve genişlemenin hızı henüz belirlenmedi. Önümüzdeki aylarda üniversitelerin, standartlarını koruyabilecekleri ölçüde yeni kabul teklifleri sunmadan önce program kapasitelerini, yurt yataklarını ve personel durumunu gözden geçirmeleri bekleniyor.
Talep, yurt inşaatlarının yetişebileceğinden daha hızlı artıyor
Üniversite verilerine göre Hong Kong Üniversitesi, yaklaşık 21.000’i Çin ana karasından olmak üzere, yurt dışından lisans öğrencilerinden rekor düzeyde 25.000’i aşkın başvuru aldı. Dolayısıyla Çin ana karasından başvuranlar toplamın yaklaşık yüzde 84’ünü oluşturdu. Üniversite yöneticileri, Çin Hong Kong Üniversitesi ve diğer kurumlardaki popüler programlara da tarihin en yüksek düzeyinde ilgi olduğunu bildiriyor.
Çin ana karasından öğrencilerin şehirde eğitim alması için verilen onaylar, 2024’ün ilk çeyreğindeki yaklaşık 3.000’den 2025’in aynı döneminde yaklaşık 8.000’e yükseldi. Bu, yaklaşık 5.000’lik bir artış anlamına geliyor; son rakam öncekinin iki buçuk katından fazla.
Talebin öğrenci yataklarının arzını aşmasıyla büyük kampüslerin yakınındaki bazı mahallelerde kiralar yüzde 12’ye kadar arttı. Başvurular geçen yıl içinde güçlü biçimde artarken bu artışın büyük bölümünü Çin ana karasından gelen öğrenciler oluşturdu. Talep, lisans düzeyindeki üst sınırın dışında kalan ders ağırlıklı yüksek lisans programlarında özellikle güçlü.
Hong Kong’da kampüslerin çoğunun yakınında kullanılabilir arazi sınırlı ve pahalı; yeni yurt inşaatı da zaman alıyor. Üniversite konaklamasında yer bulamayan öğrenciler özel kiralık konut piyasasına yönelmek zorunda kalıyor. Buradaki yüksek kiralar mevcut kiracıları ve düşük gelirli aileleri de sıkıştırabiliyor.
Hükümet, üniversitelerin ve ortaklarının uygun ticari binaları öğrenci yurduna dönüştürmesine olanak tanıyan bir program başlattı. Pilot uygulama, uygun otelleri de kapsıyor. Programın kapsamı, mevcut ticari alanların yeniden geliştirilerek yeni yurtlara dönüştürülmesini içeren projeleri de kapsayacak şekilde genişletildi.
Üniversiteler ve özel işletmeciler, turizmin yavaş seyrettiği dönemde daha düşük fiyatlardan mülk satın almaya ya da mevcut mülkleri başka amaçla kullanmaya başladı. Dönüşüm projeleri, yeni kampüs inşaatından daha hızlı yatak sağlayabilir. Ancak öğrenci grupları ve konut savunucuları, iyi tasarlanmayan binalarda ortak alanların yetersiz kalabileceği ve öğrencilerin kişisel ve gündelik sorunlarında aldıkları desteğin zayıflayabileceği uyarısında bulunuyor.
Üniversiteler nasıl daha fazla alan yaratıyor?
Çin Hong Kong Üniversitesi bu akademik yılda kampüs dışındaki, üniversitenin onayladığı konaklama seçeneklerini uygulamaya koyarak kendi yurtlarının ötesinde imkânlar sundu. Lingnan Üniversitesi, yeni donanım ve öğrenim tesislerine yatırım yaptığını söylüyor. City Üniversitesi ise yurtların ve dersliklerin daha fazla öğrenciyi barındırabileceğini belirtiyor.
Hükümet, üniversite yurtları için ek araziler ayırma sözü verdi. Ayrıca yurt projelerini hızlandırma ve uygun binaların dönüştürülmesi için onay süreçlerini basitleştirme çabalarının süreceği mesajını verdi.
Üniversiteler, öğretim ve çalışma alanlarını ana kampüslerinden uzaktaki uydu yerleşkelere genişletiyor. Bazıları belirli programlar ve ortak araştırmalar için Çin ana karasındaki daha büyük kampüslerden yararlanıyor. Çin ana karasındaki kardeş kampüslerle işbirliği kısa vadeli alan sıkıntısını hafifletebilir; ancak lisans öğrencilerinin çoğu eğitimlerinin büyük bölümünü Hong Kong’daki bir kampüste geçirmeyi bekliyor.
Kurumlar ayrıca emlak piyasasındaki döngüden yararlanarak derslik alanı satın alıyor, eski binaları yeniden kullanıma açıyor ve ana yerleşkelerinden uzakta yeni merkezler kurmayı deniyor. Bu seçenekler öğrenim için kullanılabilir alanı artırırken Hong Kong içinde ek yurt yataklarına duyulan ihtiyaç devam ediyor.
Burslar ve akademisyen alımı, yetenek çekme çabasını destekliyor
Yönetim, Hong Kong’u hem uluslararası bir inovasyon ve teknoloji merkezi hem de ortaöğretim sonrası eğitim merkezi haline getirmek istiyor. Kabul üst sınırının gevşetilmesi; bilgisayar bilimi, mühendislik, finans ve yaratıcı sanatlar gibi küresel rekabetin yoğun olduğu alanlarda yüksek başarı gösteren öğrencileri kabul etmeleri için üniversitelere daha fazla imkân tanıyor.
2023 politika açıklamasında Hükümet Burs Fonu’na 1 milyar Hong Kong doları aktarılması önerildi. Ayrıca Kuşak ve Yol Bursu kontenjanının yaklaşık yarı oranında artırılması ve Hong Kong Doktora Bursu Programı’ndaki yıllık burs sayısının kademeli olarak 300’den 400’e çıkarılması planı açıklandı.
Bu burs önlemleri, seçkin öğrencileri eğitim ve araştırma için çekmeyi ve geldikleri yerlerin çeşitliliğini artırmayı amaçlıyor. Doktora burslarının 300’den 400’e çıkarılması, genişleme tamamlandığında yılda 100 ek burs verilmesini sağlayacak.
Akademisyen alımı da aynı çabanın bir parçası. Bazı akademisyen ve öğrencilerin yurt dışına taşındığı bir dönemin ardından üniversiteler bölümlerini yeniliyor, öncelikli alanlarda laboratuvar ve merkezler açıyor. Ücret, araştırma fonları ve konut imkânları, işe alım kapasitelerini etkiliyor.
Mok, kampüs yakınlarında daha iyi konut seçenekleri sunulmasının ve özel kiraların yarattığı baskının azaltılmasının bu işe alım çabasını daha etkili kılacağını savunuyor. Dolayısıyla konaklama sorunu yalnızca öğrencileri ilgilendirmiyor: Üniversitelerin, önde gelen akademisyenleri şehirde sürdürülebilir bir yaşam kurabileceklerine ikna etmesi de gerekiyor.
Çalışma kuralları öğrencilerle işverenleri buluşturmayı amaçlıyor
Yurt dışından gelen lisans ve lisansüstü öğrenciler, Göçmenlik Dairesi’nden İtiraz Yoktur Mektubu aldıktan sonra öğrenimleri sırasında sabit bir saat sınırı olmadan yarı zamanlı işlerde çalışabiliyor. Bu gevşeme, daha önce uluslararası öğrencilerin çalışabileceği süreyi sınırlayan kuralların yerini aldı.
Göçmenlik Dairesi, gerekli mektupları üniversiteler aracılığıyla düzenleyerek her başvuru için ayrı ayrı onay alınmasını gerektiren eski süreci değiştirdi. Yaklaşık 20.000 lisans öğrencisinin bu uygulamadan yararlanması bekleniyor. Amaç, öğrencilerin yerel iş piyasasıyla daha fazla temas kurmasını sağlamak, işverenlerin işe alımını kolaylaştırmak ve mezunları beceri açığı bulunan alanlarda çalışmak üzere Hong Kong’da kalmaya teşvik etmek.
Yasal asgari ücret saat başına 40 Hong Kong doları. Özel bir muafiyet yoksa öğrenci çalışanlar için de bu ölçüt geçerli. Çalışma imkânı, öğrencilerin pratik deneyim kazanırken ileride kendilerini işe alabilecek şirketlerle bağlantı kurmasına yardımcı olabilir.
Üniversiteler ve işverenlerin yoğun akademik dönemlerde aşırı çalışmanın önüne geçilmesini de gözetmesi gerekecek. Öğrenciler hakları konusunda açık bilgiye ve sorunları bildirebilecekleri kolay kanallara ihtiyaç duyuyor. Dikkatli biçimde yönetilirse bu değişiklik, üniversiteler ile sektör arasındaki bağları güçlendirebilir ve kariyerine yeni başlayanlar için işverenlerin açık pozisyonları doldurmasına yardımcı olabilir.
Öğrenci kabulünün yanı sıra dil ve aidiyet konularına da eğilmek gerekiyor
Hong Kong’daki toplum kolejlerinde öğrenim gören öğrenci gruplarını kapsayan araştırmalar, yurt dışından gelen öğrencilerin karşılaştığı güçlükler arasında dil sorunları, katı politikalar ve aile desteğinin daha sınırlı olmasını gösteriyor. Yerel öğrenciler eğitim sistemini tanıdıkları ve Kantonca ile İngilizceye daha aşina oldukları için geçiş sürecini genellikle daha kolay atlatıyor.
Yurt dışından gelen öğrenciler, ailelerinden ve aşina oldukları destek ağlarından uzakta yaşarken her iki dilde de zorlanabiliyor. Araştırmada Kantonca eğitiminin güçlendirilmesi, akademik İngilizce desteği, akran mentorluğu ve öğrenci gruplarına göre düzenlenen danışmanlık hizmetleri yararlı çözümler olarak öne çıkıyor.
Daha esnek kredi transferi ve kabul kuralları, program değiştiren öğrencilerin önündeki engelleri azaltabilir. Farklı geçmişlerden gelen öğrencileri bir araya getiren karma konaklama, öğrenci toplulukları ve kapsayıcı öğretim de öğrencilerin kendilerini topluluğun parçası hissetmesine yardımcı olabilir.
Üniversiteler bu hizmetleri genişletmeye başladı; ancak kabuller daha yüksek üst sınıra doğru ilerlerse talep de artacak. Daha fazla danışman, dil öğretmeni ve kariyer danışmanının yanı sıra sessiz çalışma alanları ve ortak kullanım alanları da yerel ve yurt dışından gelen öğrencilere yarar sağlayabilir.
Kampüs dışındaki konaklama seçeneklerine özellikle dikkat edilmesi gerekiyor. Dönüştürülen oteller ve ticari binalarda ortak salonlar, çalışma alanları, mutfaklar ve danışmanlık hizmetlerine erişim bulunmalı. Akşam geç saatlerde dönen öğrenciler için ulaşım ve güvenlik de önemli. Tek başına bir oda, üniversite yaşamıyla bağlantılı tüm sosyal ve pratik desteği sağlayamaz.
Ana finansman tahsisinin ötesinde büyüyen bir sektör
Hong Kong’daki eğitim genişlemesi, lisans düzeyindeki kabul üst sınırının dışında da sürüyor. Şehirde artık derece veren birkaç özel üniversite bulunuyor; kamu kaynakları dışında finanse edilen programlara kayıtlar da sekiz devlet üniversitesinde hızla arttı.
Üniversitelerin yıllık raporları, Üniversite Ödenekleri Komitesi tarafından finanse edilen programlardaki öğrencilerin 2023-24’te toplam kayıtların yaklaşık yüzde 61’ini oluşturduğunu gösteriyor. Bu oran beş yıl önce yaklaşık üçte ikiydi. On binlerce öğrenci artık ana finansman tahsisinin dışındaki programlarda öğrenim görüyor.
Bu büyüme, yerel genç nüfus gruplarının küçülmesi ve hükümetin uzun vadede ekonomik büyümeyi desteklemesi beklenen sektörler için yetenek çekme hedefiyle aynı döneme denk geliyor. Ayrıca yalnızca lisans düzeyindeki üst sınıra göre planlama yapılmasının, konaklama, derslik ve hizmet talebinin önemli bir bölümünü göz ardı edeceği anlamına geliyor.
Hang Seng Üniversitesi, kamu kaynaklarıyla finanse edilmeyen kontenjanlarda yurt dışından gelen lisans öğrencilerinin oranının yüzde 50’ye çıkarılmasının bir defada uygulanması halinde çok büyük bir adım olacağı uyarısında bulundu. Üniversite yönetimi, değişiklik şehir genelinde yürürlüğe girmeden önce her kurumun kapasitesinin kapsamlı biçimde değerlendirilmesi ve öğrenci desteğinin güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
Bazı akademisyenler, hizmetlerin genişlemesine ve toplumsal kabulün artmasına zaman tanımak için kademeli büyümeyi destekliyor. İstikrarlı bir artış, yeni yurt yataklarının hizmete girmesine, dönüştürülen binaların denenip iyileştirilmesine ve kiralık konut piyasalarının uyum sağlamasına imkân verir. Ayrıca kütüphanelere, laboratuvarlara ve öğrenci hizmetlerine hazırlanmak için zaman kazandırır.
Öğrenci deneyimini kapasite belirleyecek
Üniversitelerin önünde pratik bir görev var: Ek kabulleri yeterli sayıda öğretim elemanı, laboratuvar teknisyeni, öğretim asistanı ve destek personeliyle eşleştirmek. Talebe yanıt olarak açılacak yeni programların kalite denetimleri de genişlemeyle aynı hızda yürütülmeli.
Kaynak bölgelerin çeşitliliği de eğitim merkezi olma hedefi açısından önem taşıyor. Tek bir bölgeye aşırı bağımlılık, öğrencilerin ayrı sosyal ağlar içinde kalmasına ve dil engellerinin derinleşmesine yol açabilir. Burslar, farklı öğrencileri bir araya getiren etkinlikler ve destek hizmetleri, daha çeşitli ve birbirine bağlı bir kampüs topluluğu oluşturmayı amaçlayan önlemler arasında.
Değişimin hızı, komşu toplulukları da ilgilendiriyor. Tek bir dönemde kabullerin keskin biçimde artması üniversitelerin çevresinde kiraları yükselterek öğrencilerin yanı sıra mevcut sakinleri de etkileyebilir. Öğrenci konutları ile toplulukların konut ihtiyaçlarını dengelemek, planlamanın bir parçası olmaya devam edecek.
Programa göre yurt dışından gelen öğrenci kayıtlarının düzenli olarak yayımlanması ve yurt projelerindeki gelişmelerin paylaşılması, ailelerin nelerin değiştiğini anlamasına yardımcı olur. Toplumla iletişim ve açık bilgilendirme de sakinlerin daha büyük bir uluslararası öğrenci nüfusuna hazırlanmasını kolaylaştırabilir.
Bir sonraki önemli tarih 2026-27 akademik yılı; ardından 2023 politika açıklamasında belirlenen yurt projeleri için 2027 hedefi geliyor. Temel zorluk, ek kabul kapasitesini öğrencilerin maddi açıdan karşılayabileceği, erişebileceği ve yarar sağlayabileceği bir eğitime dönüştürürken yetkililerin koruma sözü verdiği yerel kontenjanları muhafaza etmek.
Öne Çıkanlar
- Hong Kong, 2024’te yüzde 20’den yüzde 40’a çıkardığı yurt dışından lisans öğrencisi kabul üst sınırını 2026-27’den itibaren yerel öğrenci sayısının yüzde 50’sine çıkarmayı planlıyor.
- Hükümet, yerel öğrenciler için kamu kaynaklarıyla finanse edilen 15.000 lisans kontenjanının değişmeyeceğini söylüyor.
- Yerel lisans öğrencisi sayısı 10.000 olan bir üniversite, kaynaklarının elvermesi koşuluyla yurt dışından 5.000’e kadar lisans öğrencisi kabul edebilir.
- Ders ağırlıklı yüksek lisans programlarında yurt dışından öğrenci sayısı için hükümetin belirlediği bir üst sınır yok. Belirli araştırma ağırlıklı lisansüstü kontenjanlarda ek kayıt izni ise yüzde 100’den yüzde 120’ye çıkarılıyor.
- Konut önlemleri arasında ticari bina ve otellerin dönüştürülmesi, ek yurt arazileri ve 2027’ye kadar yaklaşık 13.500 yatak sağlaması hedeflenen projeler bulunuyor.
- Bursların genişletilmesi ve çalışma kısıtlamalarının gevşetilmesi, öğrenci çekmeyi ve mezunları Hong Kong’da kalmaya teşvik etmeyi amaçlıyor.
- Joshua Mok Ka-ho ve diğer akademisyenler; konut, personel, dil desteği ve öğrenci hizmetlerinin büyümeye yetişebilmesi için artışın kademeli olmasını savunuyor.






